рдбुрдЧ्рдЧрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХी рдк्рд░рдЦ्рдпाрдд рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ – рдкрдж्рдоा рд╕рдЪрджेрд╡

рд╢рд╢ि рдкाрдзा

рд╢рд╢ि рдкाрдзा

рднाрд░рдд рдЕрдиेрдХ рднाрд╖ाрдУं, рдмोрд▓िрдпों рдФрд░ рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рд╡ाрд▓ा рджेрд╢ рд╣ै। рднाрд░рдд рдХी рднोрдЧोрд▓िрдХ рд╕्рдеिрддि рдХे рдХाрд░рдг рдпрд╣ рд╕्рд╡ाрднрд╡िрдХ рднी рд╣ै। рдпрд╣ाँ рд╣рд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХी рдЕрдкрдиी рдЕрд▓рдЧ рдмोрд▓ी, рдЕрд▓рдЧ рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдФрд░ рдЕрд▓рдЧ рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ рд╡िрд░ाрд╕рдд рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рдЕрдХ्рд╕рд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рдпा рдЧ्рд░ाрдоीрдг рднाрд╖ाрдУं рдФрд░ рдЙрдирдоें рд░рдЪрдиे-рдмрд╕рдиे рд╡ाрд▓े рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ों рдХो рд╡рд╣ рдкрд╣рдЪाрди рдирд╣ीं рдоिрд▓рддी рдЬिрд╕рдХे рд╡े рдЕрдзिрдХाрд░ी рд╣ों рдФрд░ рд╡िрд╢ेрд╖рддрдпा рдЕрдЧрд░ рд╡े рдорд╣िрд▓ाрдПँ рд╣ों। рдРрд╕े рд╕рдордп рдбोрдЧрд░ी рднाрд╖ा рдХो рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдкрд╣рдЪाрди рджिрд▓ाрдиे рдоें рдЕрдЧ्рд░рдгी рдФрд░ рдбोрдЧрд░ी рднाрд╖ा рдХी рдк्рд░рдердо рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдкрдж्рдоा рд╕рдЪрджेрд╡ рдХा рдиाрдо рд╕рд╣рдЬ рд╣ी рд╣рд░ рдХिрд╕ी рдХे рдорди-рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдоें рдЙрднрд░рддा рд╣ै। 

 рдкрдж्рдоा рд╕рдЪрджेрд╡ рдЬी рдХा рдЬрди्рдо 17 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 1940 рдХो рдЬрдо्рдоू рдирдЧрд░ рдХे рдПрдХ рдЫोрдЯे рд╕े рдЧाँрд╡ рдФрд░ рдПрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕्рдерд▓ рдкुрд░рдоंрдбрд▓ рдоें рд╣ुрдЖ рдеा। рдЕрдкрдиे рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдШрд░ рдоें рд╡рд╣ рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдХे рд╢्рд▓ोрдХ рдФрд░ рд╣िंрджी рджोрд╣े рдЧाрддे рд╣ुрдП рдмрдб़ी рд╣ुрдИं рдФрд░ рдмाрдж рдоें, рдбोрдЧрд░ी рд▓ोрдХрдЧीрддों рдХी рддрд░्рдЬ рдкрд░ рд╕рд░рд▓ рдЫंрджों рдХी рд░рдЪрдиा рдХрд░рдиे рд▓рдЧीं। рднाрд░рдд-рдкाрдХ рд╡िрднाрдЬрди рдХे рд╕рдордп рдЙрдирдХे рд╡िрдж्рд╡ाрди् рдкिрддा рдХी рдоृрдд्рдпु рд╣ो рдЧрдпी рдФрд░ рдкрд░िрд╡ाрд░ рдЬрдо्рдоू рдирдЧрд░ рдХे рд░ाрдЬрдорд╣рд▓ों рдХे рдкाрд╕ рд╣ी рдПрдХ рдоोрд╣рд▓्рд▓े ‘рдоुрдмाрд░рдХ рдоंрдбी’ рдоें рдмрд╕ рдЧрдпा। рдпрд╣ рд╡рд╣ी рд░ाрдЬा рдХी рдоंрдбी рд╣ै рдЬрд╣ाँ рдЬрдо्рдоू рдХे рд░ाрдЬ рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХे рдорд╣рд▓ рдеे। рдпрд╣ рд╡рд╣ी рдоुрдмाрд░рдХ рдоंрдбी рд╣ै рдЬिрд╕े рдкрдж्рдоा рд╕рдЪрджेрд╡ рдЬी рдиे рдЕрдкрдиे рдк्рд░рддिрдиिрдзि рдЧीрдд “рдП рд░ाрдЬे рджिрдпाँ рдоंрдбिрдпाँ рддुрди्рджिрдпाँ рди” рдХो рд╢рдм्рджрд░ूрдк рдХрд░ рдЕрдкрдиे рд░рдЪрдиाрдд्рдордХ рдЬीрд╡рди рдХी рдк्рд░рдердо рд╕ीреЭी рдкрд░ рдкैрд░ рд░рдЦे рдеे। рдЗрд╕ рдЧीрдд рдХी рд░рдЪрдиा рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдоें рдкрдж्рдоा рдЬी рдПрдХ рдмाрдд рдмреЬे рдордЬे рд╕े рд╕ुрдиाрддी рдеीं рдХि рдХिрд╕ी рджिрди рдХोрдИ ’рдЧрд▓ेрд▓рди’ (рдЧुрдЬ्рдЬрд░ рд╕्рдд्рд░ी’) рдШूрдорддी-рдШूрдорддी рдЙрдирдХे рдШрд░ рдХी рдбрдпोреЭी рдкрд░ рдЖ рдмैрдаी। рдШрд░ рдХे рдкाрд╕ рд╣ी рд░ाрдЬा рдХे рдорд╣рд▓ рдеे। рдШрд░ рдоें рдЗрддрдиी рд╕ुрди्рджрд░ рдбोрдЧрд░ी рд▓реЬрдХी рдХो рджेрдЦ рдХрд░ рдЙрд╕рдиे рд╕рдордЭा рдпрд╣ рдЕрд╡рд╢्рдп рдХोрдИ рд░ाрдЬрдХुрдоाрд░ी рд╣ै। рдЙрд╕рдиे рдЙрдд्рд╕ुрдХрддाрд╡рд╢ рдкूрдЫ рд▓िрдпा, “рдХ्рдпा рдпрд╣ рд░ाрдЬा рдХे рдорд╣рд▓ рдЖрдкрдХे рд╣ैं?” рдЙрд╕ рдЧрд▓ेрд▓рди рдХे рднोрд▓ेрдкрди рд╕े рдкрдж्рдоा рдЬी рдЗрддрдиी рд╕рдо्рдоोрд╣िрдд рд╣ो рдЧрдИं рдХि рдЗрд╕ рдЧीрдд рдХी рд░рдЪрдиा рд╣ो рдЧрдИ। рдЙрд╕ рд╕рдордп рдЙрдирдХी рдЖрдпु рдХेрд╡рд▓ 14 рд╡рд░्рд╖ рдХी рдеी। рдпрд╣ рд▓ंрдмी рдХрд╡िрддा рдЕрдкрдиी рдЧрд╣рд░ाрдИ, рд╕ोрдЪ, рднाрд╖ा рдФрд░ рд╢ैрд▓ी рдХे рдХाрд░рдг рд╕рднी рдХा рдз्рдпाрди рдЦींрдЪрдиे рдоें рд╕рдлрд▓ рд░рд╣ी। рдЗрд╕рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕рдоाрдЬ рдХे рд╢ोрд╖िрдд рдФрд░ рдЧрд░ीрдм рд▓ोрдЧों рдХी рднाрд╡рдиाрдУं рдХो рдЬрдо्рдоू рдоें рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рдПрдХ рдХрд╡ि рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдоें рдмреЬे рд╕ाрд╣рд╕ рдХे рд╕ाрде рд╕ांрдЭा рдХिрдпा। рдЗрд╕ рдХрд╡िрддा рд╕े рдпुрд╡ा рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдиे рдЕрдкрдиी рдкрд╣рдЪाрди рдмрдиाрдИ।

рдкрдж्рдоा рд╕рдЪрджेрд╡
(17 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 1940 - 4 рдЕрдЧрд╕्рдд 2021)
рд╡ैрд╕े рддो рдкрдж्рдоा рдЬी рдХी рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ рдпाрдд्рд░ा рдмрдЪрдкрди рд╕े рд╣ी рд╢ुрд░ू рд╣ो рдЧрдИ рдеी। рд▓ेрдХिрди рдЙрдирдХे рд▓ेрдЦрди рдХो рдЕрд╕рд▓ी рджिрд╢ा рдоिрд▓ी рдЬрдм рдЙрди्рд╣ोंрдиे ‘рдСрд▓ рдЗंрдбिрдпा рд░ेрдбिрдпो, рдЬрдо्рдоू’ рдоें рдбोрдЧрд░ी рднाрд╖ा рдХी рд╡ाрдЪिрдХा рдХे рд░ूрдк рдоें рдХाрдо рдХрд░рдиा рд╢ुрд░ू рдХिрдпा। рдЗрд╕ी рдХाрдо рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЙрди्рд╣ें рднाрд╖ा рдХे рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд░ूрдкों рдФрд░ рдЧрд╣рд░ाрдЗрдпों рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рдоिрд▓ा। рд╡рд░्рд╖ 1969 рдоें рдкрдж्рдоा рдЬी рдХा рдкрд╣рд▓ा рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ ‘рдоेрд░ी рдХрд╡िрддा рдоेрд░े рдЧीрдд’ рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ुрдЖ рдФрд░ рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рдЙрди्рд╣ें рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдЕрдХाрджрдоी рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдоिрд▓ा। рд╡рд╣ рдбोрдЧрд░ी рдоें рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдкाрдиे рд╡ाрд▓ी рд╕рдмрд╕े рдХрдо рдЙрдо्рд░ рдХी рдорд╣िрд▓ा рдеीं। рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ ‘рдоेрд░ी рдХрд╡िрддा рдоेрд░े рдЧीрдд’ рдХी рдк्рд░рд╕्рддाрд╡рдиा рдоें рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдХрд╡ि рд░ाрдордзाрд░ी рд╕िंрд╣ рджिрдирдХрд░ рдиे рд▓िрдЦा, “рдкрдж्рдоा рдХी рдХрд╡िрддाрдПँ рдкрдв़рдиे рдХे рдмाрдж рдоुрдЭे рд▓рдЧा рдХि рдоुрдЭे рдЕрдкрдиी рдХрд▓рдо рдлेंрдХ рджेрдиी рдЪाрд╣िрдП — рдХ्рдпोंрдХि рдкрдж्рдоा рдЬो рд▓िрдЦрддी рд╣ै рд╡рд╣ рд╕рдЪ्рдЪी рдХрд╡िрддा рд╣ै।” рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рддो рдкрдж्рдоा рдЬी рдХी рд▓ेрдЦрдиी рдХो рдЬैрд╕े рдкंрдЦ рд▓рдЧ рдЧрдП। рдЕрдкрдиे рдоुрдо्рдмрдИ рд╡ाрд╕ рдоें рдбोрдЧрд░ी рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╣िंрджी рдоें рдХрд╡िрддाрдПँ, рд▓рдШु рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рдФрд░ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рд▓िрдЦे।

 рдкрдж्рдоा рдЬी рдХो рдЬрдо्рдоू рдХा рд╣рд░ рдмреЬा-рдЫोрдЯा рдиिрд╡ाрд╕ी ‘рдмोрдмो’ рдиाрдо рд╕े рдкुрдХाрд░рддा рдеा। рдЬрдо्рдоू рдоें рдШрд░ рдХी рд╕рдм рд╕े рдмреЬी рд▓реЬрдХी рдХो рдмोрдмो рд╣ी рдкुрдХाрд░ा рдЬाрддा рд╣ै। рдЙрди्рд╣ें рд╣рд░ рдЬрдо्рдоू рд╡ाрд╕ी рд╕े рдЗрддрдиा рд╕्рдиेрд╣ рдоिрд▓ा рдХि рд╡рд╣ ‘рдЬрдЧрдд рдмोрдмो’ рд╣ो рдЧрдИं। рдЙрди рджिрдиों рдЬрдо्рдоू рдХी рдпुрд╡ा рд▓рдбрдХिрдпाँ рдШрд░ рд╕े рдмाрд╣рд░ рдЬाрддे рд╕рдордп рд╕рд░ рдХो рдУреЭрдиी рд╕े рдврдХ рд▓ेрддीं рдеी। рдпрд╣ рдк्рд░рдеा рдзीрд░े- рдзीрд░े рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ोрддे рдЧрдпी рд▓ेрдХिрди рдкрдж्рдоा рдмोрдмो рдиे рдЗрд╕े рдХрднी рдирд╣ीं рдЫोреЬा। рд╕рджा рд╕рд░ рдврдХрдиा рдФрд░ рдбोрдЧрд░ी рдЭुрдордХे рдкрд╣рдирдиा рдкрдж्рдоा рдЬी рдХी рдкрд╣рдЪाрди рдмрди рдЧрдпी। рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХेрд╡рд▓ рдбोрдЧрд░ी рднाрд╖ा рдХो рд╣ी рдирд╣ीं рдЕрдкिрддु рдбोрдЧрд░ी рдкрд╣рдиाрд╡े рдХो рднी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкрд╣рдЪाрди рджिрд▓ाрдИ।

 рд╢िрдХ्рд╖ा рдФрд░ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдоें рдЙрдирдХे рдпोрдЧрджाрди рдХे рд▓िрдП рдЙрди्рд╣ें рдХрдИ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рд╕рдо्рдоाрди рдоिрд▓े рдЬिрдирдоें рдк्рд░рдоुрдЦ рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ैं —рд╡рд░्рд╖ 2002 рдоें рдкрдж्рдо рд╢्рд░ी, рд╡рд░्рд╖ 1987 рдоें рд╕ोрд╡िрдпрдд рд▓ैंрдб рдиेрд╣рд░ू рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдФрд░ рд╡рд░्рд╖ 1988 рдоें рдЙрди्рд╣ें рд╣िंрджी рдЕрдХाрджрдоी рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдФрд░ рдЖрдд्рдордХрдеा ‘рдЪिрдд्рдд-рдЪेрддे’ рдХो 2015 рдоें рдк्рд░рддिрд╖्рдаिрдд рд╕рд░рд╕्рд╡рддी рд╕рдо्рдоाрди рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा

рдкрдж्рдоा рдЬी рдХा рдиाрдо рд▓ेрддे рд╣ी рдЙрдирдХे рд░ूрд╣ рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪрдиे рд╡ाрд▓े рдЧीрдд рд╕्рд╡рддः рд╣ी рд╣ोрдаों рдкрд░ рдоिрд╢्рд░ी рдШोрд▓ рджेрддे рд╣ैं। рдЙрдирдХे рдЧीрдд рдк्рд░рдХृрддि , рдк्рд░ेрдо, рднрдХ्рддि, рджрд░्рд╢рди, рдоिрд▓рди, рд╡िрд░рд╣, рджेрд╢рдк्рд░ेрдо, рд╡ाрдд्рд╕рд▓्рдп, рд╢ृंрдЧाрд░ рдЖрджि рд╕рднी рднाрд╡ों-рдЕрдиुрднाрд╡ों рд╕े рдУрддрдк्рд░ोрдд рдеे। рдХрд╣ीं рдЕрдкрдиे рд╢рд╣рд░ рд╕े рджूрд░ рдм्рдпाрд╣ी рд▓реЬрдХी рдХे рдорди рдХी рдкीреЬा рдФрд░ рдХрд╣ीं рд╕ैрдиिрдХ рдкрдд्рдиी рдХा рд╡िрдпोрдЧ, рдХрд╣ीं рдЬрдо्рдоू рдХी рдирджिрдпों рдХी рдХрд▓рдХрд▓ рдФрд░ рдХрд╣ीं рдЬрдо्рдоू рдХो рдЕрдкрдиे рдЕंрдХ рдоें рд╕рдоेрдЯрддी рд╣ुрдИ рдкрд░्рд╡рдд рдЪोрдЯिрдпों рдХा рд╕ुрди्рджрд░ рдЪिрдд्рд░рдг рдЙрдирдХी рд░рдЪрдиाрдУं рдХो рдХेрд╡рд▓ рдкрдардиीрдп рдирд╣ीं рдЕрдкिрддु рдЧुрдирдЧुрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рдмाрдз्рдп рдХрд░ рджेрддा рд╣ै। рдЙрдирдХी рд▓ेрдЦрдиी рдХा рд╢ाрдпрдж рдпрд╣ी рдЖрдХрд░्рд╖рдг рд╣ोрдЧा рдХि рд╕्рд╡рд░ рд╕рдо्рд░ाрдЬ्рдЮी рдЖрджрд░рдгीрдпा рд▓рддा рдЬी рдиे рднी рдЙрдирдХे рдЧीрддों рдХो рд╕्рд╡рд░ рджिрдпा рдеा —

рдбोрдЧрд░ी рд╢рдм्рдж рдеे —"рддू рдорд▓्рд▓ा рддू -- рд▓ोрдХ рдкрди्рдирди рдаिрдХрд░िрдпाँ / рдмрджाрдо рдкрди्рдиें рддू / рд▓ोрдХ рдмौрди рдоंрдбिрдпा /рди्рдпा рдХрд░ें рддू"

(рдУ рдоेрд░े рд▓рд▓्рд▓ा! рд▓ोрдЧ рдЬрдм рдкрдд्рдерд░ рддोреЬें, рддू рдмाрджाрдо рддोреЬрдиा, рд▓ोрдЧ рдоंрдбी рдоें рдмैрдаें рдФрд░ рддू рд░ाрдЬा рдмрди рдХрд░ рди्рдпाрдп рд╕ुрдиाрдпे। рдпрд╣ рдПрдХ рд▓ोрд░ी рдЧीрдд рд╣ै рдФрд░ рдЖрдЬ рднी рдЬрдо्рдоू рдХी рд╣рд░ рдоाँ, рджाрджी, рдиाрдиी рдЕрдкрдиे рдШрд░ рдоें рдЖрдпे рдирди्рд╣े рдоेрд╣рдоाрди рдХो рд╕ुрд▓ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЧाрддी рд╣ै।

рдЙрдирдХा рдПрдХ рдФрд░ рдмрд╣ुрдд рд╣ी рдоीрдаा рдЧीрдд рдЬрдо्рдоू рдХी рд╣рд░ рдЙрдо्рд░ рдХी рд▓реЬрдХी рдЧाрддे рд╣ुрдП рдЕрдкрдиे рдкीрд╣рд░ рдХो рдпाрдж рдХрд░рддी рд╣ुрдИ рд╕ुрдмрдХрдиे рд▓рдЧрддी рд╣ै। рдЧीрдд рдХे рдмोрд▓ рд╣ैं ---
“рдиिрдХ्рдХреЬे рдлंрдЧрдбू рдЙрдЪ्рдЪी рдЙреЬाрди
рдЬाрдЗрдП рдердо्рдордиा рдХिрдпाँ рд╢рдоाрди 
 рдЪाрдирдиिрдпाँ рдЧрд▓े рдХिрдпाँ рд▓ाрдиिрдпाँ ---
 
 рдЕрдкрдиे рджेрд╕ा рджा рдоाрд░ी рдбुрдЖрд░िрдпाँ 
рдмिрдЫреЬी рдЖрдЗрдпाँ рдзीрдпाँ рдХ्рд╡ाрд░िрдпाँ
рдЗрдд्рдд्рд╣ें рддे рд▓рдм्рджे рд▓ेрддрд░े рдорджाрди 
рдЙрди्рджें рдХ्рди्рдиें рдиेंрдИ рдЬाрди-рдкрд╣рдЪाрди 
рдаंрдбिрдпाँ рдмाрд╣рд╡ां рдХिрдпां рд▓ैрдиिрдпाँ।”

 рдЗрд╕ рдордзुрд░ рдЧीрдд рдХा рд╣िрди्рджी рдЕрдиुрд╡ाрдж —--
 рдЫोрдЯे рд╕े рдкंрдЦ рдФрд░ рдКँрдЪी рдЙреЬाрди 
рдХैрд╕े рдЫू рд▓ूँ рдпрд╣ рдЖрд╕рдоाрди / рдЪांрджрдиी рдХो рдЧрд▓े рдХैрд╕े рд▓рдЧाрдКँ 

рдЕрдкрдиे рджेрд╕ рд╕े рдоाрд░ी рдЙрдбाрд░िрдпाँ 
рдмिрдЫुреЬ рдЧрдпी рд╣ैं рдмेрдЯिрдпाँ рдХ्рд╡ाрд░िрдпाँ 
рдпрд╣ाँ рддो рджीрдЦрддे рд╣ैं рд░ेрддीрд▓े рдоैрджाрди 
рдЙрдирд╕े рди рдоेрд░ी рдЬाрди рдкрд╣рдЪाрди 
рдаंрдбी рд╣рд╡ाрдПं рдЕрдм рдХрд╣ाँ рд╕े рд▓ाрдКँ”

рдЬрдо्рдоू рдХे рд╣рд░ рд╢ाрджी рдм्рдпाрд╣ рдоें рдпा рдЕрди्рдп рдЙрдд्рд╕рд╡ों рдоें рдкрдж्рдоा рдЬी рдХे рдЧीрдд рдЧाрдпे рдЬाрддे рд╣ैं। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдбोрдЧрд░ी рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рд╣िрди्рджी рдоें рднी рдмрд╣ुрдд рдЧीрдд рд▓िрдЦे рд╣ैं। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрдИ рдлिрд▓्рдоों рдХे рд▓िрдП рднी рдЧाрдиे рд▓िрдЦे рд╣ैं рдЬिрдирдоें рдлिрд▓्рдо рдк्рд░ेрдо рдкрд░्рдмрдд рдХे рд▓िрдП рд▓िрдЦा рдЙрдирдХा рдЧीрдд ‘рдоेрд░ा рдЫोрдЯा рд╕ा рдШрд░ рдмाрд░’ рдмрд╣ुрдд рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рд╣ुрдЖ рдеा।

рдЙрдирдХी рдЕрди्рдп рдХृрддिрдпाँ рдоें рдЙрдирдХे рд╕рдоृрдж्рдз рдФрд░ рд╕рдордЧ्рд░ рд▓ेрдЦрди рдХी рдЭाँрдХी рдоिрд▓рддी рд╣ै। рдЬिрдирдоें рд╕े рдХुрдЫ рдХृрддिрдпों рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдХिрдпे рдмिрдиा рднрд▓ा рдЙрди्рд╣ें рдХैрд╕े рдпाрдж рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। ‘рддрд╡ी рддे рдЪрдиाрдм’ ‘рдиेрд╣рд░िрдпाँ рдЧрд▓िрдпाँ’, рдкोрддा-рдкोрддा рдиिрдо्рдмрд▓, рдЙрдд्рддрд░ рд╡ाрд╣िрдиी, рджीрд╡ाрдирдЦाрдиा , рдЪिрдд्рдд рдЪेрддे рдЬैрд╕ी рдЕрдиुрдкрдо рдХृрддिрдпों рд╕े рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдЬрдЧрдд рдХो рдЕрдоोрд▓ рдиिрдзिрдпाँ рджी рд╣ैं। рдЙрдирдХी рдХृрддिрдпों рдХो рдкреЭрддे рд╣ुрдП рд▓рдЧрддा рд╣ै рдЬैрд╕े рдЙрдирдоें рдЬрдо्рдоू рдХी рд░ूрд╣ рдмрд╕рддी рд╣ो।

 рдкрдж्рдоा рдмोрдмो рдЬрдо्рдоू-рдХрд╢्рдоीрд░ рд╕े рдмाрд╣рд░ рдм्рдпाрд╣ी рд▓реЬрдХिрдпों рдХो рдЙрдирдХी рдиाрдЧрд░िрдХрддा рдмрдиाрдпे рд░рдЦрдиे рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ рдХे рд▓िрдП рдЕрдкрдиी рдкूрд░ी рдЙрдо्рд░ рд▓реЬीं। рднाрд░рдд рдХी рд╕्рд╡рддрди्рдд्рд░рддा рдХे рдмाрдж рднी рдЬрдо्рдоू-рдХрд╢्рдоीрд░ рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕े рднाрд░рдд рдХा рднाрдЧ рдирд╣ीं рдеा। рдЬрдо्рдоू рд╕े рдмाрд╣рд░ рдм्рдпाрд╣ी рд▓реЬрдХिрдпों рдХो рдЕрдкрдиे рд░ाрдЬ्рдп рдоें рд╕рдо्рдкрдд्рддि рдмрдиाрдиे рдХा рдХोрдИ рдЕрдзिрдХाрд░ рдирд╣ीं рдеा। рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж 370 рдХे рдХाрд░рдг рдЙрди рд▓реЬрдХिрдпों рд╕े рдиाрдЧрд░िрдХрддा рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рднी рдЫीрди рд▓िрдпा рдЧрдпा рдеा। рдкрдж्рдоा рдЬी рддрди-рдорди рд╕े рдЬрдо्рдоू рдХी рд╣ी рдеीं рд▓ेрдХिрди рдЙрдирдХो рднी рдЬрдо्рдоू рдоें рдЕрдкрдиा рдШрд░ рдмрдиाрдиे рдХा рдХोрдИ рдЕрдзिрдХाрд░ рдирд╣ीं рдеा।

 рдоुрдЭे рдкाрдардХों рдХो рдпрд╣ рдмрддाрддे рд╣ुрдП рдк्рд░рд╕рди्рдирддा рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ै рдХि рд╡рд░्рд╖ 2019 рдоें рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдкाрд░्рд▓िрдпाрдоेंрдЯ рдоें рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рдкाрд░िрдд рдХрд░рдХे рдЖрд░्рдЯिрдХрд▓ 370 рдХो рдиिрд░рд╕्рдд рдХрд░ рджिрдпा рдЧрдпा рдФрд░ рдЬрдо्рдоू-рдХрд╢्рдоीрд░ рдПрдХ рдХेंрдж्рд░ рд╢ाрд╕िрдд рдк्рд░рджेрд╢ рдШोрд╖िрдд рд╣ो рдЧрдпा। рдЗрд╕ рдШोрд╖рдгा рдХे рдлрд▓рд╕्рд╡рд░ूрдк рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдмाрдд рд╣ुрдИ। рдЬुрд▓ाрдИ, 2021 рдоें рдПрдХ рдФрд░ рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рдкाрд░िрдд рд╣ुрдЖ рдЬिрд╕рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдЬрдо्рдоू рд╕े рдмाрд╣рд░ рдм्рдпाрд╣ी рд▓реЬрдХिрдпों рдХो рдЕрдкрдиी рдЬрди्рдорднूрдоि рдХी рдиाрдЧрд░िрдХрддा рдХा рдкूрд░ा рдЕрдзिрдХाрд░ рдоिрд▓ рдЧрдпा। рдЕрдм рдХोрдИ рднी рдЬрдо्рдоू-рдХрд╢्рдоीрд░ рд╕े рдмाрд╣рд░ рдм्рдпाрд╣ी рд╣ुрдИ рд▓реЬрдХी ‘рджेрд╕ рдиिрдХाрд▓ा’ рдЬैрд╕ी рджुрдЦрдж рднाрд╡рдиा рд╕े рдкीреЬिрдд рдирд╣ीं рд╣ो рд╕рдХेрдЧी। рдЙрд╕े рдЕрдкрдиी рдЬрди्рдорднूрдоि рдоें рд╕рдо्рдкрдд्рддि рдмрдиाрдиे рдХा рдкूрд░ा рдЕрдзिрдХाрд░ рднी рдоिрд▓ рдЧрдпा। рдоुрдЭे рдЗрд╕ рдмाрдд рдХी рдк्рд░рд╕рди्рдирддा рд╣ै рдХि рдкрдж्рдоा рдЬी рдиे рдпрд╣ рд╕ुрдЦрдж рд╕рдоाрдЪाрд░ рдЕрдкрдиे рдЬीрд╡рди рдХाрд▓ рдоें рд╕ुрдиा। рдЙрди्рд╣ें рдХिрддрдиा рдЖрдиंрдж рдФрд░ рд╕ंрддोрд╖ рдоिрд▓ा рд╣ोрдЧा। рдЕрдкрдиी рдк्рд░рд╕рди्рдирддा рдХो рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЗрди рд╢рдм्рджों рдоें рд╡्рдпрдХ्рдд рдХिрдпा рдеा, "рд╡ैрд╕े рддो рдЬрдо्рдоू рд╣рдоेрд╢ा рдоेрд░े рджिрд▓ рдоें рдмрд╕рддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЬрдо्рдоू-рдХрд╢्рдоीрд░ рд╕े рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж 370 рд╣рдЯрдиे рдХे рдмाрдж рд╕े рдЬрдо्рдоू рдоेрд░े рджिрд▓ рдоें рдЬ्рдпाрджा рдмрд╕рдиे рд▓рдЧा рд╣ै।" 

рдкрдж्рдоा рд╕рдЪрджेрд╡ рдХा рдЬीрд╡рди рдХेрд╡рд▓ рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ рд╕рдлрд▓рддा рдХी рдХрд╣ाрдиी рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕ाрдоाрдЬिрдХ, рднाрд╖ाрдИ рдФрд░ рдиिрдЬी рд╕ंрдШрд░्рд╖ों рд╕े рднрд░ी рд╣ुрдИ рдк्рд░ेрд░рдХ рдпाрдд्рд░ा рднी рд╣ै। рдЖрдЬ рдкрдж्рдоा рдЬी рдЗрд╕ рдирд╢्рд╡рд░ рд╕ंрд╕ाрд░ рд╕े рдиाрддा рддोреЬ рдХрд░ рдЪрд▓ी рдЧрдИं рд╣ैं рд▓ेрдХिрди, рдЬрдм рддрдХ рдпрд╣ рдзрд░рддी рд░рд╣ेрдЧी, рдЖрдХाрд╢ рд░рд╣ेрдЧा, рдЬрдо्рдоू рд░рд╣ेрдЧा, рдЙрдирдХे рдЧीрдд рдЙрдирдХी рд▓ोрд░िрдпाँ, рд░ुрдмाрдЗрдпाँ рдкीреЭी рджрд░ рдкीреЭी рд▓ोрдЧों рдХे рджिрд▓ों рдоें рдЬीрд╡िрдд рд░рд╣ेंрдЧी। рд╣िрди्рджी рдФрд░ рдбोрдЧрд░ी рдХे рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдЬрдЧрдд рдоें рдЙрди्рд╣ें рдпुрдЧों -рдпुрдЧों рддрдХ рдпाрдж рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा। рд╣ृрджрдп рдоें рд╕рджैрд╡ рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓ी рд╣рдо рд╕рдм рдХी рдк्рдпाрд░ी ‘рдкрдж्рдоा рдмोрдмो’ рдХो рдирдо рдЖँрдЦों рд╕े рд▓ौрдХिрдХ рд╡िрджाрдИ।

No comments :

Post a Comment

We welcome your comments related to the article and the topic being discussed. We expect the comments to be courteous, and respectful of the author and other commenters. Setu reserves the right to moderate, remove or reject comments that contain foul language, insult, hatred, personal information or indicate bad intention. The views expressed in comments reflect those of the commenter, not the official views of the Setu editorial board. рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд░рдЪрдиा рд╕े рд╕рдо्рдмंрдзिрдд рд╢ाрд▓ीрди рд╕рдо्рд╡ाрдж рдХा рд╕्рд╡ाрдЧрдд рд╣ै।