Showing posts with label рдЕрднिрдорди्рдпु рдЕрдирдд. Show all posts
Showing posts with label рдЕрднिрдорди्рдпु рдЕрдирдд. Show all posts

рдЕрднिрдорди्рдпु рдЕрдирдд рдХे рдЙрдкрди्рдпाрд╕ों рдоें рд╕्рдд्рд░ी рдЬीрд╡рди рдХा рдпрдеाрд░्рде

рдордпूрд░िрдХा рдоोрд╣рди
рдордпूрд░िрдХा рдоोрд╣рди (рд╢ोрдзाрд░्рдеी)
рдк्рд░ोреж рдЧीрддा рдХрдкिрд▓ (рд╢ोрдз рдиिрд░्рджेрд╢िрдХा)

рд╣िंрджी рдПрд╡ं рдЖрдзुрдиिрдХ рднाрд░рддीрдп рднाрд╖ा рд╡िрднाрдЧ, рд╡рдирд╕्рдерд▓ी рд╡िрдж्рдпाрдкीрда

рдЕрднिрдорди्рдпु рдЕрдирдд рд╣िंрджी рдк्рд░рд╡ाрд╕ी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХे рдк्рд░рддिрд╖्рдаिрдд рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ рд╣ैं, рдЬिрдирдХा рд▓ेрдЦрди рдк्рд░рд╡ाрд╕ी рднाрд░рддीрдп рд╕рдоाрдЬ рдХे рдпрдеाрд░्рде рдХो рдЧрд╣рдирддा рд╕े рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рддा рд╣ैЁСЕБ рдЗрдирдХा рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдоुрдЦ्рдпрддः рдЙрди рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдоुрдж्рджों рдкрд░ рдХेрди्рдж्рд░िрдд рд╣ै, рдЬो рднाрд░рддीрдп рдк्рд░рд╡ाрд╕िрдпों рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддे рд╣ैंЁСЕБ рдЗрдирдХा рд╕рдо्рдкूрд░्рдг рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдк्рд░рд╡ाрд╕ी рдЕрдиुрднрд╡ों рдХा рдПрдХ рдРрд╕ा рд╕рд╢рдХ्рдд рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ рд╣ै, рдЬो рдкाрдардХों рдХो рдЙрдирдХी рд╡्рдпрдеा-рдХрдеा рдФрд░ рд╕ंрдШрд░्рд╖ рд╕े рдкрд░िрдЪिрдд рдХрд░ाрддा рд╣ै।

рдоॉрд░िрд╢рд╕ рдоें рдЧिрд░рдоिрдЯिрдпा рдордЬрджूрд░ों рдХे рдЬीрд╡рди рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдЖрдзुрдиिрдХ рд╕рдоाрдЬ рдХी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ, рдЖрд░्рдеिрдХ, рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рд╡ рд░ाрдЬрдиैрддिрдХ рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХो рднी рдЙрдирдХे рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдоें рджेрдЦा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ैЁСЕБ рдоॉрд░िрд╢рд╕ рдХी рдзрд░рддी рдкрд░ рднाрд░рддीрдп рдк्рд░рд╡ाрд╕ी рдордЬрджूрд░ों рдХे рд╕ाрде рдЙрдирдХे рдкрд░िрд╡ाрд░ рдиे рднी рдкрд▓ाрдпрди рдХिрдпा рдФрд░ рд╡рд╣ां рдЬाрдХрд░ рдЙрди рдордЬрджूрд░ों рдХो рдЕрдХрд▓्рдкрдиीрдп рдпाрддрдиाрдУं рд╕े рдЧुрдЬрд░рдиा рдкреЬा। рдЗрди рдордЬрджूрд░ों рдХे рд╕ाрде рдЙрдирдХे рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХी рд╕्рдд्рд░िрдпों, рдмрд╣ू-рдмेрдЯिрдпों рдХो рдоॉрд░िрд╢рд╕ рдоें рди рдХेрд╡рд▓ рдЕрдкрдиी рдоिрдЯ्рдЯी, рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╡ाрд░ рд╡ рд╕ंрд╕्рдХृрддि рд╕े рдмिрдЫुреЬрдиे рдХी рдкीреЬा рднोрдЧрдиी рдкреЬी рд╡рд░рди् рд╣ृрджрдп рд╡िрджाрд░рдХ рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рд╡ рдоाрдирд╕िрдХ рдпंрдд्рд░рдгाрдУं рдХो рднी рднोрдЧрдиा рдкреЬा, рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХो рдХिрди-рдХिрди рд╕рдорд╕्рдпाрдУं, рдпाрддрдиाрдУं рд╡ рд╢ोрд╖рдг рдХा рд╕ाрдордиा рдХрд░рдиा рдкреЬा, рдЗрд╕рдХा рднी рдоाрд░्рдоिрдХ рдЪिрдд्рд░рдг рдЕрднिрдорди्рдпु рдЕрдирдд рдХी рдХृрддिрдпों рдХा рдЕрднिрди्рди рдЕंрдЧ рд╣ैЁСЕБ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें рдЖрджिрдХाрд▓ рд╕े рд╣ी рдкुрд░ुрд╖ों рдХा рд╡рд░्рдЪрд╕्рд╡ рд░рд╣ा рд╣ै, рд╕्рдд्рд░ी рд╡рд░्рдЧ рдХो рд╕рдоाрдЬ рдХा рдЖрдзा рдЕंрдЧ рди рдоाрдирдХрд░ рдЙрди्рд╣ें рдкुрд░ुрд╖ों рдж्рд╡ाрд░ा рдмрдиाрдИ рдЧрдИ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें, рдЙрдирдХे рд╢ाрд╕рди рдФрд░ рд╡िрдЪाрд░ों рдХी рдЬंрдЬीрд░ рдоें рдмंрдзा рдПрдХ рджूрд╕рд░ा рд╣ी рд╡рд░्рдЧ рдоाрдиा рдЧрдпाЁСЕБ рдРрд╕े рдоें рдк्рд░рд╡ाрд╕ी рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХी рдкीреЬा рджोрдЧुрдиी рдмреЭ рдЬाрддी рд╣ैЁСЕБ рдЬрд╣ाँ рдЙрдирдХा рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рд╡ рдоाрдирд╕िрдХ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рддो рд╢ोрд╖рдг рд╣ोрддा рд╣ी рд░рд╣ा, рд╡рд╣ीं рдЙрдирдХे рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡, рдЙрдирдХी рдЧрд░िрдоा рдХो рднी рдХुрдЪрд▓ рдХрд░ рд░ाрдЦ рдХрд░ рджिрдпा рдЧрдпाЁСЕБ 'рджोрдпрдо рджрд░्рдЬे’ рдХी рд╕ंрдЬ्рдЮा рд╕े рдЕрднिрд╣िрдд рд╕्рдд्рд░ी рд╡рд░्рдЧ рдиे рдкुрд░ुрд╖ рдк्рд░рдзाрди рд╕рдоाрдЬ рдоें рд╕рджैрд╡ рд╕े рдЙрдкेрдХ्рд╖ा рдХा рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдкाрдпा рдХिрди्рддु рдк्рд░рд╡ाрд╕ी рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХे рд╢ोрд╖рдг рдоें рдордиुрд╖्рдпрддा рдХी рд╕ाрд░ी рд╕ीрдоाрдПँ рд▓ांрдШ рджी рдЧрдИЁСЕБ рдХिрди्рддु рдЕрдкрдиे рдоाрди рд╕рдо्рдоाрди рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рдиे рдоें рдЕрд╕рд╣ाрдп рдпे рд╕्рдд्рд░िрдпाँ рдлिрд░ рднी рдЬीрд╡рди рдХे рдк्рд░рддि рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рд░рд╣ीं, рдЕрдкрдиे рдХрд░्рддрд╡्рдпों рдХा рдиिрд░्рд╡ाрд╣ рдХрд░рддी рд░рд╣ींЁСЕБ рд╣ाрд▓ाँрдХि рдЙрдирдХे рдХाрд░्рдпों рдХो рд╕рджा рд╕рдоाрдЬ рдж्рд╡ाрд░ा рддिрд░рд╕्рдХाрд░ рдФрд░ рдЙрдкेрдХ्рд╖ा рд╣ी рдоिрд▓ीЁСЕБ

рдк्рд░ो. рдЧीрддा рдХрдкिрд▓
рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдоें рд╕рдоाрдЬ рдХो рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЬो рдиिрдпрдо рдмрдиाрдП рдЧрдП, рдЙрд╕рдоें рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХो рдХोрдИ рд╕рд╣рднाрдЧिрддा рдирд╣ीं рдоिрд▓ी рдФрд░ рди рд╣ी рдЙрди्рд╣ें рдХिрд╕ी рд╕ुрдЭाрд╡ рдпा рд╡िрдЪाрд░ рдХो рд░рдЦрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рдоिрд▓ाЁСЕБ рд╕рдоाрдЬ рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдиे рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХो рдкुрд░ुрд╖ों рдХी рдЖрдЬ्рдЮाрдХाрд░िрдгी, рдЕрдиुрдЧाрдоिрдиी, рднोрдЧ्рдпा рдФрд░ рдХेрд╡рд▓ рдШрд░-рдЧृрд╣рд╕्рдеी рдХे рдХाрдоों рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рд╢рд░ीрд░-рдоाрдд्рд░ рдХे рд░ूрдк рдоें рджेрдЦाЁСЕБ

 рдЕрднिрдорди्рдпु рдЕрдирдд рдиे рдЕрдкрдиे рдЙрдкрди्рдпाрд╕ों – 'рдФрд░ рдирджी рдмрд╣рддी рд░рд╣ी ', 'рдЖрди्рджोрд▓рди’, рдЬрдо рдЧрдпा рд╕ूрд░рдЬ, 'рддрдкрддी рджोрдкрд╣рд░', 'рд▓ाрд▓ рдкрд╕ीрдиा', 'рдЧांрдзी рдЬी рдмोрд▓े рдеे', 'рд╢ेрдлाрд▓ी’, 'рдЪुрди рдЪुрди рдЪुрдиाрд╡', 'рдЕрдкрдиी-рдЕрдкрдиी рд╕ीрдоा', 'рдкрд░ рдкрдЧрдбंрдбी рдирд╣ीं рдорд░рддी', 'рдлैрд╕рд▓ा рдЖрдкрдХा', 'рдЕрдЪिрдд्рд░िрдд', 'рд▓рд╣рд░ों рдХी рдмेрдЯी', 'рдЪौрдеा рдк्рд░ाрдгी', 'рддीрд╕рд░े рдХिрдиाрд░े’, 'рдХुрд╣ाрд╕े рдХा рджाрдпрд░ा’, 'рдоाрд░्рдХ рдЯ्рд╡ेрди рдХा рд╕्рд╡рд░्рдЧ’, рдЖрджि рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдоॉрд░िрд╢рд╕ рдХी рдкिрддृрд╕рдд्рддाрдд्рдордХ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдоें рднाрд░рддीрдп рдк्рд░рд╡ाрд╕ी рд╕्рдд्рд░िрдпों рд╡ рднाрд░рдд рдоूрд▓ рдХी рдоॉрд░िрд╢рд╕ीрдп рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХी рд╢ोрд╖िрдд, рдкीреЬिрдд, рдЙрдкेрдХ्рд╖िрдд рд╡ рджाрд░ुрдг рд╕्рдеिрддि рдХा рдпрдеाрд░्рдердкрд░рдХ рдЪिрдд्рд░рдг рдХिрдпा рд╣ैЁСЕБ рдЙрдирдХे рдЙрдкрди्рдпाрд╕ों рдоें рдоॉрд░िрд╢рд╕ рдХे рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдкूрд░्рд╡ рдПрд╡ं рд╕्рд╡ाрддंрдд्рд░्рдпोрддрд░ рджोрдиों рдХाрд▓рдЦंрдбो рдоें рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХे рд╢ोрд╖рдг рд╡ рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХी рд╡िрд╡िрдз рд╕्рдеिрддिрдпों рдХो рджेрдЦा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ैЁСЕБ

19 рд╡ीं рд╕рджी рдоें рдм्рд░िрдЯिрд╢ рдЙрдкрдиिрд╡ेрд╢ों рдоें рдХाрдо рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рднाрд░рдд рд╕े рдмреЬी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рднाрд░рддीрдп рд╕्рдд्рд░ी рддрдеा рдкुрд░ुрд╖ों рдХो 'рдЧिрд░рдоिрдЯ рдЕрдиुрдмंрдз' рдХे рддрд╣рдд рд╡िрджेрд╢ों рдоें рднेрдЬा рдЧрдпा рдеा, рдЗрд╕ рдЖрдк्рд░рд╡ाрд╕ рдоें рдкुрд░ुрд╖ों рдХा рд╢ोрд╖рдг рддो рд╣ुрдЖ рд╣ी рдХिрди्рддु рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХा рддो рдордирдоाрдиा рд╢ोрд╖рдг рд╣ुрдЖЁСЕБ рдЕрдкрдиा рдШрд░-рдкрд░िрд╡ाрд░, рдЕрдкрдиी рдЬрди्рдо рднूрдоि рдЫोреЬрдХрд░ рдЕрдирдЬाрди рджेрд╢ рдХी рдзрд░рддी рдкрд░ рдкुрд░ुрд╖ों рдХी рдЕрдкेрдХ्рд╖ा рдЙрди्рд╣ें рджोрд╣рд░े рд╢ोрд╖рдг рдХा рд╢िрдХाрд░ рд╣ोрдиा рдкреЬाЁСЕБ рдкрд╣рд▓े рдЧृрд╣рдоोрд╣ рдФрд░ рдЙрд╕рд╕े рдмिрдЫреЬрдиे рдХी рдкीреЬा рдлिрд░ рдКрдкрд░ рд╕े рджुрд░्рджрдордиीрдп рд╢ोрд╖рдг, рдЗрд╕рд╕े рдЙрдирдХी рдмिрдЧреЬрддी рдордиःрд╕्рдеिрддि рдХा рдЕрдиुрдоाрди рд▓рдЧाрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ैЁСЕБ рдЙрд╕ рдмेрдЧाрдиी рдзрд░рддी рдкрд░ рдЙрдирд╕े рдордирдЪाрд╣ा рдХाрдо рдХрд░рд╡ाрдпा рдЬाрддा, рдХिрди्рддु рдЕрдд्рдпрд▓्рдк рдкाрд░िрд╢्рд░рдоिрдХ рджिрдпा рдЬाрддा рдеाЁСЕБ рдЕрдзिрдХ рдХाрдо рдХрд░рдиे рд╕े рдЙрдкрдЬी рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рдкीреЬा рддрдм рдФрд░ рднी рдмреЭ рдЬाрддी рдЬрдм рдЧोрд░े рд╢ाрд╕рдХ, рдоिрд▓ рдоाрд▓िрдХों рдФрд░ рдХोрдаी рдХे рд╕рд░рджाрд░ рдЙрди्рд╣ें рдЕрдкрдиी рд╣рд╡рд╕ рдХा рд╢िрдХाрд░ рдмрдиाрддेЁСЕБ рдРрд╕ी рд╕्рдеिрддि рдоें рдкीреЬा, рд╢ोрд╖рдг рд╡ рдпाрддрдиा рд╣ी рдЙрдирдХे рдЬीрд╡рди рдХा рдХेंрдж्рд░ рдмрдирдХрд░ рд░рд╣ рдЧрдпा рдеाЁСЕБ рдЙрд╕ рд╕рдоाрдЬ рдоें рд╕्рдд्рд░िрдпाँ рдХрд╣ीं рднी рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдирд╣ीं рдеी, рди рдЕрдкрдиे рдШрд░ों рдоें рди рдЦेрддों рдоेंЁСЕБ рдЧोрд░े рд╢ाрд╕рдХ рдЕрдкрдиी рд╡ाрд╕рдиा рдоें рдбूрдмे рд╕ुंрджрд░ рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХे рд▓िрдП рд▓ाрд▓ाрдпिрдд рд░рд╣рддे рдеेЁСЕБ рд╡िрд╡ाрд╣िрдд рд╕्рдд्рд░िрдпाँ рддрдХ рдЗрдирдХी рдЗрдЪ्рдЫाрдкूрд░्рддि рдХा рд╕ाрдзрди рдмрди рдЧрдИ рдеींЁСЕБ

 'рд▓ाрд▓ рдкрд╕ीрдиा' рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдоें рдПрдХ рдЙрджाрд╣рд░рдг рджृрд╖्рдЯрд╡्рдп рд╣ै – рдХोрдаी рдХा рдПрдХ рд╕рд░рджाрд░ рджाрдКрдж рдоिрдпाँ рд╕े рдЙрд╕рдХी рдкрдд्рдиी рдХी рдоांрдЧ рдХрд░рддे рд╣ुрдП рддрдеा рдЙрд╕े рдк्рд░рд▓ोрднрди рджेрддे рд╣ुрдП рдХрд╣рддा рд╣ै – “рддुрдо рдЕрдкрдиी рдФрд░рдд рдХो рдоेрд░े рдкाрд╕ рднेрдЬो – рддुрдо्рд╣ें рдПрдХ рдЧोрд░ा рдмрдЪ्рдЪा рдоिрд▓ेрдЧाЁСЕБ рд╢ाрдо рдХो рдЧाрд╕्рддो рдЖрдПрдЧा, рдЙрд╕ी рдХे рд╕ाрде рднेрдЬ рджेрдиाЁСЕБ” рдХिрд╕ी рднी рдкрддि рдХे рд╕рдордХ्рд╖ рдЙрд╕рдХी рдкрдд्рдиी рдХे рд▓िрдП рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рд╢рдм्рджों рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рд╣ी рдЕрдд्рдпंрдд рдЕрдкрдоाрдирдЬрдирдХ рд╣ै, рдХिрди्рддु рд╡рд╣ाँ рдпрд╣ рдпрдеाрд░्рде рдеाЁСЕБ

рдЗрд╕ рдоांрдЧ рдХो рдЕрд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░рдиे рдкрд░ рдордЬрджूрд░ों рдХो рдЗрд╕ рд╕ीрдоा рддрдХ рдк्рд░рддाреЬिрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рдеा рдХि рдЙрди्рд╣ें рдЕрдкрдиे рдШрд░ рдХी рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХो рди рдЪाрд╣рддे рд╣ुрдП рднी рдоाрд▓िрдХों рдХे рдкाрд╕ рднेрдЬрдиा рдкреЬрддा рдеाЁСЕБ 'рд▓ाрд▓ рдкрд╕ीрдиा' рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдоें рд▓ेрдЦрдХ рдиे рдпрд╣ рднी рджрд░्рд╢ाрдпा рд╣ै рдХि рдЗрд╕ рдЕрдоाрдирд╡ीрдп рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рд╡ рд╢ोрд╖рдг рд╕े рдкीреЬिрдд рд╕्рдд्рд░िрдпाँ 'рдЖрдд्рдордШाрдд’ рдЬैрд╕े рдХрдаोрд░ рдХрджрдо рднी рдЙрдаा рд▓ेрддी рдеींЁСЕБ рдЗрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ 'рдЧांрдзी рдЬी рдмोрд▓े рдеे' рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдоें рд╣рд░рдЦू рд╕рд░рджाрд░ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд▓ेрдЦрдХ рдиे рдпрд╣ рджрд░्рд╢ाрдпा рд╣ै рдХि рдЧोрд░े рд╢ाрд╕рдХ рдЕрдкрдиी рдоंрд╢ा рдкूрд░ी рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП, рднाрд░рддीрдп рдордЬрджूрд░ों рдХो рдкрдж рд╡ рдк्рд░рддिрд╖्рдаा рдХा рд▓ोрдн рднी рджेрддे, рдЬिрд╕рдХा рджुрд╖्рдкрд░िрдгाрдо рдордЬрджूрд░ рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХो рдпौрди рд╢ोрд╖рдг рдХे рд░ूрдк рдоें рднुрдЧрддрдиा рдкреЬрддा рдеाЁСЕБ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдоें рд░рдо्рднा рдХो рджेрдЦрдХрд░ рдЯोрдкीрд╡ाрд▓ा рдЕрдлрд╕рд░ рд╣рд░рдЦू рд╕े рдХрд╣рддा рд╣ै – “рдмреЭिрдпा рдоाрд▓ рд╣ै рд╣рд░рдЦूЁСЕБ рд╕ाрд╣рдм рдЦुрд╢ рд╣ो рдЬाрдПрдЧाЁСЕБ рдлिрд░ рд╣рд░рдЦू рдиे рд░рдо्рднा рдХे рдХाрди рдоें рдХрд╣ा рдеा, “рдПрдЧो рдЧोрд░ рд▓рдпрдХा рдХे рдоाँ рдмрди рдЬрдпрдмे, рдХा рдмोрд▓рдд рд╣рд╡े? рд╕ाрде рдоें рд╕ाрд╣рдм рддोрдХे рджू рдмीрдШा реЫрдоीрди рднी рджे рдбाрд▓ीЁСЕБ” рд╡рд╕्рддुрддः рдпрд╣ рдХрд╣ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै рдХि рддрдд्рдХाрд▓ीрди рд╕рдоाрдЬ рдоें рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХी рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдЗрдЪ्рдЫाрдУं рд╡ рдЖрдХांрдХ्рд╖ाрдУं рдХा рдХोрдИ рдорд╣рдд्рд╡ рдирд╣ीं рдеाЁСЕБ рднोрдЧ рдоाрдд्рд░ рдХी рд╡рд╕्рддु рдмрдиाрдХрд░ рддो рдЙрдирдХी рд╕्рдеिрддि рдЕрдд्рдпंрдд рдмрджрддрд░ рдеीЁСЕБ

рддрдд्рдХाрд▓ीрди рдоॉрд░िрд╢рд╕ рдХे рдкुрд░ुрд╖ рдк्рд░рдзाрди рд╕рдоाрдЬ рдоें рдЧोрд░े рд╢ाрд╕рдХों рдж्рд╡ाрд░ा рднाрд░рддीрдп рдЧिрд░рдоिрдЯिрдпा рдордЬрджूрд░ рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХे рд╕ाрде рди рд╕िрд░्рдл реЫोрд░-рдЬрдмрд░рджрд╕्рддी рдХी рдЬाрддी рдеी рдмрд▓्рдХि рдЙрди्рд╣ें рдЕрдиेрдХ рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рд╡ рдоाрдирд╕िрдХ рдпाрддрдиाрдПँ рджी рдЬाрддी рдеीЁСЕБ рдоाрд░рдиा-рдкीрдЯрдиा рддो рдЬैрд╕े рджैрдиिрдХ рдЬीрд╡рди рдХा рдЕंрдЧ рдеाЁСЕБ рдЦेрддों рдоें рдХाрдо рдХрд░рддे рд╕рдордп рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХे рд╕ाрде рд╣िंрд╕ाрдд्рдордХ рд╡ рдХ्рд░ूрд░рддрдо рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдХिрдпा рдЬाрддा рдеाЁСЕБ рдпрджि рдХोрдИ рд╕्рдд्рд░ी рдердХाрди рджूрд░ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдеोреЬी рджेрд░ рд╡िрд╢्рд░ाрдо рднी рдХрд░рддी рддो рдЙрд╕े рдХोрдаी рдХे рд╕рд░рджाрд░ों рдж्рд╡ाрд░ा рдЕрд╢्рд▓ीрд▓ рд╕े рдЕрд╢्рд▓ीрд▓ рдЧाрд▓िрдпाँ рджी рдЬाрддी рдеीЁСЕБ рд╢ोрд╖рдг рдХी рдкрд░ाрдХाрд╖्рдаा рддो рдпрд╣ рдеी рдХि рдХोрдИ рд╕्рдд्рд░ी рдЪाрд╣े рдЕрд╕्рд╡рд╕्рде рд╣ो, рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рд╡ृрдж्рдз рд╣ो рдпा рдЧрд░्рднрд╡рддी рд╣ो рдЙрд╕ рдкрд░ рднी рдХिрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рд╕рд╣ाрдиुрднूрддि рдирд╣ीं рджिрдЦाрдИ рдЬाрддी рдеीЁСЕБ

рдЧोрд░े рд╢ाрд╕рдХों рдХी рдмрд░्рдмрд░рддा рд╡ рдиिрд░्рдордо рдЕрдд्рдпाрдЪाрд░ों рдХा рд╡рд░्рдгрди 'рдФрд░ рдкрд╕ीрдиा рдмрд╣рддा рд░рд╣ा’ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдоें рдЕрдирдд рдЬी рдиे рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХिрдпा рд╣ै “рд╕ंрддोрд╖ рдиे рд╕ूрдЪрдиा рджी рдеी рдХि рдЙрд╕ рдХोрдаी рдоें рдПрдХ рдЧрд░्рднрд╡рддी рдФрд░рдд рдХो рдоाрд▓िрдХ рдиे рдЭोंрдЯा рдкрдХреЬрдХрд░ рдШрд╕ीрдЯрддे рд╣ुрдП рдЦेрдд рд╕े рдиिрдХाрд▓ा рд╣ैЁСЕБ рдЙрд╕ рдФрд░рдд рдХे рдкेрдЯ рдоें рдЬो рдмрдЪ्рдЪा рдеा, рдЧोрд░े рдоाрд▓िрдХ рдХी рд▓ाрддों рдХी рдЪोрдЯ рд╕े рд╡рд╣ рдЧрд░्рдн рдоें рд╣ी рдорд░ рдЧрдпा рдФрд░ рдЙрд╕ рд╕्рдд्рд░ी рдХो рднी рдмреЬी рдХрдаिрдиाрдИ рд╕े рдмрдЪाрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ैЁСЕБ”

рдЗрди рдЙрджाрд╣рд░рдгों рд╕े рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ोрддा рд╣ै рдХि рдЧोрд░ों рдХे рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓ рдоें рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХी рджрд╢ा рдЕрдд्рдпंрдд рдкीреЬाрджाрдпрдХ рдеीЁСЕБ рдЙрдирдХी рд╕рд╣ाрдпрддा рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рд╡ рдЙрдирд╕े рд╕рд╣ाрдиुрднूрддि рд░рдЦрдиे рд╡ाрд▓ा рд╡рд╣ाँ рдХोрдИ рдирд╣ीं рдеाЁСЕБ рди рддो рдЙрдирдХे рдкрддि рдЙрдирдХे рд╕ाрде рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рдЕрди्рдпाрдп рдХा рд╡िрд░ोрдз рдХрд░ рдкाрддे рдеे рдФрд░ рди рд╣ी рдЙрди्рд╣ें рдХिрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рдХा рдХाрдиूрдиी рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рд╣ी рдк्рд░ाрдк्рдд рдеाЁСЕБ

рдЗрди рдмाрд╣рд░ी рдЕрдд्рдпाрдЪाрд░ों рдХे рд╕ाрде рдЙрди्рд╣ें рдЕрдкрдиे рдШрд░ рдХे рдкुрд░ुрд╖ों рдж्рд╡ाрд░ा рднी рд╢ोрд╖िрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рдеाЁСЕБ рд╕्рдд्рд░ी рдЪाрд╣े рдЬिрд╕ рд╡рд░्рдЧ рдХी рд╣ो рдШрд░, рдХी рдЪाрд╣рд░рджीрд╡ाрд░ी рдХे рднीрддрд░ рднी рдкुрд░ुрд╖ों рд╡ рд╕्рд╡рдпं рд╕्рдд्рд░िрдпों рдж्рд╡ाрд░ा рдЙрд╕рдХा рд╣рд░ рддрд░рд╣ рд╕े рд╢ोрд╖рдг рд╣ोрддा рдеाЁСЕБ 'рд╣рдо рдк्рд░рд╡ाрд╕ी' рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдоें рд▓ेрдЦрдХ рдиे рд╕ंрдкрди्рди рдШрд░ рдХी рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХी рдЗрд╕ рд╢ोрд╖िрдд рд╕्рдеिрддि рдХा рдЪिрдд्рд░ рдЦींрдЪा рд╣ैЁСЕБ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХा рдПрдХ рдкाрдд्рд░ рдордзुрд╡ा рдЕрдкрдиे рдоाрд▓िрдХ рдХрд░ीрдо рдкрд░ेрдордЬी рдХे рдмाрд░े рдоें рдХрд╣рддा рд╣ै – “рдоेрд░ा рдпрд╣ рдирдпा рдоाрд▓िрдХ рддो рдЕрдкрдиी рдкрдд्рдиी рдФрд░ рдЕрдкрдиी рджोрдиों рдмрд╣ुрдУं рд╕े рджाрд╕िрдпों рд╕े рднी рдЧрдпा рдЧुрдЬрд░ा рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдХрд░рддा рд╣ै, рдЦुрдж рдоौрдЬ-рдорд╕्рддी рдХी реЫिंрджрдЧी рдЬीрддा рд╣ै рдФрд░ рдЕрдкрдиी рдмीрд╡ी рд╡ рдмрд╣ुрдУं рдХो рдмंрдж рдХрдорд░े рдоें рддो рд░рдЦрддा рд╣ी рд╣ै, рдЙрдирдХे рд╕ाрде рдЗрд╕ рдмेрд░ुрдЦी рд╕े рдкेрд╢ рдЖрддा рд╣ै рдЬैрд╕े рд╡े рдХेрд╡рд▓ рдЖрджेрд╢ рдкाрд▓рди рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╣ैंЁСЕБ рдЕрдкрдиी рдкрдд्рдиी рд╕े рдЕрдкрдиे рдкाँрд╡ рдХे рдЬूрддे рдЙрддрд░рд╡ाрддा рдФрд░ рдкрд╣рдирд╡ाрддा рд╣ैЁСЕБ рдоैंрдиे рджो рдЕрд╡рд╕рд░ों рдкрд░ рдЗрд╕े рдЕрдкрдиी рдкрдд्рдиी рдкрд░ рдЬूрддे рдЪрд▓ाрддे рджेрдЦा рд╣ैЁСЕБ”

рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ै рдХि рдкिрддृрд╕рдд्рддाрдд्рдордХ рд╕рдоाрдЬ рдоें рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХो рджोрдпрдо рджрд░्рдЬे рдХा рдоाрдиा рдЬाрддा рдеाЁСЕБ рдордиुрд╖्рдпрддा рдХी рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╕ीрдоा рд╕े рдкрд░े рдЙрдирдХे рд╕ाрде рдкрд╢ुрд╡рдд рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдХिрдпा рдЬाрддा рдеाЁСЕБ рдЕрдирдд рдЬी рдиे рдЕрдкрдиे рдЙрдкрди्рдпाрд╕ों рдоें рд╢ोрд╖рдгрддंрдд्рд░ рдоें рдкिрд╕рддी рдЧिрд░рдоिрдЯिрдпा рдордЬрджूрд░ рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХी рджрдпрдиीрдп рджрд╢ा рдХे рд╕ाрде рд╣ी рд╕्рд╡ाрддंрдд्рд░्рдпोрддрд░ рдоॉрд░िрд╢рд╕ рдХी рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕्рдеिрддि рдкрд░ рднी рдк्рд░рдХाрд╢ рдбाрд▓ा рд╣ैЁСЕБ рдоॉрд░िрд╢рд╕ рдХे рд╕рдоाрдЬ рдоें рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХे рдкрд╢्рдЪाрдд рднी рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХी рд╕्рдеिрддि рдоें рдкрд╣рд▓े рдХी рддुрд▓рдиा рдоें рдХोрдИ рд╡िрд╢ेрд╖ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдирд╣ीं рдЖрдпाЁСЕБ рдкिрддृрд╕рддाрдд्рдордХ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рд╡ाрд▓े рдоॉрд░िрд╢рд╕ीрдп рд╕рдоाрдЬ рдоें рдкुрд░ुрд╖ों рдж्рд╡ाрд░ा рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХो рдЙрдирдХे рдоूрд▓рднूрдд рдЕрдзिрдХाрд░ों рд╕े рд╡ंрдЪिрдд рд░рдЦा рдЧрдпा рдПрд╡ं рдЙрди्рд╣ें рднोрдЧ рдХी рд╡рд╕्рддु, рд╡ाрд╕рдиाрдкूрд░्рддि рдХा рд╕ाрдзрди рдФрд░ рдШрд░ рдХी рд╢ोрднा рдмреЭाрдиेрд╡ाрд▓ी рд╡рд╕्рддु рдоाрдд्рд░ рд╕рдордЭा рдЬाрддा рдеाЁСЕБ рдкुрд░ुрд╖ों рдж्рд╡ाрд░ा рдмрдиाрдП рдЧрдП рдиिрдпрдоों рдХो рд╕्рдд्рд░िрдпों рдкрд░ рдеोрдк рджिрдпा рдЬाрддा рдеाЁСЕБ рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХे рд╕ाрде рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рднेрджрднाрд╡ рдХो рдЕрдирдд рдЬी рдиे 'рдЪрд▓рддी рд░рд╣ो рдЕрдиुрдкрдоा' рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдоें рдХुрд╕ुрдоाрд╡рддी рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЪिрдд्рд░िрдд рдХिрдпा рд╣ैЁСЕБ рдХुрд╕ुрдоाрд╡рддी рдЕрдкрдиे рдкрддि рдХी рдЬ्рдпाрджрддिрдпों рдПрд╡ं рдЙрд╕рдХी рднोрдЧрд╡ाрджी рдордиोрд╡ृрдд्рддि рдХा рдкрд░िрдЪрдп рджेрддे рд╣ुрдП рдХрд╣рддी рд╣ै – “рддुрдо्рд╣ाрд░ा рдЪाрдЪा рддो рдоुрдЭрд╕े рдм्рдпाрд╣ рдХрд░рдХे рдпрд╣ рдоाрди рдмैрдаा рдеा рдХि рд╡рд╣ рдорд░्рдж рд╣ै рдФрд░ рдоैं рдФрд░рдд рд╣ूँЁСЕБ ... рд▓ेрдХिрди рд╡рдХ्рдд рдХे рд╕ाрде рд╡рд╣ рдЗрд╕ рдмाрдд рдХो рднूрд▓рддा рдЧрдпा... рдФрд░ рд╕ोрдЪрддा рд░рд╣ा рдХि рдоैं рдЙрд╕рдХे рднोрдЧ рдХा рд╕ाрдзрди рд╣ूँ рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рд▓िрдП рдмрдЪ्рдЪे рдЬрдирдиे рд╡ाрд▓ीЁСЕБ”

рдкुрд░ुрд╖рд╡рд░्рдЪрд╕्рд╡рд╡ाрджी рд╕рдоाрдЬ рдоें рдк्рд░ाрдердоिрдХрддा рд╕рджैрд╡ рдкुрд░ुрд╖ рдХो рд╣ी рджी рдЬाрддी рд╣ै, рднрд▓े рд╣ी рд╡рд╣ рдЕрдпोрдЧ्рдп рдПрд╡ं рдиिрдо्рдирд╕्рддрд░ рдХा рд╣ी рдХ्рдпों рди рд╣ो ! рдРрд╕े рдкुрд░ुрд╖ों рдХी рддुрд▓рдиा рдоें рднी рдХрд░्рдорд╢ीрд▓ рдпोрдЧ्рдп рд╕्рдд्рд░ी рдХो рдЙрдкेрдХ्рд╖ा рдХा рд╣ी рд╕ाрдордиा рдХрд░рдиा рдкреЬрддा рд╣ैЁСЕБ рдЗрд╕ рднेрджрднाрд╡рдкрд░рдХ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдкрд░ рдХрдЯाрдХ्рд╖ рдХрд░рддे рд╣ुрдП 'рдЖрд╕рдоाрди рдЕрдкрдиा рдЖँрдЧрди ' рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХी рдкाрдд्рд░ рдиंрджिрдиी рдХрд╣рддी рд╣ै – рдорд░्рджों рдоें рдЕрдм рднी рдпे рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдмрдиा рд╣ुрдЖ рд╣ै рдХि рдФрд░рдд рд╢्рд░ृंрдЧाрд░ рдХा рд╕ाрдзрди рд╣ै, рдиुрдоाрдЗрд╢ рдФрд░ рдм्рдпूрдЯी рдХांрдЯेрд╕्рдЯ рдХी рд╡рд╕्рддु рд╣ै, рдлैрд╢рди рдХी рдХрдардкुрддрд▓ी рд╣ैЁСЕБ рд╣рдоाрд░े рджेрд╢ рдоें рддो рдЖрдЬ рднी рд▓реЬрдХी рдХे рдЬрди्рдо рдкрд░ рдЙрд╕े рд▓ाрдЯрд░ी рдХा рджूрд╕рд░ा рдЗрдиाрдо рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै рдФрд░ рд▓реЬрдХे рдХो рдлрд░्рд╕्рдЯ рдк्рд░ाрдЗрдЬЁСЕБ рд▓реЬрдХा рд╕ोрдиा рд╕рдордЭा рдЬाрддा рд╣ै рдФрд░ рд▓реЬрдХी рдЪाँрджीЁСЕБ”

рддрдд्рдХाрд▓ीрди рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдкुрд░ुрд╖ों рдж्рд╡ाрд░ा рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХो рдЕрдкрдиे рдЕрдзीрди рд░рдЦрдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХिрдпा рдЬाрддा рдеाЁСЕБ рд╕्рдд्рд░िрдпाँ рдШрд░ рдХे рдХाрд░्рдпों рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдмाрд╣рд░ рдЬाрдХрд░ рдиौрдХрд░ी рдХрд░рдиे рд╡ рдзрдиोрдкाрд░्рдЬрди рдХрд░рдиे рдоें рд╕рдХ्рд╖рдо рдеींЁСЕБ рдкुрд░ुрд╖ों рдХी рддुрд▓рдиा рдоें рд╕्рдд्рд░िрдпाँ рдЬ्рдпाрджा рд╢्рд░рдо рдХрд░рддी рдеीं рдлिрд░ рднी рдЙрди्рд╣ें рд╕рдоाрдЬ рдоें рд╡ो рд╕рдо्рдоाрди рдФрд░ рд╡ो рдЕрдзिрдХाрд░ рдк्рд░ाрдк्рдд рдирд╣ीं рдеे рдЬो рдкुрд░ुрд╖ों рдХे рдкाрд╕ рдеेЁСЕБ рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХो рджोрдпрдо рджрд░्рдЬे рдоें рд░рдЦрдиे рд╡ाрд▓े рдкुрд░ुрд╖ों рдкрд░ рдХрдЯाрдХ्рд╖ рдХрд░рддी рд╣ुрдИ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ 'рдЕрд╕्рддि-рдЕрд╕्рддु ' рдХी рдкाрдд्рд░ рджिрд╡्рдпा рд╕ंрдЧीрддा рд╕े рдХрд╣рддी рд╣ै – “рдоैं рдХिрд╕ी рдирд░ेрд╢ рдХो рдирд╣ीं рдЬाрдирддीЁСЕБ рдоैं рдЙрд╕ рдорд░्рдж рдХो рдЬाрдирддी рд╣ूँ рдЬिрд╕рдиे рдЕрдкрдиी рдкрд╕ंрдж, рдЕрдкрдиे рдзрд░्рдо, рдЕрдкрдиे рдХाрдиूрди, рдЕрдкрдиे рдЕрдзिрдХाрд░ рдФрд░ рдЕрдкрдиे рд╕्рд╡рд░ рдХे рд╕ाрдордиे рдФрд░рдд рдХो рд╢ुрд░ू рд╕े рдЖрдЬ рддрдХ рджूрд╕рд░े рджрд░्рдЬे рдХी рдЪीрдЬ рдмрдиाрдП рд░рдЦा рд╣ैЁСЕБ”

рдоॉрд░िрд╢рд╕ рдХी рд╕рдоाрдЬ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХो рдХिрд╕ी рднी рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдХाрд░्рдп рдпा рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдХाрд░्рдпों рдоें рдиिрд░्рдгрдп рдХрд░рдиे рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рдирд╣ीं рдк्рд░ाрдк्рдд рдеाЁСЕБ рдЙрди्рд╣ें рдЕрдкрдиे рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рднाрд╡ों рд╡ рд╡िрдЪाрд░ों рдХो рдк्рд░рдХрдЯ рдХрд░рдиे рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рднी рдирд╣ीं рдеी, рд╡े рдЕрдкрдиे рд▓िрдП рдХोрдИ рднी рдиिрд░्рдгрдп рд▓ेрдиे рдоें рд╕рдХ्рд╖рдо рдирд╣ीं рд╣ोрддी рдеीЁСЕБ

рдЙрди्рд╣ें рд╕्рд╡рдпं рдХी рдкрд╕ंрдж рдХा рдЬीрд╡рдирд╕ाрдеी рдЪुрдирдиे рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рднी рдирд╣ीं рдеाЁСЕБ рд╡े рд╕िрд░्рдл рдЙрд╕ी рд╕े рд╡िрд╡ाрд╣ рдХрд░ рд╕рдХрддी рдеीं рдЬिрд╕े рдЙрдирдХे рдШрд░ рдХे рд╕рджрд╕्рдпों, рд╡िрд╢ेрд╖рдХрд░ рдкिрддा рдпा рднाрдИ рдж्рд╡ाрд░ा рдЪुрдиा рдЧрдпा рд╣ोЁСЕБ рд╡ैрд╡ाрд╣िрдХ рд╕рдо्рдмрди्рдз рдХे рдиिрд░्рдгрдп рдоें рдкुрд░ुрд╖ рд╡рд░्рдЪрд╕्рд╡рд╡ाрджी рдиिрд░्рдгрдп рдХो рдорд╣рдд्рд╡ рджेрдиे рдПрд╡ं рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХे рдордд рдХी рдЕрд╡рд╣ेрд▓рдиा рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдкुрд░ुрд╖ों рдкрд░ рдХрдЯाрдХ्рд╖ рдХрд░рддी рд╣ुрдИ 'рдФрд░ рдкрд╕ीрдиा рдмрд╣рддा рд░рд╣ा ' рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХी рдкाрдд्рд░ рдЕрдиुрд░ाрдзा рдХрд╣рддी рд╣ै – “рдоैं рдХ्рдпा рдХрд░рддी рд╕ीрдоा, рд╣ुрдХ्рдо рддो рдорд░्рджों рдХा рдЪрд▓рддा рд╣ैЁСЕБ рдпे рднी рдЕрдм рдЦुрдж рдкрдЫрддा рд░рд╣े рд╣ैंЁСЕБ рдЗрд╕ рдмाрдд рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рддो рдЗрди्рд╣ें рднी рдирд╣ीं рдеी рдХि рд▓реЬрдХे рдХी рдкрд╣рд▓े рд╕े рд╣ी рдХोрдИ рд░рдЦैрд▓ рд╣ैЁСЕБ ...рдоैं рдЙрд╕ рд░िрд╢्рддे рдХे рд▓िрдП рддैрдпाрд░ рд╣ी рдХрд╣ाँ рдеीЁСЕБ”

рдЕрднिрдорди्рдпु рдЕрдирдд рдиे рдоॉрд░िрд╢рд╕ рдХे рддрдд्рдХाрд▓ीрди рд╕рдоाрдЬ рдоें рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХे рд╡ेрд╢्рдпा рдмрди рдЬाрдиे рдХे рдХрдЯु рд╕рдд्рдп рдХो рднी рдЙрдЬाрдЧрд░ рдХिрдпा рд╣ैЁСЕБрдЕрдкрдиे рдЙрдкрди्рдпाрд╕ों рдоें рд╡ेрд╢्рдпा-рд╡ृрдд्рддि рдХी рд╕рдорд╕्рдпा рдХो рдЪिрдд्рд░िрдд рдирд╣ीं рдХिрдпा рд╡рд░рди् рдЙрди рдХाрд░рдгों рд╡ рд╡िрдкрд░ीрдд рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдХी рднी рдкреЬрддाрд▓ рдХी рд╣ै рдЬिрдирдоें рд╕्рдд्рд░िрдпाँ рд╡ैрд╢्рдпा рдмрдирдиे рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╡рд╢ рд╣ोрддी рдеींЁСЕБ рд╡ैрд╢्рдпाрдУ рдХा рдЬीрд╡рди рдХिрд╕ी рдирд░рдХ рд╕े рдХрдо рдирд╣ीं рдеाЁСЕБ 'рд╢ेрдлाрд▓ी ' рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХी рдиाрдпिрдХा рдХो рдк्рд░ेрдо рдХे рдиाрдо рдкрд░ рдЫрд▓ा рдЬाрддा рд╣ै, рдЬिрд╕рдХे рдХाрд░рдг рд╡ो рдЯूрдЯ рдЬाрддी рд╣ै рдФрд░ рд╡ेрд╢्рдпाрд╡ृрдд्рддि рдЕрдкрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╡рд╢ рд╣ो рдЬाрддी рд╣ैЁСЕБ 'рд╢ेрдлाрд▓ी’ рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा 'рдПрдХ рдмीрдШा рдк्рдпाрд░', 'рддрдкрддी рджोрдкрд╣рд░', 'реЩाрдоोрд╢ी рдХे рдЪीрдд्рдХाрд░', рдЖрджि рдЙрдкрди्рдпाрд╕ों рдоें рднी рдЕрдирдд рдЬी рдиे рд╕्рдд्рд░ी рдЬीрд╡рди рдХी рдЗрд╕ рдЧंрднीрд░ рд╕рдорд╕्рдпा рдХो рдЙрдЬाрдЧрд░ рдХिрдпा рд╣ैЁСЕБ

рд▓ेрдЦрдХ рдиे рд╕्рд╡рди्рдд्рд░्рдпोрдд्рддрд░ рдоॉрд░िрд╢рд╕ рдоें рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХे рд╕ाрде рдХाрд░्рдпрд╕्рдерд▓ рдкрд░ рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рдХुрдЫ рдЖрд░्рдеिрдХ рд╢ोрд╖рдг рдХा рднी рдЪिрдд्рд░рдг рдХिрдпा рд╣ैЁСЕБ рдоॉрд░िрд╢рд╕ рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХे рдкрд╢्рдЪाрдд рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХी рд╕्рдеिрддि рдоें рдеोреЬा рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдЖрдпाЁСЕБ рдкрд░िрдгाрдорд╕्рд╡рд░ूрдк рд╡े рдкреЭ -рд▓िрдЦрдХрд░, рд╕्рд╡рдпं рд╡ рд╕्рд╡рдпं рдХे рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХो рдЖрд░्рдеिрдХ рд░ूрдк рд╕े рд╕ुрджृреЭ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЕрд░्рдеोрдкाрд░्рдЬрди рдХрд░рдиे рд▓рдЧी, рдХिрди्рддु рдХाрд░्рдпрд╕्рдерд▓ рдкрд░ рдХाрд░рдЦाрдиे рдХे рдоाрд▓िрдХों рдж्рд╡ाрд░ा рдЙрдирдХे рд╢्рд░рдо рдХा рд╢ोрд╖рдг рдХिрдпा рдЬाрддा рдеाЁСЕБ рдПрдХ рддрд░рдл рдкुрд░ुрд╖ рдХाрдордЧाрд░ों рдХी рддुрд▓рдиा рдоें рд╕ाрдоाрди рдХाрд░्рдп рдХे рд▓िрдП рдХрдо рд╡ेрддрди рджिрдпा рдЬाрддा рдеा рддो рджूрд╕рд░ी рддрд░рдл рдЙрдирд╕े рдЕрдзिрдХ рд╕े рдЕрдзिрдХ рдХाрдо рд▓ेрдиे рдХी рд╕ाрдЬिрд╢ рд░рдЪी рдЬाрддी рдеीЁСЕБ 'рдоुреЬिрдпा рдкрд╣ाреЬ рдмोрд▓ рдЙрдаा’ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдоें рдоैрдиेрдЬрд░ों рдХी рд╢ोрд╖рдгрдкрд░рдХ рдиीрддि рдХा рдкрд░्рджाрдлाрд╢ рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдорд╣िрд▓ा рдХрд░्рдордЪाрд░ी рдХрд╣рддी рд╣ै – “рд╣рдо рд▓ोрдЧ рдУрд╡рд░рдЯाрдЗрдо рдХрд░рдиे рд╕े рдЗंрдХाрд░ рдирд╣ीं рдХрд░рддे рдкрд░ рдЙрд╕рдХे рд▓िрдП рдЬो рд╡िрд╢ेрд╖ рдкैрд╕े рджिрдП рдЬाрддे рд╣ैं, рд╡рд╣ рдХाрдиूрдиी рдвंрдЧ рд╕े рдирд╣ीं рджिрдП рдЬा рд░рд╣े рдФрд░ рдлिрд░ рдЙрд╕рд╕े рдмреЬा рдЕрдирд░्рде рддो рд╡рд╣ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рд╣ै, рдЬो рддीрди-рдЪाрд░ рджिрдиों рд╕े рд╣рдо рд▓ोрдЧों рдХे рд╕ाрде рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ рд╣ैЁСЕБ рджिрди-рднрд░ рдХी рдЙрддрдиी рд╕рдЦ्рддी рдХे рдмाрдж рдУрд╡рд░рдЯाрдЗрдо рдХे рд▓िрдП рд╣рдордоें рдЬाрди рд╣ी рдХрд╣ाँ рдмрдЪрддी рд╣ैЁСЕБ”

рдкुрд░ुрд╖ों рдХा рдЕрд╣ंрд╡ाрджी рд╕्рд╡рднाрд╡ рдФрд░ рдЙрдирдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдмрдиाрдП рдЧрдП рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд░ीрддि-рд░िрд╡ाрдЬ рдПрд╡ं рдкрд░рдо्рдкрд░ाрдПँ рднी рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा, рдЙрдирдХे рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдХो рдорд╣рдд्рд╡ рдирд╣ीं рджेрддे рдеेЁСЕБ рдЬिрд╕ рд╕рдоाрдЬ рдоें рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХो рдоाрдд्рд░ рдкुрд░ुрд╖ों рдХी рджिрдЦाрдИ рдЕрдиुрдЧाрдоिрдиी рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै рдЙрд╕ рдкрд░ рдХрдЯाрдХ्рд╖ рдХрд░рддी рд╣ुрдИ 'рдХ्рдпों рди рдлिрд░ рд╕े ' рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХी рдкाрдд्рд░ рднрд╡ंрддी рдорд╣िрдоा рд╕े рдХрд╣рддी рд╣ै – “рдорд░्рджों рдиे рддो рд╢ुрд░ू рд╕े рд╣ी рдФрд░рддों рдХो рдЕрдкрдиे рдЕрдзीрди рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдЙрд╕े рдШूंрдШрдЯ рдФрд░ рдмुрд░्рдХे рдоें рд░рдЦाЁСЕБ рдЙрд╕рдХे рдкांрд╡ों рдоें рдкाрдЬेрдм рдХे рд░ूрдк рдоें рдЬंрдЬीрд░ рдмाँрдз рджीЁСЕБ рдЪूреЬिрдпाँ рджेрдХрд░ рд╣рдердХреЬिрдпाँ рдкрд╣рдиा рджीЁСЕБ рд╢ाрджी рдХे рдкंрдбाрд▓ рдоें рдмाрдк рдиे рдмेрдЯी рдХा рдХрди्рдпाрджाрди рдХрд░рдХे рдкрддि рдХो рддोрд╣реЮे рдХे рд░ूрдк рдоें рджे рджिрдпाЁСЕБ рдкрддि рдиे рдЯीрдХा рдФрд░ рд╕िंрджूрд░ рд▓рдЧрд╡ाрдХрд░ рдЙрд╕рдХे рдоाрдеे рдкрд░ рдЕрдкрдиा рдоाрд▓ рд╣ोрдиे рдХी рдоुрд╣рд░ рд▓рдЧा рджीЁСЕБ рдорд░рдХрд░ рдкрддि рджिрдП рд╣ुрдП рд╕ुрд╣ाрдЧ рдХो рдЫीрди рд▓े рдЬाрддा рд╣ै рдпाрдиी рдХि рдоेрд░े рдмाрдж рддुрдо्рд╣ाрд░ी рдЕрдм рд╡рд╣ рдкрд╣рдЪाрди рдирд╣ीं рд░рд╣ीЁСЕБ”

рд╡рд╕्рддुрддः рдпрд╣ рдХрд╣ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै рдХि рдкुрд░ुрд╖ рдЪाрд╣े рдЬिрд╕ рджेрд╢, рд╕рдоाрдЬ, рдЬाрддि рд╡ рд╕рдоुрджाрдп рдХा рд╣ो рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХे рдк्рд░рддि рдЙрд╕рдХी рджृрд╖्рдЯि рднोрдЧрд╡ाрджी рд╣ी рд░рд╣ी рд╣ैЁСЕБ рд╕्рдд्рд░ी рдЙрд╕рдХे рд▓िрдП рд╡ाрд╕рдиाрдкूрд░्рддि рдХा рд╕ाрдзрди рдФрд░ рдордиोрд░ंрдЬрди рдХी рд╡рд╕्рддु-рдоाрдд्рд░ рд╣ैЁСЕБ рдкुрд░ुрд╖ рд╕्рдд्рд░ी рдХे рд╡рд░्рдЪрд╕्рд╡ рдХो рдЙрд╕рдХे рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдПрд╡ं рдЕрд╕्рдоिрддा рдХो рд╕рджैрд╡ рдХुрдЪрд▓рддा рд░рд╣ा рд╣ैЁСЕБ рдХрднी рдЙрд╕рдХे рдЪрд░िрдд्рд░ рдкрд░ рдЙंрдЧрд▓ी рдЙрдаाрдХрд░ рддो рдХрднी рдЙрд╕рдХे рд╕рддीрдд्рд╡ рдкрд░ рдк्рд░рд╢्рди рдЦреЬा рдХрд░ рдФрд░ рдХрднी рдЙрд╕рдХे рдоाрддृрдд्рд╡ рдкрд░ рд▓ांрдЫрди рд▓рдЧाрдХрд░ рдЙрд╕рдХे рдЖрдд्рдо рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рддрдеा рдЧрд░िрдоा рдХो рдаेрд╕ рдкрд╣ुँрдЪाрдИ рдЧрдИ рд╣ैЁСЕБ рдЗрддрдиा рд╣ी рдирд╣ीं рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдиे рднी рдЙрди рдкрд░рдо्рдкрд░ाрдУं рдФрд░ рдоाрди्рдпрддाрдУं рдХो рдк्рд░ाрдердоिрдХрддा рджी, рдЬो рдкुрд░ुрд╖ों рдХो рдЕрдзिрдХाрд░ рд╕ंрдкрди्рди рдмрдиाрддी рдФрд░ рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХो рдЕрдмрд▓ा рд╡ рдкुрд░ुрд╖ рдХी рдЕрдиुрдЧाрдоिрдиीЁСЕБ рдЕрднिрдорди्рдпु рдЕрдирдд рдиे рдкिрддृрд╕рддाрдд्рдордХ рд╕рдоाрдЬ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें рдиाрд░ी рдХी рд╢ोрд╖िрдд рджрд╢ा рдХा рдпрдеाрд░्рде рдЪिрдд्рд░рдг рдХिрдпा рд╣ैЁСЕБ рдЙрдирдХे рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдоें рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╡рд░्рдЧ рдХी рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХे рд╕ंрдШрд░्рд╖ рд╡ рд╢ोрд╖рдг рдХे рдЪिрдд्рд░ рджेрдЦे рдЬा рд╕рдХрддे рд╣ैंЁСЕБ рдЙрдирдХी рджृрд╖्рдЯि рдиे рд╕्рдд्рд░ी рдЬीрд╡рди рдХे рдмाрд╣्рдпрд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХो рд╣ी рдирд╣ीं рджेрдЦा рд╣ै рдмрд▓्рдХि рдЙрдирдХे рдоाрдирд╕िрдХ рдЙрдерд▓-рдкुрдерд▓ рдХी рднी рдоाрд░्рдоिрдХ рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि рдХी рд╣ैЁСЕБ

рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖:
рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХрд╣ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै рдХि рдЕрднिрдорди्рдпु рдЕрдирдд рдХे рд▓ेрдЦрди рдоें рдк्рд░рд╡ाрд╕ी рднाрд░рддीрдпों рдХी рдкрд╣рдЪाрди, рд╕ंрдШрд░्рд╖, рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдж्рд╡ंрдж्рд╡ рд╡ рд╢ोрд╖рдг рдХा рд╕рдЬीрд╡ рдЪिрдд्рд░рдг рдоिрд▓рддा рд╣ैЁСЕБ рд╡े рдоॉрд░िрд╢рд╕ рдоें рдк्рд░рд╡ाрд╕ी рднाрд░рддीрдпों рдХी рдЖрд╡ाрдЬ рдмрдирдХрд░ рдЙрднрд░े рд╣ैंЁСЕБ рдиे рдЕрдкрдиे рдЙрдкрди्рдпाрд╕ों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рднाрд░рддीрдп рдЧिрд░рдоिрдЯिрдпा рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХी рд╢ोрд╖िрдд, рдкीреЬिрдд, рдЙрдкेрдХ्рд╖िрдд рдПрд╡ं рджрдпрдиीрдп рджрд╢ा рдХा рд╕рдЬीрд╡ рдЪिрдд्рд░ांрдХрди рдХिрдпा рд╣ैЁСЕБ рд╕्рд╡ंрддрдд्рд░рддाрдкूрд░्рд╡ рдПрд╡ं рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдкрд╢्рдЪाрдд рдоॉрд░िрд╢рд╕ рдоें рдк्рд░рд╡ाрд╕ी рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХे рдЬीрд╡рди рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдЙрдирдХे рд╣рд░्рд╖-рд╡िрд╖ाрдж, рдЖрд╢ा, рдЖрдХांрдХ्рд╖ा, рднाрд╡, рд╡िрдЪाрд░, рдордд-рдоाрди्рдпрддाрдУं рдХा рдпрдеाрд░्рде рдЕंрдХрди рдЙрдирдХे рдЙрдкрди्рдпाрд╕ों рдоें рдоिрд▓рддा рд╣ैЁСЕБ рдЙрдирдХे рд╕्рдд्рд░ी рдкाрдд्рд░ рд╢ोрд╖िрдд рдФрд░ рдкीреЬिрдд рд╣ै, рдХिрди्рддु рд╣рдо рдЙрди्рд╣ें рдЯूрдЯрддे рдирд╣ीं рджेрдЦрддे, рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХी рдЕрдкाрд░ рдХ्рд╖рдорддा рд╕े рдпुрдХ्рдд рдпे рдкाрдд्рд░ рдЕрдж्рд╡िрддीрдп рд╣ै, рдЙрдирдХी рдЬिрдЬीрд╡िрд╖ा рдЙрди्рд╣ें рдЕрд╡िрд╕्рдорд░рдгीрдп рдмрдиाрддी рд╣ैЁСЕБ рдЕрдирдд рдХे рд╕्рдд्рд░ी рдкाрдд्рд░ों рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдУं рдХा рд╡рд░्рдгрди рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдбॉ. рдХрдорд▓ рдХिрд╢ोрд░ рдЧोрдпрдирдХा 'рдЕрдЪिрдд्рд░िрдд’ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХी рднूрдоिрдХा рдоें рд▓िрдЦрддे рд╣ैं – “рд╡िрд╢्рд╡ рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдХрдеाрдХाрд░ рд╢рд░рдд рдПрд╡ं рдк्рд░ेрдордЪंрдж рдХी рдиाрдпिрдХाрдУं рдХे рд╕рдоाрди рдЕрднिрдорди्рдпु рдХी рдиाрдпिрдХाрдПँ рднी рдмреЬी рд╕рд╢рдХ्рдд рд╣ोрддी рд╣ैं, рдЧिрд░ी рд╣ोрдиे рдкрд░ рднी рд╕्рд╡рдпं рдЙрдарддी рд╣ैं рдФрд░ рджूрд╕рд░ों рдХो рднी рдЙрдаाрддी рд╣ैं, рдЙрди्рд╣ें рдЙрджाрдд्рдд рдмрдиाрддी рд╣ैंЁСЕБ”

рд╕ंрджрд░्рдн:
1. рдЕрдирдд, рдЕрднिрдорди्рдпु (2010), рд▓ाрд▓ рдкрд╕ीрдиा, рджिрд▓्рд▓ी: рд░ाрдЬрдХрдорд▓ рдкेрдкрд░рдмैрдХ्рд╕, рдкृрд╖्рда рд╕ंрдЦ्рдпा 171
2. рдЕрдирдд, рдЕрднिрдорди्рдпु (2008), рдЧांрдзी рдЬी рдмोрд▓े рдеे, рджिрд▓्рд▓ी: рд░ाрдЬрдХрдорд▓ рдк्рд░рдХाрд╢рди, рдкृрд╖्рда рд╕ंрдЦ्рдпा 16-17
3. рдЕрдирдд, рдЕрднिрдорди्рдпु (1993), рдФрд░ рдкрд╕ीрдиा рдмрд╣рддा рд░рд╣ा,: рд░ाрдЬрдХрдорд▓ рдк्рд░рдХाрд╢рди, рдкृрд╖्рда рд╕ंрдЦ्рдпा 288
4. рдЕрдирдд, рдЕрднिрдорди्рдпु (2004), рд╣рдо рдк्рд░рд╡ाрд╕ी, рджिрд▓्рд▓ी: рдк्рд░рднाрдд рдк्рд░рдХाрд╢рди, рдкृрд╖्рда рд╕ंрдЦ्рдпा 33
5. рдЕрдирдд, рдЕрднिрдорди्рдпु (1998), рдЪрд▓рддी рд░рд╣ो рдЕрдиुрдкрдоा, рджिрд▓्рд▓ी: рдХिрддाрдм рдШрд░ рдк्рд░рдХाрд╢рди, рдкृрд╖्рда рд╕ंрдЦ्рдпा 137
6. рдЕрдирдд, рдЕрднिрдорди्рдпु ( 2000), рдЖрд╕рдоाрди рдЕрдкрдиा рдЖँрдЧрди, рджिрд▓्рд▓ी: рдк्рд░рднाрдд рдк्рд░рдХाрд╢рди, рдкृрд╖्рда рд╕ंрдЦ्рдпा 249
7. рдЕрдирдд, рдЕрднिрдорди्рдпु ( 2003), рдЕрд╕्рддि -рдЕрд╕्рддु, рджिрд▓्рд▓ी: рдк्рд░рднाрдд рдк्рд░рдХाрд╢рди, рдкृрд╖्рда рд╕ंрдЦ्рдпा 100
8. рдЕрдирдд, рдЕрднिрдорди्рдпु (1993), рдФрд░ рдкрд╕ीрдиा рдмрд╣рддा рд░рд╣ा,: рд░ाрдЬрдХрдорд▓ рдк्рд░рдХाрд╢рди, рдкृрд╖्рда рд╕ंрдЦ्рдпा 281
9. рдЕрдирдд, рдЕрднिрдорди्рдпु ( 1985), рдоुреЬिрдпा рдкрд╣ाреЬ рдмोрд▓ рдЙрдаा, рджिрд▓्рд▓ी: рдк्рд░рднाрдд рдк्рд░рдХाрд╢рди, рдкृрд╖्рда рд╕ंрдЦ्рдпा 73
10. рдЕрдирдд, рдЕрднिрдорди्рдпु ( 2004 ), рдХ्рдпों рди рдлिрд░ рд╕े, рджिрд▓्рд▓ी: рдХिрддाрдмрдШрд░ рдк्рд░рдХाрд╢рди, рдкृрд╖्рда рд╕ंрдЦ्рдпा 61
11. рдЕрдирдд, рдЕрднिрдорди्рдпु ( 1990), рдЕрдЪिрдд्рд░िрдд, рджिрд▓्рд▓ी: рдХिрддाрдмрдШрд░ рдк्рд░рдХाрд╢рди, рднूрдоिрдХा рд╕े, рдкृрд╖्рда рд╕ंрдЦ्рдпा 73

 

рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрдЪेрддрдиा рдХे рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдХрд╡ि рдЕрднिрдорди्рдпु рдЕрдирдд рдХी рдХрд╡िрддाрдПँ

рдордиोрд╣рд░ рдЕрднрдп
рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдХ्рд╖िрддिрдЬ рдкрд░ рдЬ्рд╡ाрдЬрд▓्рдпрдоाрди рдирдХ्рд╖рдд्рд░ рдХी рддрд░рд╣ рджीрдк्рдд рдЕрднिрдорди्рдпु рдЕрдирдд рдоाрд░ीрд╢рд╕ рдХे рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рд╕рдо्рд░ाрдЯ рдоाрдиे рдЬाрддे рд╣ैं। рдЙрди्рд╣ें рдоाрд░ीрд╢рд╕ рдХा рдк्рд░ेрдордЪंрдж рднी рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै। рджोрдиों рдорд╣ाрди рд▓ेрдЦрдХों рдХी рд╕ंрд╡ेрджрдиा рд╢ोрд╖िрдд рд╡рд░्рдЧ рд╕े рдЬुрдбी рд╣ै। рджोрдиों рд╕ाрдоंрддी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рдШोрд░ рд╡िрд░ोрдзी। рд▓ेрдХिрди, рдЬрд╣ाँ рдоुंрд╢ी рдк्рд░ेрдордЪंрдж рдк्рд░рдЧрддिрд╢ीрд▓ рдХрдеा-рдЙрдкрди्рдпाрд╕рдХाрд░ рд╣ैं, рдЕрдирдд рдаेрда рдк्рд░рдЧрддिрдХाрдоी। рд╕ाрдо्рдпрд╡ाрджी рджрд▓ рдХे "рдХाрд░्рдб рд╣ोрд▓्рдбрд░"।

рдоुंрд╢ी рдк्рд░ेрдордЪंрдж рдиे рдк्рд░рдЧрддिрд╢ीрд▓ рд▓ेрдЦрдХ рд╕рдо्рдоेрд▓рдиों рдоें рднाрдЧ рдЕрд╡рд╢्рдп рд▓िрдпा рдХिрди्рддु рджрд▓ीрдп рд░ाрдЬрдиीрддि рд╕े рддрдЯрд╕्рде рд░рд╣े। рдПрдХ рдмाрдд рдФрд░ - рдоुंрд╢ी рдк्рд░ेрдордЪंрдж рдХा рд▓ेрдЦрди рдХрдеा-рдЙрдкрди्рдпाрд╕ों рдФрд░ рддрдд्рд╕рдмंрдзी рдЖрд▓ेрдЦों рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рд░рд╣ा। рд▓ेрдХिрди рдЬिрддрдиा рд╕рдо्рдоाрди рдоाрд░ीрд╢рд╕ рдоें рдоिрд▓ा, рдЙрд╕рд╕े рдХрд╣ीं рдЕрдзिрдХ рднाрд░рдд рдоें। рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдЕрдХाрджрдоी рдиे рдЙрди्рд╣ें "рдорд╣рдд्рддрд░ рд╕рджрд╕्рдпрддा" рдХे рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рд╕рдо्рдоाрди рд╕े рдЕрд▓ंрдХृрдд рдХिрдпा рддो рдЙрдд्рддрд░рдк्рд░рджेрд╢ рд╣िंрджी рд╕ंрд╕्рдеाрди рдиे рдЙрди्рд╣ें "рд╕ाрд╣िрдд्рдп рднूрд╖рдг" рдХी рдоाрдирдж рдЙрдкाрдзि рд╕े рд╡िрднूрд╖िрдд рдХिрдпा। рд╡рд░्рд╖ 2020 рдоें рдЖрдпोрдЬिрдд рдЧ्рдпाрд░рд╣рд╡ें рд╡िрд╢्рд╡ рд╣िंрджी рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рдХेंрдж्рд░ीрдп рд╣िंрджी рдиिрджेрд╢ाрд▓рдп рдиे рдЕрдкрдиी ‘рднाрд╖ा’ рдиाрдордХ рдкрдд्рд░िрдХा рдХा рд╡िрд╢िрд╖्рдЯांрдХ рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рдХिрдпा। рдЗрд╕рдХे рд▓ोрдХाрд░्рдкрдг рд╕े рдкूрд░्рд╡ рдЕрдирдд рдХी рдХрд╡िрддा "рдЧुрд▓рдоोрд╣рд░ рдЦौрд▓ рдЙрдаा" рдХी рдХुрдЫ рдкंрдХ्рддिрдпों рдХा рд╡ाрдЪрди рдХрд░рддे рд╣ुрдП, рдЙрди्рд╣ें рд╢्рд░рдж्рдзा -рд╕ुрдорди рдЕрд░्рдкिрдд рдХिрдП рдЧрдП। рдЕрдирдд рдХे рдЕрди्рддрд░рдкрдЯ рдоें рдПрдХ рд╣рдаी, рдЧрд░्рд╡ीрд▓ा, рдЖрдХ्рд░ोрд╢ी рдХिрди्рддु рднाрд╡рдк्рд░рд╡рдг рдХрд╡ि рд░рд╣рддा рдеा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЬिрддрдиी рдзाрд░рджाрд░ рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рдпा рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рд▓िрдЦे, рдЙрд╕рд╕े рднी рдЕрдзिрдХ рддेрдЬ-рддрд░्рд░ाрд░ рдХрд╡िрддाрдПँ। рд╢рдм्рдж рдХ्рдпा рдЕँрдЧाрд░े рдеे। рдЕँрдЧाрд░े рдЬिрди рдкрд░ рд░ाрдЦ рдХी рдкрд░рддें рдирд╣ीं, рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рдХी рдЪिंрдЧाрд░िрдпाँ рд▓िрдкрдЯी рдеीं। рд╢ोрд╖рдг, рджрдорди рдФрд░ рдЕрдд्рдпाрдЪाрд░ рдХे рдЬंрдЧрд▓ों рдХो рдлूँрдХ рджेрдиे рд╡ाрд▓ी рдЪिंрдЧाрд░िрдпाँ। рдЕंрддःрдХрд░рдг рдХे рдЬ्рд╡ाрд▓ाрдоुрдЦी рд╕े рдлूрдЯी рдЪिंрдЧाрд░िрдпाँ। рдЙрдирдХी рдХрд╡िрддा рдХो рд╡िрдж्рд░ोрд╣ी рдпा рдПрдХ рд╡ाрдЧी рдХा рд╣рд▓рдлрдиाрдоा рдХрд╣ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рд╡े рди рдХेрд╡рд▓ рдЕрдоाрдиुрд╖ी рд╕рдд्рддा рдХे рд╡िрд░ोрдзी рдеे, рдмрд▓्рдХि рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡िрдж्рд░ूрдкрддाрдУं, рд╡िрдЧрд▓िрдд рдкрд░рдо्рдкрд░ाрдУं, рд░ीрддि-рд░िрд╡ाрдЬों рдХे рднी। рдЙрдирдХा рд╡िрдж्рд░ोрд╣ी рд╕्рд╡рд░ рдЙрди рдкрд░िрд╕्рдеिрддрдпों рдХो рдкрд░рдд-рджрд░-рдкрд░рдд рдЙрдзेреЬ рдХрд░ рд░рдЦ рджेрддा рд╣ै рдЬिрдирдХी рд╡рдЬрд╣ рд╕े рддрдд्рдХाрд▓ीрди рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдпрд╡ाрджी рдм्рд░िрдЯिрд╢ рд╕рдд्рддा рдиे рд▓ाрдЦों рднाрд░рддрд╡ाрд╕िрдпों рдХो рдЬрд░-рдЬрдоीрди рдФрд░ рдЬрди्рдорд╕्рдерд▓ी рдЫोреЬ рдХрд░ рдмाँрд╕ों рдХे рдЬंрдЧрд▓ों рдоें рднрдЯрдХрдиा рдкреЬा। рдкीреЬा рдШрд░ рдЫोреЬрдиे рдХी рд╣ी рдирд╣ीं, рдЙрди рдмрд╣рд╢ी рдФрд░ рдЕрдоाрдиुрд╖ी рдЕрдд्рдпाрдЪाрд░ों рдХी рд╣ै рдЬो рдЗрди рдЕрдк्рд░рд╡ाрд╕ी рднाрд░рддिрдпों рдХो рдЭेрд▓рдиी рдкреЬी। рджेрдЦिрдП рдЙрдирдХी рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдХрд╡िрддा 'рдЕрдзрдЧрд▓े рдкंрдЬрд░ों рдкрд░'-- "рдзрд░рддी рдХे рдлрдЯрдиे рдкрд░ \рдЬрдм рджрдлрдиाрдИ рд╣ुрдИ рд╕ाрд░ी рдЪीрдЬें рдКрдкрд░ рдЖрдПँрдЧी \рдЬрдм рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХे рдКрдкрд░ рд╕े \рдоिрдЯ्рдЯी рдХी рдкрд░рддें рдзुрд▓ рдЬाрдПँрдЧी \рдоाрд░ीрд╢рд╕ рдХे рд▓िрдЦा рдирд╣ीं рдЬाрддा, рд▓िрдЦрд╡ाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдКँрдЪी рдЧрдж्рджी рдкрд░ рдмैрдаा рд╡ाрдЪрдХ рдмोрд▓рддा рдЬाрддा рд╣ै рдФрд░ рд▓ेрдЦрдХ рдЕрдкрдиा рдЬрдоीрд░ рдмेрдЪ рдХрд░ рдЬрд╕ рдХा рддрд╕ рд▓िрдЦрддा рдЬाрддा рд╣ै। рдХिрд╕ рдХी рд╣िрдо्рдордд рдЬो рдЕрдд्рдпाрдЪाрд░ी рд╡ाрдЪрдХ рдХे рдЕрдд्рдпाрдЪाрд░ों рдкрд░ рдХрд▓рдо рдЪрд▓ाрдП। рдпрд╣ рддो рдХрд╡ि рд╣ै рдЬो рд╕рдордп рдХी рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХрддा рдХो рдЙрдХेрд░рддा рд╣ै।

рдЕрднिрдорди्рдпु рдЕрдирдд рддрдеा рдЕрдиुрд░ाрдЧ рд╢рд░्рдоा
рдЕрдирдд рдиे рд╢рдм्рдж рджिрдП рдЗрд╕ "рдЧूँрдЧे рдЗрддिрд╣ाрд╕" рдХो рдз्рдпрддрд╡्рдп рд╣ैं рдпे рдкंрдХ्рддिрдпाँ:" рдлिрд░ рдпाрдж рдЖ рдЧрдпा рдЕрдЪाрдирдХ \рд╡рд╣ рдЕрдирд▓िрдЦा рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоुрдЭे \рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХी рд░ाрдЦ рдоें рдЫुрдкी\рдЧрди्рдиे рдХे рдЦेрддों рдХी рд╡े рдЖрд╣ें \рдпाрдж рдЖ рдЧрдпीं \рдЬिрди्рд╣ें рд╕ुрдиा рдмाрд░-рдмाрд░ рдж्рд╡ीрдк рдХा \рдк्рд░рд╣рд░ी рдоुрдб़िрдпा рдкрд╣ाрдб़ рджрд╣рд▓ рдХрд░ рдХाँрдкा\ рдмाрд░-рдмाрд░ рдбрд░рддा рдеा \ рд╡рд╣ рднीрдЧे рдХोрдб़ों рдХी рдмौрдЫाрд░ों рд╕े\рдЗрд╕рд▓िрдП рдоौрди рд╕ाрдзे рд░рд╣ा \рдЖрдЬ рдЬрд╣ाँ рдЦाрдоोрд╢ी рдЪीрдд्рдХाрд░рддी рд╣ै \рд╣рд░िрдпाрд▓िрдпों рдХे рдмीрдЪ рдХी рддрдкрддी рджोрдкрд╣рд░ी рдоें\рдЖрдЬ рдЕрдЪाрдирдХ рдлिрд░ рдпाрдж рдЖ рдЧрдпे\рдордЬ़рджूрд░ों рдХे рдоाрдеे рдХे рдоाрдЯी рдХे рд╡े рдЯीрдХे\рдиंрдЧी рдЫाрддी рдкрд░ рдЪрдордХрддी рдмूँрджें\рдФрд░ рдзрдзрдХрддे рд╕ूрд░рдЬ рдХे рддाрдк рд╕े\рдЧुрд▓рдоोрд╣рд░ рдХी рдкंрдЦुрдб़िрдпाँ рд╣ी рдЬैрд╕े\рдЙрдирдХे рдХोрдорд▓ рд╕рдкрдиे рднी рд╣ुрдП рдеे рд░ाрдЦ \рдЖрдЬ рдЕрдЪाрдирдХ\рд╣िрди्рдж рдорд╣ाрд╕ाрдЧрд░ рдХी рд▓рд╣рд░ों рд╕े рддैрд░ рдХрд░ рдЖрдпी\рдЧंрдЧा рдХी рд╕्рд╡рд░-рд▓рд╣рд░ी рдХो рд╕ुрди \.......рдЕрди्рдзे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдиे рди рддो рдЙрд╕े рджेрдЦा рдеा\рди рддो рдЧूँрдЧे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдиे рдХрднी рд╕ुрдиाрдИ рдЙрд╕рдХी рдкूрд░ी рдХрд╣ाрдиी рд╣рдоें \рди рд╣ी рдмрд╣рд░े рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдиे рд╕ुрдиा рдеा\рдЙрд╕рдХे рдЪीрдд्рдХाрд░ों рдХो \рдЬिрд╕рдХी рдЗрд╕ рдоाрдЯी рдкрд░ рдмрд╣ी рдеी\рдкрд╣рд▓ी рдмूँрдж рдкрд╕ीрдиे рдХी \рдЬिрд╕рдиे рдЪрдЯ्рдЯाрдиों рдХे рдмीрдЪ рд╣рд░िрдпाрд▓ी рдЙрдЧाрдпी рдеी \рдиंрдЧी рдкीрдаों рдкрд░ рд╕рд╣ рдХрд░ рдмाँрд╕ों рдХी рдмौрдЫाрд░\ рдмрд╣ा-рдмрд╣ाрдХрд░ рд▓ाрд▓ рдкрд╕ीрдиा"।


рдЙрдХ्рдд рдХрд╡िрддा рдоें рдк्рд░рдпुрдХ्рдд рдмिрдо्рдм рд▓ोрдорд╣рд░्рд╖рдХ рдЕрдд्рдпाрдЪाрд░ों рдХी рдЬीрд╡ंрдд рддрд╕्рд╡ीрд░ рдЦींрдЪ рдХрд░ рд░рдЦ рджेрддे рд╣ैं। рдЕрдирдд рдХे рдорди рдоें рд╕рджा рдХрд░рд╡рдЯ рд▓ेрддी рд░рд╣ीं рдЕрдк्рд░рд╡ाрд╕ी рднाрд░рддीрдпों рдХी рдорд░्рдоाрди्рддрдХ рд╡ेрджрдиा рдЬो рдЙрдирдХी рдЕрдиेрдХ рдХрд╡िрддाрдУं рдоें рд╕рдоाрдпी рд╣ै। рд╡ेрджрдиा, рдЬो рдкрд╣рд▓े рдЕрдк्рд░рд╡ाрд╕ी 'рдЧिрд░рдоिрдЯिрдпों ' рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдЕрдЧрд▓ी рдкीреЭिрдпों рдиे рдЭेрд▓ी। 'рдЧिрд░рдоिрдЯिрдпा' рдЕрдкрдоाрди рдЬрдирдХ рд╢рдм्рдж рдирд╣ीं рд╣ै। рд▓ेрдХिрди’ рдЬिрд╕ рддрд░рд╣ рдЕрдирдд рдиे рдЗрд╕рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХिрдпा рд╣ै рдЙрд╕рдоें рддिрд░рд╕्рдХाрд░ рдз्рд╡рдиिрдд рд╣ोрддा рд╣ै।

рдЧुрд▓рдоोрд╣рд░ рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдлूрд▓ों рдоें рдиैрд╕рд░्рдЧिрдХ рд╕ौंрджрд░्рдп рдХे рд╕ाрде рд░ूрдоाрдиिрдпрдд рдХी рд╣рд▓्рдХी рд╕ी рдЫुрдЕрди рд╣ै। рдмрдЪ्рдЪрди рдХा рд░ूрдоाрдиी рдЧीрдд рд╣ै: "рд╕ुрдзि рдоें рд╕ंрдЪिрдд рд╡рд╣ рд╕ाँрдЭ рдХि рдЬрдм \рд░рддрдиाрд░ рдк्рдпाрд░ी рд╕ाреЬी рдоें \рддुрдо рдк्рд░ाрдг рдоिрд▓ीं \рдирдд рд▓ाрдЬ рднрд░ी \рдЦुрд▓ рдХрд░ рдлूрд▓े \ рдЧुрд▓рдоोрд╣рд░ рддрд▓े"। рдХिंрддु рдЕрднिрдорди्рдпु рдЕрдирдд рдХो рд▓рдЧрддा рд╣ै рдХि рдЧुрд▓рдоोрд╣рд░ рдЦौрд▓ рдЙрдаा (рд╣ै)। рдж्рд░рд╖्рдЯрд╡्рдп рд╣ै рдЗрд╕ी рдиाрдо рдХे рд╕ंрдХрд▓рди рдХी рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдХрд╡िрддा -- "рдЫुрдИрдоुрдИ рд╕े рд▓рдЬीрд▓े рдЙрди рдлूрд▓ों рдХो\рдЬрдм рддुрдо рдЖँрдЦें рдЭुрдХाрдП рддोрдб़ рд░рд╣ी рдеीं\рддो рдЖँрдЦें рдоेрд░ी рдЯिрдХी рд╣ुрдИ рдеीं рдКрдкрд░ рдХो \рдЬрд╣ाँ рдоेрд░ी рдзрдордиिрдпों рдХे рдЦूрди-рд╕ी \рдЕрдХुрд▓ाрд╣рдЯ рд▓िрдпे рдЙрдлрди рдЖрдП рдеे\рдоेрд░े рдЦूрди рд╕े рднी рд▓ाрд▓ рдЧुрд▓рдоोрд╣рд░ рдХे рдлूрд▓। рддुрдо рдЬिрддрдиी рд╢ांрдд рдмैрдаी рд░рд╣ीं\рдкूрдЬा рдкрд░ \рдоैं рдЕрдкрдиे рдоें рдЙрддрдиी рд╣ी рдЦрд▓рдмрд▓ी рд▓िрдпे рд░рд╣ा\рддुрдо्рд╣ाрд░े рд╕ाрдордиे рдеाрд▓ी рдоें\рддुрдо्рд╣ाрд░े рд╣ी рдмрдЯोрд░े рд╣ुрдП\рдХрдИ рд░ंрдЧों рдХे рдлूрд▓ рдеे\рдоेрд░ी рдЫाрддी рдкрд░ рдХौंрдз рд░рд╣े рдеे\рдЙрд╖्рдгрддा, рдЕрдХुрд▓ाрд╣рдЯ\рдФрд░ рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рдХे рдЧुрд▓рдоोрд╣рд░। рддुрдо рдЖрдЬ рднी рд╕ोрдЪрддी рд╣ो\рднрдЧрд╡ाрди рдХो рд░िрдЭा рд▓ोрдЧी\рдФрд░ рдоैं рдлाँрд╕ी рдХी рд╕рдЬा рд╕े рдмрдЪ рдЬाрдКँрдЧा\рддुрдо рдХрднी рдирд╣ीं рд╕рдордЭोрдЧी рдоेрд░ी рдмाрдд\рдЕрдкрдиे рдЗрди рд╣ाрдеों рдХो рдоैंрдиे\рдмрдХрд░े рдХी рдмрд▓ि рд╕े рд▓ाрд▓ рдирд╣ीं рдХिрдпा рд╣ै\рдпे рддो рд░ंрдЧे рдеे рдЙрд╕ рднेрдб़िрдпे рдХे рдЦूрди рд╕े\рдЬिрд╕े рдоैंрдиे рдФрд░ рддुрдордиे\рднेрдб़ рд╕рдордЭрдХрд░\рджिрдЦा рджिрдпा рдеा рдмрд╕्рддी рдХा рд░ाрд╕्рддा। рдоेрд░े рдЕрдкрдиे рднीрддрд░\рдЖрдЬ рдлिрд░ рдЦौрд▓ рдЙрдаा рд╣ै рдЧुрд▓рдоोрд╣рд░ \ рдФрд░ рдоैं рдЕрдкрдиे рд╣ाрдеों рдХो рдПрдХ рдмाрд░ рдлिрд░\рд▓ाрд▓ рдХрд░рдиा рдЪाрд╣ рд░рд╣ा рд╣ूँ \рдЙрд╕ рдоूрд░्рддिрдХाрд░ рдФрд░ рдЙрд╕ рдХрд╡ि рдХे рдЦूрди рд╕े\рдЬो рд╢ाрд╣ी рдЦрдЬाрдиे рд╕े\рдмрдиा рд░рд╣े рд╣ैं\рдЙрд╕ рднेрдб़िрдпे рдХी рдоूрд░्рддि рдФрд░ рд▓िрдЦ рд░рд╣े рд╣ैं рдЙрд╕ рдкрд░ рдПрдХ рджूрд╕рд░ा рдкृрде्рд╡ी рд░ाрд╕ो"।

рдпрд╣ाँ рдлूрд▓ों рдХी рдоृрджुрд▓рддा рдХी рдмाрдд рдпрдХाрдпрдХ рдЕрдд्рдпाрдЪाрд░-рдЬрдиिрдд рдмौрдЦрд▓ाрд╣рдЯ рдмрди рдЬाрддी рд╣ै। рджूрд╕рд░ी рдУрд░ рдк्рд░рд╣ाрд░ рдХрд░рддी рд╣ै рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдкрд░ рдЬो рд╕рдд्рдХाрд░ рдХрд░рддी рд╣ै рдЕрдкрд░ाрдзिрдпों рдХा। рджेрддी рд╣ै рджрдг्рдб, рд╕рдд्рдп рдХो рдЙрдЬाрдЧрд░ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ों рдХो। рдПрдХ рдмाрдд рдпрд╣ рднी рдХि рдорди्рдирдд-рдордиौрддिрдпों рддрдеा рдЖрд╕्рдеाрд╡ाрджी рд╕ोрдЪ рдмрдЪा рдирд╣ीं рд╕рдХрддी рд╕рдд्рддा рдХे рд╢िрдХाрд░ рдиिрд░्рджोрд╖िрдпों рдХो। рдХрд╡ि рдоाрд░ीрд╢рд╕ рдоें рд╣ै, рдФрд░ 'рдкृрде्рд╡ी рд░ाрд╕ो' рднाрд░рдд рдХी рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдШрдЯрдиा рдХो рдоिрдердХ рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рдпुрдХ्рдд рдХрд░рддा рд╣ै।

рдм्рд░िрдЯिрд╢ рд╕рдд्рддा рд╕े рдоुрдХ्рдд рддो рд╣ो рдЧрдпा рдоाрд░ीрд╢рд╕। рд▓ेрдХिрди, рд╕्рд╡ाрдзीрдирддा рдХे рдХрд╡рдЪ рдХे рдмाрдж рднी рдХрд╡ि рдХे рд▓िрдП --" рд╣рдо рдиिрд╕्рд╕рд╣ाрдп рд╣ैं - \ рдмрд░рдЧрдж рдХे рдкेрдб़ рдХी рддрд░рд╣ \ рдЬрдоीрди рдХो рджूрд░ рддрдХ\ рдЕрдкрдиे рд╢िрдХंрдЬों рдоें рд▓िрдпे рд╣ुрдП \рддूрдлाрдиों рдХे рдЗрд╕ рджेрд╢ рдоें\рдмрд░рдЧрдж рдХा рд╡िрд╕्рддृрдд рдФрд░ рд╕ंрдкрди्рди рд╡ृрдХ्рд╖\рдзрд░ाрд╢ाрдпी рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै\рдЕрди्рдпрд╡ृрдХ्рд╖ों рд╕े рдкрд╣рд▓े рд╣ी\рд╕рднी рд╕ुрд╡िрдзाрдУं рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рдХि\ рд▓िрдЬрд▓िрдЬेрдкрди рдХी рд╣рдоाрд░ी рд╕्рдеिрддि\рд╣рдоें рдиिрд╣рдд्рдеेрдкрди рдХो рдврдХेрд▓े рдЬा рд░рд╣ी\рдФрд░ рд╣рдо\рдЕрдкрдиे рд░ंрдЧ-рдмिрд░ंрдЧे рдХрдкрдб़ों рдХे рднीрддрд░ рднी\рдиंрдЧे рд╣ैं। рдФрд░\рдЕрдкрдиी рд╡िрд╕्рддृрдд рдлैрд▓ी рдЬрдб़ों рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж\рд╣рдо рдЙрдЦрдб़рддे рдЪрд▓े рдЬाрддे рд░рд╣े рд╣ैं\рд╣рдоाрд░े рдКрдкрд░ рд╕े рдЧुрдЬрд░ рд░рд╣ा рд╣ै\рджीрдордХों рдХा рд▓ंрдмा рдЬрд▓ूрд╕" (рджेрдЦें рдХрд╡िрддा "рджीрдордХों рдХा рдЬрд▓ूрд╕)। " рдХрд╡ि рдХे рд▓िрдП рдЬिрд╕ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХी рдЪाрд╣рдд рдеी, рд╡рд╣ рдирд╣ीं рдоिрд▓ी। рдЬिрд╕ рд╕ुрдмрд╣ рдХी рдЖрд╢ा рдеी рдЙрд╕рдХा рдЙрджрдп рд╣ुрдЖ рд╣ी рдирд╣ीं। рдпाрдж рдЖ рдЧрдП рдл़ैрдЬ़ рдЕрд╣рдордж рдл़ैрдЬ़:"рдпे рд╡ो рд╕рд╣рд░ рддो рдирд╣ीं рдХि рдЬिрд╕рдХी рдЖрд░рдЬ़ू рд▓ेрдХрд░\рдЪрд▓े рдеे рдпाрд░ рдХि рдоिрд▓ рдЬाрдПрдЧी рдХрд╣ीं рди рдХрд╣ीं\ рдЪрд▓े рдЪрд▓ो рдХि рд╡ो рдоंрдЬ़िрд▓ рдЕрднी рдирд╣ीं рдЖрдИ"। рдЕрд╕рд▓ी рдоंрдЬिрд▓ рддो рд╕рдорддा – рд╕рдорд░рд╕рддा рдХी рд╣ै। рд╣ाँ, рд░рд╕्рдоी рддौрд░ рдкрд░ рд╕्рд╡рддрди्рдд्рд░рддा рдХी рд╕ाрд▓рдЧिрд░рд╣ рддो рдордиाрдИ рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै। рдз्рд╡рдЬाрд░ोрд╣рдг рд╣ोрдЧा। рд░ाрдЬ рдиेрддा рдХрд░े, рдпा рдХोрдИ рдФрд░। рдЬрдм рдХोрдИ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ंрдХрдЯ рдирд╣ीं рддрдм --"рдХ्рдпा рд╣ुрдИ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдпрддा рдХी рдкрд░िрднाрд╖ा \рдЭुрдХ рдЧрдпे, рдЬрдоीрди рдкрд░ рд▓ुрдв़рдХ рдЧрдпे рдЭंрдбे рдХो\рдХोрдИ рдиिрд░्рднिрдХ рдФрд░ рдлौрд▓ाрджी рд╣ाрде рдмрдв़ рдХрд░ рдЖрдЧे\рдЙрд╕े рдКрдкрд░ рдЙрдаा рд╕рдХे рдлिрд░ рд╕े \рд╣рд╡ाрдУं рд╕े рдмाрддें рдХрд░рд╡ा рд╕рдХे рдЙрд╕े\рдкрд░ рддрдм рддो рдЦेрд▓-рдХुрдж рдк्рд░рддिрдпोрдЧिрддा рдФрд░\рд╕्рд╡рддрди्рдд्рд░рддा рдХी рд╕ाрд▓рдЧिрд░рд╣ рд╡ाрд▓े рд╣ाрде\рдЭंрдбे рдХी рд░рд╕्рд╕ी рдХे рдмрджрд▓े рдеाрдоे рд╣ोрддे рд╣ैं\рдПрдХ рд╣ाрде рдоें рдЬाрдо рдФрд░ рджूрд╕рд░े рд╣ाрде рдоें рдм्рд▓ाрдЙрдЬ рдХे рдлीрддे"।

рд╣िрди्рдж рдорд╣ाрд╕ाрдЧрд░ рдХा рдоोрддी рдХрд╣े рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдоाрд░ीрд╢рд╕ рдХी рдиैрд╕рд░्рдЧिрдХ рд╕ुрд╖рдоा рдЕрдирди्рдд рд╣ै। рд╕ैрд▓ाрдиिрдпों рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рдЗंрдж्рд░рдзрдиुрд╖ рдХा рджेрд╢। рд▓ेрдХिрди, рдЗрд╕ рдЗंрдж्рд░рдзрдиुрд╖ी рджेрд╢ рдХो рдХिрд╕ рддрд░рд╣ рд░ौंрдж рдХрд░ рд▓ौрдЯрддे рдпे рднाрд░ी рдкॉрдХिрдЯ рд╡ाрд▓े рд╕ैрд▓ाрдиी। рдЕрдЬीрдм рд╕ी рдЬुрдЧुрдк्рд╕ा рдЙрднाрд░ рджेрддा рдЗрдирдХा рдЖрдЪрд░рдг, рдЗрдирдХी рджौрд▓рдд рдХा рдирд╢ा। рдж्рд░рд╖्рдЯрд╡्рдп рд╣ै рдХрд╡िрддा' "рдЗंрдж्рд░рдзрдиुрд╖ рдХा рджेрд╢" : рдиीрд▓े рд╕рдоुрдж्рд░ рдХा рджूрдзिрдпा рдХिрдиाрд░ा\рдЕрдорд░ीрдХी рд╕ैрд▓ाрдиी рдХे рд╕ाрде рд╕ाँрд╡рд▓ी рд╡ेрд╢्рдпा\рдоुँрд╣ рдмाрдП рдЬाрдкाрдиी рдХैрдорд░ा\рдЬींрд╕ рдХी рдЬेрдм рдоें рдЕрдХुрд▓ा рд░рд╣े\рд╣рд░े-рднрд░े рдбाрд▓рд░\рдЖрдЧे рдлैрд▓ा рдкीрд▓ा рд╣ाрде рднिрдЦाрд░ी рдХा\рдЦाрд▓ी рдХा рдЦाрд▓ी \рдЪрдордЪрдоाрддी рд╕рдлेрдж рд░ेрдд рдкрд░ рдкрд╕рд░े\рдЧेрд╣ुँрдП рдЙрд░ोрдЬ/рдЧुрд▓ाрдмी рдЬाँрдШें \рдЯрд╣рд▓ рд░рд╣े рдордирдЪрд▓ों рдХी рдкिрдкाрд╕िрдд рдЖँрдЦें \рдордЫुрдУं рдХे рдмрдЪ्рдЪों рдХी рдХाрд▓ी рдоुрд╕рдХाрдиें\рд╡ाрдЯрд░-рд╕्рдХी рд╕े рдЪिрд░ी рдЫाрддी рд▓рд╣рд░ों рдХी \рдЙрди्рд╣ें рдХрд░ाрд╣рддे рдЫोрдб़ рдЭाрдЧों рдоें\рдиाрд░ंрдЧी рдХ्рд╖िрддिрдЬ рд╕े\рднाрдЧ рдЧрдпा рд╕ूрд░рдЬ"।

рджेрдЦा рдХ्рдпा рдХрд░рддे рд╣ैं, рдЗрд╕ рдЗंрдж्рд░рдзрдиुрд╖ рдХे рджेрд╢ рдоें рдЖрдХрд░ рд╡ाрд╕рдиा рдХे рдЕंрдзे рд░рдИрд╕рдЬाрджे। рдЗрди्рд╣ें рд░рдордгीрдХ рдЭीрд▓ें рдирд╣ीं, рдиीрд▓े рд╕рдоुрдж्рд░ рдХा рджूрдзिрдпा рддрдЯ рдирд╣ीं, рдХुрдЫ рдРрд╕ा рдЪाрд╣िрдП рдЬिрд╕े рджेрдЦ рдХрд░ рд▓рдЬ्рдЬिрдд рд╣ोрдХрд░ рднрдЧрд╡ाрди рднाрд╕्рдХрд░ рдоुँрд╣ рдЫुрдкा рд▓ें। рдРрд╕ी рд╣ी рдПрдХ рдЕрди्рдп рдХрд╡िрддा рд╣ै "рд╕рдоाрдирддा"рдЬिрд╕рдоें рдЦुрд╢рд╣ाрд▓ी рдХे рд╡ाрдпрджे рдХी рдмाрдд рдкूрд░ी рдЧрд░्рдоाрд╣рдЯ рдХे рд╕ाрде рдХрд╣ी рдЧрдИ : "рдоों-рд╕्рд╡ाрдЬी рдХे рд╕рдоंрджрд░ рд╕े\рдЪाрд░ рдХрджрдо рдЖрдЧे\рджेрдЦ рдЖрдпा рдоैं\рдЪुрдиाрд╡ рдХे рджौрд░ाрди\рджिрдП рдЧрдП рд╡ाрдпрджे рдкूрд░े рд╣ोрддे\рдЧрд░ीрдм рдзрдиी рдХे рднेрдж рдХो рдоिрдЯрддे\рдЧрд░ीрдм рддो рдирд╣ीं рдоिрд▓ा рд╡рд╣ाँ\рдкрд░ рдзрдиी рд╕ैрд▓ाрдиिрдпों рдХो рдмाрд▓ू рдкрд░ рдкрд╕рд░े\рдзूрдк рдоें рдиंрдЧे рджेрдЦ рдЖрдпा\рдЕрдкрдиे рд╣ी рдЧाँрд╡ рдХे\рдЬрдордиी рдЪाрдЪी рдХे рдмрдЪ्рдЪों рдЬैрд╕े\рдЬрдордиी рдЪाрдЪी рдХे рдмрдЪ्рдЪे рдЕрдм рдиंрдЧे рдирд╣ीं рд░рд╣рддे\ рд╕ैрд▓ाрдиिрдпों рдХी рдоेрд╣рдмाрдиी рдХो\ рд╡े рджिрди-рд░ाрдд рдкрд╣рдиे рд╣ोрддे рд╣ैं"। рдХैрд╕ी рд╣ै рдпे рдоेрд╣рдмाрдиी। рдмрдЪ्рдЪोँ рдкрд░ рдпा рдЕрдкрдиी рдЕрд╕्рдоिрддा рдмेрдЪрддी 'рдЬрдордиी рдЪाрдЪी рдХे рдЙрдкрдХाрд░ों рдкрд░'?

рдХрд╡ि рдХो рд▓рдЧрддा рд╣ै рдЖрдЬाрджी рдХे рдЖрд▓ोрдХ рдоें рдирд╣ाрддे рдЗрд╕ рджेрд╢ рдоें рднрд░ी рджुрдкрд╣рд░ी рд░ाрдд рдШिрд░ рдЖрдИ рд╣ै:" рдпрд╣ाँ рджोрдкрд╣рд░ рдоें рд░ाрдд рд╣ो рдЧрдпी\рдЧुрд▓рд░ рдХा рдлुрд▓ рдЦिрд▓ рдХрд░ рдХाрдлुрд░ рд╣ो рдЧрдпा\рдЧिрдж्рдз рдХे рдбैрдиों рдХे рдиीрдЪे\рдЧोрд░ैрдпा рдХी рдЬिрди्рджрдЧी рдХाрдиूрди рдмрди рдЧрдпी\рдХैрдХ्рдЯ्рд╕ рдХे рджाँрддों рдкрд░ рдЦूрди рдХा рджाрдЧ рдЖ рдЧрдпा। рдкंрдЦुрдб़ी рд╕े рдлिрд╕рд▓ рдХрд░\рдЪाँрджрдиी рдЕрдЯрдХ рдЧрдпी рд╣ै рдХाँрдЯोँ рдХी рдиोрдХ рдкрд░\рдУрд╕ рдХी рд▓ाрд▓ рдмूँрджों рдкрд░\рдХाрд▓ी рд░ाрдд рддैрд░рддी рд░рд╣ рдЧрдпी। рдЙрдЬाрд▓े рдХे рдЧрд▓ рдЧрдпे рддрди рдкрд░\рдХाрд▓ा рдХुрдд्рддा рдЬीрдн рд▓рдкрд▓рдкाрддा рд░рд╣ा\рдЧंрдзрд▓ाрддी рд░рд╣ी рд╕ूрд░рдЬ рдХी рд▓ाрд╢\рдХाрд▓ी рдЪाрджрд░ рдХे рднीрддрд░\рдЕंрдзे рджुрд▓्рд╣े рдиे рдХाрдЬрд▓ рд╕े рднрд░ рджी рдоांрдЧ рджुрд▓्рд╣рди рдХी\рдпрд╣ाँ рджोрдкрд╣рд░ рдоें рд░ाрдд рд╣ो рдЧрдпी\рд╕ुрд╣ाрдЧ-рд░ाрдд рдмрди्рдж рд░рд╣ рдЧрдпी\рд╕िрджрд░ौрдЯै рдХे рднीрддрд░"। (рджेрдЦें--рджोрдкрд╣рд░ рдХी рд░ाрдд ) рдПрдХ рдФрд░ рдХрд╡िрддा рд╣ै 'рдЗрд╢्рддрд╣ाрд░ों рдХे рд╡ाрдпрджे'। рдЬो рдРрд╕ी рд╣ी рд╕्рдеिрддि рдХो рд╡्рдпाрдЦ्рдпाрдпिрдд рдХрд░рддी рд╣ै :"рдЙрд╕ рд╕рд░рдЧрд░्рдоी рдХी рдпाрдж рджिрд▓ाрддे\рдХрдИ рдкрд░рдЪे рдХрдИ рдЗрд╢्рддрд╣ाрд░ рдЖрдЬ рднी рдЧрд▓िрдпों рдХी рджीрд╡ाрд░ों рдкрд░ рдШाрдо-рдкाрдиी рд╕рд╣рддे\рдЪिрдкрдХे рд╣ै рдЕрдкрдиी рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡-рд░рдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП\рдЙрди рдкрд░ рдЫрдкे рд▓ंрдмे-рдЪौрдб़े рд╡ाрдпрджों рдкрд░\рдкрд░рддें рдХाрдИ рдХी рдЬрдоीं рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै। рдЬिрди्рд╣ें рджेрдЦрддे-рджेрдЦрддे\рдЖँрдЦें рд▓ाрд▓ рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै। рддुрдо्рд╣ाрд░े рдкाрд╕ рдкुрд▓िрд╕ рд╣ै \рд╣рдердХрдб़िрдпाँ рд╣ैं\рд▓ोрд╣े рдХी рд╕рд▓ाрдЦें рд╡ाрд▓ी рдЪाрд░ рджिрд╡ाрд░ी рд╣ै\рдоुрдЭे рдЧिрд░рдл्рддाрд░ рдХрд░рдХे рдЪрдв़ा рджो рд╕ूрд▓ी рдкрд░ \рдЙрд╕ी рдоाрд▓ा рдХो рд░рд╕्рд╕ी рдмрдиाрдХрд░\рдЬो рдХрднी рддुрдо्рд╣ें рдкрд╣рдиाрдпी рдеी \рдХ्рдпोंрдХि рдоैंрдиे рддुрдо्рд╣ाрд░े рдКрдкрд░ рдХे рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХी\рдмрдб़ी рдмेрд░рд╣рдоी рд╕े рд╣рдд्рдпा рдХрд░ рджी рд╣ै\рдЗрд╕ рдЬुрд░्рдо рдХी рд╕рдЬा рдоुрдЭे рджे рджो। рдоैं рдЗрди рдЗрд╢्рддрд╣ाрд░ों рдХो\рдЕрдм рд╕рд╣ рдирд╣ीं рдкा рд░рд╣ा рд╣ूँ"। рджेрд╢ рдоें рдЬрдЧрд╣-рдЬрдЧрд╣ рдЪрдордЪрдоाрддे рд╕ंрдЧрдорд░рдорд░ी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рд╣ैं। рд▓ेрдХिрди рд╕рдордп рдкрд░ рди рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдЖрддे рд╣ैं, рди рдкрд░िрдЪाрд░िрдХाрдПँ। рд░ोрдЧ рдХी рд╡िрднीрд╖िрдХा рд╕े рдкीреЬिрдд рдмूреЭे -рдмेрджрдо рд░ोрдЧी рдШंрдЯों рдк्рд░рддीрдХ्рд╖ा рдХрд░рддे рд╣ै рдпा рдЦाрд▓ी рд╣ाрде рд▓ौрдЯ рдЬाрддे рд╣ै। рдХुрдЫ рдРрд╕ा рд╣ी рд╢рдм्рджांрдХिрдд рдХрд░рддी рд╣ै рдЕрдирдд рдХी рдХрд╡िрддा 'рд╡рд╣ рдЕрдирдЬाрди рдЖрджрдоी"। рдЕрдирдд рдХिрд╕ी рднी рдХीрдордд рдкрд░ рдЖрджрдоी рдХी рдЕрд╕्рдоिрддा рд╕े рдЦेрд▓рдиा рдирд╣ीं рдЪाрд╣рддे। рдЙрд╕рдХी рдЧрд░िрдоा рдХो рд╕рдоृрдж्рдз рдХрд░рддी рд╣ै рдЙрдирдХी рд╣рд░ рдХрд╡िрддा। рдЙрдирдХा рдЖрджрдоी рдЕрд╕рд╣ाрдп рднी рдирд╣ीं। рд╡рд╣ рдЬीрд╡рди рд╕рдорд░ рдХा рдЕрдЬेрдп рд╕ेрдиाрдиी рд╣ै। рд╕рдм рдХुрдЫ рдЦो рдХрд░ рднी рдЙрдд्рдлुрд▓्рд▓ рд╣ै। рдЙрд▓्рд▓рд╕िрдд рд╣ै—" рдЬिрд╕ рдордЬрджूрд░ рдХे рд╣ाрде рд╕े\ рддुрдордиे рдоोрддी рдЫीрди рд▓िрдпा рдеा \ рдкрдЧрдбंрдбी рд╕े рд▓ौрдЯрддे \ рдЙрд╕рдиे рдХрдЪ्рдЪू рдХे рдкрдд्рддे рд╕े \рдУрд╕ рдХी рдмूँрдж рдХो \рдоुрдЯ्рдаी рдоें рдмाँрдз рд▓िрдпा рд╣ै \рдЙрд▓्рд▓рд╕िрдд рд╡рд╣ рдЙрддрдиा рд╣ी рд╣ै\рдЬिрддрдиा рддुрдо рд╣ो। (рдХैрдХ्рдЯрд╕ рдХे рджाँрдд)। рдЫीрди рдХрд░ рд▓े рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ा рддो "рдЙрд▓्рд▓рд╕िрдд" рд╣ोрдЧा рд╣ी। рд▓ेрдХिрди, рдЕрдирдд рдХा рд▓ुрдЯा-рдкिрдЯा рдЖрджрдоी рдЫрдЯрдкрдЯाрддा рдирд╣ीं рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рдХि рд╡рд╣ рд╢्рд░рдордзрд░्рдоी рд╣ै। рдЙрд╕рдиे рдкрд╕ीрдиा рдмрд╣ा рдХрд░ рдЕрд░्рдЬिрдд рдХिрдпा рд╣ै рдоोрддी (рдоोрддी рдЬैрд╕ी рдХीрдорддी рд╡рд╕्рддु)। рд╡рд╣ рд╕िрдж्рдзрд╣рд╕्рдд рд╣ै рдРрд╕ी рдХीрдорддी рд╡рд╕्рддु рдЕрд░्рдЬिрдд рдХрд░рдиे рдоें рдЬрдмрдХि рд▓ुрдЯेрд░ा рдЕрдХ्рд╖рдо рд╣ै। рдРрд╕ा рдирд╣ीं рдХि рдЕрдирдд рдХी рджृрд╖्рдЯि рдоाрд░ीрд╢рд╕ рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рдХुрд░ूрдкрддा рдкрд░ рд╣ी рдЯिрдХी рд╣ो। рд╡рд╣ рдЙрд╕ी рд╡िрдж्рд░ोрд╣ी рдЕंрджाрдЬ рдоें рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдХ्рд╖рддिрдЬ рдХो рднी рдЯрдЯोрд▓рддी рд╣ै। рдЖрдЬ рдЕрдорди-рдЪैрди рдХे рдиाрдо рдкрд░ рд╡िрд╢्рд╡ рдХी рдорд╣ाрд╢рдХ्рддिрдпाँ рдХे рдХрд░рддрдмों рдХो рдмреЬी рдмेрд╡ाрдХी рд╕े рд╡्рдпंрдЬिрдд рдХрд░рддी рд╣ै рдЕрдирдд рдХी рдХрд╡िрддा"рд╡िрд╢्рд╡ рд╢ांрддि" --" рд╣рд░ рд╕ीрдоा рдкрд░ рдЧोрд▓िрдпाँ рдЪрд▓ рд░рд╣ीं\рдзрдоाрдХे рд╣ो рд░рд╣े рдЬрдм рд╢рд╣рд░-рд╢рд╣рд░ рдоें\рдЙрдкрдЬ рд░рд╣ीं рдкрд░рдоाрдгु рд╢рдХ्рддिрдпाँ \рдмрдб़े рджेрд╢ों рдоें\рдЦूрди рдХे рдк्рдпाрд╕े рдЬрдм рд╣ो рд░рд╣े рд╣рдо рдордЬрд╣рдмी\рддрдм рдорд╣ाрд╢рдХ्рддिрдпाँ рд╣ाрдеों рдоें рд╕ूрдИ-рдзाрдЧा рд▓िрдпे \рднाрдИрдЪाрд░े рдХे рдлрдЯ рдЪुрдХे рдЪीрдердб़ों рдХो рдЬोрдб़рдиे\рд╢ांрддि рд╕्рдеाрдкрдиा рдХे рдиाрдо, рдЦाрд▓ीрдкрди рдоें\рд╣рд╡ा рдХे рдЯुрдХрдб़ों рдХो рд╕ीрдиे рдоें рд▓рдЧी рд╣ुрдИ рд╣ैं।"

рдЕрдкрдиी рдХрд╡िрддा '‘рдХुрд╣ाрд╕े рдоें" рдЕрдирдд рдХрд╣рддे рд╣ैं-" рдХुрд╣ाрд╕े рдХो рдЧрд▓े рдоें рд▓рдкेрдЯे\ рдЭूрд▓ рд░рд╣ा рдЖрджрдоी\рд╕рд╣рдо рдЧрдИ рд╣ै рд╣рд╡ा рд╕ंрдХुрдЪिрдд рдЕँрдзिрдпाрд░े рдоें\рд╕ूрд░рдЬ рдХो рдУреЭा рдЖрдпा рд╣ै рдЖрджрдоी\рдПрдХ рдХाрд▓ी рдЪाрджрд░\ рд╕ेंрд╣ुреЬ рдкрд░ рд░рдЦ рдЖрдпा рд╣ै рдирд╡рдЬाрдд рд╢िрд╢ु рдХो \ рддाрди рд░рд╣ा рдЖрджрдоी\ рд╕рдордп рдХो рдк्рд░рд▓рдп-рд░ेрдЦा рдХे рдЙрд╕ рдкाрд░\рдЖрдкाрдзाрдкी рдоें рд╕рдордп рдЬा рдЧिрд░ा\ рдХреЬाрд╣ рдХे рдЦौрд▓рддे рдкाрдиी рдоें \рд░ेрдд рдХे рдкрд╣ाреЬ рдкрд░ рдз्рд╡рдЬा рдЧाреЬ рдЖрдпा \ рджрд╣ाреЬрддे рдЬ्рд╡ाрд░рднाрдЯे рдХे рдоुँрд╣ рдоें \рдЪिрд░ाрдЧ рдЬрд▓ा рдЖрдпा рдЖрджрдоी \ рджрдо рддोреЬрддे рдкрд░िंрджे рдХे рдбैрдиों рдХो рдЕрдкрдиे рдоें рдЬोреЬрдХрд░ \рдКрдкрд░ рдЬा рдкрд╣ुँрдЪा рдЙреЬрдХрд░ рдЖрджрдоी \рд╡िрд╕्рдлोрдЯ рдХे рдмाрдж\ рддाрдХि рджेрдЦ рд╕рдХे рд╡рд╣ рдиीрдЪे рдХे рдк्рд░рдЬ्рд╡рд▓िрдд рджृрд╢्рдпों рдХो \рдЕрдкрдиी рд╕ाँрд╕ों рдХे рдХुрд╣ाрд╕े рдоें!”

рдпрд╣ рдХрд╡िрддा рдЖрдЬ рдХे рдЙрд╕ рдЖрджрдоी рдХी рддрд╕्рд╡ीрд░ рд╣ै рдЬो рд╣ै рддो рджुрд░्рджांрдд, рдХिрди्рддु рджिрдЦрддा рд╣ै рд╢ांрддि рдкुрд░ुрд╖ (рдЧрд▓े рдоें рд╢ीрддрд▓ рдХुрд╣ाрд╕ा рд▓рдкेрдЯрдиा) рдпрд╣ी рд╢ांрддि рдкुрд░ुрд╖ рдЭूрдаा, рдиिрд░्рдордо рдФрд░ рдиिрд░ंрдХुрд╢ рд╣ै (рд╕ूрд░्рдп рдкрд░ рдХाрд▓ा рдкрд░्рджा рдЕрд░्рдеाрдд рд╕рдд्рдп рдХो рджрдмाрдиा, рдирд╡рдЬाрдд рд╢िрд╢ु рдХो рд╕ेंрд╣ुреЬ (рдХांрдЯेрджाрд░ рдЭाрдб़ी рдХी рдмाреЬ рдкрд░ рд░рдЦрдиा рд╣ैрдЕрд░्рдеाрдд рдирдИ рдкीреЭी рдХे рд▓िрдП рдХाँрдЯे рдмोрдиा, рдЬ्рд╡ाрд░-рднाрдЯों рдкрд░ рджीрдк рдЬрд▓ाрдиा, рд╢ाрди्рддि рдХा рдиाрдЯрдХ; рдЖрдкाрдзाрдкी рдоें рд╕рдордп рдХा рдЦौрд▓рддे рдкाрдиी рдоें рдЧिрд░рдиा, рд╡िрдз्рд╡ंрд╕ рдХी рддैрдпाрд░ी рдЬрдмрдХि рджрдо рддोреЬрддे рдкрд░िंрджे рдХे рдбैрдиों рдоें рдЕрдкрдиे рдХो рдЬोреЬрдиा рдЕрд░्рдеाрдд рдЕрд╕рд╣ाрдп рд╡्рдпрдХ्рддिрдпों рдХे рдХंрдзों рдкрд░ рдЪреЭ рдХрд░ рдКँрдЪाрдИ рдкाрдиा, рдЬрд╣ाँ рд╕े рд╡рд╣ рдЕрдкрдиी рд░рдЪी рд╡िрдиाрд╢ рд▓ीрд▓ा рджेрдЦ рд╕рдХे। рдмाрдд рдЪाрд╣े рд╡िрдиाрд╢ рд▓ीрд▓ा рдХी рд╣ो рдпा рдЧिрд░рдоिрдЯिрдпों рдХे рд╢ोрд╖рдг рдХी рдЕрдирдд рдХी рдХрд╡िрддाрдпेँ рдкाрдардХ рдХे рдорди рдоें рдХрднी рдЖрдХ्рд░ोрд╢-рдЕрд╕ंрддोрд╖ рдкैрджा рдХрд░рддी рд╣ैं рддो рдХрднी рдк्рд░рддिрд░ोрдз рдФрд░ рд╕рдд्рддा рдХे рд╡िрд░ुрдж्рдз рд╡िрдж्рд░ोрд╣। рд╡िрдЪाрд░ рдк्рд░рдзाрди рд╣ोрддे рд╣ुрдП рднी рдпे рдРрд╕ा рднाрд╡ोрдж्рд░ेрдХ рдкैрджा рдХрд░рддी рд╣ैं рдХि рдкाрдардХ рдк्рд░рддिрд░ोрдзी рд╢рдХ्рддिрдпों рд╕े рд╕ीрдзी рдоुрдарднेреЬ рдХрд░рдиे рдХो рдЙрддाрд░ू рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै। рдЙрдирдХे рд╢िрд▓्рдк рд╡िрдзाрди рдоें рдк्рд░рддीрдХ рд╣ैं, рдмिрдо्рдм рд╣ैं рдФрд░ рд╣ै рд╢рдм्рджрд╢рдХ्рддि। рдПрдХ рдЬाрдЧрд░ूрдХ рдФрд░ рдЬूрдЭाрд░ू рд╡्рдпрдХ्рддि рдХा рдЙрдж्рдмोрдзрди рд╣ै рдЙрдирдХी рдХрд╡िрддा। рдоुंрд╢ी рдк्рд░ेрдордЪрди्рдж рдЕрдкрдиे рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдЧोрджाрди рдоें рдХрд╣рддे рд╣ैं- "рд▓िрдЦрддे рддो рд╡े рд▓ोрдЧ рд╣ैं, рдЬिрдирдХे рдЕंрджрд░ рдХुрдЫ рджрд░्рдж рд╣ै, рдЕрдиुрд░ाрдЧ рд╣ै, рд▓рдЧрди рд╣ै рдФрд░ рд╣ैं рд╡िрдЪाрд░"। рдЗрд╕ рдиिрдХрд╖ рдкрд░ рдЕрдирдд рдХी рдХрд╡िрддाрдПँ рдЦрд░ी рдЙрддрд░рддी рд╣ै। рдЛрд╖рдн рджेрд╡ рд╢рд░्рдоा рдХрд╣рддे рд╣ैं рдЕрдирдд рдХे рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдоें рд╕ाрдоाрдЬिрдХ, рдЖрд░्рдеिрдХ рдФрд░ рд░ाрдЬрдиैрддिрдХ рдк्рд░рд╢्рдиों рдХी рдЧрд╣рд░ी рд╕рдордЭ рдкрд░िрд▓рдХ्рд╖िрдд рд╣ोрддी рд╣ै। рд╡े рдПрдХ рдУрд░ рдЬрд╣ाँ рдЙрди рддрдоाрдо рдд्рд░ाрд╕рдж рд╕्рдеिрддिрдпों рдХी рдЧрд╡ाрд╣ी рджेрддे рд╣ैं рдЬिрдирд╕े рдоॉрд░िрд╢рд╕ рдХे рдЦेрддों рдоें рд╕рдЪрдоुрдЪ рд╕ोрдиा рдЙрдкрдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рднाрд░рдд рд╡ंрд╢िрдпों рдХो рдЧुрдЬрд░рдиा рдкреЬा рд╣ै; рд╡рд╣ीं рджूрд╕рд░ी рдУрд░ рдЙрд╕ рдЬिрдЬीрд╡िрд╖ा рдХा рднी рдкрддा рджेрддे рд╣ैं рдЬिрд╕рдХी рдЬреЬें рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдоें рдЧрд╣рд░े рдкैрдаी рд╣ुрдИ рд╣ैं। (рджेрдЦें 'рдк्рд░рд╡ाрд╕ी рдЬрдЧрдд', 1982 рдЕ: 2 рдХेрди्рдж्рд░ीрдп рд╣िंрджी рд╕ंрд╕्рдеाрди) рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рд╕рдо्рд░ाрдЯ рдоुंрд╢ी рдк्рд░ेрдордЪंрдж рдХे рд╕рдордЧ्рд░ рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ рдЕрд╡рджाрди рдХे рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдоीрдоांрд╕рдХ рдбॉ. рдХрдорд▓ рдХिрд╢ोрд░ рдЧोрдпрдирдХा рдиे рдХрд╡ि рдЕрдирдд рдХी рдХрд╡िрддा рдХो "рдоाрд░िрд╢рд╕ рдХे рдЧूंрдЧे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХी рдЖрд╡ाрдЬ" рдХी рд╕ंрдЬ्рдЮा рджी। рд╡рд░्рд╖ 2020 рдоें рдЖрдпोрдЬिрдд рдЧ्рдпाрд░рд╣рд╡ें рд╡िрд╢्рд╡ рд╣िंрджी рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдПрдХ рд╕ाрдХ्рд╖ाрдд्рдХाрд░ рдоें рдбॉ. рдЧोрдпрдирдХा рдиे рдХрд╣ा -- "рдЕрднिрдорди्рдпु рдЕрдирдд рд╕рдд्рддा рд╕े рдк्рд░рд╢्рди рдХрд░рдиे рдХा рд╕ाрд╣рд╕ рд░рдЦрддे рд╣ैं। рд╡рд╣ рдоाрд░िрд╢рд╕ рдХे рдЧूंрдЧे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХी рдЖрд╡ाрдЬ рд╣ैं । рд╡рд╣ рдЕрдкрдиे рд╕ाрд╣िрдд्рдп рд╕े рдЕрдЬ्рдЮाрдд рджрд░рд╡ाрдЬों рдХो рдЦोрд▓рдХрд░ рдЙрд╕рдоें рджрдмी-рдвँрдХी–рдмँрдзी-рдмाँрд╕ों рдФрд░ рдХोрдб़ों рдХी рдЕрдиुрдЧूँрдЬों рдФрд░ рдк्рд░рддिрдз्рд╡рдиिрдпों рдХो рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХा рд░ूрдк рджेрддे рд╣ै"।

рдЕрднिрдорди्рдпु рдЕрдирдд - рдПрдХ рдпुрдЧ рдХा рдЕंрдд

рдЕрднिрдорди्рдпु рдЕрдирдд
9 рдЕрдЧрд╕्рдд, 1937 :: 5 рдЬूрди 2018
рд╣िंрджी рднाрд░рдд рдХी рд╕рд░्рд╡рдк्рд░рдоुрдЦ рднाрд╖ा рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рднाрд░рдд рдХे рдмाрд╣рд░ рднी рд╣िрди्рджी рдХा рдПрдХ рднрд░ा-рдкूрд░ा рд╕ंрд╕ाрд░ рдмрд╕рддा рд╣ै। рдФрд░ рдЙрд╕ рд╕ंрд╕ाрд░ рдХो рдпрджि рдХिрд╕ी рдПрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рд░ूрдк рдоें рдиिрд░ूрдкिрдд рдХрд░рдиा рд╣ो рддो рдиि:рд╕ंрджेрд╣ рдПрдХ рд╣ी рдиाрдо рдЬिрд╣्рд╡ा рдкрд░ рдЖрддा рд╣ै - рдЕрднिрдорди्рдпु рдЕрдирдд। рднाрдЧ्рдпрд╢ाрд▓ी рд╣ूँ рдХि рдЖрдк्рд░рд╡ाрд╕ी рд╣िंрджी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рд╕ृрдЬрди рд╕рдо्рдоाрди рдХे рдмрд╣ाрдиे рдЕрдирдд рдЬी рдХे рдЖрд╡ाрд╕ 'рд╕ंрд╡ाрджिрддा' рдкрд░ рдЙрдирд╕े рд╕рдкрд░िрд╡ाрд░ рдоिрд▓рдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рдоिрд▓ा। рдИрд╢्рд╡рд░ рдЙрдирдХी рдЖрдд्рдоा рдХो рд╢ांрддि рджे।

рдк्рд░рд╕्рддुрдд рд╡ाрд░्рд╖िрдХांрдХ рдХे рд╕ाрде рд╕ेрддु рдиे рдЕрдкрдиे рдк्рд░рдХाрд╢рди рдХे рддीрд╕рд░े рд╡рд░्рд╖ рдоें рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдХрд░ рд▓िрдпा рд╣ै। рдПрдХ рд╡िрдирдо्рд░ рдЖрд░рдо्рдн рд╕े рдпрд╣ाँ рддрдХ рдХी рдпाрдд्рд░ा рдЖрдк рд╕рдмрдХे рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХे рдмिрдиा рд╕рдо्рднрд╡ рди рдеी। рд╣िंрджी рд╡ рдЕंрдЧ्рд░ेреЫी рд╕ंрд╕्рдХрд░рдгों рдХो рдоिрд▓ाрдХрд░ рдХुрд▓ 106 рд░рдЪрдиाрдУं рдХे рд╕ाрде рдпрд╣ рд╕ेрддु рдж्рд╡ैрднाрд╖िрдХ рдХा рдЕрдм рддрдХ рдХा рд╕рдмрд╕े рдмреЬा рдЕंрдХ рд╣ै।

рд╕ेрддु рдоें рдк्рд░рдХाрд╢рди рдХे рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕े рд╕ेрддु рдХो рднेрдЬी рдЧрдИ рд░рдЪрдиाрдУं рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рдЕрдк्рд░рдд्рдпाрд╢िрдд рд╡ृрдж्рдзि рд╣ुрдИ рд╣ै। рдЗрдирдоें рд╕े рдХрдИ рд░рдЪрдиाрдПँ рдкूрд░्рд╡рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ोрдиे, рдпा рдпूрдиिрдХोрдб рдоें рди рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рд╣рдо рдЙрдирдХे рдк्рд░рдпोрдЧ рдоें рдЕрд╕рдорд░्рде рд╣ैं। рдХृрдкрдпा рдз्рдпाрди рд░рдЦें рдХि рд╕ेрддु рдХो рдХेрд╡рд▓ рд╕्рд╡рд░рдЪिрдд, рдоौрд▓िрдХ, рд╡ рдЕрдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд░рдЪрдиा рд╣ी рднेрдЬें। рдФрд░ рдЗрд╕ рдЖрд╢рдп рдХी рдШोрд╖рдгा рд░рдЪрдиा рднेрдЬрдиे рд╡ाрд▓ी рдИрдоेрд▓ рдоें рдЕрд╡рд╢्рдп рдХрд░ें। рд░рдЪрдиा рднेрдЬрдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рдХृрдкрдпा рдПрдХ рдмाрд░ рдк्рд░ूреЮрд░ीрдб рдХрд░рдХे рд╕ाрдоाрди्рдп рд╡्рдпाрдХрд░рдг рдд्рд░ुрдЯिрдпाँ рд╣рдЯा рджें। рд░рдЪрдиाрдУं рдоें рд╡िрд░ाрдо рдЪिрд╣्рди рддрдеा рдЕंрдХों рдХे рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ूрдк рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рд╡ाँрдЫिрдд рд╣ै। рдЗрд╕ рд╕рдо्рдмंрдз рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा рдХे рд▓िрдпे рдХृрдкрдпा рд╕рд╣ी рд▓िрдЦें рдЖрд▓ेрдЦ рдз्рдпाрди рд╕े рдкреЭें। рд░рдЪрдиा рднेрдЬрдиे рдХे рдиिрдпрдоों рдХा рд╕ाрд░ांрд╢ рдиिрдо्рди рд╣ै:
рд╕ेрддु рдХो рднेрдЬी рдЧрдИ рд░рдЪрдиा рдпूрдиिрдХोрдб рдоें рдЯंрдХिрдд, рд╕्рд╡рд░рдЪिрдд, рдоौрд▓िрдХ, рд╡ рдЕрдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдпे। рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рд░рдЪрдиा рднेрдЬрддे рд╕рдордп рдЙрд╕рдХे рд╕ाрде рд▓ेрдЦрдХ рдХा рд╕ंрдХ्рд╖िрдк्рдд рдкрд░िрдЪрдп рддрдеा рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдЪिрдд्рд░ рднी рднेрдЬें। рд░рдЪрдиा рднेрдЬрдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рд▓ेрдЦрдХों рд╕े рдиिрд╡ेрджрди (рд╡िрд╕्рддृрдд рдиिрдпрдо) рдкрдврдХрд░ рдХृрдкрдпा рдЙрдирд╕े рд╕рд╣рдорддि рднी рджें।
рд╢ुрднрдХाрдордиाрдУं рд╕рд╣िрдд,
рдЕрдиुрд░ाрдЧ рд╢рд░्рдоा


рдЕрднिрдорди्рдпु рдЕрдирдд

рдЖрдкрдХी рдк्рд░िрдп рд╕ेрддु рдкрдд्рд░िрдХा рдоें рд╣िंрджी рдХे рд╡िрд╢्рд╡рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ рдЕрднिрдорди्рдпु рдЕрдирдд рдХे рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ
рдЕрднिрдорди्рдпु рдЕрдирдд
9 рдЕрдЧрд╕्рдд, 1937 :: 5 рдЬूрди 2018
рдиौ рдЕрдЧрд╕्рдд 1937, рдоें рдоॉрд░िрд╢рд╕ рдХे рдд्рд░िрдпोрд▓े рдЧ्рд░ाрдо рдоें рдЬрди्рдоे рдЕрднिрдорди्рдпु рдЕрдирдд, рд╡рд░्рддрдоाрди рд╣िंрджी рдХे рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдЦ्рдпाрдд рд╕рд░्рд╡ोрдкрд░ि рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ों рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ैं। рд╣िंрджी рдЕрдз्рдпाрдкрдХ, рдФрд░ рдиाрдЯ्рдп рдХрд▓ा рд╡िрднाрдЧ рдоें рдиाрдЯ्рдп рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдХ рд░рд╣рдиे рдХे рдЙрдкрд░ांрдд рд╡े рдорд╣ाрдд्рдоा рдЧांрдзी рд╕ंрд╕्рдеाрди, рдоॉрд░िрд╢рд╕ рдоें рд╣िंрджी рдХे рд╡िрднाрдЧाрдз्рдпрдХ्рд╖, рдПрд╡ं рд╕ृрдЬрдиाрдд्рдордХ рд▓ेрдЦрди рд╡ рдк्рд░рдХाрд╢рди рд╡िрднाрдЧ рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рд░рд╣े। рдЕрдирдд рдЬी рдорд╣ाрдд्рдоा рдЧांрдзी рд╕ंрд╕्рдеाрди, рдоॉрд░िрд╢рд╕ рдХी рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╣िंрджी рдкрдд्рд░िрдХाрдУं 'рд╡рд╕ंрдд' рдФрд░ 'рд░िрдордЭिрдо' рдХे рд╕ंрд╕्рдеाрдкрдХ рднी рд╣ैं।

рд╡рд░्рд╖ों рддрдХ рд╡े рд╣िंрджी рдЕрдз्рдпाрдкрди рдХाрд░्рдп рд╕े рд╕рдо्рдмрдж्рдз рд░рд╣े рд╣ैं। рдЙрдирдХी рдоूрд▓рддः рд╣िंрджी рдоें рд░рдЪिрдд рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ рдХृрддिрдпाँ рдХ्рд░िрдпोрд▓ी, рдЕंрдЧ्рд░ेреЫी, рддрдеा рдл्рд░ेंрдЪ рднाрд╖ाрдУं рдоें рдЕрдиूрджिрдд рд╣ुрдИ рд╣ैं, рддрдеा рд╡िрднिрди्рди рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╕ंрд╕्рдеाрдиों рдХे рдкाрда्рдпрдХ्рд░рдо рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं। рдЕрдирдд рдЬी рдХी рд░рдЪрдиाрдУं рдкрд░ рдЕрдиेрдХ рд╢ोрдзрдХाрд░्рдп рднी рд╣ुрдП рд╣ैं।

рд╕рдо्рдоाрди: рд╕ोрд╡िрдпрдд рд▓ैंрдб рдиेрд╣рд░ू рдкुрд░рд╕्рдХाрд░, рдоैрдеिрд▓ीрд╢рд░рдг рдЧुрдк्рдд рд╕рдо्рдоाрди, рдпрд╢рдкाрд▓ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░, рдЬрдирд╕ंрд╕्рдХृрддि рд╕рдо्рдоाрди, рдЙ.рдк्рд░. рд╣िंрджी рд╕ंрд╕्рдеाрди рд╕рдо्рдоाрди, рддрдеााрд╕ाрд╣िрдд्рдп рдЕрдХाрджрдоी (рднाрд░рдд) рдХी рдоाрдирдж рдорд╣рдд्рддрд░ рд╕рджрд╕्рдпрддा।

рдк्рд░рдоुрдЦ рдХृрддिрдпाँ: 
  • рдЙрдкрди्рдпाрд╕: рд▓ाрд▓ рдкрд╕ीрдиा
  • рдиाрдЯрдХ: рд╡िрд░ोрдз, рддीрди рджृрд╢्рдп, рдЧूंрдЧा рдЗрддिрд╣ाрд╕, рд░ोрдХ рджो рдХाрди्рд╣ा, рджेрдЦ рдХрдмीрд░ा рд╣ाँрд╕ी
  • рдХाрд╡्рдп рд╕ंрдХрд▓рди: рдХैрдХ्рдЯрд╕ рдХे рджांрдд, рдиाрдЧрдлрдиी рдоें рдЙрд▓рдЭी рд╕ाँрд╕ें, рдПрдХ рдбाрдпрд░ी рдмрдпाрди, рдЧुрд▓рдоोрд╣рд░ рдЦौрд▓ рдЙрдаा
  • рдХрдеा рд╕ंрдЧ्рд░рд╣: рдПрдХ рдеाрд▓ी рд╕рдорди्рджрд░, рдЦाрдоोрд╢ी рдХे рдЪीрдд्рдХाрд░, рдЗंрд╕ाрди рдФрд░ рдорд╢ीрди, рд╡рд╣ рдмीрдЪ рдХा рдЖрджрдоी, рдЬрдм рдХрд▓ рдЖрдПрдЧा рдпрдорд░ाрдЬ
  • рдЙрдкрди्рдпाрд╕िрдХा: рд▓рд╣рд░ों рдХी рдмेрдЯी, рдоाрд░्рдХ рдЯ्рд╡ेрди рдХा рд╕्рд╡рд░्рдЧ, рдлैрд╕рд▓ा рдЖрдкрдХा, рдоुрдб़िрдпा рдкрд╣ाрдб़ рдмोрд▓ рдЙрдаा, рдФрд░ рдирджी рдмрд╣рддी рд░рд╣ी, рдЖрди्рджोрд▓рди, рдПрдХ рдмीрдШा рдк्рдпाрд░, рдЬрдо рдЧрдпा рд╕ूрд░рдЬ, рддीрд╕рд░े рдХिрдиाрд░े рдкрд░, рдЪौрдеा рдк्рд░ाрдгी, рд▓ाрд▓ рдкрд╕ीрдиा, рддрдкрддी рджोрдкрд╣рд░ी, рдХुрд╣ाрд╕े рдХा рджाрдпрд░ा, рд╢ेрдлाрд▓ी, рд╣рдб़рддाрд▓ рдХрдм рд╣ोрдЧी, рдЪुрди-рдЪुрди рдЪुрдиाрд╡, рдЕрдкрдиी рд╣ी рддрд▓ाрд╢, рдкрд░ рдкрдЧрдбंрдбी рдорд░рддी рдирд╣ीं, рдЕрдкрдиी-рдЕрдкрдиी рд╕ीрдоा, рдЧांрдзीрдЬी рдмोрд▓े рдеे, рд╢рдм्рдж рднंрдЧ, рдЕрд╕्рддि-рдЕрд╕्рддु, рд╣рдо рдк्рд░рд╡ाрд╕ी, рдЖрд╕рдоाрди рдЕрдкрдиा рдЖँрдЧрди

рд╕ाрдХ्рд╖ाрдд्рдХाрд░: рдоॉрд░िрд╢рд╕ рд╕े рдЕрднिрдорди्рдпु рдЕрдирдд

- рд░ाрдЬрд░ाрдиी рдЧोрдмिрди


рдиौ рдЕрдЧрд╕्рдд 1937, рдоें рдоाрд░ीрд╢рд╕ рдХे рдд्рд░िрдпोрд▓े рдЧ्рд░ाрдо рдоें рдЬрди्рдоे рдЕрднिрдорди्рдпु рдЕрдирдд, рд╡рд░्рддрдоाрди рд╣िंрджी рдХे рд╕рд░्рд╡ोрдкрд░ि рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ों рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ैं। рд╣िंрджी рдЕрдз्рдпाрдкрдХ, рдФрд░ рдиाрдЯ्рдп рдХрд▓ा рд╡िрднाрдЧ рдоें рдиाрдЯ्рдп рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдХ рд░рд╣рдиे рдХे рдЙрдкрд░ांрдд рд╡े рдорд╣ाрдд्рдоा рдЧांрдзी рд╕ंрд╕्рдеाрди, рдоॉрд░िрд╢рд╕ рдоें рд╣िंрджी рдХे рд╡िрднाрдЧाрдз्рдпрдХ्рд╖ рдФрд░ рд╕ंрд╕्рдеाрди рдХी рд╣िंрджी рдкрдд्рд░िрдХा ‘рд╡рд╕ंрдд’ рдХे рд╕ंрдкाрджрдХ рд░рд╣ рдЪुрдХे рд╣ैं।
рд╣िंрджी рдХे рд╡िрд╢्рд╡рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ рдЕрднिрдорди्рдпु рдЕрдирдд рд╕े, рдЙрдирдХी рдХृрддि 'рд░ोрдХ рджो рдХाрди्рд╣ा' рдХे рд╡िрд╖рдп рдоें, рдорд╣ाрдд्рдоा рдЧांрдзी рд╕ंрд╕्рдеाрди, рдоोрдХा (рдоॉрд░िрд╢рд╕) рдоें рд╕ृрдЬрдиाрдд्рдордХ рд▓ेрдЦрди рдХी рд╡िрднाрдЧाрдз्рдпрдХ्рд╖ рдбॉреж рд░ाрдЬрд░ाрдиी рдЧोрдмिрди рдХी рд╕ंрдХ्рд╖िрдк्рдд рд╡ाрд░्рддा

рд░ाрдЬрд░ाрдиी: рдЕрднिрдорди्рдпु рдЬी 'рд░ोрдХ рджो рдХाрди्рд╣ा' рд░рдЪрдиे рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा рдЖрдкрдХो рдХрд╣ाँ, рдХрдм рдФрд░ рдХैрд╕े рдоिрд▓ी?
рдЕрдирдд: рд░рдЪрдиा рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдоेрд░े рднीрддрд░ рдмрд╣ुрдд рдкрд╣рд▓े рд╕े рдеी। рдоैं рд╣рдоेрд╢ा рдпुрдж्рдз рдХे рдЦिрд▓ाрдл рд░рд╣ा рд╣ूँ। рдпुрдж्рдз рд╡िрдиाрд╢ рдХा рдХाрд░рдг рдФрд░ рд╕ाрд░ी рд╕рдн्рдпрддा рдХो рдоिрдЯाрдиे рдХी рд╡рдЬрд╣ рд╣ै। рдпрд╣ рдоाрдирд╡рдХрд▓्рдпाрдг рдХे рд▓िрдП рдирд╣ीं рд╣ोрддा। рдорд╣ाрднाрд░рдд рдоें рдХृрд╖्рдг рдкрд░ рдпрд╣ рдЖрд░ोрдк рд▓рдЧाрдпा рдЬाрддा рд╣ै рдХि рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдпुрдж्рдз рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд▓ोрдЧों рдХो рд╡िрд╡рд╢ рдХिрдпा। рдкрд░рди्рддु рдХृрд╖्рдг рдХा рдорд╣рддी рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдпुрдж्рдз рдХрд░рд╡ाрдХрд░ рд▓ोрдЧों рдХो рдЙрд╕рдХा рдкрд░िрдгाрдо рджिрдЦाрдиा рдеा। рдЙрдкрджेрд╢ рдоाрдд्рд░ рд╕े рдХाрдо рдирд╣ीं рдЪрд▓рддा। рднрдЧрд╡ाрди् рд▓ाрдЦ рдмोрд▓ें рдХि рдпुрдж्рдз рдордд рдХрд░ो! рдпुрдж्рдз рд╣ोрддा рд╣ी рд░рд╣ेрдЧा। рд▓ेрдХिрди, рдпрджि рдЖрджрдоी рд╕्рд╡рдпं рдпुрдж्рдз рдХा рдкрд░िрдгाрдо рдЭेрд▓ рд▓ेрдЧा рддो рд╡рд╣ рдпुрдж्рдз рдмрди्рдж рдХрд░рдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░ेрдЧा।

рд░ाрдЬрд░ाрдиी: рдорд╣ाрднाрд░рдд рдХो 'рд░ोрдХ рджो рдХाрди्рд╣ा' рдиाрдЯрдХ рдХा рдЖрдзाрд░ рдмрдиाрдиे рдХा рдХ्рдпा рдХाрд░рдг рд╣ै?
рд░ाрдЬрд░ाрдиी рдЧोрдмिрди
рдЕрдирдд: рдорд╣ाрднाрд░рдд рдПрдХ рдпुрдж्рдз рд╡िрд░ोрдзी рд░рдЪрдиा рд╣ै। рдЪाрд╣े рдЗрд▓िрдпрдб рд╣ो рдпा 'la guerre de cent ans' рд╣ो, рд╡िрд╢्рд╡ рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдФрд░ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдоें рдХрд╣ीं рднी рдЗрд╕ рд╕рдорд╕्рдпा рдХो рдЙрддрдиे рдк्рд░рднाрд╡рд╢ाрд▓ी рдвंрдЧ рд╕े рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЧрдпा, рдЬिрд╕ рддрд░рд╣ рдпुрдж्рдз рдХी рд╕рдорд╕्рдпा  рдорд╣ाрднाрд░рдд рдоें рджिрдЦाрдИ рдЧрдпी рд╣ै। рдЗрд╕ीрд▓िрдП рдоैंрдиे рдорд╣ाрднाрд░рдд рдХो рд╣ी рдЖрдзाрд░ рдмрдиाрдпा। рдоैंрдиे рдорд╣ाрднाрд░рдд рдХी рдоूрд▓ рдХрдеाрд╡рд╕्рддु рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХी, рд▓ेрдХिрди рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХो рд░ेрдЦांрдХिрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЙрд╕рдоें рд╕ृрдЬрдиाрдд्рдордХрддा рдФрд░ рдХрд▓्рдкрдиा рдХा рднी рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХिрдпा। рдЕрд╕्рдд्рд░рдкрддि рдкाрдд्рд░ рдоेрд░ी рдоौрд▓िрдХ рдХрд▓्рдкрдиा рд╣ै। рдЙрд╕े рдоूрд▓ рдХрдеा рдоें рд░рдЦрдХрд░ рдоैंрдиे рдпрд╣ рдк्рд░рд╢्рди рдХिрдпा рдХि рдпुрдж्рдз рдХे рдкीрдЫे рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ рдХौрди рд╣ै? рдЬрдм рджो рдЖрджрдоी рд▓рдб़рддे рд╣ैं рддрдм рдХ्рдпा рдХोрдИ рддीрд╕рд░ा рд╡्рдпрдХ्рддि рдЙрди्рд╣ें рд▓рдб़рдиे рдХे рд▓िрдП рдирд╣ीं рдЙрдХрд╕ाрддा? рдЖрдЬ рдоॉрд░ीрд╢рд╕ рдоें рднी рд╣рдорд╕े рдпुрдж्рдз рдХрд░рд╡ाрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै। рдЗрд╕ी рд╕рдд्рдп рдХो рдЙрдЬाрдЧрд░ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдПрдоैंрдиे рдпрд╣ рдиाрдЯрдХ рд▓िрдЦा।

рд░ाрдЬрд░ाрдиी: рдЗрд╕рдХा рдЖрд╢рдп рдпрд╣ рд╣ै рдХि 'рд░ोрдХ рджो рдХाрди्рд╣ा' рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╢ांрддि рдХी рдкुрдирд░्рд╕्рдеाрдкрдиा рд╣ै?
рдЕрдирдд: рд╣ाँ, рд╢ांрддि рдХी рдкुрдирд░्рд╕्рдеाрдкрдиा। рд▓ेрдХिрди рдоैрдиे рдорд╣ाрднाрд░рддрдХाрд░ рдХी рддрд░рд╣ рдЕрдкрдиी рд╡िрдЪाрд░рдзाрд░ा рдХो рдЗрдо्рдкोрдЬ़ рдирд╣ीं рдХिрдпा рд╣ै। рдоेрд░ा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдЕрдкрдиी рдпुрдж्рдз рд╡िрд░ोрдзी рд╡िрдЪाрд░рдзाрд░ा рдХो рд▓ोрдЧों рдкрд░ рдеोрдкрдиा рдирд╣ींрдЕрдкिрддु рдЙрди्рд╣ें рд╕्рд╡рдпं рд╡िрдЪाрд░рдиे рдХे рд▓िрдПрдЖрдоंрдд्рд░िрдд рдХрд░рдиा рд╣ै। рдпрджि рдЖрдкрдХो рдЖрдЬ рдХे рдпुрдЧ рдоें рд░ोрдХ рджो рдХाрди्рд╣ा рдХी рдк्рд░ाрд╕ंрдЧिрдХрддा рдЕрдХрд▓ी। рдкрд░ рддो рдЖрдк рдЗрд╕ рд╡िрд╖рдп рдоें рдХ्рдпा рдХрд╣ेंрдЧे?рдЕрдирдд: рдпрд╣ рдорд╣ाрднाрд░рдд рдХी рд╣ी рд╣рдоेрд╢ाрдиाрдЯрдХ рддрд░рд╣ рдк्рд░ाрд╕ंрдЧिрдХ рд░рд╣ेрдЧा। рдорд╣ाрднाрд░рдд рдПрдХ рдорд╣ाрдХाрд╡्рдп рд╣ै। рдЧोрд╢्рддे' рдиे рдХрд╣ा рд╣ै рдХि рдЬो рдорд╣ाрднाрд░рдд рдоें рдирд╣ीं рдоिрд▓ेрдЧा, рд╡рд╣ рд╣рдордХो рдЕрди्рдпрдд्рд░ рдХрд╣ीं рдирд╣ीं рдоिрд▓ेрдЧा। рдорд╣ाрднाрд░рдд рд╕ंрд╕ाрд░ рдХा рдк्рд░рддिрдмिрдо्рдм рд╣ै। рдорд╣ाрднाрд░рдд рдХा рд╕рдд्рдп рд╕рдордХाрд▓ीрди рдФрд░ рд╢ाрд╢्рд╡рдд рд╣ै। рдоैंрдиे рдпुрдж्рдз рдХे рд╕рдо्рдмрди्рдз рдоें рд▓िрдЦा। рдоेрд░े рдмाрдж рднी, рд╣рдЬाрд░ों рд▓ोрдЧ рдЗрд╕ी рд╡िрд╖рдп рдкрд░ рд▓िрдЦेंрдЧे। рд╣рд░ рдЖрджрдоी рдпुрдж्рдз рдХी рдПрдХ рдирдпी рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рджेрдЧा। рдоेрд░ा рд▓рдХ्рд╖्рдп рдоिрдердХ рдХा рдкुрд╖्рдЯिрдХрд░рдг рдХрд░рдиा рдеा। рдоिрдердХ рдоें рдХेрд╡рд▓ рдХрдеा рдирд╣ीं рд╣ोрддी рд╣ै। рдЙрд╕рдоें рджुрдиिрдпा рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рд╕рдд्рдп рд╣ोрддा рд╣ै

рд░ाрдЬрд░ाрдиी: рдЖрдкрдиे рдиाрдЯрдХ рдХा рд╢ीрд░्рд╖рдХ 'рд░ोрдХ рджो рдХाрди्рд╣ा' рд╣ी рдХ्рдпों рд░рдЦा?
рдЕрдирдд: рдХ्рдпोंрдХि рдХृрд╖्рдг рдиे рд╣ी рдпुрдж्рдз рдХрд░рд╡ाрдпा। рдХृрд╖्рдг рдЕрд░्рдеाрдд् рдХाрди्рд╣ा рдк्рд░рдХृрддि рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ैं। рд╡े рдиिрдпрддि рдирд╣ीं рд╣ै। рдк्рд░рдХृрддि рдХो рд╣рдо рдЦुрдж рдоिрдЯाрддे рд╣ैं рдФрд░ рдХрд╣рддे рд╣ैं рдХि рдЗрд╕рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рдиी рдЪाрд╣िрдП। рдорд╣ाрднाрд░рдд рдоें рдЬो рд░рдХ्рд╖рдХ рд╣ै, рд╡рд╣ рднрдХ्рд╖рдХ рднी рдмрдирддा рд╣ै। рдоिрдердХ рдоें рд╡िрд╖्рдгु рд╕ृрд╖्рдЯा рд╣ै, рдм्рд░рд╣рдоा рдкाрд▓рдХ рд╣ै рдФрд░ рдорд╣ाрджेрд╡ рд╡िрдиाрд╢рдХ рд╣ै। рдЗрд╕ рдд्рд░िрдоूрд░्рддि рдоें рдЬрди्рдордкाрд▓рди рдФрд░ рд╕ंрд╣ाрд░ рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╣ै। рдк्рд░рдХृрддि рд╣ी рд╕ंрд╣ाрд░ рдХрд░рддी рд╣ै। рдХाрд▓िрджाрд╕ рдиे рдХрд╣ा рд╣ै рдХि рдирд░्рдорджा рдирджी рдЬрдм рддрдХ рдЕрдкрдиी рдорд░्рдпाрджा рдХे рд╕ाрде рдмрд╣рддी рд╣ै, рддрдм рддрдХ рд╣рд░िрдпाрд▓ी рдмрдв़рддी рд╣ै। рджेрд╢ рдкрд▓्рд▓рд╡िрдд рд╣ोрддा рд╣ै। рдирд░्рдорджा рдЬрдм рдЕрдкрдиी рдорд░्рдпाрджा рдХो рдЫोрдб़рдХрд░ рдмрд╣рддी рд╣ै рддрдм рдмाрдв़ рдЖ рдЬाрддी рд╣ै рдпा рд╕ूрдЦा рдкрдб़ рдЬाрддा рд╣ै। рдХृрд╖्рдг рд╕े рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдХी рдЧрдпी рд╣ै рдХि рдк्рд░рдХृрддि! рддुрдо्рд╣ीं рд░ोрдХ рд╕рдХрддी рд╣ो рдЗрд╕ рдпुрдж्рдз рдХो। рдк्рд░рдХृрддि рд╣рдо рд╣ै। рд╣рдоाрд░ी рдоाрдирд╕िрдХрддा рдк्рд░рдХृрддि рд╣ै। рд░ोрдХ рджो рдХाрди्рд╣ा - рдпрд╣ рдж्рд░ोрдкрджी рдХी рдоाँрдЧ рд╣ै। рдЖрдЬ рдкूрд░े рд╡िрд╢्рд╡ рдХी рдпрд╣ी рдоाँрдЧ рд╣ै। рдпुрдж्рдз рд╕े рд░рдХ्рд╖ा рддрднी рд╣ोрдЧी рдЬрдм рд╣рдо рд╕्рд╡рдпं рд╕े 'рд░ोрдХ рджो рдХाрди्рд╣ा ' рдХрд╣ें рдФрд░ рдЖрд╣्рд╡ाрди рдХрд░ें рдХि рд╣рдоें рдЦुрдж рдЗрд╕ рдпुрдж्рдз рдХो рд░ोрдХрдиा рд╣ै।

рд░ाрдЬрд░ाрдиी: рдЖрдкрдХे рд╡िрдЪाрд░ рд╕े  'рд░ोрдХ рджो рдХाрди्рд╣ा' рдФрд░ рдзрд░्рдорд╡ीрд░ рднाрд░рддी рдХे 'рдЕंрдзा рдпुрдЧ' рдоें рдХ्рдпा рдЕрди्рддрд░ рд╣ै?
рдЕрдирдд: 'рдЕंрдзा рдпुрдЧ' рдПрдХ рд╕рд░ोрд╡рд░ рд╣ै рдФрд░ 'рд░ोрдХ рджो рдХाрди्рд╣ा'  рдПрдХ рдмूंрдж рд╣ै। Comparison has no reason, especially in art and literature. рдзрд░्рдорд╡ीрд░ рднाрд░рддी рдХी рдЧрдгрдиा рдЖрдзुрдиिрдХ рдХाрд▓ рдХे рджрд╕ рдорд╣ाрди् рд▓ेрдЦрдХों рдоें рдХी рдЬाрддी рд╣ै। рдоैं рдЕрдкрдиी рддुрд▓рдиा рдзрд░्рдорд╡ीрд░ рднाрд░рддी рдХे рд╕ाрде рдХрд░рдиे рдХा рд╕ाрд╣рд╕ рдирд╣ीं рдХрд░ूंрдЧा। рдоेрд░े рдиाрдЯрдХ рдХा рд▓рдХ्рд╖्рдп рдпुрдж्рдз рдХा рдкुрдирд░्рдоूрд▓्рдпांрдХрди рдХрд░рдиा рд╣ै। рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд░рдЪрдиा рдХा рд▓рдХ्рд╖्рдп рдЕрд▓рдЧ рд╣ोрддा рд╣ै। рдоैंрдиे рдЕंрдзा рдпुрдЧ рдХे рдЙрд╕ рдХ्рд╖рдг рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рд░ोрдХ рджो рдХाрди्рд╣ा рд▓िрдЦा, рдЬрдм рдЧांрдзाрд░ी рдХृрд╖्рдг рдХो рд╢्рд░ाрдк рджेрддी рд╣ै। рдХृрд╖्рдг рдХा рдХрдерди рд╣ै, "рдЬрдм рдПрдХ рд╕ैрдиिрдХ рдЬрдоीрди рдкрд░ рдЧिрд░рддा рд╣ै рддрдм рдоैं рд╕्рд╡рдпं рдЧिрд░рддा рд╣ूँ। рдЬрдм рдХोрдИ рдорд░рддा рд╣ै рддрдм рдоैं рд╕्рд╡рдпं рдорд░рддा рд╣ै। рдЗрд╕ рдпुрдж्рдз рдоें рдоेрд░ी рдоृрдд्рдпु рдмाрд░-рдмाрд░ рд╣ुрдИ рд╣ै।" рдЗрд╕ рдПрдХ рд╡ाрдХ्рдп рдХे рд╕ाрдордиे рджुрдиिрдпा рднрд░ рдХी рдкुрд╕्рддрдХों рдХे рд╡ाрдХ्рдп рдмौрдиे рдкрдб़ рдЬाрддे рд╣ैं। рдЗрд╕ рд╡ाрдХ्рдп рдХो рджोрд╣рд░ाрдиा рд╣ोрдЧा। рджूрд╕рд░ों рдХी рдпाрддрдиाрдУं рдХो рдЖрдд्рдорд╕ाрдд рдХрд░рдиे рдХी рдк्рд░рд╡ृрдд्рддि рдкैрджा рдХрд░рддी рд╣ोрдЧी।

рд░ाрдЬрд░ाрдиी: 'рд░ोрдХ рджो рдХाрди्рд╣ा' рдиाрдЯрдХ рдоें рдпुрдпुрдд्рд╕ु рд╡िрд╡ेрдХрд╢ीрд▓ рд╣ै рдЬрдм рдХि рдЕंрдзा рдпुрдЧ' рдХा рдпुрдпुрдд्рд╕ु рд╡िрдХ्рд╖िрдк्рдд рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕ рдЕрди्рддрд░ рдХे рдмाрд░े рдоें рдЖрдкрдХा рдХ्рдпा рдХрд╣рдиा рд╣ै?
рдЕрдирдд: 'рд░ोрдХ рджो рдХाрди्рд╣ा' рдХा рдпुрдпुрдд्рд╕ु рдоेрд░ा рд╡िрд╡ेрдЪрди рд╣ै। рдХेрд╡рд▓ рд╡िрд╡ेрдХрд╣ीрди рд╡्рдпрдХ्рддि рд╣ी рджुрд╡िрдзा рдоें рдирд╣ीं рдкрдб़рддा। рдиिрд░्рдгрдп рди рд▓े рдкाрдиे рдХी рдпुрдпुрдд्рд╕ рдХी рджुрд╡िрдзा, рдЖрдЬ рдХे рдмुрдж्рдзिрдЬीрд╡ी рд╡рд░्рдЧ рдХी рджुрд╡िрдзा рд╣ै। рдпुрдпुрдд्рд╕ु рдХो рдкрддा рдирд╣ीं рдЪрд▓рддा рдХि рд╡рд╣ рдкांрдбрд╡ों рдХे рдкрдХ्рд╖ рдоें рд╣ै рдпा рдХौрд░рд╡ों рдХे рдкрдХ्рд╖ рдоें। рдЖрдЬ рдХा рдмुрдж्рдзिрдЬीрд╡ी рднी рдирд╣ीं рдЬाрдирддा рдХि рд╡рд╣ рдХрд╣ाँ рдЦрдб़ा рд╣ै। рдпुрдпुрдд्рд╕ु рдЦाрдоोрд╢ рд░рд╣рддा рд╣ै। рдмुрдж्рдзिрдЬीрд╡ीрд╡рд░्рдЧ рднी рдЕрдирд░्рде рд╣ोрддे рджेрдЦрдХрд░ рдЪुрдк рд╣ै। рдпुрдпुрдд्рд╕ु рдЙрди рд▓ोрдЧों рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै, рдЬिрдирдХे рдкाрд╕ рджिрдоाрдЧ, рдХрд▓рдо рдФрд░ рдЖрд╡ाрдЬ़ рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рд╡े рдЙрди्рд╣ें рдмुрд▓ंрдж рдирд╣ीं рдХрд░рддे рд╣ैं।

рд░ाрдЬрд░ाрдиी:  'рд░ोрдХ рджो рдХाрди्рд╣ा рдХा рдпुрдпुрдд्рд╕ु рдЕрд╕рд▓ рдоें рдмрд╣ुрдд рдоुрдЦрд░ рд╣ै।
рдЕрдирдд: рд▓ेрдХिрди рдЙрд╕рдХी рдоुрдЦрд░рддा рдХा рдХोрдИ рдкрд░िрдгाрдо рдирд╣ीं рдиिрдХрд▓рддा। рдмिрд░рд▓ा рд╣ी рдХोрдИ рдРрд╕ा рдмुрдж्рдзिрдЬीрд╡ी рдоिрд▓ेрдЧा рдЬो рд╕рд╡ाрд▓ рдХрд░рддा рд╣ै рдФрд░ рдЙрд╕े рд╕рд╡ाрд▓ рдХा рдЬрд╡ाрдм рдоिрд▓рддा рд╣ै। рдпुрдпुрдд्рд╕ु рдХा рдк्рд░рд╢्рди рдХрд░рдиा рдкाрдиी рдоें рддрд▓рд╡ाрд░ рдоाрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рдмाрдд рд╣ोрддी рд╣ै। рдЖрджрдоी рдХी рдмेрдмрд╕ी рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै - рдпुрдпुрдд्рд╕ु। рдЖрдЬ рдХा рд╣рд░ेрдХ рдЖрджрдоी рдпुрдпुрдд्рд╕ु рд╣ै। рдоैं рднी рдпुрдпुрдд्рд╕ु рд╣ूँ।

рд░ाрдЬрд░ाрдиी:  рдЕрднिрдорди्рдпु рдЬी рдпुрдж्рдзрд╡िрд╖рдп рдкрд░ рд▓िрдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрдкрдиे рдиाрдЯрдХрд╡िрдзा рдХा рд╣ी рдЪрдпрди рдХ्рдпों рдХिрдпा?
рдЕрдирдд: рд╕рднी рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ рд╡िрдзाрдУं рдоें рд╕े рдиाрдЯрдХ рд╣ी рдПрдХ рдРрд╕ी рд╡िрдзा рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рд▓ेрдЦрдХ рдФрд░ рджрд░्рд╢рдХ рдХे рдмीрдЪ рд╕ंрд╡ाрдж рдЪрд▓рддा рд╣ै। рдиाрдЯрдХрдХाрд░ рдЕрдкрдиे рджрд░्рд╢рдХों рдХे рд╕ाрдордиे рд╣ोрдХрд░ рдмाрдд рдХрд░рддा рд╣ै। рдоैंрдиे рдЕрддीрдд рдХो рдЧौрд░рд╡ाрди्рд╡िрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП 'рд░ोрдХ рджो рдХाрди्рд╣ा' рдирд╣ीं рд▓िрдЦा। рдоेрд░ा рд▓рдХ्рд╖्рдп рджрд░्рд╢рдХों рдХे рд╕ाрде рд╡ाрд░्рддाрд▓ाрдк рдХрд░рдХे, рдЙрди्рд╣ें рдиाрдЯрдХ рдоें рддрдд्рдХाрд▓ рд╕рдо्рдоिрд▓िрдд рдХрд░рдиा рд╣ै। рдоैंрдиे рдЪाрд╣ा рдХि рдпुрдж्рдз рдХी рд╕рдорд╕्рдпा рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рдЪिंрддрди рдХा рд╡िрд╖рдп рдмрдиे। рдпрд╣ рдиाрдЯрдХ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╣ी рд╕ंрднрд╡ рдеा।

рд░ाрдЬрд░ाрдиी: рдЕрднिрдорди्рдпु рдЬी 'рдЧूंрдЧा рдЗрддिрд╣ाрд╕', 'рднрд░рдд рд╕рдо рднाрдИ' рдФрд░ 'рдЙрд░्рдоिрд▓ा рдиाрдЯрдХों рдХा рдоंрдЪрди рджेрд╢-рд╡िрджेрд╢ рдоें рд╣ुрдЖ рд╣ै, 'рд░ोрдХ рджो рдХाрди्рд╣ा' рдХा рдоंрдЪрди рдХрдм-рдХрдм рд╣ुрдЖ рд╣ै?
рдЕрдирдд: рд╢्рд░ी рд░ाрдЬेрди्рдж्рд░ рд╕рджाрд╕िंрд╣ рдХे рдиिрд░्рджेрд╢рди рдоें рдорд╣ाрдд्рдоा рдЧांрдзी рд╕ंрд╕्рдеाрди, рдкोрд░्рдЯ рд▓ुрдИ рдеिрдпेрдЯрд░, рд░ाрдорд╕ुрди्рджрд░ рдк्рд░рдпाрдЧ рдПрд╕режрдПрд╕режрдПрд╕ рдФрд░ рдд्рд░िрдпोрд▓े рдХे 'рддाрджрдмिрд░' рд╕िрдиेрдоा рд╣ॉрд▓ рдоें рдЗрд╕ рдиाрдЯрдХ рдХा рдоंрдЪрди рд╣ुрдЖ рдд्рд░िрдпोрд▓े рдХे рдирдЯрд░ाрдЬ рдЧ्рд░ुрдк рдХे рдХрд▓ाрдХाрд░ों рдиे рд▓рдЧрднрдЧ рдПрдХ рд╕ाрд▓ рдЗрдирдХी рддैрдпाрд░ी рдХी рдеी। рд╕рди् 1985 рдоें рдпрд╣ рдиाрдЯрдХ рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рдоंрдЪिрдд рд╣ुрдЖ рдеा, рдЬрдм рдпрд╣ рдкुрд╕्рддрдХ рд░ूрдк рдоें рдирд╣ीं рдЖрдпा рдеा। рдХрд▓ाрдХाрд░ों рдиे рдкांрдбुрд▓िрдкि рд╕े рд╣ी рдХाрдо рдЪрд▓ाрдпा рдеा।

рд░ाрдЬрд░ाрдиी: рдЖрдкрдиे рдЕрдиेрдХ рдиाрдЯрдХों рдХी рд░рдЪрдиा рдХी। рдЗрдирдоें 'рд░ोрдХ рджो рдХाрди्рд╣ा' рдХो рдХ्рдпा рд╕्рдеाрди рджेрддे рд╣ै?
рдЕрдирдд: рдпрд╣ рддो рдРрд╕ा рдк्рд░рд╢्рди рд╣ुрдЖ рдЬैрд╕े рдХि рдоेрд░े рдкाँрдЪ рдмрдЪ्рдЪों рдоें рд╕े рдоुрдЭे рдХौрди-рд╕ा рдмрдЪ्рдЪा рдЕрдзिрдХ рдк्рд░िрдп рд╣ै। 'рд░ोрдХ рджो рдХाрди्рд╣ा' рдоें рдкрд░рдо्рдкрд░ाрдЧрдд рдоूрд▓्рдпों рдХो рдк्рд░рдХाрд╢ рдоें рд▓ाрдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХी рдЧрдпी рд╣ै। рдЧूंрдЧा рдЗрддिрд╣ाрд╕' рдиाрдЯрдХ рдХो рдоॉрд░ीрд╢рд╕ рдФрд░ рднाрд░рдд рдХे рд╕ाрдд рд╢рд╣рд░ों рдоें рдмрдб़ी рд╕рдлрд▓рддा рдоिрд▓ी рдк्рд░ेрд╕ рдоें рднी рдЗрд╕рдХी рдмрд╣ुрдд рдк्рд░рд╢ंрд╕ा рд╣ुрдИ। рдкрд░ рд╡рд╣ рдкौрд░ाрдгिрдХ рдЖрдЦ्рдпाрди рдирд╣ीं рд╣ै। рдХेрд╡рд▓ 'рд░ोрдХ рджो рдХाрди्рд╣ा' рдиाрдЯрдХ рдоें рдоिрдердХ рд╣ै рдФрд░ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХा рд╕рдд्рдп рдоाрдирд╡ рдоूрд▓्рдпों рдХे рд╡िрдШрдЯрди рдХे рд╕ाрде рд╕ंрдкृрдХ्рдд рд╣ै। 'рд░ोрдХ рджो рдХाрди्рд╣ा' рдоें рдирд╡рдиिрд░्рдоाрдг рдХी рд╢ंрдЦрдз्рд╡рдиि рд╣ै, рдЬो рдоेрд░े рдЕрди्рдп рдиाрдЯрдХों рдоें рдирд╣ीं рд╣ै। рд╢ंрдЦ рдз्рд╡рдиि рдпुрдж्рдз рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдФрд░ рд╕рдоाрдк्рддि рдоें рд╣ोрддी рд╣ै। рдоैं рдЙрдкрджेрд╢рд╡ाрд╣рдХ, рд╕ंрджेрд╢рд╡ाрд╣рдХ рдпा рдлрд░िрд╢्рддा рдирд╣ीं рд╣ैं। рдкрд░ рдоैंрдиे рд╡рд╣ рд╢ंрдЦ рдз्рд╡рдиि рдлूँрдХрдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХी рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рдпुрдж्рдз рдХी рд╕рдоाрдк्рддि рд╣ोрддी рд╣ै।

рд░ाрдЬрд░ाрдиी: рдЖрдкрдиे рдкौрд░ाрдгिрдХ рдЖрдЦ्рдпाрди рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХ्рдпों рдХिрдпा?
рдЕрдирдд: рдЬिрд╕ рд╕рдд्рдп рдХो рднुрд▓ा рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै, рдЙрд╕рдХो рдоें рдЙрдж्рдШाрдЯिрдд рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддा рдеा। 'рд░ोрдХ рджो рдХाрди्рд╣ा'  рдХी рдиाрдЯ्рдп-рд╢ैрд▓ी рдЕрд▓рдЧ рд╣ै। рдоेрд░े рд╢рдм्рдж рдЪрдпрди рднी рдЕрд▓рдЧ рд╣ैं। рдоैंрдиे рд╕ोрдЪा рдХि рдХुрдЫ рдЕрд▓рдЧ рдвंрдЧ рд╕े рдорд╣ाрднाрд░рдд рдХी рдХрдеा рдХो рд▓ोрдЧों рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪाрдКँ। рд░ाрдоाрдпрдг рдФрд░ рдЙрдкрдиिрд╖рдж рдоें рдРрд╕ा рдирд╣ीं рд╣ै। рдорд╣ाрднाрд░рдд рдХे рдХृрд╖्рдг рдиे рд╣ी рдХрд╣ा рдеा- рдЙрдаो рдФрд░ рд▓рдб़ो।

рд░ाрдЬрд░ाрдиी: рдЕрднिрдорди्рдпु рдЬी, рдХ्рдпा рдЖрдкрдХा рдЧोрдХुрд▓рд╡ाрд╕ी рдХाрд▓्рдкрдиिрдХ рдкाрдд्рд░ рд╣ै?
рдЕрдирдд: рдиाрдЯрдХ рдоें рджो рдХाрд▓्рдкрдиिрдХ рдкाрдд्рд░ рд╣ैं - рдЕрд╕्рдд्рд░рдкрддि рдФрд░ рдЧोрдХुрд▓рд╡ाрд╕ी। рдПрдХ рддрд░рдл рдирдХाрд░ाрдд्рдордХрддा рд╣ै, рджूрд╕рд░ी рддрд░рдл рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХрддा। рдоैंрдиे рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХрддा рдХी рдкूрд░्рддि рдХे рд▓िрдП рдЧोрдХुрд▓рд╡ाрд╕ी рдФрд░ рдирдХाрд░ाрдд्рдордХрддा рджिрдЦाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЕрд╕्рдд्рд░рдкрддि рдХी рдкрд░िрдХрд▓्рдкрдиा рдХी рд╣ै।

рд░ाрдЬрд░ाрдиी: рдЧोрдХुрд▓рд╡ाрд╕ी рдХिрд╕рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै?
рдЕрдирдд: рд╣рдоाрд░े рдпрд╣ाँ рдЬो рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдиाрдЯрдХ рд╣ै, рдЙрди рд╕рднी рдоें рдирдЯ рд╣ै। рдирдЯ рдХे рд╕ाрде рдПрдХ рдФрд░ рдорд╣िрд▓ा рд╣ोрддी рд╣ै, рдЬो рд╕्рдеिрддि рдХो рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХрд░рддी рд╣ै। рд╢ेрдХ्рд╕рдкिрдпрд░ рд╣ी рдирд╣ीं, рдХрдИ рдиाрдЯрдХрдХाрд░ों рдиे рдПрдХ рдЖрджрдоी рдХो рд░рдЦा рд╣ै, рдЬो рд╕ूрдд्рд░рдзाрд░ рдХा рдХाрдо рдХрд░рддा рд╣ै। рдпрд╣ рдПрдХ рдкрд░ंрдкрд░ा-рд╕ी рдЪрд▓ी рдЖ рд░рд╣ी рд╣ै। рджрд░्рд╢рдХों рдоें рдмुрдж्рдзिрдЬीрд╡ी рдФрд░ рдЕрддि рд╕ाрдзाрд░рдг рд▓ोрдЧ рднी рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЕрддः рдиाрдЯрдХ рдоें рд╣рдоेрд╢ा рдПрдХ рдРрд╕ा рдкाрдд्рд░ рд░рдЦा рдЬाрддा рд╣ै, рдЬो рд╕ाрд░ा рдХुрдЫ рд╕рдордЭाрддा рд╣ै। рдЧोрдХुрд▓рд╡ाрд╕ी рдирдЯ рдХी рднूрдоिрдХा рдиिрднाрддा рд╣ै।

рд░ाрдЬрд░ाрдиी: рдЧोрдХुрд▓рд╡ाрд╕ी рдХрд╣рддा рд╣ै- рдоैं рд╡рд░्рддрдоाрди рд╣ूँ рдФрд░ рднрд╡िрд╖्рдп рднी рд╣ूँ।
рдЕрдирдд: рд╡рд╣ рд╡рд░्рддрдоाрди, рдЕрддीрдд рдФрд░ рднрд╡िрд╖्рдп рд╣ै। рдоैंрдиे рдПрдХ рдЕрди्рдп рдиाрдЯрдХ рдоें рдоुрдб़िрдпा рдкрд╣ाрдб़ рдХो рдк्рд░рд╣рд░ी рдФрд░ рд╕ाрдХ्рд╖ी рджोрдиों рдмрдиाрдпा рд╣ै। рд╡рд╣ рд╕рднी рд▓ोрдЧों рдХो рдЖрддे-рдЬाрддे рджेрдЦрддा рд╣ै рдФрд░ рдЦेрдд рдХे рдмрдЬрд░рдмрдЯ्рдЯू рдХी рддрд░рд╣ рдЦреЬा рднी рд░рд╣рддा рд╣ै। рдЪिрдб़िрдпा рдЦेрдд рдоें рдЪुрдЧрдХрд░ рдЙреЬ рднी рдЬाрддी рд╣ै, рдФрд░ рд╡рд╣ рджेрдЦрддा рд░рд╣рддा рд╣ै। рдЗрд╕ी рддрд░рд╣ рдЧोрдХुрд▓рд╡ाрд╕ी рдПрдХ рдкाрдд्рд░ рд╣ै, рдЬो рдмрддाрдиा рдЪाрд╣рддा рд╣ै рдХि рджेрдЦो рдоैं рд╕рдордп рдХा рдЧрд╡ाрд╣ рд╣ूँ।

рд░ाрдЬрд░ाрдиी: рдЧोрдХुрд▓рд╡ाрд╕ी рджो рдШाрдпрд▓ рд╕ैрдиिрдХों рдХो рдкाрдиी рдкिрд▓ाрддा рд╣ै।
рдЕрдирдд: рд╣рдоें рд╕рдордп рд╣ी рдШाрд╡ рджेрддा рд╣ै рдФрд░ рд╕рдордп рд╣ी рдорд░рд╣рдо рдкрдЯ्рдЯी рдХрд░рддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдорддрд▓рдм рдХ्рд░िрдпा рдкрдЯ्рдЯी рд▓рдЧाрдиे рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै? рдкाрдиी рдкिрд▓ाрдиे рдХी рдорд░рд╣рдо рдХा।

рд░ाрдЬрд░ाрдиी: рдХ्рдпा рдкाрдиी рднी рдХाрд▓्рдкрдиिрдХ рд╣ै?
рдЕрдирдд: рдЪेрдЦрд╡ рдиे рдЬो рдмाрдд рдирд╣ीं рдХрд╣ी рд╣ै, рд╡рд╣ी рдЙрд╕рдХी рдХрд╣ाрдиी рдХा рд╕рдд्рдп рд╣ोрддा рд╣ै। рд╣рдоाрд░े рдпрд╣ाँ рдпрджि рдЦाрд▓ी рд▓ोрдЯा рд╣ै, рддो рдЙрд╕े рдкाрдиी рд╕े рднрд░ा рд╣ुрдЖ рд╕рдордЭрддे рд╣ैं рдФрд░ рдпрджि рдЙрд╕рдоें рдкाрдиी рд╣ोрддा рд╣ै, рддो рдЙрд╕े рд╢рд░ाрдм рдпा рдЕрдоृрдд рд╕े рднрд░ा рд╣ुрдЖ рдоाрдирддे рд╣ैं। рдкाрдардХ рдЬाрдирддा рд╣ै рдХि рдпрд╣ рд╕рдм рдХाрд▓्рдкрдиिрдХ рд╣ै। рдлिрд░ рднी рд╡рд╣ рд░ंрдЧрдоंрдЪ рдХे рд╕ाрде рдЬुрдб़ рдЬाрддा рд╣ै।

рд░ाрдЬрд░ाрдиी: рдХ्рдпा рдЗрд╕ рдиाрдЯрдХ рдХा рдЕрдиुрд╡ाрдж рдЖрдкрдХो рдЙрдЪिрдд рд▓рдЧрддा рд╣ै?
рдЕрдирдд: рдмрд╣ुрдд рд╣ी рдЙрдЪिрдд рд╣ै। рдЧाрд░्рд╕िрдпा рдХे рдХा рдЕрдЧрд░ рдЕрдиुрд╡ाрдж рдирд╣ीं рд╣ोрддा рд╣рдо Gacia рдЗрдирд╕े рдХрд╣ाँ рдкрд░िрдЪिрдд рд╣ो рдкाрддे? рдХाрд▓ीрджाрд╕ рдХा рдЕрдиुрд╡ाрдж рд╕ंрд╕्рдХृрдд рд╕े рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ़ी рдоें рдирд╣ीं рд╣ोрддा, рддो рдЕрди्рдп рджेрд╢ों рдХे рд▓ोрдЧ рдЙрди्рд╣ें рдХैрд╕े рдЬाрдирддे? рд▓ेрдЦрдХ рдХा рдЕрдкрдиा рдПрдХ рд╡ाрдж्рдпрдпंрдд्рд░ рд╣ोрддा рд╣ै। рд╡рд╣ рдоुрд░рд▓ी рдмрдЬाрддा рд╣ै рдпा рд╕िрддाрд░। рдЙрд╕рдХी рдзुрди рдХो рдЕрдоेрд░िрдХा рдоें рднेрдЬрдиा рдЪाрд╣े, рддो рдЙрд╕े рдЬाрдЬ़' рд╢ैрд▓ी рдоें рдмрджрд▓рдиा рдкрдб़рддा рд╣ै। рдЙрд╕े рдЗंрдЧ्рд▓ैंрдб рд▓े рдЬाрдиा рдЪाрд╣ें, рддो рдЧिрдЯाрд░ рдХा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХрд░рдиा рд╣ोрддा рд╣ै। рдЕрдиुрд╡ाрдж рдПрдХ рдРрд╕ा рдпंрдд्рд░ рд╣ै, рдЬो рдПрдХ рд░рдЪрдиा рдХो рдЙрд╕рдХे рд╕ीрдоिрдд рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╕े рдиिрдХाрд▓рдХрд░ рд╡िрд╢्рд╡ рдкрдЯрд▓ рдкрд░ рд▓े рдЬाрддा рд╣ै। рдЕрдиुрд╡ाрдж рд╕ौ рдк्рд░рддिрд╢рдд рд╕рд╣ी рдирд╣ीं рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै। рдмрдв़िрдпा рд╕े рдмрдв़िрдпा рдЕрдиुрд╡ाрдж рдоूрд▓ рдХे 75% рдХा рд╣ी рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдкाрддा рд╣ै рднाрд╖ाрдУं 75 рдк्рд░рддिрд╢рдд рдХрд░। рдЬрдм рджोрдиों рднाрд╖ाрдУं рдХे рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮों рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЕрдиुрд╡ाрдж рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै, рддрдм рд╡рд╣ рдмेрд╣рддрд░ рдЕрдиुрд╡ाрдж рд╣ोрддा рд╣ै। рдЕрдиुрд╡ाрдж рдЕрдЪ्рдЫा рд╣ो, рддो рдПрдХ рд▓ेрдЦрдХ рдХा рдк्рд░рд╢्рди рдЕрд▓рдЧ рднाрд╖ा рдоें рдЕрдзिрдХ рдмрдб़ी рдЬрдирддा рд╕े рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рдоैंрдиे рдк्рд░рд╢्рди рдХिрдпा, "рдпुрдж्рдз рдХ्рдпों?" рдЗрд╕рдХा рдл्рд░ेंрдЪ рдЕрдиुрд╡ाрдж рдкрдв़рдиे рд╡ाрд▓े рд▓ोрдЧ рдкूрдЫेंрдЧे - Pourquoi la guerre?

рд░ाрдЬрд░ाрдиी: рдЖрдкрдХा рдзрди्рдпрд╡ाрдж рдЕрдирдд рдЬी।

The Unknown Immigrant - Abhimanyu Unnuth

рд╡рд╣ рдЕрдирдЬाрди рдЖрдк्рд░рд╡ाрд╕ी - рдЕрднिрдорди्рдпु рдЕрдирдд
(рдЧीрдд рд░ूрдкांрддрд░рдг: рдбॉ. рд░ाрдЬрд░ाрдиी рдЧोрдмिрди :: English Translation: Girijesh Rao)


Composer and Singer: S S Mungroo; Tabla: Kannan



Abhimanyu Unnuth (рдХрд╡ि)

Seen suddenly
In gusty winds
The petals of Gulmohar
Falling in abundance
Weltering, fluttering in solitude,
On blazing embers
That unknown immigrant.


It flashed back on me
The unwritten history
Those heaves hidden in cinder of history
Arose in memory
I listened to them again and again
Mudiya Pahad, (the Govardhan of Pitris)
- the sentinel feared the rains
Of soaked lashes
Horrified he
Shivered in silence again and again
That unknown immigrant

The quiescence when cried
From sugarcane fields
I remembered the vermillion on foreheads

The shining drops of sweat on bare chests
Their tender dreams
Tender like petals red
Turned into ash
Burnt in heat of scorching sun
That unknown immigrant.

After listening to the sounds of Ganga
Coming floating on waves of Indian ocean
I remembered, that dark history
Forgotten
The dark history hadn’t seen
The unknown immigrant
Nor the mute history told his full story ever
That unknown immigrant
The deaf history never heard to
His cries

Who shed the first drop
Of sweat on this soil
Who sprouted the greens
In rocky surroundings
Bearing the marks of thousands canes
Shedding the red sweat again and again
That first Girmitiya
The son of this soil
Yours and mine too
Mine and yours too
Unknown immigrant,

the unknown immigrant.

рд╕ेрддु рдЕрдЧрд╕्рдд 2017
Setu, August 2017


Dr. Rajrani Gobin (рдЧीрдд рд░ूрдкांрддрд░рдХрд░्рддा)

рдЕрдЪाрдирдХ рд╣рд╡ा рдХे рдЭोंрдХों рд╕े рдЭрд░рдЭрд░ा рдХрд░ рдЭрд░рддे рджेрдЦा
рдЧुрд▓рдоोрд╣рд░ рдХी рдкंрдЦुрдб़िрдпों рдХो
рдЦाрдоोрд╢ी рдоें, рдЭुрд▓рд╕рддे, рдЫрдЯрдкрдЯाрддे рджेрдЦा
рдЙрди्рд╣ें рдзрд░рддी рдкрд░ рдзрдзрдХ рд░рд╣े рдЕंрдЧाрд░ों рдкрд░
рд╡рд╣ рдЕрдирдЬाрди рдЖрдк्рд░рд╡ाрд╕ी

рдпाрдж рдЖрдпा рдоुрдЭे
рд╡рд╣ рдЕрдирд▓िрдЦा рдЗрддिрд╣ाрд╕
рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХी рд░ाрдЦ рдоें рдЫुрдкी рд╡े рдЖрд╣ें
рдпाрдж рдЖ рдЧрдпीं
рдЬिрди्рд╣ें рд╕ुрдиा рдмाрд░-рдмाрд░
рдк्рд░рд╣рд░ी рдоुрдб़िрдпा рдкрд╣ाрдб़
рдбрд░рддा рдеा рд╡рд╣ рднीрдЧे рдХोрдб़ों рдХी рдмौрдЫाрд░ों рд╕े
рджрд╣рд▓рдХрд░ рдмाрд░-рдмाрд░ рдХाँрдкा рдоौрди рд╕ाрдзे
рд╡рд╣ рдЕрдирдЬाрди рдЖрдк्рд░рд╡ाрд╕ी

рдЧрди्рдиे рдХे рдЦेрддों рд╕े рдЦाрдоोрд╢ी рдЪीрдд्рдХाрд░рддी рдЬрдм
рд╣рд░िрдпाрд▓ी рдмीрдЪ рддрдкрддी рджोрдкрд╣рд░ी рдоें
рдпाрдж рдЖрдпे рдордЬрджूрд░ों рдХे рдоाрдеे рдХे рдЯीрдХे
рдиंрдЧी рдЫाрддी рдкрд░ рдкрд╕ीрдиे рдХी рдЪрдордХрддी рдмूँрджें
рдзрдзрдХрддे рд╕ूрд░рдЬ рдХे рддाрдк рд╕े
рд▓ाрд▓ рдкंрдЦुрдб़िрдпों рд╕े
рдЙрдирдХे рдХोрдорд▓ рдХोрдорд▓
рд╕рдкрдиे рд╣ुрдП рд░ाрдЦ
рд╡рд╣ рдЕрдирдЬाрди рдЖрдк्рд░рд╡ाрд╕ी

рд╣िंрдж рдорд╣ाрд╕ाрдЧрд░ рдХी рд▓рд╣рд░ों рд╕े рддैрд░ рдХрд░ рдЖрдпी
рдЧंрдЧा рдХी рд╕्рд╡рд░-рд▓рд╣рд░ी рдХो рд╕ुрди
рдпाрдж рдЖрдпा рдоुрдЭे, рд╡рд╣ рдХाрд▓ा рдЗрддिрд╣ाрд╕
рдЙрд╕рдХा рдмिрд╕ाрд░ा рд╣ुрдЖ
рдЕंрдзे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдиे рдЙрд╕ рдЕрдирдЬाрди рдЖрдк्рд░рд╡ाрд╕ी рдХो рди рджेрдЦा рдеा
рди рддो рдЧूँрдЧे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдиे рдХрднी рд╕ुрдиाрдИ рдЙрд╕рдХी рдкूрд░ी рдХрд╣ाрдиी
рд╡рд╣ рдЕрдирдЬाрди рдЖрдк्рд░рд╡ाрд╕ी

рдмрд╣рд░ा рдЗрддिрд╣ाрд╕ рди рд╕ुрди рдкाрдпा
рдЙрд╕рдХे рдЪीрдд्рдХाрд░ों рдХो
рдЬिрд╕рдХी рдЗрд╕ рдоाрдЯी рдкрд░ рдмрд╣ी
рдкрд╣рд▓ी рдмूँрдж рдкрд╕ीрдиे рдХी
рдЬिрд╕рдиे рдЪрдЯ्рдЯाрдиों рдХे рдмीрдЪ рд╣рд░िрдпाрд▓ी рдЙрдЧाрдпी рдеी
рдиंрдЧी рдкीрдаों рдкрд░ рд╕рд╣ рдХрд░ рд▓ाрдЦों рдмाँрд╕ों рдХी рдмौрдЫाрд░ें
рдмрд╣ा-рдмрд╣ाрдХрд░ рд▓ाрд▓ рдкрд╕ीрдиा
рд╡рд╣ рдкрд╣рд▓ा рдЧिрд░рдоिрдЯिрдпा
рдЗрд╕ рдоाрдЯी рдХा рдмेрдЯा
рддेрд░ा рдЕрдкрдиा, рдоेрд░ा рднी рдЕрдкрдиा

рдоेрд░ा рдЕрдкрдиा, рддेрд░ा рднी рдЕрдкрдиा
рдЕрдирдЬाрди рдЖрдк्рд░рд╡ाрд╕ी, рдЕрдирдЬाрди рдЖрдк्рд░рд╡ाрд╕ी ...

English translation: Girijesh Rao





рд╕рдо्рдкाрджрдХीрдп: рдПрдХ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд╕े рд╕ाрдХ्рд╖ाрдд्рдХाрд░

рдПрдХ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХे рд░ूрдк рдоें рднाрд░рдд рдХी рдкрд╣рдЪाрди рдк्рд░ाрдЪीрди рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдкुрдирд░्рдЬрдЬрди्рдо рдоें рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд░рдЦрддी рд╣ै। рд╕рдд्рддрд░ рд╕ाрд▓ рдкрд╣рд▓े 15 рдЕрдЧрд╕्рдд 1947 рдХो рдПрдХ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХा рдкुрдирд░्рдЬрди्рдо рд╣ुрдЖ। рднाрд░рдд рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд╣ुрдЖ рд▓ेрдХिрди рдЙрд╕рдХे рдкрд╣рд▓े рд╣ी рдзाрд░्рдоिрдХ рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рднाрд░рдд рдХा рд╡िрднाрдЬрди рдХрд░рдХे рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░ рджिрдпा рдЧрдпा рдеा। рдмँрдЯрд╡ाрд░े рдХे рдлрд▓рд╕्рд╡рд░ूрдк рджेрд╢ рдХे рд╡िрднिрди्рди рднाрдЧों, рд╡िрд╢ेрд╖рдХрд░ рд╡рд░्рддрдоाрди рд╕ीрдоाрдУं рд╡ рдЙрдирдХे рдкाрд░ рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдиृрд╢ंрд╕ рджंрдЧे рд╣ुрдП। рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рд╡िрднाрдЬрди рдоें рдЕрдкрдиा рдШрд░-рдкрд░िрд╡ाрд░, рдоिрдд्рд░-рдкрд░िрдЬрди рдФрд░ рд╕рдмрд╕े рдмреЭрдХрд░, рдЕрдкрдиा рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдЦोрдпा рд╣ै рдЙрдирдХे рдШाрд╡ рд╕ाрдд рджрд╢рдХ рдмाрдж рдЖрдЬ рднी рдЯीрд╕ рджेрддे рд╣ैं।

рд╕ेрддु рдХे рдЕрдЧрд╕्рдд рдЕंрдХ рдоें рдЬрд╣ाँ рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ рджेрд╡ी рдиाрдЧрд░ाрдиी рдиे рд╡िрднाрдЬрди рдФрд░ рдЙрд╕рд╕े рдЙрдкрдЬे рдкрд▓ाрдпрди рдХे рджंрд╢ рдкрд░ рджृрд╖्рдЯिрдкाрдд рдХिрдпा рд╣ै рд╡рд╣ीं рд╕ेрддु рдХे рдЕंрдЧ्рд░ेреЫी рд╕рдо्рдкाрджрдХ рд╕ुрдиीрд▓ рд╢рд░्рдоा рдХे рдЕрдиुрд░ोрдз рдкрд░ рдбॉ. рд╕्рд╡ाрддि рдЧाрдбрдЧिрд▓ рдиे рдХुрдЫ рд╡рд░िрд╖्рда рдиाрдЧрд░िрдХों рд╕े рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХी рдпाрдж рдкрд░ рдмाрддрдЪीрдд рдХी рд╣ै। рдЗрд╕ рдЕंрдХ рдоें рд╣рдо рдЙрд╕ рдмाрддрдЪीрдд рдХे рд╡िрдбिрдпो рдЖрдкрд╕े рд╕ाрдЭा рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं। рдЗрд╕рдХे рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рд╕ेрддु рдХे рдЗрд╕ рдЕंрдХ рдоें рдЕрднिрдорди्рдпु рдЕрдирдд рдХी рдХрд╡िрддा рдЕрдирдЬाрди рдЖрдк्рд░рд╡ाрд╕ी 'рдЧिрд░рдоिрдЯिрдпा' рдХे рдХाрд░ुрдгिрдХ рдЧीрдд рдХा рд╡िрдбिрдпो рднी рд╣ै рдЬिрд╕рдХी рд░ोрдЪрдХ рдХрд╣ाрдиी рдЖрдЧे рд╣ै।
 
рдЗрд╕ рдорд╣ीрдиे рдЖрдк्рд░рд╡ाрд╕ी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рд╕ृрдЬрди рд╕рдо्рдоाрди рдХे рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдоें рднाрдЧ рд▓ेрдиे рдХे рд▓िрдпे рдоैं рдоॉрд░ीрд╢рд╕ рдХे рдорд╣ाрдд्рдоा рдЧांрдзी рд╕ंрд╕्рдеाрди рдоें рдЧрдпा рдеा рдЬрд╣ाँ рдоिрдд्рд░ рд╡िрдирдп рдЧुрджाрд░ी рдХे рд╕ाрде рдЖрдк्рд░рд╡ाрд╕ी рд╣िंрджी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХे рдЖрдзाрд░ рд╕्рддрдо्рдн рдЕрднिрдорди्рдпु рдЕрдирдд рдХे рджрд░्рд╢рди рдХा рд╕ौрднाрдЧ्рдп рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдЖ। рдкрд╣ाреЬी рд░ाрд╕्рддे рд╕े рдкोрд░्рдЯ-рд▓ुрдИ рдФрд░ рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░ांрдд рдХे рджृрд╢्рдпों рдХा рдЖрдиंрдж рд▓ेрддे рд╣ुрдП рд╣рдо рдЕрднिрдорди्рдпु рдЕрдирдд рдХे рдЧाँрд╡ рдд्рд░िрдпोрд▓े рдкрд╣ुँрдЪे। рдЙрдирдХे рдШрд░ рдкрд╣ुँрдЪ рдХрд░ рдоैं рдЕрд╡ाрдХ рд░рд╣ рдЧрдпा рдХ्рдпोंрдХि рдШрд░ рдХी рдиाрдордкрдЯ्рдЯिрдХा рд╣िंрджी рдоें рд▓рдЧी рд╣ुрдИ рдеी, 'рд╕рдо्рд╡ाрджिрддा'।

рдЖрдк्рд░рд╡ाрд╕ी рдШाрдЯ
рдЕрд▓्рдкрднाрд╖ी рдФрд░ рдХृрд╢рдХाрдп рдЕрднिрдорди्рдпु рдЬी рд╢ॉрд░्рдЯ्рд╕ рдоें рдеे। рд▓ाрдЗрд▓ाрдЬ рдмीрдоाрд░ी рдХे рдЖрдЧे рдирдд-рдорд╕्рддрдХ рди рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े 'рдЕрдирдд' рдиे рд╕ौрдо्рдп рдоुрд╕्рдХाрди рд╕े рд╣िрди्рджी рдоें рдХुрдЫ рдРрд╕े рд╣рдоाрд░ा рд╕्рд╡ाрдЧрдд рдХिрдпा рдЬैрд╕े рд╡рд░्рд╖ों рдХी рдкрд╣рдЪाрди рд╣ो। рдмेрд╢рдХ рдоैंрдиे рдХिрд╢ोрд░ाрд╡рд╕्рдеा рдоें рд╣ी рдЙрди्рд╣ें рдкреЭ рд▓िрдпा рдеा, рдЗрд╕ рдиाрддे рдЙрдирд╕े рдоेрд░ी рдкрд╣рдЪाрди рджрд╢рдХों рдкुрд░ाрдиी рдеी। рд╣рдо рд▓ोрдЧों рдиे рдЪाрдп рдХे рдПрдХ-рдПрдХ рдк्рдпाрд▓े рдХे рд╕ाрде рдХुрдЫ рджेрд░ рдмाрддрдЪीрдд рдХी। рдЬрдм рдоैंрдиे рдЙрди्рд╣ें рдЕрдоेрд░िрдХा рдЖрдиे рдХा рдиिрдоंрдд्рд░рдг рджिрдпा рддो рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╣िंрджी рдоें, "рдЕрд╡рд╢्рдп рдЖрдпेंрдЧे" рдХрд╣ा рдФрд░ рд╣рдо рд░ुрдЦрд╕рдд рд╣ुрдП।

рдЕрдЧрд▓े рджिрди рдорд╣ाрдд्рдоा рдЧांрдзी рд╕ंрд╕्рдеाрди рдХे рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХे рдмीрдЪ рдоें рдЗрди्рд╣ीं рдЕрдирдд рдЬी рдХी рдХрд╡िрддा 'рдЕрдирдЬाрди рдЖрдк्рд░рд╡ाрд╕ी' рдХे рдЧीрдд рд░ूрдкांрддрд░рдг рдХा рдЧाрдпрди рд╣ुрдЖ। рдЧिрд░рдоिрдЯिрдпा, рдПंрдЧाрдЬी, рдХुрд▓ी, рдЗंрдбेंрдЪрд░्рдб рд▓ेрдмрд░, рд╢рд░्рддрдмंрджी реЪुрд▓ाрдо, рдпा рдЕрдиुрдмंрдзिрдд рджाрд╕ рдХे рдиाрдо рд╕े рдкुрдХाрд░े рдЧрдпे 462,000 рдЖрдк्рд░рд╡ाрд╕िрдпों рдХो рдоॉрд░िрд╢рд╕ рд▓ाрдиे рд╡ाрд▓ा рддрдЯ рдЖрдЬ рдЖрдк्рд░рд╡ाрд╕ी рдШाрдЯ рдХे рдиाрдо рд╕े рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдзрд░ोрд╣рд░ рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕ंрд░рдХ्рд╖िрдд рд╣ै। рд╕ंрдпोрдЧ рдпрд╣ рднी рд╣ै рдХि рдпрд╣ рд╡рд░्рд╖ 2017 рдЧिрд░рдоिрдЯिрдпा рдк्рд░рдеा рдХे рдЕंрдд рдХा рд╢рддाрдм्рджी рд╡рд░्рд╖ рд╣ै। рдЕрдирдд рдЬी рдХी рдЫोрдЯी рд╕ी рдХрд╡िрддा 'рдЕрдирдЬाрди рдЖрдк्рд░рд╡ाрд╕ी' рджрд╢рдХों рдХे рдЕрдд्рдпाрдЪाрд░ рдХो рдЙрдШाреЬрдХрд░ рд╕ाрдордиे рд░рдЦ рджेрддी рд╣ै। рдоेрд░ी рдоॉрд░िрд╢рд╕ рдпाрдд्рд░ा рдиे, рднाрд░рдд рд╕े рд╡рд╣ाँ рдЖрдпे рдЧिрд░िрдоिрдЯिрдпों рдХी рд╕рдХ्рд╖рдо рдФрд░ рд╕рд╣ृрджрдп рд╕ंрддाрдиों рдиे, рдоेрд░े рдорди рдоें рдпрд╣ рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рджृреЭ рдХिрдпा рдХि рднाрд░рддीрдпрддा рдХी рдЖрдд्рдоा рдХो рдХोрдИ рдмрд▓ рдХрднी рдоिрдЯा рдирд╣ीं рд╕рдХрддा।

рдЧिрд░рдоिрдЯिрдпा рдк्рд░рдеा рдХा рдЕंрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдпे рд╕рдмрд╕े рдк्рд░рдмрд▓ рд╢рд╕्рдд्рд░ рдеा, реЮीрдЬी рджेрд╢ рдоें 25 рд╡рд░्рд╖ рдмिрддाрдиे рд╡ाрд▓े рддोрддाрд░ाрдо рд╕рдиाрдв्рдп рдХी рдЖрдд्рдордХрдеा। рд╕ेрддु рдХे рдЗрд╕ рдЕंрдХ рдоें рд╣рдордиे рдЗрд╕ рдЖрдд्рдордХрдеा рдХा рдПрдХ рдЕंрд╢ рдЖрдкрдХे рд▓िрдпे рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпा рд╣ै। рдЖрд╢ा рд╣ै рд╣рдо рдЕрдкрдиे рдкूрд░्рд╡рдЬों рдХे рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХो, рдЙрдирдХे рд╕ाрдордиे рдЖрдИ рдХрдаिрди рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдХो рд╕рд╣ी рдкрд░िрдк्рд░ेрдХ्рд╖्рдп рдоें рджेрдЦ рд╕рдХेंрдЧे।

рдЗрд╕ рдЕंрдХ рдоें рдЕрди्рдп рдХрд╡िрддाрдУं рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдиीрд▓рдо рд╕рдХ्рд╕ेрдиा рдЪंрдж्рд░ा рдХे рд╕ौрдЬрди्рдп рд╕े рдЖрда рдХрд╡рдпिрдд्рд░िрдпों рдХी рд░рдЪрдиाрдПँ рднी рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рд╣ैं। рдХрдеा, рдЖрд▓ेрдЦ, рдпाрдд्рд░ा-рд╡ृрдд्рддांрдд, рдЕрдиुрд╡ाрдж, рдФрд░ рд╕्рдеाрдИ рд╕्рддрдо्рднों рдХे рд╕ाрде рдЗрд╕ рдЕंрдХ рдХा рдПрдХ рдЖрдХрд░्рд╖рдг рдоैрдд्рд░ेрдпी рдкुрд╖्рдкा рдХा рд╕ाрдХ्рд╖ाрдд्рдХाрд░ рднी рд╣ै।

рд╕ेрддु рдоें рдЖрдкрдХी рд░рдЪрдиाрдУं рдХा рд╕्рд╡ाрдЧрдд рд╣ै। рдпрджि рдЖрдк рд░рдЪрдиा рднेрдЬрдиे рдХे рдЗрдЪ्рдЫुрдХ рд╣ैं рддो рдХृрдкрдпा рд▓ेрдЦрдХों рд╕े рдиिрд╡ेрджрди рдкреЭрдХрд░ рдиिрдпрдоों рд╕े рд╕्рд╡ीрдХृрддि рдХा рд╕ंрджेрд╢ рднी рд░рдЪрдиा рдХे рд╕ाрде рдЕрд╡рд╢्рдп рднेрдЬें।

рд╢ुрднрдХाрдордиाрдПँ! рдЕрдорд░ рд╣ो рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा! рдЬрдп рд╣े!

рдЕрдиुрд░ाрдЧ рд╢рд░्рдоा


рд╕ेрддु, рдкिрдЯ्рд╕рдмрд░्рдЧ