![]() |
| рд╕ंрджीрдк рдХुрдоाрд░ |
рд╕ंрджीрдк рдХुрдоाрд░
рд╕рд╣ाрдпрдХ рдк्рд░ोрдлेрд╕рд░, рдоीрдбिрдпा рд╕्рдЯрдбी рд╡िрднाрдЧ, рдЪंрдбीрдЧреЭ рдпूрдиिрд╡рд░्рд╕िрдЯी
рдЪрд▓рднाрд╖: +91 700 094 5315; рдИрдоेрд▓: drsandeepkumar153@gmail.com
рд╕ाрд░ांрд╢
рднाрд░рдд рдоें рднूрдЦ рдПрд╡ं рдЧрд░ीрдмी рдХी рд╕рдорд╕्рдпा рдирдпी рдирд╣ीं рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рдЬिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдпोрдЬрдиा рдЖрдпोрдЧ рдиे рдЧрд░ीрдмी рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдХो рдХрдо рджिрдЦाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЧрд░ीрдмी рдХे рди्рдпूрдирддрдо рдоाрдирдХ рдХे рд╕ाрде рдЫेреЬрдЫाреЬ рдХिрдпा рдеा, рдЙрд╕рдХे рдмाрдж рджेрд╢ рдХी рдоीрдбिрдпा рдоें рдПрдХ рдирдИ рдмрд╣рд╕ рдЫिреЬ рдЧрдИ। рдЧрд░ीрдмी рдХे рдоाрдирдХ рдХो рд▓ेрдХрд░ рд╣ो рд░рд╣ी рдмрд╣рд╕ рдоें рдпोрдЬрдиा рдЖрдпोрдЧ рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдоाрдирдХ рдХी рдоीрдбिрдпा рдоें рд╕рд░्рд╡рд╡्рдпाрдкी рдЖрд▓ोрдЪрдиा рд╣ुрдИ рд▓ेрдХिрди рдоीрдбिрдпा рдиे рдЕрдкрдиी рдЖрд▓ोрдЪрдиा рдХे рджौрд░ाрди рдЕрдкрдиे рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрдирджाрдУं рдХे рдЧ्рд░ाрд╣рдХों рдХे ‘рдмाрдЗंрдЧ рдоूрдб’ рдХा рднी рдз्рдпाрди рд░рдЦा। рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдЕрдкрдиे рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдоाрдирдХ рд╕े рдпрд╣ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХा рджिрдпा рдХी рд╡рд╣ рднुрдЦрдорд░ी рдХा рдХाрд░рдг рдЧрд░ीрдмी рдХो рдирд╣ीं рдоाрдирддी рд╣ै। рдЕрд░्рдеाрдд рдЕрдм рдЧрд░ीрдмी рд░ेрдЦा рд╕े рдЙрдкрд░ рдХे рд▓ोрдЧ рднी рднुрдЦрдорд░ी рдХी рдЪрдкेрдЯ рдоें рдЖ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдоीрдбिрдпा рдиे рднी рдЗрд╕ рджौрд░ाрди рдЕрдкрдиी рд╕ेрдл्рдЯी рд╡ॉрд▓्рд╡ рдиीрддि рдХे рддрд╣рдд рдЧрд░ीрдмी рдХी рдмाрдд рдХो рдЬрд░ूрд░ рд╕ाрдордиे рд░рдЦा рд▓ेрдХिрди рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдЧрд░ीрдм рдЬрдирддा рд╕े рдЗрд╕ рдоुрдж्рджे рдкрд░ рджूрд░ी рдмрдиाрдпे рд░рдЦी। рд╡рд░्рддрдоाрди рдЕрдз्рдпрдпрди рдоें рдЗрди्рд╣ी рдЬैрд╕े рддрде्рдпों рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░ рдПрдХ рд╡िрд╢्рд╡рд╕рдиीрдп рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХी рдк्рд░рдпाрд╕ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
рдк्рд░рд╕्рддाрд╡рдиा
рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдкрдЯрд▓ рдкрд░ рднूрдЦ рд╕े рдкीреЬिрдд рд▓ोрдЧों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рд▓рдЧाрддाрд░ рд╡ृрдж्рдзि рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ै। рдЦाрдж्рдп рдоूрд▓्рдпों рдоें рд╣ो рд░рд╣ी рдмेрддрд╣ाрд╢ा рд╡ृрдж्рдзि рдХे рдЗрд╕ рджौрд░ рдоें рдЧрд░ीрдм рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рдЦाрд╕рдХрд░ рд╡िрдХाрд╕рд╢ीрд▓ рджेрд╢ों рдоें рдиिрд╡ाрд╕ рдХрд░ рд░рд╣ी рдЧрд░ीрдм рдЬрдирддा рд╕рдоुрдЪिрдд рдЦाрдж्рдпाрди्рди рдЦрд░ीрдж рдкाрдиे рдХी рд╕्рдеिрддि рдоें рдирд╣ीं рд╣ैं। рдкрд░िрдгाрдорд╕्рд╡рд░ूрдк рднूрдЦ рд╕े рддреЬрдкрддे рд▓ोрдЧों рдХी рдЕрдзिрдХ рд╕ंрдЦ्рдпा рд╡िрдХाрд╕рд╢ीрд▓ рджुрдиिрдпा рдоें рд╣ी рд╣ै। рд╡िрд╢्рд╡ рдЦाрдж्рдп рд╕ंрдЧрдарди рдж्рд╡ाрд░ा рдЬाрд░ी рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдХुрдкोрд╖рдг рдкрд░ рдоाрдирдЪिрдд्рд░ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдХुрд▓ рднूрдЦे рд▓ोрдЧों рдоें рд╕े 32 рдк्рд░рддिрд╢рдд рджрдХ्рд╖िрдг рдкूрд░्рд╡ рдПрд╢िрдпा рдоें, 30 рдк्рд░рддिрд╢рдд рджрдХ्рд╖िрдг рдПрд╢िрдпा рдоें, 26 рдк्рд░рддिрд╢рдд рдЙрдк рд╕рд╣ाрд░ा рдЕрдл्рд░ीрдХा рдоें рддрдеा 12 рдк्рд░рддिрд╢рдд рд╡िрд╢्рд╡ рдХे рдЕрди्рдп рднाрдЧों рдоें рд╣ैं। рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рд╡िрдХाрд╕рд╢ीрд▓ рджेрд╢ों рдХे 33 рдк्рд░рддिрд╢рдд рдмрдЪ्рдЪे рдк्рд░ोрдЯीрди-рдЙрд░्рдЬा рдХुрдкोрд╖рдг рд╕े рдкीрдбिрдд рд╣ै рддрдеा 50 рдк्рд░рддिрд╢рдд рд╕े рдЕрдзिрдХ рдЧрд░्рднрд╡рддी рдорд╣िрд▓ाрдУं рдоें рдЖрдпрд░рди рдХी рдХрдоी рд╡ाрд▓ा рдПрдиीрдоिрдпा рд░ोрдЧ рдкाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рд╡िрд╢्рд╡ рдоें рджो рд╕ौ рдХрд░ोреЬ рд╕े рднी рдЕрдзिрдХ рд▓ोрдЧों рдХो рдк्рд░рддिрджिрди рдРрд╕ा рднोрдЬрди рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрддा рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рдоाрдирд╡ рдХे рд╕ाрдоाрди्рдп рд╡िрдХाрд╕, рд╕рдордп-рдкूрд░्рд╡ рдоृрдд्рдпु рдХो рд░ोрдХрдиे рддрдеा рдЕंрдзाрдкрди рдФрд░ рдоाрдирд╕िрдХ рдХрдордЬोрд░ी рдЬैрд╕ी рдЕрдкंрдЧрддाрдУं рдХो рд░ोрдХрдиे рд▓ाрдпрдХ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдЦрдиिрдЬ-рд▓рд╡рдг, рд╡िрдЯाрдоिрди рдЖрджि рдирд╣ीं рд╣ोрддे рд╣ैं।
рднाрд░рдд рдоें рдЦाрдж्рдп рд╕рдорд╕्рдпा рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рд╢ाрд╕рди рдХी рдиीрддि рдХे рдлрд▓рд╕्рд╡рд░ूрдк рдЖрдЬाрджी рдоिрд▓рдиे рдХे рдкूрд░्рд╡ рд╣ी рдмреЭ рдЪुрдХी рдеी। рдмंрдЧाрд▓ рдХे рдЕрдХाрд▓ рдХो рднूрд▓ा рдкाрдиा рд╕ंрднрд╡ рдирд╣ीं рдеा рдФрд░ 1947 рдХे рджेрд╢ рд╡िрднाрдЬрди рдиे рдЦाрдж्рдп рд╕ंрдХрдЯ рдХो рдЕрдд्рдпंрдд рдЧंрднीрд░ рдмрдиा рджिрдпा рддрдеा рднाрд░рдд рдоें рднूрдЦों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рдХाрдлि рдмреЭोрдд्рддрд░ी рд╣ो рдЧрдпी। рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рднुрдЦрдорд░ी рдХी рд╕рдорд╕्рдпा рд╡ рдЦाрдж्рдп рд╕ंрдХрдЯ рдХो рдЧंрднीрд░рддा рд╕े рд▓िрдпा рддрдеा 1964 рдоें ‘рдЭा’ рдХी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा рдоें рдиिрдпुрдХ्рдд ‘рдЕрдиाрдЬ рдоूрд▓्рдп рд╕рдоिрддि’ рдХी рдЕрдиुрд╢ंрд╕ा рдкрд░ рд╡рд░्рддрдоाрди рдЦाрдж्рдп-рдк्рд░рдмंрдзрди рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рддैрдпाрд░ рдХी рдЧрдИ। рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рд╕рдордп-рд╕рдордп рдкрд░ рдЕрдиेрдХ рдпोрдЬрдиाрдПं рдмрдиाрдпी рдЧрдИ рд▓ेрдХिрди рдлिрд░ рднी рдЙрджाрд░ीрдХрд░рдг рдХे рдмाрдж рднूрдЦों рдХी рд╕्рдеिрддि рдоें рд╡ृрдж्рдзि рд╣ुрдИ рддрдеा рдЦाрдж्рдп рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХी рд╕्рдеिрддि рдоें рдЧिрд░ाрд╡рдЯ рдЖрдИ। рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рднाрд░рдд рдоें рднुрдЦрдорд░ी рдХी рд╕рдорд╕्рдпा рдХी рдЧंрднीрд░рддा рдХा рдЕंрджाрдЬा рдЗрд╕ рдмाрдд рд╕े рд▓рдЧाрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै, рдЬрдм 25 рдЬुрд▓ाрдИ 2012 рдХो рдк्рд░рдгрд╡ рдоुрдЦрд░्рдЬी рдиे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдкрдж рдХे рд▓िрдП рдЪुрдиे рдЧрдП рддрдм рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рднूрдЦ рдФрд░ рдЧрд░ीрдмी рдХी рд╕рдорд╕्рдпा рдХो рджेрд╢ рдХे рд╕ाрдордиे рд░рдЦा। рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕рд░्рд╡ेрдХ्рд╖рдг рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЙрджाрд░ीрдХрд░рдг рдХे рдмाрдж рдХे рд╡рд░्рд╖ों рдоें рдЦाрдж्рдпाрди्рди рдЙрдд्рдкाрджрди рд╡ृрдж्рдзि рджрд░ 1.2 рдк्рд░рддिрд╢рдд рд╣ी рд░рд╣ी рдЬрдмрдХी рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рдФрд╕рддрди 1.9 рдк्рд░рддिрд╢рдд рдХी рд╡ृрдж्рдзि рд╣ुрдИ। рдЕрддः рдк्рд░рддि рд╡्рдпрдХ्рддि рдЕрдиाрдЬ рд╡ рджाрд▓ों рдХी рдЙрдкрд▓рдм्рдзрддा рднी рдШрдЯी рд╣ै। рдЕрдиाрдЬों рдХी рдЦрдкрдд рд╡рд░्рд╖ 1990-91 рдоें рдЬрд╣ाँ рдк्рд░рддिрджिрди рдк्рд░рддि рд╡्рдпрдХ्рддि 468 рдЧ्рд░ाрдо рдеी рд╡рд╣ीं рд╡рд░्рд╖ 2005-06 рдоें рдШрдЯрдХрд░ рдк्рд░рддिрджिрди 412 рдЧ्рд░ाрдо рд░рд╣ рдЧрдИ। рдЗрд╕ рджौрд░ाрди рджाрд▓ों рдХी рдк्рд░рддिрджिрди рдк्рд░рддिрд╡्рдпрдХ्рддि рдЦрдкрдд 42 рдЧ्рд░ाрдо рд╕े рдШрдЯрдХрд░ 33 рдЧ्рд░ाрдо рд░рд╣ рдЧрдИ। рдЬрдмрдХी 1956-57 рдоें рджाрд▓ों рдХी рдЙрдкрд▓рдм्рдзрддा рдк्рд░рддिрджिрди рдк्рд░рддि рд╡्рдпрдХ्рддि 72 рдЧ्рд░ाрдо рдеी।
рднूрдЦ рдФрд░ рдЧрд░ीрдмी рдХो рдПрдХ рджूрд╕рд░े рд╕े рдЕрд▓рдЧ рдХрд░рдХे рдирд╣ीं рджेрдЦा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рджेрд╢ рдоें рдк्рд░рддिрд╡्рдпрдХ्рддि рдЕрдиाрдЬ рдЙрдкрд▓рдм्рдзрддा рдоें рдкрд╣рд▓े рдХी рддुрд▓рдиा рдоें рдХрдоी рдЖрдпी рд╣ै рдЗрд╕рд╕े рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ै рдХि рднूрдЦों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рдмрдвोрдд्рддрд░ी рдЖрдпी рд╣ै। рд╡рд╣ी рдиीрддि рдЖрдпोрдЧ рдХे рдоौрдЬूрджा рдЖंрдХреЬों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдкिрдЫрд▓े рдкाँрдЪ рд╡рд░्рд╖ों рдоें рдЧрд░ीрдмों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें 7.4 рдлीрд╕рджी рдХी рдХрдоी рдЖрдИ рд╣ै। рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рдпे рджोрдиों рдЖंрдХреЬे рдЦुрдж рд╣ी рдПрдХ рджूрд╕рд░े рдХी рд╡िрд╢्рд╡рд╕рдиीрдпрддा рдкрд░ рдк्рд░рд╢्рдирдЪिрд╣्рди рд▓рдЧा рд░рд╣े рд╣ैं। рджेрд╢ рдоें рдЬрдмрддрдХ рдЧрд░ीрдмी рдХे рдиिрд░्рдзाрд░рдг рдХे рд▓िрдП 1993 рдоें рджी рдЧрдИ рдбी.рдЯी. рд▓ाрдХреЬाрд╡ाрд▓ा рдХी рд╕рдоिрддि рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдХैрд▓ोрд░ी рдЖрдзाрд░ рдЕрд░्рдеाрдд 2400 рдХैрд▓ोрд░ी рдк्рд░рддि рд╡्рдпрдХ्рддि рдк्рд░рддिрджिрди рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рддрдеा рд╢рд╣рд░ी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें 2100 рдХैрд▓ोрд░ी рдк्рд░рддिрд╡्рдпрдХ्рддि рдк्рд░рддिрджिрди рдоाрдирдХ рд░ूрдк рдоें рдоैрдЬूрдж рд░рд╣ी, рдЧрд░ीрдмों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рдмреЭोрдд्рддрд░ी рд╣ी рд╣ोрддी рд░рд╣ी। рдЗрд╕рдХा рдоुрдЦ्рдп рдХाрд░рдг рдЦाрдж्рдп рдкрджाрд░्рдеों рдХी рдХीрдорддों рдХा рд▓рдЧाрддाрд░ рдмреЭрдиा рдеा। рд╡рд░्рд╖ 2009 рдоें рдЧрдаिрдд рд╕ुрд░ेрд╢ рдбी. рддेंрдбुрд▓рдХрд░ рдХी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा рд╡ाрд▓ी рд╕рдоिрддि рдиे рдЧрд░ीрдмी рдиिрд░्рдзाрд░рдг рдоें рдмुрдиिрдпाрджी рдмрджрд▓ाрд╡ рдХрд░ рдбाрд▓ा рдФрд░ рдХैрд▓ोрд░ी рдХी рдЬрдЧрд╣ рд╕рдоिрддि рдиे рдХीрдордд рдХे рдЖंрдХреЬों рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдЧрд░ीрдмी рдиिрд░्рдзाрд░рдг рдХे рдоाрдирдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рдХिрдпा। рдЗрд╕ी рдоाрдирдХ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╡рд░्рд╖ 2004-05 рдоें рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рджेрд╢ рдоें 37.2 рдк्рд░рддिрд╢рдд рдЖрдмाрджी рдХो рдЧрд░ीрдмी рд░ेрдЦा рдХे рдиिрдЪे рдмрддाрдпा। рд╡рд░्рд╖ 2011 рдоें рдпोрдЬрдиा рдЖрдпोрдЧ рдиे рд╕ुрдк्рд░ीрдо рдХोрд░्рдЯ рдоें рд╣рд▓рдлрдиाрдоा рджाрдпрд░ рдХрд░ рдХрд╣ा рдХी рд╢рд╣рд░ों рдоें 32 рд░ुрдкрдпे рдк्рд░рддिрджिрди рддрдеा рдЧाँрд╡ों рдоें 26 рд░ुрдкрдпे рдк्рд░рддिрджिрди рдЦрд░्рдЪ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рд╡्рдпрдХ्рддि рдХो рдЧрд░ीрдмी рд░ेрдЦा рдХे рдКрдкрд░ рдоाрдиा рдЬाрдпे। рдкुрдиः рдпोрдЬрдиा рдЖрдпोрдЧ рдиे рд╡рд░्рд╖ 2012 рдоें рджाрд╡ा рдХिрдпा рдХी рдЧрд░ीрдмों рдХी рдЖрдмाрджी рдоें 7.3 рдк्рд░рддिрд╢рдд рдХी рдХрдоी рдЖрдИ рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕ рдмाрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд╢рд╣рд░ों рдоें 28.65 рд░ु. рдФрд░ рдЧाँрд╡ों рдоें 22.43 рд░ु. рдЦрд░्рдЪ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдХो рдЧрд░ीрдмी рд░ेрдЦा рд╕े рдКрдкрд░ рдоाрдиा। рд╣рдо рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╡рд░्рд╖ рдХे рднीрддрд░ рдХे рд╕рд░рдХाрд░ी рдЖंрдХреЬों рдкрд░ рдЧौрд░ рдХрд░ें рддो рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдЧрд░ीрдмी рдХे рдоाрдирдХ рдоूрд▓्рдп рдоें рд▓рдЧрднрдЧ 12 рдк्рд░рддिрд╢рдд рдХी рдХрдоी рдХी рд╣ै рдЬрдмрдХी рдЗрди рдПрдХ рд╡рд░्рд╖ों рдоें рд╡ाрдгिрдЬ्рдп рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЦाрдж्рдп рдкрджाрд░्рдеों рдХी рдХिрдорддों рдоें рд▓рдЧрднрдЧ 15 рдк्рд░рддिрд╢рдд рдХी рдмреЭोрдд्рддрд░ी рд╣ुрдИ рд╣ै। рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рднूрдЦ рдФрд░ рдЧрд░ीрдмी рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рдпोрдЬрдиा рдЖрдпोрдЧ рдФрд░ рд╡ाрдгिрдЬ्рдп рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдХी рд░िрдкोрд░्рдЯ рд╡ рдЦाрдж्рдп рдЙрдкрд▓рдм्рдзрддा рдЕрдз्рдпрдпрди рд╕े рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ै рдХि рднрд▓े рд╣ी рдпोрдЬрдиा рдЖрдпोрдЧ рдЕंрдХो рдХी рдЬाрджूрдЧрд░ी рдХрд░рдХे рдЧрд░ीрдмों рдХा рдк्рд░рддिрд╢рдд рдХрдо рдмрддाрдпे рд▓ेрдХिрди рднूрдЦों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рд╣ो рд░рд╣ी рдмреЭोрдд्рддрд░ी рдХो рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рдХोрдИ рднी рдиीрддि рдирд╣ीं рдЭुрдард▓ा рд╕рдХрддी рд╣ै।
рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рдордирд░ेрдЧा рдпोрдЬрдиा рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдХाрдо рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдордЬрджूрд░ों рдХो 120 рд░ु. рдк्рд░рддिрджिрди рдордЬрджूрд░ी рдоिрд▓рддी рд╣ै। рдлूрдб рд╕िрдХ्рдпूрд░िрдЯी рдПрдЯрд▓рд╕ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдордирд░ेрдЧा рдордЬрджूрд░ рдЕрдкрдиी рдордЬрджूрд░ी рдХा рдЕрдзिрдХांрд╢ рд╣िрд╕्рд╕ा рдЦाрдиे рдпा рдЦाрдиे рдХी рд╡рд╕्рддु рдХो рдЦрд░ीрджрдиे рдоें рдЦрд░्рдЪ рдХрд░рддे рд╣ैं। рдпрд╣ рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдЧрд░ीрдмी рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै। 2015 рдоें рдмिрд╣ाрд░ рдХे рдорд╣ाрджрд▓िрдд рдЖрдпोрдЧ рдиे рдЬрдм 250 рдорд╣ाрджрд▓िрдд рдкрд░िрд╡ाрд░ों рдХा рдоुрдЖрдпрдиा рдХिрдпा рддो рдЖрдпोрдЧ рдиे рдкाрдпा рдХी 234 рдкрд░िрд╡ाрд░ рдЕрд░्рдеाрдд 95 рдк्рд░рддिрд╢рдд рдкрд░िрд╡ाрд░ рднूрдЦे рд╣ैं। рдмिрд╣ाрд░ рдХे рд╡ैрд╢ाрд▓ी рдЬिрд▓े рдоें рдХुрдЫ рд╡рд░्рд╖ рдкрд╣рд▓े 35 рд╡्рдпрдХ्рддिрдпों рдХी рдоौрдд рд╣ो рдЧрдИ। рдПрдХ рд╕्рд╡рдпंрд╕ेрд╡ी рд╕ंрдЧрдарди рдХे рдЕрдз्рдпрдпрди рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЗрди рдоौрддों рдХा рдХाрд░рдг рднूрдЦ рдФрд░ рдЧрд░ीрдмी рдеी। рджेрд╢ рдоें рдХिрддрдиे рд▓ोрдЧ рднूрдЦे рд╕ोрддे рд╣ैं рдЕрдерд╡ा рдХिрддрдиे рд▓ोрдЧों рдХे рдпрд╣ाँ рдПрдХ рд╢ाрдо рдХा рднोрдЬрди рд╣ी рдмрди рдкाрддा рд╣ै рдЕрдерд╡ा рдПрдХ рдкेрдЯ рд╣ी рдЦाрдХрд░ рдЧुрдЬाрд░ा рдХрд░рддे рд╣ैं । рдЗрд╕ рд╕ंрдмंрдз рдоें рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдЕрднी рддрдХ рдЕрдз्рдпрдпрди рдирд╣ीं рдХрд░рд╡ाрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдХрдИ рд░ाрдЬ्рдпों рдХे рдЖрдпोрдЧ рдиे рдЕрдкрдиी рд╕рд░рдХाрд░ों рдХो рднूрдЦ рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╕рд░्рд╡ेрдХ्рд╖рдг рдХिрдпे рдЬाрдиे рдХी рдЕрдиुрд╢ंрд╕ाрдПँ рдХी рд╣ैं।
рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рднूрдЦ рдХो рдмाрдЬाрд░ рдиे рдоुрдиाрдлे рдХे рдзंрдзे рдХे рд░ूрдк рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рдХрд░ рд▓िрдпा рд╣ै। рдЕрди्рддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ंрд╕्рдеाрдПँ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдФрд░ рдкोрд╖рдг рдХी рдХрдоी рдХा рд╡ाрд╕्рддा рджेрдХрд░ рдРрд╕ी рдиीрддिрдпां рдФрд░ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдмрдиा рд░рд╣े рд╣ैं рдЬिрд╕рд╕े рдЦाрдж्рдп рдЙрдж्рдпोрдЧ рдоें рд▓рдЧी рдмреЬी рдмрд╣ुрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдХрдо्рдкрдиिрдпों рдХो рд╕ीрдзा рдлाрдпрджा рдкрд╣ुँрдЪ рд░рд╣ा рд╣ै। рднाрд░рдд рд╕рд╣िрдд рджुрдиिрдпा рднрд░ рдоें рдиाрдЧрд░िрдХों рдХे рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдФрд░ рдкोрд╖рдг рд╕ंрдмंрдзी рдЕрдзिрдХाрд░ों рдХो рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдпे рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдиिрдЬी рднाрдЧीрджाрд░ी (рдкी.рдкी.рдкी.) рдХो рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдкेрд╢ рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै рдХि рджेрд╢ рдоें рд▓ोрдЧों рдХे рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХी рдмुрдиिрдпाрдж рдкी.рдкी.рдкी. рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╣ी рдЦреЬा рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै рдФрд░ рдЕрдЧрд░ рдРрд╕ा рди рд╣ुрдЖ рддो рднाрд░рдд рдмीрдоाрд░ी рдФрд░ рдХुрдкोрд╖рдг рдХे рджрд▓рджрд▓ рдоें рдзंрд╕ рдЬाрдпेрдЧा। рднूрдордг्рдбрд▓ीрдХрд░рдг рдХे рдЗрд╕ рджौрд░ рдоें рдХрдо्рдкрдиिрдпों рдиे рдмреЬे рдкैрдоाрдиे рдкрд░ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдФрд░ рднूрдЦ рдХा рд╡ाрд╕्рддा рджेрдХрд░ рдЕрдкрдиे рдЙрдд्рдкाрджों рдХो рдорд╣ंрдЧे рджрд░ рдкрд░ рдмाрдЬाрд░ рдоें рднрд░ рджिрдпा рд╣ै। рдмाрдЬाрд░ рдХे рджрдмाрдм рдоें рдпूрдиिрд╕ेрдл рдФрд░ рдбрдм्рд▓्рдпू.рдПрдЪ.рдУ. рдЬैрд╕े рд╕ंрдЧрдардиों рдиे рднी рдЕрдкрдиे 27 рд╡рд░्рд╖ рдкूрд░्рд╡ рдХे 34рд╡ें рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕рднा рдХे рдШोрд╖рдгा рдкрдд्рд░ рдХो рдЙрдаाрдХрд░ рдХिрдиाрд░े рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै। рдЬिрд╕рдоें рдХрд╣ा рдЧрдпा рдеा рдХि ‘рд▓ाрдн рдХे рд▓िрдпे рд╕рдХ्рд░िрдп рдХрдо्рдкрдиिрдпां рд╡्рдпाрдкрдХ рдЬрдирд╣िрдд рдХी рдкोрд╖рдХ рдирд╣ीं рд╣ो рд╕рдХрддी।’ рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рдпूрдиिрд╕ेрдл рдиे рдкोрд╖рдХ рдкрджाрд░्рдеों рдХी рд╕рдк्рд▓ाрдИ рдХे рд▓िрдП ‘рдЧ्рд▓ोрдмрд▓ рдПрд▓ाрдпंрд╕ рдлॉрд░ рдЗрдо्рдкूрд╡्рдб рди्рдпूрдЯ्рд░ीрд╢рди’ (рдЧेрди) рд╕े рд╕рдордЭौрддा рдХिрдпा рд╣ै рдЬрдмрдХी рдЧेрди рдЕрди्рддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рд▓ाрдн рдХे рд▓िрдП рд╕рдХ्рд░िрдп рдмрд╣ुрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдХंрдкрдиी рд╣ै।
рд╡рд░्рддрдоाрди рджौрд░ рдХी рдоीрдбिрдпा рдмाрдЬाрд░рд╡ाрджी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ै рдФрд░ рдЧрд░ीрдмों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдХрдо рд╣ोрдиे рдХे рдпोрдЬрдиा рдЖрдпोрдЧ рдХे рджाрд╡े рдХो рд▓ेрдХрд░ рди्рдпूрдЬ рдоीрдбिрдпा рдХे рдмреЬे рд╣िрд╕्рд╕े рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рдЧुрд▓ाрдмी рдЕрдЦрдмाрд░ों/рдЪैрдирд▓ों рдиे рдХाрдлि рдЦुрд╢ी рдЬाрд╣िрд░ рдХी। рдХ्рдпोंрдХि рд╡рд░्рддрдоाрди рджौрд░ рдХी рдкрдд्рд░рдХाрд░िрддा рдХो рдРрд╕ी рдРрд╕ी рдЦрдмрд░ों рдФрд░ рд░िрдкोрд░्рдЯों рдХा рдмेрд╕рдм्рд░ी рд╕े рдЗंрддрдЬाрд░ рд░рд╣рддा рд╣ै। рдРрд╕े рдЦрдмрд░ों рд╕े рдоाрд╣ौрд▓ рдЦुрд╢рдиुрдоा рдмрдирддा рд╣ै рдФрд░ рдЦुрд╢рдиुрдоा рдоाрд╣ौрд▓ рдмрдиाрдиा рдоीрдбिрдпा рдХी рдордЬрдмूрд░ी рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рдирдИ рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рдЬाрди рдЙрдкрднोрдЧ рдХी рдЕрдзिрдХ рд╕े рдЕрдзिрдХ рдмреЭрддी рдк्рд░рд╡ृрдд्рддि рдоें рд╣ै। рд╡рд░्рддрдоाрди рдмाрдЬाрд░ рд╕िрдж्рдзांрдд рдпрд╣ рдоाрдирддा рд╣ै рдХि рдЙрдкрднोрдХ्рддा рдЕрдкрдиी рдЬेрдм рд╕े рдкैрд╕ा рддрднी рдиिрдХाрд▓рддा рд╣ै рдЬрдм рдЙрд╕े рдоाрд╣ौрд▓ рдЦुрд╢рдоा рджिрдЦाрдИ рджेрддा рд╣ै। рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрди рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░рддा рдмреЭрдиे рдХे рдмाрдж рдоीрдбिрдпा рдХा рдХाрдо рдЙрдкрднोрдХ्рддा рдХी рдЬेрдм рд╕े рдкैрд╕ा рдиिрдХрд▓рд╡ाрдиे рдХा рднी рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै। рдкिрдЫрд▓े рджो рджрд╢рдХों рдоें рдоीрдбिрдпा рдХा рддेрдЬी рд╕े рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╣ुрдЖ рд╣ै। рдоीрдбिрдпा рдоें рдорд╣ाрдирдЧрд░ों рд╡ рдЙрдкрднोрдЧ рдХी рдЦрдмрд░े рдмреЭрддी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ैं рд╕ाрде рд╣ी рд╕ाрде рдЗрди्рд╣े рдХрд╡рд░ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рд░िрдкोрд░्рдЯрд░ों рдХी рдоांрдЧ рдмреЭ рдЧрдИ рд╣ै। рдХृрд╖ि, рд╢्рд░рдо, рдЧрд░ीрдмी-рднूрдЦ, рдХुрдкोрд╖рдг, рдоाрдЗрдЧ्рд░ेрд╢рди рдЬैрд╕ी рдмीрдЯ рдпा рддो рдЦрдд्рдо рдХрд░ рджी рдЧрдИ рд╣ै рдпा рдлिрд░ рдЙрд╕े рдЪрд▓ाрдК рдиिрд░्рджेрд╢ рдХे рд╕ाрде рдЫोреЬ рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдоीрдбिрдпा рдЬिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╕े рдЙрдкрднोрдХ्рддाрд╡ाрдж рдХी рд╕рд░्рд╡े рд░िрдкोрд░्рдЯ рдЫाрдкрдиे рдоें рджिрд▓рдЪрд╕्рдкी рджिрдЦाрддा рд╣ै рдЙрд╕рдХा рдкाँрдЪ рдлीрд╕рджी рднी рднूрдЦ рдФрд░ рдЧрд░ीрдмी рдХी рд╕рд░्рд╡े рдЫाрдкрдиे рдоें рдирд╣ीं рджिрдЦाрддा। рдоीрдбिрдпा рддो рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдЦрдмрд░ों рдХो рдЫाрдкрдиे рдоें рднी рджिрд▓рдЪрд╕्рдкी рдирд╣ीं рджिрдЦा рд░рд╣ी рд╣ै। рд╕ीрдПрд╕рдбीрдПрд╕ рдХे рдПрдХ рд╕рд░्рд╡े рдоें рдпрд╣ рдкाрдпा рдЧрдпा рдХि рдЕрдЦрдмाрд░ों рдоें рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╕े рдЬुреЬी рдЦрдмрд░ों рдХो рджो рд╕े рддीрди рдлीрд╕рджी рдЬрдЧрд╣ рдоिрд▓рддी рд╣ै, рдЪैрдирд▓ों рдХा рд╣ाрд▓ рдФрд░ рдмुрд░ा рд╣ै। рдоीрдбिрдпा рдХे рд╡рд░्рддрдоाрди рджौрд░ рдоें рдЧрд░ीрдмों рдФрд░ рдЙрдирдХे рдоुрдж्рджों рдХो рдоीрдбिрдпा рдХे рд╣ाрд╢िрдпे рдкрд░ рднी рдЬрдЧрд╣ рдирд╣ीं рдоिрд▓рддी рдХ्рдпोंрдХि рдмाрдЬाрд░ рд╕िрдж्рдзांрдд рдоाрдирддा рд╣ै рдХि рдЧрд░ीрдмी рдХा рдЬिрдХ्рд░ рднी рдЙрдирдХे рдкाрдардХों рдпाрдиी рдЙрдкрднोрдХ्рддाрдУं рдХे ‘рдмाрдИंрдЧ рдоूрдб’ рдХो рдЦрд░ाрдм рдпा рд╣рддोрдд्рд╕ाрд╣िрдд рдХрд░рддा рд╣ै। рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрдирджाрддा рдЗрд╕े рдкрд╕ंрдж рдирд╣ीं рдХрд░рддे, рдЙрдирдХा рдоाрдирдиा рд╣ै рдХि рднूрдЦ, рдЧрд░ीрдмी, рдХुрдкोрд╖рдг рдЬैрд╕े рдоुрдж्рджों рдХी рдЦрдмрд░ें рдЙрдирдХे рд▓рдХ्рд╖िрдд рд╕рдоूрд╣ рдХे рд▓िрдП рд▓рдХ्рд╖िрдд рдирд╣ीं рд╣ै।
рдЕрдз्рдпрдпрди рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп
1. рд╕рд░рдХाрд░ рднूрдЦ рдХो рдЧрд░ीрдмी рдХा рд╣ी рдкрд░िрдгाрдо рдоाрдирддी рд╣ै рдпा рджोрдиों рдХो рдПрдХ рджूрд╕рд░े рд╕े рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рдоाрдирддी рд╣ै рдХा рдкрддा рд▓рдЧाрдиा।
2. рдмреЭрддी рдоंрд╣рдЧाрдИ рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рднी рдЧрд░ीрдмी рд░ेрдЦा рдХे рд▓िрдП рдкूрд░्рд╡ рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдоाрдирдХ 32 рд░ुрдкрдпे рдШрдЯाрдХрд░ 26 рд░ुрдкрдпे рдХрд░рдиा рдЬрдирддा рдФрд░ рдоीрдбिрдпा рдХी рдирдЬрд░ рдоें рдХрд╣ाँ рддрдХ рдЙрдЪिрдд рд╣ै рдЗрд╕ рддрде्рдп рдХा рдкрддा рд▓рдЧाрдиा।
3. рдоीрдбिрдпा рднूрдЦ рдФрд░ рдЧрд░ीрдмी рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╕рд░рдХाрд░ी рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХो рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд▓ेрддी рд╣ै рдЗрд╕рдХा рдкрддा рд▓рдЧाрдиा।
4. рдХ्рдпा рдоीрдбिрдпा рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрдирджाрддाрдУं рдХे рджрдмाрдм рдХे рдЪрд▓рддे рдоंрд╣рдЧाрдИ рдХे рдкрдХ्рд╖ рдоें рдЬрдирд╕рдорд░्рдерди рдмрдиाрдиे рдХा рдХाрд░्рдп рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ै рдЗрд╕рдХा рдкрддा рд▓рдЧाрдиा।
5. рднूрдЦ рдФрд░ рдЧрд░ीрдмी рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХो рдЫाрдкрддे рд╕рдордп рдоीрдбिрдпा рднूрдЦे рдФрд░ рдЧрд░ीрдм рдЬрдирддा рдХी рдмाрдЗрдЯ рдХो рдХिрддрдиा рд╕्рдеाрди рджेрддी рд╣ै рдЗрд╕ рддрде्рдп рдХा рдкрддा рд▓рдЧाрдиा।
6. рднूрдЦ рдФрд░ рдЧрд░ीрдмी рд╕े рдкीреЬिрдд рдЬрдирддा рдХी рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХे рдк्рд░рддि рдоीрдбिрдпा рдХिрддрдиा рдЧंрднीрд░ рд╣ै рдЗрд╕рдХा рдкрддा рд▓рдЧाрдиा।
7. рднूрдЦ рдФрд░ рдЧрд░ीрдмी рд╕े рдкीреЬिрдд рдЬрдирддा рдХे рдордз्рдп рдоें рдоीрдбिрдпा рдХी рд╡िрд╢्рд╡рд╕рдиीрдпрддा рдХिрддрдиी рд╣ै рдЗрд╕рдХा рдкрддा рд▓рдЧाрдиा।
рдЕрдз्рдпрдпрди рдХा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╡ рдЪрдпрди рдЖрдзाрд░
рднूрдЦ рдФрд░ рдЧрд░ीрдмी рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╡рд░्рддрдоाрди рдЕрдз्рдпрдпрди рдХा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдмिрд╣ाрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХो рдЪुрдиा рдЧрдпा рд╣ै। рдмिрд╣ाрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдоें рднूрдЦ рд╡ рдЧрд░ीрдмी рдХी рд╕рдорд╕्рдпा рд╣рдоेрд╢ा рд╣ी рдк्рд░рдзाрди рд░рд╣ी рд╣ै। рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рди्рдпाрдпाрд▓рдп рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрдпुрдХ्рдд рдПрдХ рд╕рд▓ाрд╣рдХाрд░ рд╕рдоूрд╣ рдиे 16 рдЬूрди 2013 рдХो рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рдЕрдкрдиे рд╕рд░्рд╡ेрдХ्рд╖рдг рдоें рджाрд╡ा рдХिрдпा рд╣ै рдХि рдмिрд╣ाрд░ рдХी 55 рдк्рд░рддिрд╢рдд рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рдХुрдкोрд╖рдг рд╕े рдЧ्рд░рд╕िрдд рд╣ै। рд╡рд╣ीं 70 рдк्рд░рддिрд╢рдд рдорд╣िрд▓ाрдпें рдФрд░ рдмрдЪ्рдЪे рдПрдиीрдоिрдпा рдХे рд╢िрдХाрд░ рд╣ैं। рд╕рд░्рд╡ेрдХ्рд╖рдг рдоें рдЗрд╕рдХा рдоुрдЦ्рдп рдХाрд░рдг рдЧрд░ीрдмी рдХे рдХाрд░рдг рднोрдЬрди рдХी рдХрдо рдоाрдд्рд░ा рдХा рд▓ेрдиा рдмрддाрдпा рдЧрдпा। рд╕рд░्рд╡े рдоें рдпрд╣ рднी рдмрддाрдпा рдЧрдпा рдХी рдЬрдирдХрд▓्рдпाрдгрдХाрд░ी рдпोрдЬрдиाрдУं рдХो рдкूрд░्рдг рд░ूрдк рд╕े рд▓ाрдЧू рди рдХिрдпे рдЬाрдиे рдХे рдХाрд░рдг рдЧрд░ीрдмी рдХी рд╕्рдеिрддि рдоें рдФрд░ рдЧिрд░ाрд╡рдЯ рдЖрдпी рд╣ै। рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рди्рдпाрдпाрд▓рдп рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрдпुрдХ्рдд рд╕рд▓ाрд╣рдХाрд░ рд╕рдоूрд╣ рдХी рдЙрдкрдпुрдд्рдд рд░िрдкोрд░्рдЯ рдЖрдиे рдХे рдмाрдж рднूрдЦ рдФрд░ рдЧрд░ीрдмी рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╡рд░्рддрдоाрди рдЕрдз्рдпрдпрди рдХा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдмिрд╣ाрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХो рдЪुрдиा рдЧрдпा। рдЕрдз्рдпрдпрди рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рд╡ рд╕рдЯीрдХ рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖ рдкрд░ рдЖрдиे рдХे рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕े рдмिрд╣ाрд░ рдХे рд╕рдмрд╕े рдмреЬे рдк्рд░рдордг्рдбрд▓ рддिрд░рд╣ुрдд рдХो рдЪुрдиा рдЧрдпा । рдкुрдиः рд╡िрд╖рдп рд╡рд╕्рддु рдкрд░ рдФрд░ рдЧрд╣рдирддा рд╕े рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рддिрд░рд╣ुрдд рдк्рд░рдордг्рдбрд▓ рдХा рдмाреЭ рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдЬिрд▓ा рд╕ीрддाрдореЭी рдХो рдЪुрдиा рдЧрдпा। рдЕंрддिрдо рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХे рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕े рдмрд╣ुрд╕्рддрд░ीрдп рдиिрджрд░्рд╢рди рдкрдж्рдзрддि рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЪाрд░ рдЧाँрд╡ рдХ्рд░рдорд╢ः рд░ाрдпрдкुрд░, рд╣рд░िрд╣рд░рдкुрд░, рднंрдЯाрдмाрд░ी рд╡ рдХुрд░рд╣рд░ рдХो рдЕрдз्рдпрдпрди рдоें рд╕рдо्рдоिрд▓िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा।
рд╢ोрдз рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпे рдЧрдпे рд▓ोрдЧों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рд╡ рдЧाँрд╡ рдХा рд╡िрд╡рд░рдг рдиिрдо्рди рд╣ै-
рдХ्рд░.рд╕ं.
|
рдЧ्рд░ाрдо
|
рдорд╣िрд▓ा
|
%
|
рдкुрд░ुрд╖
|
%
|
рдпोрдЧ
|
%
|
1
|
рднंрдЯाрдмाрд░ी
|
2
|
2.5%
|
18
|
22.5%
|
20
|
25%
|
2
|
рд╣рд░िрд╣рд░рдкुрд░
|
7
|
8.75%
|
13
|
16.25%
|
20
|
25%
|
3
|
рдХुрд░рд╣рд░
|
2
|
2.5%
|
18
|
22.5%
|
20
|
25%
|
4
|
рд░ाрдпрдкुрд░
|
12
|
15%
|
8
|
10%
|
20
|
25%
|
рдХुрд▓ рдпोрдЧ
|
23
|
28.75%
|
57
|
71.25%
|
80
|
25%
|
рдЕрдз्рдпрдпрди рдоें рдоीрдбिрдпा рдХा рдкрдХ्рд╖ рдЬाрдирдиे рдХे рд▓िрдП рдЕрдз्рдпрдпрди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рджो рдк्рд░рдоुрдЦ рд╣िंрджी рджैрдиिрдХ рд╕рдоाрдЪाрд░рдкрдд्рд░ рджैрдиिрдХ рд╣िंрджुрд╕्рддाрди рд╡ рджैрдиिрдХ рдЬाрдЧрд░рдг рдХो рд╕рдо्рдоिрд▓िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा।
рд╢ोрдз рдк्рд░рд╡िрдзि
рдк्рд░рд╕्рддुрдд рд╢ोрдз рдЕрдз्рдпрдпрди рдоें рд╡िрднिрди्рди рд╢ोрдз рдк्рд░рд╡िрдзि рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рддे рд╣ुрдП рд╡िрд╢्рд╡рд╕рдиीрдп рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХी рдЧрдИ рд╣ै। рдЙрдж्рджेрд╢्рдпрдкूрд░्рдг рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдиिрдо्рди рд╢ोрдз рдк्рд░рд╡िрдзि рдХा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै-
рдиिрджрд░्рд╢рди рдкрдж्рдзрддि- рдЗрд╕ рдкрдж्рдзрддि рдХा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХрд░рддे рд╣ुрдП рд╢ोрдз рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХी рд╡िрднिрди्рди рдЗрдХाрдИрдпों рдХे рд╕рдо्рдоिрд▓िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
рдЕрдиूрд╕ुрдЪी рдк्рд░рд╡िрдзि- рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдЬрдирддा рд╕े рдЕрдиूрд╕ुрдЪी рдк्рд░рд╡िрдзि рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕ूрдЪрдиा рдк्рд░ाрдк्рдд рдХी рдЧрдИ рд╣ै।
рдЕंрддрд░्рд╡рд╕्рддु рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг- рдоीрдбिрдпा рдХा рдкрдХ्рд╖ рдЬाрдирдиे рдХे рд▓िрдП рдоीрдбिрдпा рдоें рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рднूрдЦ рдФрд░ рдЧрд░ीрдмी рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд▓ेрдЦों, рдЦрдмрд░ों рдХा рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдк्рд░рд╡िрдзिрдпों рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рд╡рд░्рддрдоाрди рд╢ोрдз рдЕрдз्рдпрдпрди рдоें рдж्рд╡िрддीрдпрдХ рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдХा рднी рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
рдЖँрдХреЬों рдХा рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг
рд╢ोрдз рдк्рд░рд╢्рди рдХा рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╢ोрдз рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХी рдЧрд░ीрдм рдЬрдирддा рд╕े рдк्рд░ाрдк्рдд рдХिрдпे рдЧрдпे рдЖंрдХреЬों рдХा рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдиिрдо्рди рд╣ैः-
рдХ्рдпा рдЖрдк рд╡рд░्рддрдоाрди рдЖрдп рд╕े рдЕрдкрдиी рдЬрд░ूрд░рдд рдкूрд░ी рдХрд░ рдкाрддे рд╣ैं?
рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпे рдЧрдпे рдЙрдд्рддрд░рджाрддाрдУं рдХी рдФрд╕рдд рдЖрдп рд▓рдЧрднрдЧ 100 рд░ुрдкрдпे рд╣ै। рдлिрд░ рднी рдпे рдЕрдкрдиी рдЬрд░ूрд░рдд рдХो рдкूрд░ा рдХрд░ рдкाрдиे рдоें рдЕрд╕рдорд░्рде рд╣ैं рдЕрддः рд╕рд░рдХाрд░ рдХा рдпрд╣ рджाрд╡ा рдХी рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд▓рдЧрднрдЧ 22 рд░ुрдкрдпे рдХрдоाрдиे рд╡ाрд▓ा рдЧрд░ीрдм рдирд╣ीं рд╣ै рдХे рд╕рд░рдХाрд░ी рджाрд╡ों рдХो рдк्рд░ाрдк्рдд рдЙрдд्рддрд░ рдЭुрдард▓ा рд░рд╣ा рд╣ै।
рдХ्рдпा рдЖрдкрдХो рдЬрд░ूрд░рдд рдкूрд░ी рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдХрд░्рдЬ рд▓ेрдиा рдкреЬрддा рд╣ै?
рдпрджि рд╣ाँ, рддो рдХрд░्рдЬ рдХрд╣ाँ рд╕े рд▓ेрддे рд╣ैं?
рдЕрдкрдиी рдЬрд░ूрд░рдд рдХो рдкूрд░ा рдХрд░рдиे рд▓िрдпे рдЙрдд्рддрд░рджाрддाрдУं рдоें рд╕े рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдХрд░्рдЬ рд▓ेрддे рд╣ैं рдФрд░ рдХрд░्рдЬ рд▓ेрдиे рдХे рд▓िрдП рд╡ो рд╕्рдеाрдиिрдп рдорд╣ाрдЬрди рдХो рдЪुрдирддे рд╣ैं। рдмैंрдХ рд╕े рдЛрдг рдирд╣ीं рд▓ेрдиे рдХे рдХाрд░рдг рдХे рд░ूрдк рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдмैंрдХों рдХी рдЛрдг рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХा рдЬрдЯीрд▓ рд╡ рдмैंрдХ рдХा рдЕрд╕рд╣рдпोрдЧाрдд्рдордХ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рддрдеा рдмैंрдХों рдоें рд╡्рдпाрдк्рдд рдШूрд╕рдЦोрд░ी рдХो рдоाрдиा।
рдХ्рдпा рдЖрдкрдХो рднोрдЬрди рд╕ंрдмंрдзी рд╕рдорд╕्рдпा рдХा рд╕ाрдордиा рдХрд░рдиा рдкреЬрддा рд╣ै?
рдХुрд▓ 100 рдк्рд░рддिрд╢рдд рдЙрдд्рддрд░рджाрддाрдУं рдиे рдоाрдиा рдХी рдЙрди्рд╣े рдЕрдм рднी рднोрдЬрди рд╕ंрдмंрдзी рд╕рдорд╕्рдпा рдХा рд╕ाрдордиा рдХрд░рдиा рдкреЬрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдЙрдд्рддрд░ рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै рдХि рдЬрдм рд▓рдЧрднрдЧ 100 рд░ुрдкрдпे рдХी рдЖрдорджрдиी рд╡ाрд▓ा рд╡्рдпрдХ्рддि рд╡рд░्рддрдоाрди рд╕рдордп рдоें рдЕрдкрдиी рдЦाрдж्рдп рдЬрд░ूрд░рдд рдХो рдкूрд░्рдг рдирд╣ीं рдХрд░ рдкा рд░рд╣ा рд╣ै рддрдм рдорд╣рдд 26 рд╡ 22 рд░ुрдкрдпे рдоें рд╡्рдпрдХ्рддि рдХैрд╕े рдЕрдкрдиी рдЦाрдж्рдп рдЬрд░ूрд░рдд рдкूрд░ा рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै।
рдХ्рдпा рд╕рд░рдХाрд░ी рдпोрдЬрдиा рд╢ुрд░ू рд╣ोрдиे рд╕े рдЧрд░ीрдмों рдХी рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕्рдеिрддि рдоें рд╕ुрдзाрд░ рд╣ुрдЖ рд╣ै?
рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдЙрдд्рддрд░ рд╕े рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ै рдХि рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рджाрд╡ों рдХे рд╡िрдкрд░ीрдд рд╕рд░рдХाрд░ी рдпोрдЬрдиा рд╢ुрд░ू рд╣ोрдиे рд╕े рдЧрд░ीрдмों рдХी рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕्рдеिрддि рдоें рдЧрд░ीрдмों рдХे рдоुрддाрдмिрдХ рд╕ुрдзाрд░ рдирд╣ीं рд╣ुрдЖ рд╣ै। рдмिрд╣ाрд░ рдХे ‘рднूрдЦ’ рдиाрдордХ рдкрдд्рд░िрдХा рдиे рдЬрдм рд╕рд░्рд╡ेрдХ्рд╖рдг рдХिрдпा рддो рдкाрдпा рдХि рдмреЬे рдкैрдоाрдиे рдкрд░ рд╕рд░рдХाрд░ी рдпोрдЬрдиाрдУं рдХा рд▓ाрдн рдЧрд░ीрдмों рдХो рдирд╣ीं рдоिрд▓ рдкा рд░рд╣ा рд╣ै।
рдХ्рдпा рдЖрдк рдЧрд░ीрдмी рдФрд░ рднूрдЦ рдХी рд╕рдорд╕्рдпा рдХा рдХाрд░рдг рдмреЭрддी рдоंрд╣рдЧाрдИ рдХो рдоाрдирддे рд╣ैं?
рдк्рд░рд╢्рди рдХे рдЙрдд्рддрд░ рдоें 100 рдк्рд░рддिрд╢рдд рдЙрдд्рддрд░рджाрддाрдУं рдиे рдоाрдиा рдХि рдЙрдирдХी рдЧрд░ीрдмी рд╡ рднूрдЦ рдХा рдоूрд▓ рдХाрд░рдг рдоंрд╣рдЧाрдИ рд╣ै।
рдЖрдк рдЕрдкрдиी рд╕рдорд╕्рдпा рдХो рдХिрд╕ рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕ाрдордиे рд▓ाрддे рд╣ैं?
рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдЙрдд्рддрд░ рд╕े рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ै рдХि рдоीрдбिрдпा рдХो рдЕрдкрдиे рдоाрдз्рдпрдо рдХे рд░ूрдк рдоें рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдЧрд░ीрдм рдЬрдирддा рдЕрд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░рддी рд╣ै। рдЕрддः рдпрд╣ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै рдХि рдоीрдбिрдпा рднрд▓े рд╣ी рдЕрдкрдиे рд▓ेрдЦों рд╕े рдЧрд░ीрдм рдХे рд╣िрдд рдХी рдмाрдд рдХрд░े рд▓ेрдХिрди рдЧрд░ीрдм рдЙрд╕े рдЕрдкрдиा рдоाрдз्рдпрдо рдирд╣ीं рдоाрдирддे।
рдХ्рдпा рдоीрдбिрдпा рдХे рд▓ोрдЧ рдЖрдкрд╕े рдХрднी рд╕ंрдкрд░्рдХ рдХрд░рддे рд╣ैं?
рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдбाрдЯा рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдЧрд░ीрдм рдоें рдоीрдбिрдпा рдХी рдШрдЯी рд╣ुрдИ рд╕ाрдЦ рдХा рдЙрдд्рддрд░ рджेрддी рд╣ै। рдЬрдм рддрдХ рдоीрдбिрдпा рдХे рд▓ोрдЧ рдЧрд░ीрдм рд╕े рдоिрд▓ेंрдЧे рдирд╣ीं рддрдм рддрдХ рдЧрд░ीрдмी рдХी рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╕्рдеिрддि рдХे рдмाрд░े рдоें рдХैрд╕े рдЬाрди рдкाрдпेंрдЧे рдпा рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдХрд░ рдкाрдпेंрдЧे।
рдХ्рдпा 33.33 рд░ुрдкрдпे рдФрд░ 27.20 рд░ुрдкрдпे рдХो рдЧрд░ीрдмी рд░ेрдЦा рдХे рдоाрдирдХ рдмрдиाрдпे рдЬाрдиे рдХे рд╕рд░рдХाрд░ी рдлैрд╕рд▓े рд╕े рдЖрдк рд╕рд╣рдордд рд╣ैं?
рдЙрдд्рддрд░ рд╕े рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ै рдХि рдЬрдирддा рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рдлैрд╕рд▓े рдХो 100 рдк्рд░рддिрд╢рдд рдорддों рд╕े рдирдХाрд░ рд░рд╣ी рд╣ै।
рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖
рдиीрддि рдЖрдпोрдЧ рдж्рд╡ाрд░ा 33.33 рдФрд░ 27.20 рд░ुрдкрдпे рдХो рдЧрд░ीрдмी рд░ेрдЦा рдХा рдЖрдзाрд░ рдмрдиाрдиा рдЙрдЪिрдд рдирд╣ीं рдЬाрди рдкреЬрддा рд╣ै। рдЬрдм рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рд▓рдЧрднрдЧ 100 рд░ुрдкрдпे рдХी рдЖрдорджрдиी рд╡ाрд▓ा рд╡्рдпрдХ्рддि рднी рднोрдЬрди рд╕ंрдмंрдзी рд╕рдорд╕्рдпा рд╕े рдЧ्рд░рд╕्рдд рд╣ै рддрдм 33.33 рдФрд░ 27.20 рд░ुрдкрдпे рдЕрдорджрдиी рд╡ाрд▓ा рд╡्рдпрдХ्рддि рдХैрд╕े рдЕрдкрдиी рдкोрд╖рдг рд╕ंрдмंрдзी рдЬрд░ूрд░рдд рдХो рдкूрд░ा рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै। рд╢ोрдз рдЕрдз्рдпрдпрди рдоें рд╡ाрдгिрдЬ्рдп рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рд╡ рдпोрдЬрдиा рдЖрдпोрдЧ рдХी рд░िрдкोрд░्рдЯ рд╕े рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ै рдХि рд╕рд░рдХाрд░ рдоंрд╣рдЧाрдИ, рдЦाрдж्рдп рд╕рдорд╕्рдпा рдФрд░ рдЧрд░ीрдмी рдХे рдЖрдкрд╕ी рд╕ंрдмंрдзो рдХो рдирд╣ीं рд╕рдордЭ рдкा рд░рд╣ी рд╣ै। рд╡рд╣ीं рдоीрдбिрдпा рднी рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрдирджाрддाрдУं рдХे рджрдмाрдм рдоें рддрд░्рдХрдкूрд░्рдг реЭंрдЧ рд╕े рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рдЗрд╕ рдиीрддि рдХे рд╡िрд░ोрдз рдХो рди्рдпाрдпोрдЪिрдд рд╕्рд╡рд░ рдирд╣ीं рдЙрдаा рдкा рд░рд╣ी рд╣ै।
рдЬрдм рдЦाрдж्рдп рдкрджाрд░्рдеों рдХे рдоुрд▓्рдпों рдоें рд▓рдЧрднрдЧ 16 рдк्рд░рддिрд╢рдд рдХी рдмреЭोрдд्рддрд░ी рд╣ुрдИ рддो рдЧрд░ीрдмी рд░ेрдЦा рдХे рдоाрдирдХ рдХो рднी 33.33 рд╕े рдмреЭрдХрд░ 37 рд░ुрдкрдпे рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдпे рд▓ेрдХिрди рдоंрд╣рдЧाрдИ рджрд░ рдХे рд╡िрдкрд░ीрдд рдиीрддि рдЖрдпोрдЧ рдиे рдЧрд░ीрдмी рд░ेрдЦा рдХा рдоाрдирдХ рдХ्рд░рдорд╢ः 33.33 рдФрд░ 27.20 рд░ुрдкрдпे рдХрд░ рджिрдпा। рдЗрд╕рд╕े рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ै рдХि рд╕рд░рдХाрд░ рдЧрд░ीрдмी рд░ेрдЦा рдХे рдоाрдирдХ рдХो рди्рдпूрдирддрдо рдкोрд╖рдг рдоाрдирдХ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рд╕े рдЕрд▓рдЧ рдоाрдирддी рд╣ै। рдЕрд░्рдеाрдд рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рд▓िрдП рдЧрд░ीрдмी рдФрд░ рднुрдЦрдорд░ी рджोрдиों рдХा рдЖрдкрд╕ рдоें рдХोрдИ рд▓ेрдиा рджेрдиा рдирд╣ीं рд╣ै рдЬрдмрдХी рд╕ुрдк्рд░िрдо рдХोрд░्рдЯ рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрдпुрдХ्рдд рдПрдХ рд╕рд▓ाрд╣рдХाрд░ рд╕рдоूрд╣ рдиे рдХुрдкोрд╖рдг рдХा рдоुрдЦ्рдп рдХाрд░рдг рдЧрд░ीрдмी рдХे рдХाрд░рдг рднोрдЬрди рдХी рдХрдо рдоाрдд्рд░ा рдХा рд▓ेрдиा рдмрддाрдпा рд╣ै।
рднूрдЦ рдХो рдмाрдЬाрд░ рдиे рдЕрдкрдиे рдлाрдпрджे рдХे рд▓िрдП рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХрд░рдиा рд╢ुрд░ू рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै। рдмрд╣ुрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдХрдо्рдкрдиिрдпों рдиे рднूрдЦ рдФрд░ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХा рд╡ाрд╕्рддा рджेрдХрд░ рдЙрдкрдиे рдЙрдд्рдкाрджों рдХो рдоंрд╣рдЧे рджрд░ рдкрд░ рдмाрдЬाрд░ рдоें рднрд░ рджिрдпा рд╣ै। рдпूрдиिрд╕ेрдл рдФрд░ рдбрдм्рд▓्рдпू.рдПрдЪ.рдУ. рдЬैрд╕े рд╕ंрдЧрдардиों рдиे рднी рдЕрдм рдмाрдЬाрд░рд╡ाрдж рдХे рд╕рдордХ्рд╖ рдШुрдЯрдиे рдЯेрдХ рджिрдпे рд╣ैं рддрдеा рд╡े рднी рдЕрдм рд▓ाрдн рдХे рд▓िрдП рд╕рдХ्рд░िрдп рдХрдо्рдкрдиिрдпों рдХो рдоुрдиाрдлा рдкрд╣ुँрдЪा рд░рд╣े рд╣ै।
рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдЧрд░ीрдмी рджूрд░ рдХрд░рдиे рд╕ंрдмंрдзी рдХрдИ рдпोрдЬрдиा рдХो рд▓ाрдЧू рдХिрдпा рдФрд░ рдпрд╣ рджाрд╡ा рдХिрдпा рдХि рдЧрд░ीрдмी рдХрдо рд╣ो рдЧрдпी рд╣ै рд▓ेрдХिрди рдХрдИ рд╕рд░्рд╡ेрдХ्рд╖рдг рд░िрдкोрд░्рдЯ рдпрд╣ рдмрддाрддे рд╣ैं рдХि рдпोрдЬрдиाрдУं рдХा рд▓ाрдн рд╕ंрдмंрдзिрдд рдЬрдиो рддрдХ рд╕рд╣ी рдЕрд░्рдеों рдоें рдирд╣ीं рдкрд╣ुँрдЪ рд╕рдХा। рдЗрд╕ рджौрд░ाрди рдоंрд╣рдЧाрдИ рдХी рд▓рдЧाрддाрд░ рдмреЭрдиे рд╡ाрд▓ी рдк्рд░рд╡ृрдд्рддि рдиे рднी рднुрдЦрдорд░ी рдХी рд╕рдорд╕्рдпा рдХो рдмреЭाрдпा рддрдеा рдкिрдЫрд▓े рд╡рд░्рд╖ों рдоें рднूрдЦ рд╕े рд╣ुрдИ рдоौрдд рдХे рд╕ाрдХ्рд╖्рдп рднी рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ैं।
рдоीрдбिрдпा рдиे рднी рдЧрд░ीрдмी рдФрд░ рднुрдЦрдорд░ी рдХे рдоुрдж्рджे рдкрд░ рдЕрдкрдиे рдХो рд╣ाрдИ рдк्рд░ोрдлाрдЗрд▓ рд╣ी рдмрдиाрдпे рд░рдЦा рддрдеा рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдЧрд░ीрдм рдЬрдирддा рд╕े рдЗрд╕ рдоुрдж्рджे рдкрд░ рдмाрдд рдХрд░рдиा рдЙрдЪिрдд рдирд╣ीं рд╕рдордЭा। рдХрднी рдк्рд░рдпाрд╕ рднी рдХिрдпा рдЧрдпा рддो рдпрд╣ рдХेрд╡рд▓ рдорд╣ाрдирдЧрд░ों рдХे рдЧрд░ीрдм рддрдХ рд╣ी рд╕ीрдоिрдд рд░рд╣ा। рдЗрд╕ рдХाрд░рдг рдоीрдбिрдпा рдЧрд░ीрдмी рдФрд░ рднुрдЦрдорд░ी рдЦрдд्рдо рдХрд░рдиे рдХी рджिрд╢ा рдоें рдХोрдИ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдХрджрдо рдЙрдаाрдиे рдХे рд▓िрдП рд╕рд░рдХाрд░ рдХो рдмाрдз्рдп рдирд╣ीं рдХрд░ рд╕рдХी। рдоीрдбिрдпा рдиे рдЕрдкрдиी рдмрд╣рд╕ рдоें рднрд▓े рд╣ी рджрдмाрдм рдкреЬрдиे рдкрд░ рдЧрд░ीрдмी рдХो рдпाрдж рдХрд░ рд▓िрдпा рд╣ो рд▓ेрдХिрди рдоीрдбिрдпा рдиे рдЖрдЬ рднी рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдЧрд░ीрдм рдЬрдирддा рд╕े рдЕрдкрдиी рдиिрд╢्рдЪिрдд рджूрд░ी рдХाрдпрдо рдХрд░ рд░рдЦी рд╣ै рдЕрддः рдЧрд░ीрдмी рдХे рдоुрдж्рджे рдкрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдоीрдбिрдпा рдХी рдмрд╣рд╕ рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЧंрднीрд░ рдирд╣ीं рд╣ै।
рд╕ुрдЭाрд╡
рд╕рд░рдХाрд░ рдХो рдЧрд░ीрдмी рдФрд░ рднूрдЦ рджोрдиों рдХो рдЕрд▓рдЧ рдХрд░рдХे рдирд╣ीं рджेрдЦрдиा рдЪाрд╣िрдП। рдиीрддि рдЖрдпोрдЧ рдХो рдЧрд░ीрдмी рдХे рдиिрд░्рдзाрд░рдг рдХे рд▓िрдП рдоाрдирдХ рдмрдиाрддे рд╕рдордп рдоंрд╣рдЧाрдИ рджрд░ рдХो рдз्рдпाрди рдоें рдЕрд╡рд╢्рдп рд░рдЦрдиा рдЪाрд╣िрдП। рдЕрдЪ्рдЫा рддो рдпрд╣ рд╣ोрдЧा рдХी рдЧрд░ीрдмी рд░ेрдЦा рдХे рдоाрдирдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рдоूрд▓्рдп рдХे рдЬрдЧрд╣ рдкрд╣рд▓े рд╡ाрд▓ी рдХैрд▓ोрд░ी рдХी рдиीрддि рдХो рд╣ी рдлिрд░ рд╕े рд▓ाрдЧू рдХिрдпा рдЬाрдпे। рдоीрдбिрдпा рдкрд░ рднрд▓े рд╣ी рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрдирджाрддाрдУं рдХा рджрдмाрдм рд╣ो рд▓ेрдХिрди рдоीрдбिрдпा рдЕрдкрдиे рдЙрдд्рддрд░рджाрдпिрдд्рд╡ рдХे рд╕ाрде рди्рдпाрдп рдХрд░े । рдЧрд░ीрдм рдФрд░ рднुрдЦрдорд░ी рдХे рдоुрдж्рджे рдкрд░ рдоीрдбिрдпा рдЕрдкрдиे рдХो рд╣ाрдИрдк्рд░ोрдлाрдИрд▓ рдмрдиाрдиे рдХे рдмрджрд▓े рдЕрдкрдиे рдХो рдЧाँрд╡ рдХी рдУрд░ рд▓े рдЪрд▓े।
рд╕ंрджрд░्рднः-
рдкुрд╕्рддрдХ рд╕ूрдЪी-
1. рднрд▓्рд▓ा
рдЬी. рдПрд╕. - рднाрд░рддीрдп рдХृрд╖ि - рдиेрд╢рдирд▓ рдмुрдХ рдЯ्рд░рд╕्рдЯ, 2011
2. рд╢्рд░ीрдХांрдд
- рд░ाрдЬ рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ - рд╡ाрдгी рдк्рд░рдХाрд╢рди, 2011
3. рд╡ैрдХрд▓्рдкिрдХ
рдЖрд░्рдеिрдХ рд╡ाрд░्рд╖िрдХी-3- рдпुрд╡ा рд╕ंрд╡ाрдж рдк्рд░рдХाрд╢рди, рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी 2018
рдкрдд्рд░िрдХा рд╕ूрдЪी
1. рдЖрдЙрдЯрд▓ुрдХ
2. рддрд╣рд▓рдХा 3. рд╕िрдЯीрдЬрди рдкॉрд╡рд░
рд╕рдоाрдЪाрд░рдкрдд्рд░
рд╕ूрдЪी
1. рджैрдиिрдХ
рд╣िрди्рджुрд╕्рддाрди 2.
рджैрдиिрдХ рдЬाрдЧрд░рдг








