![]() |
| рд░рдШुрдкрддि рд╕рд╣ाрдп ‘рдл़िрд░ाрдХ़’ рдЧोрд░рдЦрдкुрд░ी |
- рдоुрд╣рдо्рдордж рдХाрдоिрд▓ рдЦाрди
рдл़िрд░ाрдХ़ рдЧोрд░рдЦрдкुрд░ी, рдкूрд░ा рдиाрдо рд░рдШुрдкрддि рд╕рд╣ाрдп ‘рдл़िрд░ाрдХ़’ рдЧोрд░рдЦрдкुрд░ी, рд╢ाрдпрд░-рдП-рдЬрдоाрд▓। рд╡े рдХिрд╕ी рднाрд╖ा-рд╡िрд╢ेрд╖ рдХे рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЬрдирддा рдХे, рдЬीрд╡рди рдХे рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд░ंрдЧ рдХे рд╢ाрдпрд░ рдеे। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиी рд╢ाрдпрд░ी рдоें рдЬिрди्рджрдЧी рдХे рд╣рд░ рд░ंрдЧ рдХो рд╕рд╣рдЬ-рд╕рд░рд▓ рдФрд░ рд╕ुрди्рджрд░ рд╢рдм्рджों рдоें рдмрдпाँ рдХिрдпा рд╣ै। рдпрд╣ी рд╡рдЬрд╣ рд╣ै рдХि рдЙрдирдХी рд╢ाрдпрд░ी рдХी рд░ोрд╢рдиी рдЖрдЬ рднी рджुрдиिрдпा рдоें рдЬрдЧрдордЧा рд░рд╣ी рд╣ै। рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рдл़िрд░ाрдХ़ рдХी рд╕рджाрдмрд╣ाрд░ рд╢ाрдпрд░ी рджिрд▓ рдХो рдЫू рд▓ेрдиे рд╡ाрд▓ी рд╢ाрдпрд░ी рд╣ै-
рдЙрд╕рдХो рд╣рд╡ाрдПँ рди рдЫू рд╕рдХेंрдЧी,
рдЬो рд╢рдо् рд╕ोрдЦрди рдЬрд▓ा рдЧрдпा рд╣ूँ।
рдл़िрд░ाрдХ़ рдиे рдЕрдкрдиे рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ рдЬीрд╡рди рдХा рдк्рд░ाрд░рдо्рдн рдЧрдЬрд▓ рд╕े рдХिрдпा рдеा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЧрдЬрд▓, рдирдЬ्рдо рдФрд░ рд░ुрдмाрдИ рддीрдиों рд╡िрдзाрдУं рдоें рдХाрдлी рдХрд╣ा рд╣ै। рдЙрдирдХे рдХрд▓ाрдо рдХा рд╕рдмрд╕े рдмреЬा рдФрд░ рдЕрд╣рдо рднाрдЧ рдЧрдЬрд▓ рд╣ै рдФрд░ рдпрд╣ी рдл़िрд░ाрдХ़ рдХी рдкрд╣рдЪाрди рд╣ै। рд╡ैрд╕े рдл़िрд░ाрдХ़ рдХी рд╢ाрдпрд░ी рдХो рдк्рд░рдЧрддि рдЖंрджोрд▓рди рд╕े рдЬुреЬрдиे рдХे рдмाрдж рдоुрдХрдо्рдорд▓ рд╕्рдеाрди рдоिрд▓ा। рд╡рд╣ рд╢ाрдпрд░ рднी рд╣ैं рдФрд░ рд╕рдоाрд▓ोрдЪрдХ рднी। рдЙрдирдХी рдЖрд▓ोрдЪрдиा рдХा рд╕्рддрд░ рдмौрдж्рдзिрдХ рд╣ै। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЬो рдХुрдЫ рд▓िрдЦा рднाрд╡ुрдХ рд╢ैрд▓ी рдоें рд▓िрдЦा। рдЬिрд╕рдоें рднाрд╖ा рдФрд░ рд╡рд░्рдгрди рдХा рдмреЬा рд╕्рд╡ाрдж рд╣ै।
![]() |
| рдоुрд╣рдо्рдордж рдХाрдоिрд▓ рдЦाрди |
рдл़िрд░ाрдХ़ рдиे рдЦрдпाрд▓ी рдк्рд░ेрдо рд╕े рдмрдЪрдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХी рд╣ै। рдЙрдирдоें рдпрд╣ рдиिрдбрд░рддा рдФрд░ рд╕ाрд╣рд╕ рд╣ै рдХि рд╡рд╣ рд╡ाрд╣्рдп рдк्рд░ेрдо рдХो рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рд╡िрдЪाрд░ рдПрд╡ं рд╕िрдж्рдзांрдд рд╕рдордЭрддे рд╣ै рдФрд░ рдмреЬे рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд╕े рдХрд╣рддे рд╣ैं-
рдХोрдИ рд╕рдордЭे рддो рдПрдХ рдмाрдд рдХрд╣ूँ,
рдЗрд╢्рдХ рддौрдлीрдХ рд╣ै, рдЧुрдиाрд╣ рдирд╣ीं।
рдл़िрд░ाрдХ़ рдХे рдХाрд╡्рдп рдоें рд╕рдЪ्рдЪे, рдЧрд╣рд░े рдФрд░ рд╕्рдеाрдпीрднाрд╡ рдХे рд╢ोрд░ рдмреЬी рддाрджाрдж рдоें рдоिрд▓ेंрдЧे-
рд╣рдоाрд░ी рдЬिрди्рджрдЧी-рдП-рдЗрд╢्рдХ рдХा рддो рдкрд╣рд▓ा рдЦ्рд╡ाрдм,
рд╣рдоें рднी рднूрд▓ рдЪुрдХा рд╣ै, рддुрдо्рд╣ें рднी рдпाрдж рдирд╣ीं।
рдЗрд╢्рдХ рдХे рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рдФрд░ рд╕्рдеूрд▓ рд░ूрдкों рд╕े рд░ूрдмрд░ू рд╣ोрддे рд╣ुрдП рдл़िрд░ाрдХ़ рдХो рдЬो рд╕ौрди्рджрд░्рдп рдмोрдз рд╣ुрдЖ, рд╡рд╣ рдЙрдирдХी рд╢ाрдпрд░ी рдоें рдирдИ рд╕рдЬрдзрдЬ рдХे рд╕ाрде рдЙрддрд░ा-
рдЭिрд▓рдоिрд▓ рдЭिрд▓рдоिрд▓ рддाрд░ों рдиे рднी рдкाрдпрд▓ рдХी рдЭрдирдХाрд░ рд╕ुрдиी рдеी,
рдЪрд▓ी рдЧрдИ рдХрд▓ рдЫрдо рдЫрдо рдХрд░рддी, рдкिрдпा рдоिрд▓рди рдХी рд░ाрдд рдХрд╣ाँ।
рдл़िрд░ाрдХ़ рдХे рдЖрд╢िрдХ рдФрд░ рдорд╣рдмूрдм рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рдЙрд░्рджू рд╢ाрдпрд░ी рдХी рджुрдиिрдпा рдХी рдк्рд░рдЪрд▓िрдд рдкрд░рдо्рдкрд░ाрдУं рдФрд░ рдоाрди्рдпрддाрдУं рд╕े рдмिрд▓рдХुрд▓ рдЕрд▓рдЧ рджिрдЦрддे рд╣ैं-
рд░ाрдд рднी, рдиींрдж рднी, рдХрд╣ाрдиी рднी, рд╣ाрдп рдХ्рдпा рдЪीрдЬ рд╣ै рдЬрд╡ाрдиी рднी,
рджिрд▓ рдХो рд╢ोрд▓ों рд╕े рдХрд░рддी рд╣ै рд╕ैрд░ाрдм, рдЬिрди्рджрдЧी рдЖрдЧ рднी рд╣ै рдкाрдиी рднी।
рдл़िрд░ाрдХ़ рдХी рд╕ौрди्рджрд░्рдп рдк्рд░рддिрдоाрдУं рдоें рдЙрдирдХे рд╕ंрдпोрдЧ-рд╡िрдпोрдЧ рдЪिрдд्рд░рдг рдоें рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХी рдЕрди्рддрд░्рдзाрд░ा рдХी рд╢ीрддрд▓рддा рджेрдЦрдиे рдХो рдоिрд▓рддी рд╣ै-
рдоुрдж्рджрддें рдЧुрдЬрд░ी рддेрд░ी рдпाрдж рднी рдЖрдИ рди рд╣рдоें,
рдФрд░ рд╣рдо рднूрд▓ рдЧрдпे рд╣ों рддुрдЭे, рдРрд╕ा рднी рдирд╣ीं।
рдл़िрд░ाрдХ़ рдХी рд░ुрдмाрдЗрдпों рдоें рдЯूрдЯрдХрд░ рдоोрд╣рдм्рдмрдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рд╣िрди्рджुрд╕्рддाрдиी рдФрд░рдд рдХी рдРрд╕ी рдЦूрдмрд╕ूрд░рдд рддрд╕्рд╡ीрд░ें рдоिрд▓рддी рд╣ैं, рдЬिрдирдХी рдоिрд╕ाрд▓ рдоुрд╢्рдХिрд▓ рд╕े рдоिрд▓ेрдЧी-
рдиिрд░्рдорд▓ рдЬрд▓ рд╕े рдирд╣ा рдХे рд░рд╕ рдХी рдиिрдХрд▓ी рдкुрддрд▓ी,
рдмाрд▓ों рд╕े рдЕрд░рдЧрдЪे рдХी рдЦुрд╢्рдмू рд▓िрдкрдЯी,
рд╕рддрд░ंрдЧ рдзुрдирдпा рдХी рддрд░рд╣ рд╣ाрдеों рдХो рдЙрдаाрдпे,
рдлैрд▓ाрддी рд╣ै рдЕрд▓рдЧрдиी рдкрд░ рдЧीрд▓ी рд╕ाреЬी।
рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рдл़िрд░ाрдХ़ рдХी рдХрд╡िрддा рдоें рджрд░्рд╢рди, рд╡िрдж्рд╡рддा, рд▓ोрдХрддрдд्рд╡, рдиाрдж, рд╡्рдпрдЬंрдиा, рд▓ौрдХिрдХ рд╕ौрди्рджрд░्рдп рдФрд░ рдоाрдирд╡ीрдп рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдУं рдХा рд╕ंрд╢्рд▓ेрд╖ рд╣ै। рдпे рд╕рдм рдоिрд▓рдХрд░ рдл़िрд░ाрдХ़ рдХी рдорд╣рдд्рддा рдФрд░ рдЙрдирдХी рд░рдЪрдиाрдд्рдордХ рдиिрдЬрддा рд╣ी рдиिрд░्рдоिрдд рдХрд░рддे рд╣ैं। рд╡े рдХрд╡िрддाрдУं рдХो рдмрд╣ुрдд рдЙрддाрд░-рдЪреЭाрд╡, рдк्рд░рд╡ाрд╣, рдоौрди рдХे рд╕ाрде рдкреЭрддे рдеे। рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдХे рд╡ाрдЪрди рдоें рдХाрд╡्рдпाрд░्рде рдиिрд╣िрдд рд╣ोрддा рдеा। рддрднी рддो рд╡рд╣ рдоुрд╢ाрдпрд░ों рдХो рд▓ूрдЯ рд▓िрдпा рдХрд░рддे рдеे। рдЙрдирдХे рдиाрдо рдкрд░ рдоुрд╢्рд╢ाрдпрд░ों рдоें рднीреЬ рдЙрдореЬ рдкреЬрддी рдеी рдФрд░ рдоुрд╢ाрдпрд░ा рдХाрдордпाрдм рд╣ो рдЬाрддे рдеे।
рдл़िрд░ाрдХ़ рдХी рд╢ाрдпрд░ी рдоें рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдХ्рд░ांрддि рдХा рдЪिंрддрди рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд░ूрдк рд╕े рджिрдЦाрдИ рджेрддा рд╣ै। рдЙрдирдХा рдоाрдирдиा рдеा рдХि рд╕рдоाрдЬ рдХी рд░ुреЭिрд╡ाрджी рдкрд░рдо्рдкрд░ाрдУं рдоें рдХ्рд░ांрддिрдХाрд░ी рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै-
рджेрдЦ рд╡рд╣ рдЯूрдЯ рдЪрд▓ा рдЦ्рд╡ाрдмे рдЧрд░ां рдоाрдЬी рдХा।
рдХрд░рд╡рдЯें рд▓ेрддी рд╣ैं, рддाрд░ीрдЦ рдмрджрд▓рддा рд╣ै рд╕рдоाрдЬ।
рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рдПрдХ рдкूрд░ा рдЬीрд╡рди рджрд░्рд╢рди рдл़िрд░ाрдХ़ рд╕ाрд╣рдм рдХी рд╢ाрдпрд░ी рдоें рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд░ूрдк рд╕े рджिрдЦाрдИ рдкреЬрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдЬीрд╡рди рджрд░्рд╢рди рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рди рд╣ोрдХрд░ рд╡्рдпाрдкрдХ рд╣ै। рд╕्рд╡рдпं рдл़िрд░ाрдХ़ рдХा рдХрд╣рдиा рд╣ै- рд╢ाрдпрд░ी рдХेрд╡рд▓ рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рднाрд╡рдиाрдУं рдХे рд╕ुрди्рджрд░ рд╡рд░्рдгрди рдХा рдиाрдо рдирд╣ीं рд╣ै рдмрд▓्рдХि рдЙрди рднाрд╡рдиाрдУं рдХे рд╕ुрди्рджрд░ рд╡рд░्рдгрди рдХा рдиाрдо рд╣ै, рдЬो рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд╣ोрдиे рдкрд░ рднी рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рд╣ैрд╕िрдпрдд рд░рдЦрддी рд╣ैं। рдЗрд╕рдоें рд╕ंрджेрд╣ рдирд╣ीं рдХि рдл़िрд░ाрдХ़ рдЕрдкрдиी рд╢ाрдпрд░ी рдоें рдПрдХ рдирдпा рд╕्рд╡рд░, рдирдпी рд╢ैрд▓ी, рдирд╡ीрди рднाрд╡ुрдХрддा, рдПрдХ рдирдИ рд╢рдХ्рддि рдЕрдкिрддु рдПрдХ рдирдИ рдЖрд╢ा рд▓ेрдХрд░ рдЖрдП। рдл़िрд░ाрдХ़ рд╕ाрд╣рдм рдХी рд╢ाрдпрд░ी рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдЙрдирдХी реЪреЫрд▓рдЧोрдИ рдФрд░ рд░ुрдмाрдЗрдпों рдХा рд╕ुрдирд╣рд░ा рджौрд░ рджूрд╕рд░े рд╡िрд╢्рд╡рдпुрдж्рдз рдФрд░ рджेрд╢ рдХी рдЖрдЬाрджी рдХे рдмाрдж рддрдХ рдХा рдЬрдоाрдиा рд╣ै। рдЬिрд╕ рджौрд░ाрди рдЙрдирдХी рд╢ाрдпрд░ी рдХी рд░ोрд╢рдиी рджूрд░-рджूрд░ рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪी।
рдЗрд╕ рдорд╣ाрди рд╢ाрдпрд░ рдл़िрд░ाрдХ़ рдЧोрд░рдЦрдкुрд░ी рдХा рдЬрди्рдо рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдЧोрд░рдЦрдкुрд░ рдоें 28 рдЕрдЧрд╕्рдд 1896 рдХो рд╣ुрдЖ рдеा। рдкिрддा рдЧोрд░рдЦ рдк्рд░рд╕ाрдж рдЗрдмрд░рдд рднी рдорд╢рд╣ूрд░ рд╢ाрдпрд░ рдеे। рдк्рд░ाрд░рдо्рднिрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा рдпрд╣ीं рд╣ुрдИ, рдлिрд░ рдЗрд▓ाрд╣ाрдмाрдж рдЪрд▓े рдЧрдпे। 1918 рдоें рдЖрдИрд╕ीрдПрд╕ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдкाрд╕ рдХी। рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рдЖрдЬाрджी рдХी рд▓реЬाрдИ рдоें рднी рдХूрджे рдеे। 1918-19 рдоें рд╢ाрдпрд░ी рд╢ुрд░ू рдХрд░ рдЪुрдХे рдеे। рдлिрд░ рдЗрд▓ाрд╣ाрдмाрдж рдоें рд╣ी рдЕрдз्рдпाрдкрди рдХाрд░्рдп рд╕े рдЬुреЬ рдЧрдпे рдеे।
рдл़िрд░ाрдХ़ рд╕ाрд╣рдм рдХे рдХрдИ рдХाрд╡्рдп-рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рд╣ैं। рдЙрдирдХी рдорд╢рд╣ूрд░ рд╢ाрдпрд░ी рдоें рдЧुрд▓-рдП-рдирдЧрдоा, рдорд╢्рдЕрд▓, рд░ूрд╣े рдХाрдпрдиाрдд, рдирдЧ्рдо-рдП-рд╕ाрдЬ, рдЧрдЬрд▓िрд╕्рддाрди, рд╢ेрд░िрд╕्рддाрди, рд╢рдмрдирдоिрд╕्рддाрди, рд░ूрдк, рдзрд░рддी рдХी рдХрд░рд╡рдЯ, рдЧुрд▓рдмाрдЧ, рд╢ोрдЕрд▓ा рд╡ рд╕ाрдЬ, рд░ंрдЬ рд╡ рдХाрдпрдиाрдд, рд╣рдЬाрд░ рджाрд╕्рддाрди, рдЪिрд░ाрдЧाँ, рдмрдЬ्рдоे рдЬिрди्рджрдЧी, рд░ंрдЧे рд╢ाрдпрд░ी, рдХे рд╕ाрде рд╣िंрдбोрд▓ा, рдЬुрдЧрдиू, рдирдХूрд╢ рдЖрдзी рд░ाрдд, рдкрд░рдЫाрдЗрдпां рдФрд░ рддрд░ाрди-рдП-рдЗрд╢्рдХ рдЬैрд╕ी рдЦूрдмрд╕ूрд░рдд рдирдЬ्рдоें рднी рд▓िрдЦी рд╣ैं। рд╕рдд्рдпрдо् рд╢िрд╡рдо् рд╕ुрди्рджрд░рдо् рдЬैрд╕ी рд░ुрдмाрдЗрдпों рдХी рднी рд░рдЪрдиा рдл़िрд░ाрдХ़ рд╕ाрд╣рдм рдиे рдХी рд╣ै। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдПрдХ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рд╕ाрдзु рдФрд░ рдХुрдЯिрдпा рдФрд░ рдХрдИ рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рднी рд▓िрдЦी рд╣ैं।
рдл़िрд░ाрдХ़ рд╕ाрд╣рдм рдХो рдХрдИ рд╕рдо्рдоाрди рдоिрд▓े। рдкрдж्рдо рднूрд╖рдг, 1961 рдоें рдЧुрд▓-рдП-рдирдЧрдоा рдкрд░ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдЕрдХाрджрдоी рд╡ рдЬ्рдЮाрдирдкीрда рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдоिрд▓े। рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рд╕े рднी рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдк्рд░рджाрди рдХिрдпा рдЧрдпा। 1965 рдоें рд╕ोрд╡िрдпрдд рд░ूрд╕ рд╕े рдиेрд╣рд░ू рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рд╕े рдирд╡ाрдЬा рдЧрдпा।
3 рдоाрд░्рдЪ 1982 рдХो рдл़िрд░ाрдХ़ рд╕ाрд╣рдм рдХा рдиिрдзрди рд╣ो рдЧрдпा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдеा-
рдР рдоौрдд рдЖрдХे рд╣рдордХो рдЦाрдоोрд╢ рдХрд░ рдЧрдпी рддू।
рд╕рджिрдпों рджिрд▓ों рдХे рдЕрди्рджрд░ рд╣рдо рдЧूंрдЬрддे рд░рд╣ेंрдЧे।
рдл़िрд░ाрдХ़ рдЧोрд░рдЦрдкुрд░ी рдХी реЪреЫрд▓ें
1-
рдХुрдЫ рдЗрд╢ाрд░े рдеे рдЬिрди्рд╣ें рджुрдиिрдпा рд╕рдордЭ рдмैрдаे рдеे рд╣рдо,
рдЙрд╕ рдиिрдЧाрд╣े-рдЖрд╢्рдиा рдХो рдХ्рдпा рд╕рдордЭ рдмैрдаे рдеे рд╣рдо।
рд░рдл्рддा-рд░рдл्рддा рдЧैрд░ рдЕрдкрдиी рд╣ी рдирдЬрд░ рдоें рд╣ो рдЧрдпे,
рд╡ाрд╣ рд░ी рдЧрдлрд▓рдд рддुрдЭे рдЕрдкрдиा рд╕рдордЭ рдмैрдаे рдеे рд╣рдо।
рдЗрди्рдХрд▓ाрдмे-рдкैрдмрдкै рд╣рд░ рдЧрд░्рджिрд╢्рд╢ो-рд╣рд░ рджौрд░ рдоें,
рдЗрд╕ рдЬрдоीрдиों-рдЖрд╕рдоाँ рдХो рдХ्рдпा рд╕рдордЭ рдмैрдаे рдеे рд╣рдо।
рд░рдл्рддा-рд░рдл्рддा рдЗрд╢्рдХ рдоाрдиूрд╕े-рдЬрд╣ाँ рд╣ोрддा рдЪрд▓ा,
рдЦुрдж рдХो рддेрд░े рд╣िреЫ्рд░ рдоें рддрдирд╣ा рд╕рдордЭ рдмैрдаे рдеे рд╣рдо।
рд╣ुрд╕्рди рдХो рдЗрдХ рд╣ुрд╕्рди рд╣ी рд╕рдордЭे рдирд╣ीं рдФрд░ рдР ‘рдл़िрд░ाрдХ़’,
рдоेंрд╣рдмां, рдиाрдоेрд╣рдмां, рдХ्рдпा рдХ्рдпा рд╕рдордЭ рдмैрдаे рдеे рд╣рдо।
2-
рд░ाрдЬ рдХो рд░ाрдЬ рд░рдХ्рдЦा рд╣ोрддा,
рдХ्рдпा рдХрд╣рдиा рдЧрд░ рдРрд╕ा рд╣ोрддा।
рджुрдиिрдпा-рджुрдиिрдпा рдЖрд▓рдо-рдЖрд▓рдо,
рд╣ोрддा рдЗрд╢्рдХ рдФрд░ рддрдирд╣ा рд╣ोрддा।
рджрд░िрдпा-рджрд░िрдпा рд╕рд╣рд░ा-рд╕рд╣рд░ा,
рд░ोрддा рдЦाрдХ рдЙреЬाрддा рд╣ोрддा।
рдЖрдЬ рддो рджрд░्рджे-рд╣िрдЬ्рд░ рднी рдХрдо рд╣ै,
рдЖрдЬ рддो рдХोрдИ рдЖрдпा рд╣ोрддा।
рдоैं рд╣ूँ, рджिрд▓ рд╣ै, рддрдирд╣ाрдИ рд╣ै,
рддुрдо рднी рдЬो рд╣ोрддे, рдЕрдЪ्рдЫा рд╣ोрддा।
рд╣рдо рдЬो рддुрдЭे рдХुрдЫ рднूрд▓ рднी рдЬाрддे,
рджрд░्рджे-рдоुрд╣рдм्рдмрдд рджूрдиा рд╣ोрддा।
рдХुрдЫ рддो рдоुрд╣рдм्рдмрдд рдХрд░рдХे рджिрдЦाрддी,
рдХुрдЫ рддो рдЬрдоाрдиा рдмрджрд▓ा рд╣ोрддा।
рдЗрд╕рд╕े рддो, рдР рдЬрдоाрдиे рд╡ाрд▓ो,
рд╕ोрдпा рд╣ोрддा, рдЦोрдпा рд╣ोрддा।
рд╣рдо рднी ‘рдл़िрд░ाрдХ़’ рдЗрди्рд╕ाрди рдеे рдЖрдЦिрд░,
рддрд░्рдХे-рдоुрд╣рдм्рдмрдд рд╕े рдХ्рдпा рд╣ोрддा।
3-
рдпे рдирдХрд╣рддों рдХी рдирд░्рдо рд░рд╡ी рдпे рд╣рд╡ा рдпे рд░ाрдд,
рдпाрдж рдЖ рд░рд╣े рд╣ैं рдЗрд╢्рдХ рдХो рдЯूрдЯे рддाрд▓्рд▓ुрдХाрдд।
рдоाрдпूрд╕िрдпों рдХी рдЧोрдж рдоें рджрдо рддोреЬрддा рд╣ै рдЗрд╢्рдХ,
рдЕрдм рднी рдХोрдИ рдмрдиा рд▓े рддो рдмिрдЧреЬी рдирд╣ीं рд╣ै рдмाрдд।
рдЗрдХ рдЙрдо्рд░ рдХрдЯ рдЧрдпी рд╣ै рддेрд░े рдЗрди्рддिреЫाрд░ рдоें,
рдРрд╕े рднी рд╣ैं рдХि рдХрдЯ рди рд╕рдХी рдЬिрдирд╕े рдПрдХ рд░ाрдд।
рд╣рдо рдЕрд╣рд▓े-рдЗрди्рддिрдЬाрд░ рдХे рдЖрд╣рдЯ рдк рдХाрди рдеे,
рдаंрдбी рд╣рд╡ा рдеी, рдЧрдо рдеा рддेрд░ा, рдврд▓ рдЪрд▓ी рдеी рд░ाрдд।
рдХ्рдпा рдиींрдж рдЖрдпे рдЙрд╕рдХो рдЬिрд╕े рдЬाрдЧрдиा рди рдЖрдпे,
рдЬो рджिрди рдХो рджिрди рдХрд░े, рд╡ो рдХрд░े рд░ाрдд рдХो рднी рд░ाрдд।
рдЙрда рдмрди्рджрдЧी рд╕े рдоाрд▓िрдХे-рддрдХрджीрд░ рдмрди рдХे рджेрдЦ,
рдХ्рдпा рд╡рд╕рд╡рд╕ा рдЕрдЬाрдм рдХा рдХ्рдпा рдХाрд╡िрд╢े-рдирдЬाрдд।
рдоुрдЭрдХो рддो рдЧрдо рдиे рдлुрд░्рд╕рддे-рдЧрдо рднी рди рджी ‘рдл़िрд░ाрдХ़’,
рджे рдлुрд░्рд╕рддे-рд╣рдпाрдд рди рдЬैрд╕े рдЧрдоे-рд╣рдпाрдд।
4-
рдмрд╣ुрдд рдкрд╣рд▓े рд╕े рдЙрди рдХрджрдоों рдХी рдЖрд╣рдЯ рдЬाрди рд▓ेрддे рд╣ैं,
рддुрдЭे,рдР рдЬिрди्рджрдЧी рд╣рдо рджूрд░ рд╕े рдкрд╣рдЪाрди рд▓ेрддे рд╣ैं।
рдоेрд░ी рдирдЬрд░ें рднी рдРрд╕े рдХाрдлिрд░ों рдХी рдЬाрдиो-рдИрдоां рд╣ैं,
рдиिрдЧाрд╣ें рдоिрд▓рддे рд╣ी рдЬो рдЬाрди рдФрд░ рдИрдоाрди рд▓ेрддे рд╣ैं।
рддрдмीрдпрдд рдЕрдкрдиी рдШрдмрд░ाрддी рд╣ै рдЬрдм рд╕ुрдирд╕ाрди рд░ाрддों рдоें,
рд╣рдо рдРрд╕े рдоें рддेрд░ी рдпाрджों рдХी рдЪाрджрд░ рддाрди рд▓ेрддे рд╣ैं।
рд░рдлीрдХे-рдЬिрди्рджрдЧी рдеी рдЕрдм рдЕрдиीрд╕े-рд╡рдХ्рддे-рдЖрдЦिрд░ рд╣ै,
рддेрд░ा, рдР рдоौрдд, рд╣рдо рдпे рджूрд╕рд░ा рдПрд╣рд╕ाрди рд▓ेрддे рд╣ैं।
‘рдл़िрд░ाрдХ़’ рдЕрдХ्рд╕рд░ рдмрджрд▓рдХрд░ рднेрд╕ рдоिрд▓рддा рд╣ै рдХोрдИ рдХाрдлिрд░,
рдХрднी рд╣рдо рдЬाрди рд▓ेрддे рд╣ैं, рдХрднी рдкрд╣рдЪाрди рд▓ेрддे рд╣ैं।
рдоिрд░्рдЬाрдкुрд░, рдПрдлрд╕ीрдЖрдИ рд░ोрдб, рдкो. рдЭुंрдЧिрдпा рдмाрдЬाрд░, рдЧोрд░рдЦрдкुрд░ - 273013 (рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢)
рдЪрд▓рднाрд╖: 09415258673


No comments :
Post a Comment
We welcome your comments related to the article and the topic being discussed. We expect the comments to be courteous, and respectful of the author and other commenters. Setu reserves the right to moderate, remove or reject comments that contain foul language, insult, hatred, personal information or indicate bad intention. The views expressed in comments reflect those of the commenter, not the official views of the Setu editorial board. рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд░рдЪрдиा рд╕े рд╕рдо्рдмंрдзिрдд рд╢ाрд▓ीрди рд╕рдо्рд╡ाрдж рдХा рд╕्рд╡ाрдЧрдд рд╣ै।