рд╕рдоीрдХ्рд╖рдХ: рджिрдиेрд╢ рдкाрдардХ ‘рд╢рд╢ि’
28, рд╕ाрд░ंрдЧ рд╡िрд╣ाрд░, рдордеुрд░ा-6; рдЪрд▓рднाрд╖: +91 987 063 1805; рдИрдоेрд▓: drdinesh57@gmail.com
рдкुрд╕्рддрдХ: рдЪिреЬिрдпा рдЧाрддी рд╕ूрд░рдЬ рд╣ँрд╕рддा (рдмाрд▓ рдХाрд╡्рдп)
рдЖрдИрдПрд╕рдмीрдПрди: 978-81-990119-9-1
рд░рдЪрдиाрдХाрд░: рд░ीрддा рдЧुрдк्рддा ’рд░рд╢्рдоि’
рдкृрд╖्рда: 56; рдоूрд▓्рдп: ₹ 150 рд░ुрдкрдпे; рдк्рд░рдХाрд╢рди рд╡рд░्рд╖: 2025
рдк्рд░рдХाрд╢рдХ: рд╕рдо्рдкрд░्рдХ рдк्рд░рдХाрд╢рди, рд╣рдиुрдоाрдирдЧреЭ рд╕ंрдЧрдо -335512 рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди
![]() |
| рджिрдиेрд╢ рдкाрдардХ ‘рд╢рд╢ि’ |
рдмреЬों рдХे рд▓िрдП рд▓िрдЦी рдХрд╣ाрдиिрдпों рдХे рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ ‘рд╡ाрдоिрдХा’ рдХे рдмाрдж рд░ीрддा рдЧुрдк्рддा ’рд░рд╢्рдоि’ рдЬी рдиे рдмाрд▓ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдоें рднी рдЕрдкрдиा рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдХिрдпा рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕ рддрд░рд╣ ‘рдЪिреЬिрдпा рдЧाрддी рд╕ूрд░рдЬ рд╣ँрд╕рддा’ рдЙрдирдХी рдмाрд▓ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХी рдкрд╣рд▓ी рддрдеा рдХुрд▓ рджूрд╕рд░ी рдкुрд╕्рддрдХ рд╣ै। 56 рдкृрд╖्рдаीрдп рдкुрд╕्рддрдХ рдоें рд░ीрддा рдЬी рдХी 39 рдмाрд▓ рдХрд╡िрддाрдУं рдХो рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ीрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХी рдкрд╣рд▓ी рдХрд╡िрддा рдХा рд╢ीрд░्рд╖рдХ рд╣ै-’рд╢्рд░ीрд░ाрдо’ рдЬिрд╕рдоें рдмреЬे рд╣ी рд╕рд░рд▓ рдФрд░ рд░ोрдЪрдХ рддрд░ीрдХे рд╕े рд╢्рд░ी рд░ाрдо рдХे рдмाрд░े рдоें рдЙрдирдХे рдЬрди्рдо рдкिрддा рдоाрддा рднाрдИ рдкрдд्рдиी рд╕рднी рдХे рдиाрдоों рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдХрд░рддे рд╣ुрдП рд░ाрдордЪंрдж्рд░ рдЬी рдХे рдмрдирд╡ाрд╕ рдФрд░ рд░ाрдо рд╡िрдпोрдЧ рдоें рджрд╢рд░рде рдЬी рдХे рдк्рд░ाрдг рдд्рдпाрдЧрдиे рддрдХ рдХी рдХрдеा рдХрд╣ рджी рдЧрдИ рд╣ै। рдмрдЪ्рдЪे рдЗрд╕рд╕े рд╕рд╣рдЬ рдоें рд╣ी рд░ाрдо-рдЬीрд╡рди рдХे рдмाрд░े рдоें рдЬाрдирдХाрд░ी рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░ рд▓ेंрдЧे।
рдЗंрдж्рд░рдзрдиुрд╖ рдХрд╡िрддा рдоें рдЗंрдж्рд░рдзрдиुрд╖ рдХे рд╕ाрддों рд░ंрдЧों рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЙрд╕рдХे рдмрдирдиे рдХा рдХाрд░рдг рднी рдмрддाрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
рдУрд╕ рдХी рдмूंрджें рдХрд╡िрддा рдмрдЪ्рдЪों рдХे рджिрд▓ рдоें рдк्рд░рдХृрддि рдк्рд░ेрдо рдХो рдмреЭाрдиे рд╡ाрд▓ी рд╣ै।
рд╕ूрд░рдЬ рдЪंрджा рдХрд╡िрддा рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд▓ेрдЦिрдХा рдиे рд╕ूрд░рдЬ рдФрд░ рдЪंрдж्рд░рдоा рдХे рдЧुрдг-рдзрд░्рдо рдХे рдЕंрддрд░ рдХे рдмाрд░े рдоें рдЬाрдирдХाрд░ी рджी рд╣ै-
рд╕ूрд░рдЬ рддेрдЬ рдХрд░े рдЙрдЬिрдпाрд░ा
рд╕рдмрдХो рджेрддा рдЬीрд╡рди рдк्рдпाрд░ा।
рдЪंрджा рдХी рдаंрдбी рд╣ै рдЫाрдпा
рдХрд░рддी рд╕рдмрдХी рд╢ीрддрд▓ рдХाрдпा। рдкृрд╖्рда-14
рд░ंрдЧ-рдмिрд░ंрдЧी рд╣ोрд▓ी рдХрд╡िрддा рдоें рд╣ोрд▓ी рдХे рдмाрд░े рдоें рддो рджिрд╡ाрд▓ी рдХрд╡िрддा рдоें рджीрдкाрд╡рд▓ी рдХे рдмाрд░े рдоें рд╕рд╣рдЬ, рд╕рд░рд▓ рд╢рдм्рджों рдоें рдЬाрдирдХाрд░ी рджी рдЧрдИ рд╣ै।
рдЙрдкрд╣ाрд░ рдХрд╡िрддा рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рд▓ेрдЦिрдХा рдиे рдпрд╣ рдмрддाрдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХिрдпा рд╣ै рдХि рдЬрди्рдорджिрди рдЖрджि рдЕрд╡рд╕рд░ों рдкрд░ рдкुрд╕्рддрдХों рдХा рдЙрдкрд╣ाрд░ рд╕рдмрд╕े рд╢्рд░ेрд╖्рда рдЙрдкрд╣ाрд░ рд╣ोрддा рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рдЦिрд▓ौрдиे рдЖрджि рддो рдХुрдЫ рд╕рдордп рдмाрдж рдЯूрдЯ-рдлूрдЯ рдЬाрддे рд╣ैं рдХिрди्рддु рдкुрд╕्рддрдХें рд╕्рдеाрдИ рддौрд░ рдкрд░ рдЬ्рдЮाрди рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддी рд╣ैं-
рдЯूрдЯ рдЧрдпे рд╕рдм рдЦेрд▓-рдЦिрд▓ौрдиे
рдЦрд░ाрдм рд╣ो рдЧрдИ рдоोрдЯрд░ рдХाрд░
рд▓ुрднाрддे рдЬो рдоुрдЭे рдЦेрд▓-рдЦिрд▓ौрдиे
рд╣ो рдЧрдпे рдеे рд╡े рд╕рдм рдмेрдХाрд░।
рдкрд░ рдкाрдкा рдХी рд╕рднी рдкुрд╕्рддрдХें
рдЬ्рдЮाрди рдХा рдеीं рд╡े рдЗрдХ рднрдг्рдбाрд░
рд▓рдЧрдиे рд▓рдЧा рдеा рдоुрдЭрдХो рдЕрдм рдпрд╣
рд╕рдмрд╕े рд╕ुрди्рджрд░ рдпे рдЙрдкрд╣ाрд░। рдкृрд╖्рда-20
рдХрд╡िрддा ’рдмाрджрд▓ рдЧрд░рдЬे рдмिрдЬрд▓ी рдЪрдордХी’ рдоें рд▓ेрдЦिрдХा рд░ीрддा рдЧुрдк्рддा рдиे рдмрд░рд╕ाрдд рдХे рдЖрдиे рдкрд░ рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ी рдмाрддों рдпрдеा рдмाрджрд▓ рдХा рдЧрд░рдЬрдиा рдмिрдЬрд▓ी рдХा рдЪрдордХрдиा рдмूंрджों рдХा рдмрд░рд╕рдиा рдлिрд░ рдирджी рдХा рдЙрдлрдирдиा, рдоेंрдврдХ рдХा рдмोрд▓рдиा, рдоोрд░ рдХा рдиाрдЪрдиा, рдЪिреЬिрдпा рдХा рдЪрд╣рдХрдиा, рдкрдкीрд╣ा рдХा рдкीрд╣ू-рдкीрд╣ू рдХрд░рдиा, рдмрдЪ्рдЪों рдХा рдХाрдЧрдЬ рдХी рдиाрд╡ рдмрдиाрдХрд░ рдЪрд▓ाрдиा рдФрд░ рдЙрд╕े рджेрдЦ рдХрд░ рдмрдЪ्рдЪों рдХा рдЦुрд╢ рд╣ोрдиा рдЖрджि рдХा рдХ्рд░рдорд╢ः рдмреЬा рдЕрдЪ्рдЫा рд╡рд░्рдгрди рдХिрдпा рд╣ै।
рдХрд╡िрддा ‘рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा’ рдж्рд╡ाрд░ा рд▓ेрдЦिрдХा рдиे рдмрдЪ्рдЪों рдХे рдЕрди्рджрд░ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рджेрддे рд╣ुрдП рдЙрд╕рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдХो рджрд░्рд╢ाрдпा рд╣ै।
рддीрди рд░ंрдЧ рдХा рддिрд░ंрдЧा рдк्рдпाрд░ा рдХрд╡िрддा рдоें рдЭंрдбे рдХे рддीрдиों рд░ंрдЧों рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рдмрдЪ्рдЪों рдХो рджी рдЧрдИ рд╣ैं рддो рдШреЬी рдХी рдЯिрдХ-рдЯिрдХ рдХрд╡िрддा рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕рдордп рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдХो рд╕рдордЭाрдпा рдЧрдпा рд╣ै-
рдШреЬी рдХी рдЯिрдХ-рдЯिрдХ рдХुрдЫ рдХрд╣рддी рд╣ै
рд╕рджा рдЪрд▓ो рдЬ्рдпों рдирдж рдмрд╣рддी рд╣ै।
рд╕рдордп рдХो рд╡्рдпрд░्рде рдХрднी рди рдЧँрд╡ाрдиा
рдирд╣ीं рддो рдкреЬेрдЧा рдмाрдж рдоें рдкрдЫрддाрдиा। (рдкृрд╖्рда-41)
рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХी рдЕрди्рдп рдХрд╡िрддाрдУं рдХे рд╢ीрд░्рд╖рдХ рд╣ैं, рдУрд╕ рдХी рдмूंрджें, рднोрд░ рдХा рддाрд░ा, рджाрджी рдХी рдХрд╣ाрдиी,рдЬрд╢्рди рдП рдЖрдЬाрджी, рдмाрд▓ рджिрд╡рд╕, рддिрддрд▓ी рд░ाрдиी, рднाрд░рдд рдХी рдкрд╣рдЪाрди рд╣ै рд╣िрди्рджी, рдЪंрджा рдоाрдоा, рдЪंрджा рдХी рдХрд▓ाрдПँ, рд╕рд░рд╕्рд╡рддी рдоाँ рд╕े рдЕрд░рджाрд╕, рдЫрддрд░ी, рднोрд░ рд╣ो рдЧрдИ, рд╕рдкрдиों рдХी рдЙреЬाрди, рд╣рд╡ाрдИ рдЬрд╣ाрдЬ, рдЫुрдХ-рдЫुрдХ рдХрд░рддी рд░ेрд▓рдЧाреЬी, рдоाँ рдХी рдордорддा।
рдЪिреЬिрдпा рдЧाрддी, рд╕ूрд░рдЬ рд╣ँрд╕рддा рдЗрд╕ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХी рдЕंрддिрдо рдХрд╡िрддा рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рд▓ेрдЦिрдХा рдиे рдк्рд░рдХृрддि рдХी рдЕрдиुрдкрдо рдЫрдЯा рдХा рд╡рд░्рдгрди рдХिрдпा рд╣ै рдЬिрд╕े рджेрдЦрдХрд░ рдЪिреЬिрдпा рдЧाрдиे рд▓рдЧрддी рд╣ै рддो рд╕ूрд░рдЬ рд╣ँрд╕рдиे рд▓рдЧрддा рд╣ै-
рдЪिреЬिрдпा рдЧाрддी рд╕ूрд░рдЬ рд╣ँрд╕рддा
рдлूрд▓ों рд╕े рдпрд╣ рдмाрдЧ рдорд╣рдХрддा।
рдЭрд░-рдЭрд░ рдХрд╣рддी рдмрд╣рддी рдзाрд░ा
рд╕рдмрдХो рднाрддा рдЕрдЬрдм рдирдЬाрд░ा। рдкृрд╖्рда-56
рдХाрд╡्рдп рд╡िрдзा рдХी рд╡्рдпाрдХрд░рдгीрдп рдмाрд░ीрдХिрдпों рд╕े рджूрд░ рд╕рд╣рдЬ рд╕рд░рд▓ рд░ूрдк рд╕े рдЕрдкрдиी рдмाрдд рдХो рд░рдЦрддे рд╣ुрдП рд▓ेрдЦिрдХा рдж्рд╡ाрд░ा рдЧреЭी рдЧрдИ рдпे рдмाрд▓ рдХрд╡िрддाрдПँ рдаीрдХ рд╡ैрд╕ा рд╣ी рдЖрдирди्рдж рджे рд░рд╣ी рд╣ैं рдЬैрд╕े рдЫोрдЯा рдмрдЪ्рдЪा рдЬрдм рдмोрд▓рдиा рд╢ुрд░ू рдХрд░рддा рд╣ै рддो рд╡рд╣ рдЕрдкрдиी рд╣ी рдзुрди рдоें рдЬाрдиे рдХ्рдпा-рдХ्рдпा рдЧुрдирдЧुрдиाрддा рд░рд╣рдХрд░ рдЕрдкрдиी рддोрддрд▓ी рдмोрд▓ी рд╕े рдоाрддा-рдкिрддा рдХो рд╕ुрдЦ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддा рд╣ै।
рдЗрд╕ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХी рднूрдоिрдХा рдЫрдд्рддीрд╕рдЧреЭ рдХे рд╡рд░िрд╖्рда рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ рд╢्рд░ी рдмрд▓рджाрдК рд░ाрдо рд╕ाрд╣ू рдЬी рдиे рд▓िрдЦी рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЙрдЪिрдд рд╣ी рд▓िрдЦा рд╣ै рдХि рд░ीрддा рдЧुрдк्рддा рдХी рдмाрд▓ рдХрд╡िрддाрдУं рдоें рдмाрд▓рдорди рдХी рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि рд╣ै। рд╡े рдмрдЪ्рдЪों рдоें рдХрд▓्рдкрдиा рдХा рд╕ंрд╕ाрд░ рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рдХे рдЙрди्рд╣ें рд╕ंрд╕्рдХाрд░िрдд рднी рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддी рд╣ैं।
рдЙрдд्рддрдо рдХाрдЧрдЬ рдкрд░ рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рдкूрд░े рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдоें рднूрдоिрдХा рдоें рдк्рд░ूрдл рдХी рдЪाрд░ рдЕрд╢ुрдж्рдзिрдпों рдХे рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдЕрди्рдп рдХोрдИ рдЕрд╢ुрдж्рдзि рджृрд╖्рдЯрд╡्рдп рдирд╣ीं рд╣ै। рдХрд╡िрддाрдУं рдкрд░ рдЖрдХрд░्рд╖рдХ рдЪिрдд्рд░ рдмрдЪ्рдЪों рдХे рдорди рдХो рд▓ुрднाрдиे рд╡ाрд▓े рд╣ैं।
рд░ीрддा рдЧुрдк्рддा рдЬी рднрд╡िрд╖्рдп рдоें рдФрд░ рдЕрдЪ्рдЫी-рдЕрдЪ्рдЫी рд░рдЪрдиाрдУं рдХा рд╕ृрдЬрди рдХрд░ेंрдЧी рдРрд╕ी рдЖрд╢ा рд╣ै।



No comments :
Post a Comment
We welcome your comments related to the article and the topic being discussed. We expect the comments to be courteous, and respectful of the author and other commenters. Setu reserves the right to moderate, remove or reject comments that contain foul language, insult, hatred, personal information or indicate bad intention. The views expressed in comments reflect those of the commenter, not the official views of the Setu editorial board. рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд░рдЪрдиा рд╕े рд╕рдо्рдмंрдзिрдд рд╢ाрд▓ीрди рд╕рдо्рд╡ाрдж рдХा рд╕्рд╡ाрдЧрдд рд╣ै।