Showing posts with label рд░рд╡ीрди्рдж्рд░ рдк्рд░рддाрдк рд╕िंрд╣. Show all posts
Showing posts with label рд░рд╡ीрди्рдж्рд░ рдк्рд░рддाрдк рд╕िंрд╣. Show all posts

рдиिрдХрд╖ (рднाрд╡, рдоीрдоांрд╕ा, рдкाрда рдПрд╡ं рдкुрдирд░्рдкाрда)

рд╕рдоीрдХ्рд╖рдХ: рдЕрд░ुрдг рдХुрдоाрд░ рдиिрд╖ाрдж


рд╕рдоीрдХ्рд╖िрдд рдкुрд╕्рддрдХ: рд╢ेрдХ्рд╕рдкीрдпрд░ рдХी рд╕ाрдд рд░ाрддें (рд╣िрди्рджी рдиाрдЯрдХ)
рд▓ेрдЦрдХ: рд░рд╡ीрди्рдж्рд░ рдк्рд░рддाрдк рд╕िंрд╣
рдк्рд░рдХाрд╢рдХ: рдУрд░िрдПрдг्рдЯैрд▓िрдпा рдк्рд░рдХाрд╢рди, рдЧाрдЬिрдпाрдмाрдж
рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг рд╡рд░्рд╖: 2015 рдИрд╕्рд╡ी
рдоूрд▓्рдп: ₹ 195.00
рдкृрд╖्рда рд╕ंрдЦ्рдпा: 96


рдЕрд░ुрдг рдХुрдоाрд░ рдиिрд╖ाрдж

рд╡ैрджिрдХ рдЖрдЦ्рдпाрдиों, рдЖрд░्рд╖ рдорд╣ाрдХाрд╡्рдпों рддрдеा рд▓ौрдХिрдХ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдЕрдж्рдпрддрди рднाрд░рддрд╡рд░्рд╖ рдоें рдиाрдЯ्рдп рд▓ेрдЦрди рдФрд░ рд░ंрдЧрдоंрдЪ рдХी рдкрд░рдо्рдкрд░ा рдЕрдмाрдз рдЧрддि рд╕े рдк्рд░рд╡ाрд╣िрдд рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ै। рдЗрд╕ी рдиाрдЯ्рдп рдкрд░рдо्рдкрд░ा рдХो рдмреЭाрдиे рдХा рдХाрд░्рдп рдХिрдпा рд╣ै рд▓рдЦрдирдК рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдХे рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рд╡िрднाрдЧ рдХे рдк्рд░ोрдлेрд╕рд░ рдбॉ. рд░рд╡ीрди्рдж्рд░ рдк्рд░рддाрдк рд╕िंрд╣ рдиे। рдЗрдирдХे рдж्рд╡ाрд░ा рд╡िрд░рдЪिрдд рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें ‘рд╢ेрдХ्рд╕рдкीрдпрд░ рдХी рд╕ाрдд рд░ाрддें’ рдиाрдЯрдХ рдУрд░िрдпंрдЯैрд▓िрдпा рдк्рд░рдХाрд╢рди рдЧाрдЬिрдпाрдмाрдж рд╕े рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ुрдЖ рд╣ै। рдЗрд╕ рдиाрдЯрдХ рдоें рджो рдЕंрдХ рд╣ैं। рдЗрд╕рдХे рдкрд╣рд▓े рдЕंрдХ рдоें рдкूрд░ी рдШрдЯрдиा рдПрдХ рд╣ी рдЕंрдХ рдоें рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै рддрдеा рджूрд╕рд░े рдЕंрдХ рдоें рд╕ाрдд рджृрд╢्рдп рд╣ैं।

рдЗрд╕ рдиाрдЯрдХ рдоें рд╕ाрдд рдк्рд░ोрдлेрд╕рд░ (рдк्рд░ो. рдЗрд░рд╢ाрдж, рдк्рд░ो. рдЧोрд╡िрд▓, рдк्рд░ो. рд░ेрдбिрдпोрд╡ाрд▓ा, рдк्рд░ो. рд╢рдмрдирдо, рдк्рд░ो. рдоाрд╢ाрддोрд╖ी, рдк्рд░ो. рдУ. рдХॉрдирд░, рдбॉ. рдбेрд╡ीрдЬ рдФрд░ рдПрдХ рд╢ोрдзрдЫाрдд्рд░ рд╕िрдХрди्рджрд░) рд▓рди्рджрди рдХी рдПрдХ рд╕ंрдЧोрд╖्рдаी рдоें рднाрдЧ рд▓ेрдиे рдЧрдП рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЗрд╕ рд╕ंрдЧोрд╖्рдаी рдХा рд╡िрд╖рдп рд╣ोрддा рд╣ै ‘рдкोрд╕्рдЯрдоाрд░्рдбрдиिрдЬ्рдо рдПрдг्рдб рд╢ेрдХ्рд╕рдкीрдпрд░’।

рдЗрд╕ рдиाрдЯрдХ рдоें рд▓ेрдЦрдХ рдиे рджिрдЦाрдпा рд╣ै рдХि рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдЖрдЬ рдХे рдк्рд░ोрдлेрд╕рд░ рдФрд░ рд╢ोрдзाрд░्рдеी рдЕрдкрдиी рдкрджोрди्рдирддि рдХे рд▓िрдП рд╢ोрдзрдХाрд░्рдп рдХे рд╕ाрде рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдЦिрд▓рд╡ाреЬ рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं। рд╡рд░्рддрдоाрди рд╕рдордп рдоें рд╣ो рд░рд╣े рд╢ोрдз рдкрд░ рд▓ेрдЦрдХ рдиे рдЪिрди्рддा рд╡्рдпрдХ्рдд рдХी рд╣ै рдХि рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдЖрдЬ рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рдХे рд╢ोрдз-рдк्рд░рдмрди्рдзों рдФрд░ рд╢ोрдзрдкрдд्рд░ों рд╕े рдХाрдЯ-рдЫांрдЯ рдХрд░ рд╢ोрдзрдХाрд░्рдп рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै।

рдХोрдИ рдк्рд░ोрдлेрд╕рд░ рдЕрдкрдиे рд╢ोрдзрдкрдд्рд░ рдоें рд╢ेрдХ्рд╕рдкीрдпрд░ рдХो рдпрд╣ूрджी рдорд╣िрд▓ा рд╕िрдж्рдз рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै, рдХोрдИ рдЙрд╕рдХे рдиाрдЯрдХों рдХो рджूрд╕рд░े рдХा рдЪुрд░ाрдпा рд╣ुрдЖ рдмрддा рд░рд╣ा рд╣ै рдФрд░ рдХोрдИ рдЙрд╕े рд╕рдорд▓ैंрдЧिрдХ рдмрддा рд░рд╣ा рд╣ै।

рдЖрдЬ рднी рд╡िрджेрд╢ों рдоें рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХो рдмрд╣ुрдд рд╕рдо्рдоाрди рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
рд░рд╡ीрди्рдж्рд░ рдк्рд░рддाрдк рд╕िंрд╣
рд╢ेрдХ्рд╕рдкीрдпрд░: рдЬिрд╕ рджेрд╢ рдХी рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдоें рджूрд░्рд╡ा рдХो рд╕ौрднाрдЧ्рдп рдФрд░ рдоंрдЧрд▓ рдХा рдк्рд░рддीрдХ рдоाрдиा рдЧрдпा рд╣ो, рднрд▓ा рд╡рд╣ рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХिрд╕ी рдХे рдоिрдЯाрдпे рдХ्рдпों рдоिрдЯेрдЧी? (рдкृрд╖्рда 53)

рдиाрдЯрдХрдХाрд░ рдиे рдиाрдЯрдХ рдХी рд░ोрдЪрдХрддा рдХो рдмреЭाрдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рд╕ंрдЧाрдиुрд╕ाрд░ рдпрдЬुрд░्рд╡ेрдж рдХे рд╢्рд▓ोрдХ рдХो рднी рдЙрдж्рдзृрдд рдХिрдпा рд╣ै।

рдХाрдг्рдбाрдд्рдХाрдг्рдбाрдд्рдк्рд░рд░ोрд╣рди्рддी, рдкрд░ुрд╖: рдкрд░ुрд╖рд╕्рдкрд░ि।
рдПрд╡ा рдиो рджूрд░्рд╡े рдк्рд░рддрдиु рд╕рд╣рд╕्рд░ेрдг рд╢рддेрди рдЪ।

рджूрд╕рд░े рдЕंрдХ рдХे рдк्рд░рдердо рджृрд╢्рдп рдоें рднी рд╢ेрдХ्рд╕рдкीрдпрд░ рдпुрд╡рддी рд╕े рдЬрдпрд╢ंрдХрд░ рдк्рд░рд╕ाрдж рдХे рдЧीрдд ‘рдЕрд░ुрдг рдпрд╣ рдордзुрдордп рджेрд╢ рд╣рдоाрд░ा’ рд╕ुрдиाрдиे рдХा рдЖрдЧ्рд░рд╣ рдХрд░рддा рд╣ै। (рдкृрд╖्рда 38-39)

рдПрд░िрдпрд▓ рдЬрдм рдХैрд▓िрдмрд▓ рдХो рдкीрдЯ рд░рд╣ा рд╣ोрддा рд╣ै рддрдм рдк्рд░ोрдлेрд╕рд░ рд╢рдмрдирдо рдЙрд╕рд╕े рдХрд╣рддी рд╣ैं।

рдк्рд░ो. рд╢рдмрдирдо: рдЕрджृрд╢्рдп рдЖрдд्рдоा! рдХौрди рд╣ो рддुрдо? рджेрдЦो, рд╣рдо рдЕрди्рдпाрдп рдирд╣ीं рд╕рд╣рди рдХрд░рддे। рд╣рдо рднाрд░рдд рдХे рд▓ोрдЧ... рд╣рдо рдмрд░ाрдмрд░ी рдоें рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХрд░рддे рд╣ैं। рд╣рдоाрд░ा рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╕рдорддा рдХा рдоूрд▓ाрдзिрдХाрд░ рджेрддा рд╣ै рд╣рдоें। рд╣рдо рдЕрди्рдпाрдп рдирд╣ीं рд╣ोрдиे рджेंрдЧे рд╢ोрд╖рдг рдХे рд╡िрд░ुрдж्рдз рдЕрдзिрдХाрд░ рд╣ै рд╕рдмрдХा- рд╡िрд╢्рд╡ рдХे рд╕рднी рдиाрдЧрд░िрдХों рдХो। рдмोрд▓ो рдХौрди рд╣ो рддुрдо, рдЬो рдкीрдЯ рд░рд╣े рд╣ो рдХैрд▓िрдмрди рдХो। (рдкृрд╖्рда 16)

рдЬрдм рд╢ाрдпрд▓ॉрдХ рдПрдХ рдпुрд╡рддी рдХो рд╢ेрдХ्рд╕рдкीрдпрд░ рдХे рджрд░рдмाрд░ рдоें рдкрдХреЬ рдХрд░ा рд▓ाрддा рд╣ै рдЬोрдХि рдЕрдкрдиी рдордХाрди рдоाрд▓рдХिрди рдХो рдЗрд╕рд▓िрдП рдкीрдЯ рджेрддी рд╣ै рдХि рдордХाрди рдоाрд▓рдХिрди рдЙрд╕ рдкрд░ рдЬाрддिрдЧрдд рдЯिрдк्рдкрдгी рдХрд░рддी рд╣ै। рдФрд░ рд╡рд╣ рдпुрд╡рддी рд╢ाрдпрд▓ॉрдХ рдХो рднैрдпा рдмोрд▓рддी рд╣ै рдЬрдм рд╡рд╣ рдоाрдлी рдоाँрдЧрдиे рдХे рд▓िрдП рдпुрд╡рддी рдХे рдЪрд░рдг рдкрдХреЬ рд▓ेрддा рд╣ै рддो рд╕рднी рд╕рджрд╕्рдпों рдХो рдЖрд╢्рдЪрд░्рдп рд╣ोрддा рд╣ै।

рдоंрдЪ рдкрд░ рдмैрдаे рд╣ुрдП рд╕рднी рдХा рд╕рдорд╡ेрдд рд╕्рд╡рд░: рднрдп्рдпा!

рд╢ेрдХ्рд╕рдкीрдпрд░: рд╣ाँ рдоेрд░े рдмрдЪ्рдЪों, рдЗрд╕рдоें рдХ्рдпा рдЖрд╢्рдЪрд░्рдп, рдорд╣ाрди рджेрд╢ рдХी рд╕рди्рддрддि рд╣ै, рд╕рди्рдоुрдЦ। (рдкृрд╖्рда 37)

рдоिрдд्рд░рддा рдоें рд╣ँрд╕ी-рдордЬाрдХ рднी рдЦूрдм рд╣ोрддा рд╣ै। рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рдХी рдЯाँрдЧ рдЦीрдЪрдиे рдоें рдЦूрдм рдордЬा рдЖрддा рд╣ै। рднрд▓े рд╣ी рд╡े рдк्рд░ोрдлेрд╕рд░ рд╣ो рдпा рдФрд░ рдХोрдИ। рдЕрдкрдиों рдХे рд╕рдоूрд╣ рдоें рдпрд╣ рд╕рдм рдЪрд▓рддा рд░рд╣рддा рд╣ै।

рдк्рд░ो. рдЗрд░рд╢ाрдж: рд╡ाрд╣, рд╡ाрд╣! рджिрд▓ рдЖрдкрдХा рджрд░िрдпा рд╣ै рднрдИ, рджिрд▓ рджрд░िрдпा # рд╕рдорди्рджрд░ рднी рдХрд╣ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдЕрднी рдмेрд╣ोрд╢ рд╣ुрдИ рдеीं, ... рдЕрдЪ्рдЫा рдЕрдм рдоैं рд╕рдордЭा। рддो рдпे рдеी рд░ोрдоांрдЯिрдХ рдмेрд╣ोрд╢ी...। (рдкृрд╖्рда 17)

рдЖрдЬ рдХे рдЧुрд░ु-рд╢िрд╖्рдп рдХी рдЕрд╕рд▓िрдпрдд рднी рдЗрд╕ рдиाрдЯрдХ рдоें рджेрдЦрдиे рдХो рдоिрд▓ рдЬाрддी рд╣ै। рдЧुрд░ु-рд╢िрд╖्рдп рдкрд░ рдХीрдЪреЬ рдЙрдЫाрд▓рдиे рдкीрдЫे рдирд╣ीं рд╣ै рддो рд╢िрд╖्рдп рднी рдЧुрд░ु рд╕े рдЪाрд░ рдХрджрдо рдЖрдЧे рд╣ै।

рдк्рд░ो. рдЗрд░рд╢ाрдж: рдпा, рдпू рд╢ुрдб рдлीрд▓। рдХ्рдпा рдЕрдзिрдХाрд░ рд╣ै рддुрдо्рд╣ें, рд╣рдоाрд░े рдмीрдЪ рдмोрд▓рдиे рдХा? рджो рдЯрдХे рдХा рд░िрд╕рд░्рдЪ рд╕्рдХाрд▓рд░, ....рдиेрд╢рдирд▓ рдлрдг्рдбिंрдЧ рдХ्рдпा рд╣ो рдЧрдпी-рдЪрд▓े рдЖрдпे рд╡िрджेрд╢ рдШूрдордиे ....। (рдкृрд╖्рда 20)

рд╕िрдХрди्рджрд░: рд╕рд░ рдЗрдЯ्рд╕ рдЯू рдордЪ! рднाреЬ рдоें рдЬाрдП рдкी-рдПрдЪрдбी., рдЖрдЧे рдХिрд╕ी рдиे рдЬुрдмाрди рдиिрдХाрд▓ी рддो рдЦींрдЪ рдХрд░ рдЧрд▓े рдоें рд▓рдкेрдЯ рджूंрдЧा।....рдоुрдЭे рдирд╣ीं рдоाрд▓ूрдо рд╣ै рддेрд░ी рдЕрд╕рд▓िрдпрдд? рдоुँрд╣ рди рдЦुрд▓рд╡ाрдиा рдоेрд░ा, рдкрд▓ीрддे рдХрд╣ीं рдХे! (рдкृрд╖्рда 21-22)

рдЕрдкрдиी рдмाрдд рдХो рддोреЬ-рдорд░ोреЬ рдХрд░ рд╕िрдж्рдз рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдк्рд░ोрдлेрд╕рд░ों рдХे рд╡िрд╖рдп рдоें рд▓ेрдЦрдХ рдХा рдХрдерди рд╣ै।

рд╢ेрдХ्рд╕рдкीрдпрд░: рдЕрд╕рдн्рдп рдФрд░ рдоिрде्рдпा рднाрд╖рдг! рдоुрдЭे рдЖрд╢्рдЪрд░्рдп рд╣ोрддा рд╣ै। рдЖрдк рдк्рд░ोрдлेрд╕рд░ рдЬैрд╕े рдЧрд░िрдоाрдордп рдкрдж рдкрд░ рдХाрд░्рдпрд░рдд рд╣ैं рдФрд░ рдЖрдкрдХे рдРрд╕े рдЙрдЪ्рдЫृंрдЦрд▓ рдХृрдд्рдп? (рдкृрд╖्рда 58)

рдпрдд्рд░-рддрдд्рд░ рднूрдд-рдк्рд░ेрдд рдЬाрджू-рдЯोрдиे рдХा рднी рд╡рд░्рдгрди рд╣ै।

рд╢ेрдХ्рд╕рдкीрдпрд░: рдХ्рд░ाрд╢ рдХृ рдоो рдЧौ рдо рдоू рдЕ рд╕ рджे рдФ рдЕ рд╕ рдз рдХे рдИ рд╢ाрди्рддि, рд╢ाрди्рддि, рд╢ाрди्рддि। (рдкृрд╖्рда 47)

рдЪुреЬैрд▓े рдЕрдкрдиे рд╡рд╕्рдд्рд░ рдиिрдХाрд▓-рдиिрдХाрд▓ рдХрд░ рдлेंрдХрдиे рд▓рдЧрддी рд╣ैं, рдЖрдХाрд╢ीрдп рдмिрдЬрд▓ी рдЪрдордХрддी рд╣ै, рдЖрдХाрд╢ рд╕े рд░рдХ्рдд рдХी рд╡рд░्рд╖ा рд╣ोрддी рд╣ै। рдЪुрдб़ैрд▓े рдЕрдзिрдХ рдЙрд░्рдЬाрди्рд╡िрдд рд╣ोрдХрд░ рдкाрд╡рд╕ рдиृрдд्рдп рдХрд░рддी рд╣ैं। рдк्рд░ोрдлेрд╕рд░рдЧрдг рдоूрд░्рдЪ्рдЫिрдд рд╣ोрдХрд░ рдЧिрд░ рдкрдб़рддे рд╣ैं। рдЕрдм рдФрд░ рдШрдиा рдЕрди्рдзрдХाрд░ рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै, рдпрджा рдХрджा рдмрд░рд╕рддे рд╣ुрдП рд░рдХ्рдд рдХी рдмूँрджे рдЪрдордХ рдЬाрддी рд╣ैं। рдЪुрдб़ैрд▓ों рдХे рд╕्рд╡рд░ рд╕ुрдиाрдИ рджेрддे рд╣ैं। (рдкृрд╖्рда 26-27)

рдиाрдЯрдХрдХाрд░ рдиे рдЬीрд╡рди рджрд░्рд╢рди рдХो рднी рд╕рдордЭाрдпा рд╣ै।

рдЬीрд╡рди рдХी рдпрджि рдХрд▓ा рдЬ्рдЮाрдд рд╣ो,
рдХ्рд░ूрд░ рд░ाрдд рднी рд╕ुрдЦрдж рдк्рд░ाрдд рд╣ो।
рдиीрд▓ рд╡्рдпोрдо рд╕े рдЖрдХрд░ рдЦुрд╢िрдпाँ
рдЪрд░рдгों рдоें рдЧिрд░
рдмрдиे рджाрд╕िрдпाँ
рд╕ुрдЦрдж рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ो-
рдЬीрд╡рди рдХी рдпрджि,
рдХрд▓ा рдЬ्рдЮाрдд рд╣ो। (рдкृрд╖्рда 35)

рднाрд░рддीрдп рдиाрдЯ्рдп рдкрд░рдо्рдкрд░ा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдк्рд░ो. рд╕िंрд╣ рдиे рднी рдЗрд╕ рдиाрдЯрдХ рдХा рдЕрди्рдд рднрд░рддрд╡ाрдХ्рдп рд╕े рдХिрдпा рд╣ै।

рд╕्рд╡рддрди्рдд्рд░рддा, рд╕्рд╡рддрди्рдд्рд░рддा, рд╕्рд╡рддрди्рдд्рд░рддा!
рджैрдд्рдп рд╣ो, рдордиुрд╖्рдп рд╣ो, рдФрд░ рдЪाрд╣े рджेрд╡рддाрдЬीрд╡-рддрдд्рдд्рд╡ рд╕े рд╡िрд╢рдж,
рдЧूреЭ рдЗрд╕рдХी рд╕рдд्рддा,
рд╕्рд╡рддрди्рдд्рд░рддा, рд╕्рд╡рддрди्рдд्рд░рддा, рд╕्рд╡рддрди्рдд्рд░рддा! (рдкृрд╖्рда 96)

рд╕рдордХाрд▓ीрди рдХाрд╡्рдп рдЬрдЧрдд рдоें рдк्рд░ो. рд░рд╡ीрди्рдж्рд░ рдк्рд░рддाрдк рд╕िंрд╣ рдПрдХ рдк्рд░рдпोрдЧрдзрд░्рдоी, рдпुрдЧрдж्рд░рд╖्рдЯा, рдирд╡्рдпрд╢ैрд▓ी рдХे рдк्рд░рд╡рд░्рддрдХ рд╡िрд╢्рд╡ рдХрд╡िрддा рдХे рдк्рд░рд╡ाрд╣ों рдХो рд╣िрди्рджी рдоें рдк्рд░рд╡ाрд╣िрдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рд╕рд╢рдХ्рдд ‘рдЕंрдЧुрд▓्рдпрдЧ्рд░рдЧрдг्рдп рдПрд╡ं рдПрдХ рдорд╣िрдоाрдоंрдбिрдд рд╕्рдеाрди рдкाрдиे рд╡ाрд▓े 21рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдХे рдк्рд░рддिрдиिрдзि рд╡िрд▓рдХ्рд╖рдг рд░рдЪрдиाрдХाрд░ рд╣ैं। рдЙрдирдХे рдЗрд╕ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХे рд▓िрдП рдЕрдиेрдХрд╢: рдмрдзाрдИрдпाँ।

рдиीрд▓ी рдЖँрдЦों рд╡ाрд▓ी рд▓реЬрдХी: рдмрдЪрдкрди рдХी рдпाрджों рдХी рдЕрднिрд╡्рдпंрдЬрдиा

рдкुрд╕्рддрдХ рд╕рдоीрдХ्рд╖ा: рдЕрд░ुрдг рдХुрдоाрд░ рдиिрд╖ाрдж

рдиीрд▓ी рдЖँрдЦों рд╡ाрд▓ी рд▓реЬрдХी
(рдмाрд▓ рдХाрд╡्рдп рд╕ंрдЧ्рд░рд╣)

рд▓ेрдЦрдХ: рд░рд╡ीрди्рдж्рд░ рдк्рд░рддाрдк рд╕िंрд╣
рдк्рд░рдХाрд╢рдХ: рд╕рдмрд▓ाрдЗрдо рдкрдм्рд▓िрдХेрд╢рди, рдЬрдпрдкुрд░
рдкृрд╖्рда: 73, рдкेрдкрд░рдмैрдХ
рдоूрд▓्рдп: ₹150 рд░ुрдкрдпे



рд░рд╡ीрди्рдж्рд░ рдк्рд░рддाрдк рд╕िंрд╣
рдк्рд░ोрдлेрд╕рд░ рд░рд╡ीрди्рдж्рд░ рдк्рд░рддाрдк рд╕िंрд╣ рд▓ेрдЦрди рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдХिрд╕ी рдкрд░िрдЪрдп рдХे рдоोрд╣рддाрдЬ рдирд╣ीं рд╣ैं। рдк्рд░ोрдлेрд╕рд░ рд▓рдЦрдирдК рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдоें рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рдХे рдк्рд░ोрдлेрд╕рд░ рд╣ैं। рдХрд╡ि рдХे рд╕ाрде-рд╣ी-рд╕ाрде рдк्рд░ोрдлेрд╕рд░ рд╕िंрд╣ рдХुрд╢рд▓ рд░ंрдЧрдХрд░्рдоी рдФрд░ рдХрд╣ाрдиीрдХाрд░ рддрдеा рдиाрдЯрдХрдХाрд░ рднी рд╣ैं। рдк्рд░ोрдлेрд╕рд░ рд╕िंрд╣ рдХो рдЙрдирдХे рдиाрдЯрдХ ‘рд╢ेрдХ्рд╕рдкिрдпрд░ рдХी рд╕ाрдд рд░ाрддें’ рдкрд░ рд╣िрди्рджी  рд╕ंрд╕्рдеाрди рд▓рдЦрдирдК рдХा рдоोрд╣рди рд░ाрдХेрд╢ рд╕рд░्рдЬрдиा рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ 2015 рднी рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдЖ рд╣ै।  рдЗрдирдХी рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдХृрддिрдпाँ рд╣ैं- рдл्рд▓ी рдоाрд░्рдХेрдЯ рдПंрдб рдЕрджрд░ рдк्рд▓ेрдЬ, рдЗрдХोрд▓ॉрдЧ, рд╣्рд╡ेрди рдм्рд░ांрдЪों рдл्рд▓ाрдИрдЬ, рдЕрди्рддрд░्рдж्рд╡рди्рдж्рд╡ (рднाрд░рддेрди्рджु рд╣рд░िрд╢्рдЪрди्рдж्рд░ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ 2017), рдкрдеिрдХ рдФрд░ рдк्рд░рд╡ाрд╣ рдЗрдд्рдпाрджि।

рдЕрд░ुрдг рдХुрдоाрд░ рдиिрд╖ाрдж
'рдиीрд▓ी рдЖंрдЦों рд╡ाрд▓ी рд▓рдб़рдХी’ рдХे рдХेрди्рдж्рд░ рдоें рдПрдХ рдЫोрдЯी рд▓рдб़рдХी рд╣ै, рдЬो рдк्рд░ोрдлेрд╕рд░ рд╕िंрд╣ рдХी рдмिрдЯिрдпा (рдмुрди्рдиू) рд╣ै। рдЬिрд╕рдХो рд╡рд╣ рдЗрди рдХрд╡िрддाрдУं рдХो рдк्рд░ाрдпः рд╕ुрдиाрдпा рдХрд░рддे рд╣ैं। рдпрд╣ рдХाрд╡्рдп рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдмाрд▓рдорди рдХे рд╡िрднिрди्рди рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ाрдУं рдХो рдХेрди्рдж्рд░ рдоें рд░рдЦрдХрд░ рд▓िрдЦा рдЧрдпा рд╣ै। рдХрд╡ि рдХा рдХрд╡िрддा рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдЙрди्рд╣ीं рдмाрд▓ рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ाрдУं рдХे рд╕рдоाрдзाрди рдХा рдПрдХ рд╕ुрди्рджрд░ рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ рд╣ै।  рдмрдЪ्рдЪों рдХे рдорди рдоें рд╕ेрдХрдг्рдб рдк्рд░рддि рд╕ेрдХрдг्рдб рдЕрдиेрдХ рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ाрдПँ рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрддी рд░рд╣рддी рд╣ैं। рдЗрди рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ाрдУं рдХा рдЙрдЪिрдд рдЙрдд्рддрд░ рджेрдиा рд╣ी рд╣рд░ рдоाँ-рдмाрдк рдХा рдХрд░्рддрд╡्рдп рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рдмрдЪ्рдЪे рд╣ी рдоाँ-рдмाрдк рдХे рдЬीрд╡рди рдХा рдЖрдиंрдж рд╣ैं। рдк्рд░ो. рд╕िंрд╣ рдХे рдЗрд╕ рдХाрд╡्рдп рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдоें рдХुрд▓ 59 рдЫोрдЯी рдмрдб़ी рдХрд╡िрддाрдПँ  рд╣ैं। рдЗрдирдХी рдкрд╣рд▓ी рдХрд╡िрддा ‘рдиीрд▓ी рдЖंрдЦों рд╡ाрд▓ी рд▓рдб़рдХी’ рдХी рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ा рд╕े рдк्рд░ाрд░рдо्рдн рд╣ोрддी рд╣ै। рдЗрд╕рдоें рдПрдХ рдЫोрдЯी рд▓рдб़рдХी рдЕрдкрдиे рдоाрддा-рдкिрддा рд╕े рдк्рд░рд╢्рди рдХрд░рддी рд╣ै рдХि- рд╣рдо рдзрд░рддी рдкрд░ рдХिрд╕ рд▓िрдП рдкैрджा рд╣ुрдП рд╣ैं।
рдиीрд▓ी рдЖँрдЦों рд╡ाрд▓ी рд▓реЬрдХी,
рдиीрд▓ рдирдн рд╕े рдмाрдд рдХрд░рддी –
рд╣рдо рдзрд░рддी рдкрд░ рдХ्рдпों рдЖрдпे рд╣ैं?
рд╣рдо рдзрд░рддी рдкрд░ рдХ्рдпों рдЖрдпे рд╣ैं?[1]

рдк्рд░ो. рд╕िंрд╣ рдХी рдХрд╡िрддाрдУं рдоें рднी рдпрд╣ рд╕рдм рджिрдЦ рдЬाрддा рд╣ै – рдЗрдирдХी рджूрд╕рд░ी рдХрд╡िрддा ‘рджुрдмрдХ рдЧрдпी рдЬा рдХрд░ рд╣рд░िрдпाрд▓ी’ рдоें рд╕ूрд░рдЬ, рдЧौрд░ैрдпा, рднौрд░े рдЖрджि рдХा рд╡рд░्рдгрди рд╣ै। рдЗрд╕ рдХрд╡िрддा рдоें рдЫोрдЯी рд▓реЬрдХी (рдмूрди्рдиू) рдЬिрдж рдХрд░рддी рд╣ै рдХि- рдоुрдЭрдХो рдЧौрд░ैрдпा рджिрдЦрд▓ाрдУ-
рдЪрд▓ो рджिрдЦाрдУ рдЧौрд░ैрдпा,
рдлिрд░ рдлूрд▓ों рдкрд░ рдУрд╕ рджिрдЦाрдУ
рдХрд╣ाँ рдЬा рдЫुрдкे рдЧाрддे рднौрд░े,
рдХ्рдпों рд╣ैं рд╡ो рдЪुрдк? рд╣рдоें рдмрддाрдУं[2]

 рдЧाँрд╡, рд╢рд╣рд░ рдФрд░ рдШрд░ рдоें рд╣рд░ рдХрд╣ीं рдХौрдЖ рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рджिрдЦ рдЬाрддा рд╣ै рдЙрд╕рдХे рдКрдкрд░ рднी рдХрд╡ि рдХी рд▓ेрдЦрдиी рдЪрд▓ рдкрдб़ी рд╣ै -
рдХाрд▓ा рдХौрдЖ рдЪрд▓рддा-рдЪрд▓рддा
рдХाрд▓ा рдХौрдЖ рдЙреЬрддा-рдЙреЬрддा
рдкрд╣ुँрдЪ рдЧрдпा рдмंрдЧाрд▓,
рдердХрдХрд░ рдХौрдЖ рдЪूрд░ рд╣ो рдЧрдпा,
рднूрдЦ рд╕े рдмेрд╣ाрд▓।[3]

рдмрдЪ्рдЪे рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХे рдиाрдо рднी рд░рдЦрддे рд╣ैं, рдЬो рдк्рд░ाрдп: рд╣рдоें рджिрдЦाрдИ рджेрддे рд╣ैं–
рдЫोрдЯी-рдЫोрдЯी рдкाँрдЪ рдЪिреЬिрдпाँ,
рдмрди рд╕ंрд╡рд░ рдХे рдЖрдпीं,
рдЕрд▓рдХ, рдкрд▓рдХ, рдЭрдкрдХ, рд▓рдкрдХ
рдФрд░ рдЯрдкрдХ рдеे рдЙрдирдХे рдиाрдо।[4]

‘рджृрд╢्рдп рдордиोрд░рдо рджेрдЦा’ рдХрд╡िрддा рдоें рддो рдХрд╡ि рдиे рд╕рдо्рдкूрд░्рдг рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдЬीрд╡рди рд╣ी рдЙрддाрд░ рджिрдпा –
рдЪिреЬिрдпा рдмрдЧुрд▓े
рдкाрдиी рдкрдд्рдерд░
рдЦेрдд рдзाрди рдХे рд╣рд░िрдпाрд▓े,
рдкрдЧрдбंрдбी рдЧाँрд╡ों рдХो рдЬाрддी,
рдкрдХ्рдХी рд╕реЬрдХे, рдХрдЪ्рдЪी рд╕реЬрдХे,
рдЧाрдп-рднैंрд╕,
рдмрдХрд░ी-рднेреЬें,
рдЬ्рд╡ाрд░-рдмाрдЬрд░ा,
рд╡рд░्рд╖ा-рдмाрджрд▓,
рдЗрди्рдж्рд░рдзрдиुрд╖ рднी рджेрдЦा।
рдЦिреЬрдХी рдХे рдмाрд╣рд░ рдоैंрдиे рдордиोрд░рдо рджृрд╢्рдп рджेрдЦा।[5]

рд╣рдоाрд░े рдХिрд╕्рд╕े рдХрд╣ाрдиिрдпों рдФрд░ рд▓ोрд░िрдпों рдоें рдЬीрд╡ рдЬंрддुрдУं рдХी рдмाрддрдЪीрдд рдХा рднी рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рд╣ोрддा рд╣ै। рдХрд╡ि рдбॉ. рд╕िंрд╣ рдиे рднी рдЕрдкрдиे рдХाрд╡्рдп рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдоें рдмाрджрд▓, рдирджी, рдЧौрд░ैрдпा, рдХौрдЖ, рдмुрд▓рдмुрд▓, рдЧिрд▓рд╣рд░ी, рддिрддрд▓ी рдЖрджि рдХा рдмрд╣ुрдд рд╣ी рд╕ुрди्рджрд░ рдЪिрдд्рд░рдг рдХिрдпा рд╣ै।

рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХрд╣ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै рдХि- рдк्рд░ो. рд╕िंрд╣ рдиे рдЙрди рд╕рднी рдмाрд▓ рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ाрдУं рдХो рдкрдХреЬрдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХी рд╣ै, рдЬो рдк्рд░ाрдп: рдмाрд▓рдорди рдоें рдЙрдаा рдХрд░рддी рд╣ैं। рдЗрдирдХा рдпрд╣ рдХाрд╡्рдп рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд╕ाрде-рд╣ी-рд╕ाрде рдмреЬों рдХे рд▓िрдП рднी рдмрд╣ुрдд рд╣ी рдЬ्рдЮाрдирд╡рд░्рдзрдХ рддрдеा рдЙрдкрдпोрдЧी рд╣ै। рдЗрд╕े рдкреЭрдиे рдкрд░ рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдЬीрд╡рди рдХी рдпाрдж рддाрдЬा рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै।

рд╕ंрджрд░्рдн рд╕ूрдЪी
[1] рдиीрд▓ी рдЖँрдЦों рд╡ाрд▓ी рд▓реЬрдХी, рд░рд╡ीрди्рдж्рд░ рдк्рд░рддाрдк рд╕िंрд╣, рд╕рдмрд▓ाрдЗрдо рдкрдм्рд▓िрдХेрд╢рди рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди,  рдк्рд░рдердо рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг 2016 рдИ., рдкृрд╖्рда 1      
[2] рд╡рд╣ी, рдкृрд╖्рда 2  
[3] рд╡рд╣ी, рдкृрд╖्рда 5    
[4] рд╡рд╣ी, рдкृрд╖्рда 7  
[5] рд╡рд╣ी, рдкृрд╖्рда 11