(1) рдж्рд╡ाрдкрд░ рд╕े рдЖрдЬ рддрдХ
рдж्рд╡ाрдкрд░ рдЕрдж्рдпाрд╡рдзि рдХे рдкूрд░्рд╡ рд╡рд╣ рдХाрд▓ рдЦंрдб
рдЬो рдЕрдиीрддि, рдЕрди्рдпाрдп, рдЕрдиाрдзिрдХाрд░ рд╡
рдХрдд्рд▓ рд╣ोрддे рд░िрд╢्рддों
рд╕рджिрдпोंрдкрд░ाрди्рдд рд╕्рдд्рд░ी рдЕрд╕्рдоिрддा рдХे рд╣рд░рдг рдХा рдЙрджाрд╣рд░рдг
рдПрд╡ं рдоृрдд рдоाрдирд╡ीрдп рд╕ंрд╡ेрджрдиाрдУं рд╕े рдЙрдкрдЬे рдорд╣ाрдпुрдж्рдз
рдЬैрд╕े рдЕрдирдЧिрдирдд рд▓ांрдЫрдиों рдХो рд╕рдоेрдЯे
рджрд░्рдЬ рд╣ै рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХे рдкрди्рдиों рдоें
рд╡рд╣ рдорд╣ाрдпुрдж्рдз рдЬो рдЕрднिрд╣िрдд рд╣ै рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें
рд╕ंрдЬ्рдЮा рд╕े рдзрд░्рдо рдпुрдж्рдз рдХी
рдЙрд╕ी рдХे рдЕрдирдЧिрдирдд рдЕрдзाрд░्рдоिрдХ, рдЕрдорд░्рдпाрджिрдд рдХृрдд्рдп
рдЪीрдЦ-рдЪीрдЦ рдХрд░ рдХрд╣ рд░рд╣े рд╣ैं рдХрд╣ाрдиी
рд░ाрдЬ्рдп рд▓िрдк्рд╕ा рдХे рдЙрд╕ рдЕрди्рдзेрдкрди рдХी
рдЬो рд╡िрдж्рдпрдоाрди рдеी рджोрдиों рд╣ी рдкрдХ्рд╖ों рдоें
рдХिрд╕ी рдоें рдХрдо рдХिрд╕ी рдоें рдЬ्рдпाрджा
рдЦूрди рд╕े рд▓рдердкрде рдХुрд░ुрдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХी рд╡рд╣ рдзрд░рддी
рдЬрд╣ाँ рдкाрдЮ्рдЪрдЬрди्рдпी рдорд╣ाрдШोрд╖ рдХे рд╕ाрде
рдЙрд╕ рдорд╣ाрдоाрдирд╡ рдХी рдЙрдкрд╕्рдеिрддि рдоें
рдЕрдаाрд░рд╣ рджिрди, рдЕрдаाрд░рд╣ рдЕрдХ्рд╖ौрд╣िрдгी рд╕ेрдиा
рдЬिрд╕рдХी рдиृрд╢ंрд╕рддा рд╡ рд╕ंрд╣ाрд░
рдХ्рд╖рдд-рд╡िрдХ्рд╖рдд рд╢рд╡ों рдкрд░ рдЕрдмрд▓ाрдУं рдХी рдЪीрдд्рдХाрд░
рджिрдЦाрддी рд╣ै рдоृрдд рдоाрдирд╡ीрдп рд╕ंрд╡ेрджрдиाрдУं рдХी рдкрд░ाрдХाрд╖्рдаा
рдЖрдЬ рд╕рд╣рд╕्рд░ाрдм्рджिрдпों рдХे рдмाрдж рднी
рд╕ुрдиाрдИ рдкрдб़ рд░рд╣ी рд╣ै рдЙрд╕рдХी рдкрджрдЪाрдк
рджिрдЦाрдИ рдкрдб़ рд░рд╣ी рд╣ै рдкुрдирд░ाрд╡ृрдд्рддि рдЙрди рд╡ृрдд्рддिрдпों рдХी
рдЬो рдиिрдоिрдд्рдд рдеीं рдЙрд╕ рдорд╣ाрдпुрдж्рдз рдХी
рдЬिрд╕рдоें рдоाрдирд╡ рд╣ी рдирд╣ीं, рдХुрдЪрд▓ी рдЧрдИ рдеी рдоाрдирд╡рддा
рд╕рдд्рддा рдХी рдЕрди्рдзी рджौрдб़ рдоें
рдЖрдЬ рднी рдж्рд╡ाрдкрд░ рдХी рддрд░рд╣
рд╕िंрд╣ाрд╕рди рд╣ी рд╣ै рдк्рд░рдоुрдЦ рдЕрднीрд╖्рдЯ
рд╢ाрд╕рдХों рдХा, рдпेрди, рдХेрди, рдк्рд░рдХाрд░ेрдг
рдЖрдЬ рднी рдмेрдкрд░рд╡ाрд╣ рд╣ैं рд╢ाрд╕рдХ
рдЙрдЪिрддाрдиुрдЪिрдд, рдзрд░्рдоाрдзрд░्рдо, рд╡ рдиीрддि-рдЕрдиीрддि рд╕े
рд╕рдд्рддा рдХे рдордж рдоें
рдЖрдЬ рднी рдЪाрд░ों рдиीрддिрдпाँ, рдЪाрд░ों рд╕्рддрдо्рдн
рдЦрдб़े рд╣ैं рд╣ाрде рдмांрдзे рд╕ाрдордиे рд╕рдд्рддा рдХे
рдХрд░рдиे рдХो рдЙрд╕рдХा рдкрде рдк्рд░рд╢рд╕्рдд
рд▓рдЧाрдХрд░ рдЕрдкрдиी рдЕрдкрд░िрдоिрдд рд╕ाрдорд░्рде्рдп
рдЖрдЬ рднी рдлेंрдХे рдЬा рд░рд╣े рдкाрд╕े
рддाрдХि рд╣рд░ाрдИ рдЬा рд╕рдХे рдоाрдирд╡рддा
рдЖрдЬ рднी рдЕрд╢्рд╡рдд्рдеाрдоा
рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं рджुрд░ुрдкрдпोрдЧ рдЕрдкрдиी рд╕ाрдорд░्рде्рдп рдХा
рдЖрдЬ рднी рдХी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै рдкुрд░рдЬोрд░ рдХोрд╢िрд╢
рддाрдХि рдЬрд▓ाрдпा рдЬा рд╕рдХे рд▓ोрдХрддंрдд्рд░
рдн्рд░рд╖्рдЯाрдЪाрд░ рдХे рд▓ाрдХ्рд╖ाрдЧृрд╣ рдоें
рдЖрдЬ рднी рди рдЬाрдиे рдХिрддрдиे рджुрд╢ाрд╕рди
рд░ोрдЬ рдХрд░рддे рд╣ैं рдЪीрд░ рд╣рд░рдг
рдХिрддрдиी рд╣ी рдж्рд░ौрдкрджिрдпों рдХा
рдФрд░ рд╡рд╣ рдХौрд░рд╡ी рд╕рднा рдЬिрд╕рдоें рд╡िрд░ाрдЬрдоाрди
рдмрдб़े-рдмрдб़े рдорд╣ाрд░рдеिрдпों рдХो рд╕ूंрдШ рдЧрдпा рдеा рд╕ाँрдк
рджिрдЦाрдИ рджेрддी рд╣ै рд╣ोрддी рд╣ुрдИ рдк्рд░рддिрдмिрдо्рдмिрдд
рдЖрдЬ рднी рднीрд░ु рд╕рдоाрдЬ рдоें
рдЗрддрдиा рд╣ी рдирд╣ीं рд╕рдд्рддा рдХे рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдоें
рд╕्рдд्рд░ी рдЕрд╕्рдоिрддा рдХे рд╣рд░рдг рдХी рд╡рд╣ рдШृрдгिрдд рдоाрдирд╕िрдХрддा
рдЪीрд░ рд╣рд░рдг рдХो рдЙрдж्рдпрдд рд╡े рдХ्рд░ूрд░ рд╣ाрде
рдФрд░ рдмेрдмрд╕ рдЕрдмрд▓ा рдХे рдЖँрд╕ुрдУं рдкрд░
рдоाрдирд╡рддा рдХो рд╢рд░्рдорд╕ाрд░ рдХрд░рддी
рд╡рд╣ рдиिрд░्рд▓рдЬ्рдЬ рд╣ँрд╕ी
рдмрджрд╕्рддूрд░ рдЬाрд░ी рд╣ै рдж्рд╡ाрдкрд░ рд╕े рдЖрдЬ рддрдХ
рдЖрдЬ рднी рд░рдЪे рдЬा рд░рд╣े рд╣ैं рд╕ाрдЬिрд╢ों рдХे рдЪрдХ्рд░рд╡्рдпूрд╣
рддाрдХि рд▓рд╣рд░ाрддा рд░рд╣े рдЙрдирдХा рдз्рд╡рдЬ
рдмрдЪा рд░рд╣े рдЙрдирдХा рд╕िंрд╣ाрд╕рди
рдЗрд╕рд▓िрдП рд╡рд╣ рдЪाрд╣рддे рд╣ैं рдЙрд▓рдЭाрдиा
рдЖрдЬ рдХे рдЕрднिрдорди्рдпु рдХो
рдЬाрддि, рдзрд░्рдо, рд╕рдо्рдк्рд░рджाрдп, рднाрд╖ा, рдХ्рд╖ेрдд्рд░,рдФрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рд╡ाрдж рдХे рдЕрднेрдж рдж्рд╡ाрд░ों рдкрд░
рдЖрдЬ рднी рди рдЬाрдиे рдХिрддрдиे рд╕ूрддрдкुрдд्рд░
рдЕрднिрд╢рдк्рдд рд╣ैं рдкीрдиे рдХो рдЕрдкрдоाрди рдХा рд╡рд╣ рдШूँрдЯ
рдЬिрд╕े рд╢्рд░ेрд╖्рда рдзрдиुрд░्рдзрд░ рд╡ рджाрдиी рд╣ोрдиे рдХे рдмाрдмрдЬूрдж
рдкीрддा рд░рд╣ा рддाрдЙрдо्рд░, рд╕ूрддрдкुрдд्рд░ рдиिрдпрддि рдоाрдирдХрд░
рдЖрдЬ рднी рдоिрд▓ рдЬाрддे рд╣ैं рдЕрдиाрдпाрд╕
рдЧुрд░ु рдж्рд░ोрдг рддрдеा рдПрдХрд▓рд╡्рдп
рдФрд░ рдЙрд╕ рдкрд░рдо्рдкрд░ा рдХा рдЕрдиुрд╕рд░рдг рдХрд░рддे рдкрдж рдЪिрд╣्рди
рдкिрддाрдорд╣ рднीрд╖्рдо рдХी рд╡рд╣ рдЕрд╕рд╣ाрдпрддा
рднрд░ी рд╕рднा рдоें рдХौрд░рд╡ी рдЕрдиीрддि рдХा рд╡рд╣ рдоौрди рд╕рдорд░्рдерди
рдЬिрд╕े рджेрдЦ рдЭुрдХ рдЬाрддीं рд╣ैं рдЖँрдЦें рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХी
рдЖрдЬ рднी рд╢рд░्рдо рд╕े
рджिрдЦाрдИ рджेрддी рд╣ै рд╕рджिрдпों рдХे рдмाрдж рднी
рдЙрди рдмेрдмрд╕ рд▓ाрдЪाрд░ рдмूрдв़ी рдЖँрдЦों рдоें
рд▓ेрдЯे рд╣ुрдП рдоृрдд्рдпु рд╢ैрдп्рдпा рдХे рдиिрдХрдЯ
рд╕рдн्рдпрддा рдФрд░ рдк्рд░рдЧрддि рдХा рдвिंрдвोрд░ा рдкीрдЯрдиे рд╡ाрд▓ों
рд╣рдо рдЦрдб़े рд╣ैं рдЖрдЬ рднी рд╡рд╣ीं
рдЬрд╣ाँ рд╣рдо рдЦрдб़े рдеे рд╣рдЬाрд░ों рд╕ाрд▓ рдкрд╣рд▓े
рднрд╡िрд╖्рдп рдЬрдм рднी рдХрд╕ेрдЧा рд╣рдоें, рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХी рдХрд╕ौрдЯी рдкрд░
рддрдм рдиिрд╢्рдЪिрдд рд╣ी рдЦрдб़ा рдХрд░ेрдЧा рдк्рд░рд╢्рдирдЪिрд╣्рди
рд╣рдоाрд░ी рдк्рд░рдЧрддि рдкрд░
рд╣рдоाрд░े рд╕рдн्рдп рд╣ोрдиे рдкрд░।
________________
(2) рд╢рдм्рджों рдХी рдПрдХ рдлौрдЬ
рд╕ुрдмрд╣-рд╕ुрдмрд╣ рдЦोрдЬрддे рд╣ुрдП
рдЕрдкрдиी рд░ूрдаी рд╣ुрдИ рд╡рд╣ рдХिрддाрдм
рдЬो рдЫिрдк рдЧрдИ рд╣ोрдЧी рдЬाрдХрд░ рд╢ाрдпрдж рдЙрд╕ рдЕрд▓рдоाрд░ी рдоें
рдЬिрд╕рдоें рд░рд╣рддीं рдеीं рди рдЬाрдиे рдоेрд░ी рдХिрддрдиी рдХिрддाрдмें
рдЬिрдирд╕े рдирд╣ीं рд╣ोрддी рдеी рдоेрд░ी рддрдиिрдХ рднी рдмाрдд
рди рдЬाрдиे рдХिрддрдиीं рд╕ाрд▓ों рд╕े
рдЕрдЪाрдирдХ рджेрдЦрдХрд░ рдоुрдЭे рдЕрдкрдиे рд╕ाрдордиे
рдПрдХ рдзाрд░्рдоिрдХ рдХिрддाрдм рдХे рдкрди्рдиों рд╕े
рдЭुँрдЭрд▓ाрдХрд░ рдиिрдХрд▓ рдкрдб़ी рд╢рдм्рджों рдХी рдПрдХ рдлौрдЬ
рдЬिрдирдХी рд▓ाрд▓-рд▓ाрд▓ рдЖँрдЦों рдоें
рджिрдЦाрдИ рджे рд░рд╣ी рдеी рд╕ाрдл-рд╕ाрдл
рдоेрд░े рдмाрдд рди рдХрд░рдиे рдХी рдкीрдб़ा
рд╢ाрдпрдж рдЬिрд╕рдХी рд╡рдЬрд╣ рд╕े
рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХрддा
рдмрди рдЧрдИ рдеीं рдоेрд░ी рджुрд╢्рдорди
рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рдХрд░ рджी рдеी рд╣рдд्рдпा
рдоेрд░ी рд╕ंрд╡ेрджрдиाрдУं рдХी
рдоेрд░े рд╕ंрд╕्рдХाрд░ों рдХी।
________
(3) рдКँрдЪाрдЗрдпाँ
рдКँрдЪाрдЗрдпाँ рдирд╣ीं рдоिрд▓рддी рд╣ैं рдЕрдиाрдпाрд╕
рдКँрдЪाрдЗрдпाँ рдирд╣ीं рд╣ोрддीं рд╣ैं рдЦ्рд╡ाрдмों рдХी рдЕрдк्рд╕рд░ाрдПँ
рдКँрдЪाрдЗрдпाँ рдирд╣ीं рд╣ोрддीं рд╣ैं рдорд╣рдмूрдмा рдХे рдЧाрд▓ рдХा рдЪुрдо्рдмрди
рдкाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЗрди्рд╣ें рдЬрдЧाрдиी рдкрдб़рддी рд╣ै
рджूрдм рдХी рдоाрдиिंрдж
рдЙрда рдЦрдб़े рд╣ोрдиे рдХी рдЕрджрдо्рдп рдЬिрдЬीрд╡िрд╖ा
рдЗрддрдиा рд╣ी рдирд╣ीं рд╕ोрдиे рдХी рддрд░рд╣
рдХрд╕рдиा рдкрдб़рддा рд╣ै рд╕्рд╡рдпं рдХो
рд╕рдордп рдХी рдХрд╕ौрдЯी рдкрд░
рдХ्рдпों рдХि рдКँрдЪाрдЗрдпाँ рд╣ोрддीं рд╣ैं
рдЖрдХाрд╢ рдХे рддाрд░े
рдФрд░ рдоुрда्рдаी рдоें рд░ेрдд।
________
(4) рдЖрджрдоी
рдоुрд╢्рдХिрд▓ рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै рдЖрдЬ
рд╕рдордЭрдиा рдЖрджрдоी рдХो
рд╡ैрд╕े рд╣ी рдЬैрд╕े
рдирд╣ीं рд╕рдордЭा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै
рдмिрдиा рдЫुрдП, рдЧрд░्рдо рд╣ोрдиा рдкाрдиी рдХा
рдмिрдиा рд╕ूँрдШे, рд╕ुрдЧрди्рдзिрдд рд╣ोрдиा рдлूрд▓ рдХा
рдФрд░ рдмिрдиा рдЦाрдП рд╕्рд╡ाрджिрд╖्рдЯ рд╣ोрдиा рднोрдЬрди рдХा
рдХ्рдпोंрдХि рдЬैрд╕े
рдЫूрдиा, рд╕ूँрдШрдиा рдФрд░ рджेрдЦрдиा
рдирд╣ीं рдХрд░рддा рд╣ै рдк्рд░рдоाрдгिрдд
рдкाрдиी рдХी рдЧрд░्рдоाрд╣рдЯ
рдлूрд▓ рдХी рд╕ुрдЧрди्рдзि
рдФрд░ рд╕्рд╡ाрдж рднोрдЬрди рдХा
рд╡ैрд╕े рд╣ी рд╕िрд░्рдл рдЖрджрдоी рдХी рд╢рдХ्рд▓
рдирд╣ीं рдХрд░рддी рд╣ै рдк्рд░рдоाрдгिрдд
рдЖрджрдоी рдХा рдЖрджрдоी рд╣ोрдиा।
________
(5) рдХрд╡िрддा
рд╡рд╣ рдХрд╡िрддा рдЬो
рд░рд╣рддी рдеी рдХрднी рдЧрд▓े рдХा рд╣ाрд░
рдЬिрд╕рд╕े рдиिрдХрд▓рддी рдеी рдЧрди्рдз
рдУрдЬ, рдоाрдзुрд░्рдп рдФрд░ рдк्рд░рд╕ाрдж рдХी
рд╡рд╣ рдХрд╡िрддा рдЬिрд╕े рд╕ुрдирдХрд░
рджौрдб़ рдкрдб़рддी рдеीं рдо्рдпाрди рд╕े рддрд▓рд╡ाрд░ें
рдЪीрд░рдиे рдХो рд╢рдд्рд░ु рдХा рд╡рдХ्рд╖
рдЙрддрд░ рдЖрддी рдеी рдЦ्рд╡ाрдмों рдХी рдЕрдк्рд╕рд░ा
рдХрд▓्рдкрдиा рдХे рдЖрдХाрд╢ рд╕े
рд╣ो рдЬाрддे рдеे рдоूрд░्рдЫिрдд рдорд╣ाрдк्рд░рднु рдЪैрддрди्рдп
рд╣ोрдХрд░ рдЖрдд्рдорд╡िрднोрд░
рдЭрд▓рдХрдиे рд▓рдЧрддे рдеे рд╕ाрд╡рди-рднाрджों
рд╡िрд░рд╣рдгी рдХी рдЖँрдЦों рд╕े
рдЖрдЬ рдЙрд╕ рд╣ृрджрдп рдХी рд░ाрдиी рдХो
рдХрд░ рд▓िрдпा рд╣ै рдХैрдж
рдоुрда्рдаी рднрд░ рдЖрдХ्рд░ाрди्рддाрдУं рдиे
рдмुрдж्рдзि рдХे рджुрд░्рдЧ рдоें
рдЬрд╣ाँ рдХрд░ рд▓ी рдЧрдИ рд╣ै рд╣рд░рдг
рдЙрд╕рдХी рд╕ुрди्рджрд░рддा, рд╕ुрдХुрдоाрд░рддा рд╡ рд╕рд░рд╕рддा
рдФрд░ рдкрд╣рдиा рджिрдП рд╣ैं рдЙрд╕े
рдирд╡ीрди рдмिрдо्рдмों рдХे рдмेрд░ंрдЧ рд╡рд╕्рдд्рд░
рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рдЫीрди рд▓ी рд╣ै рдЙрд╕рдХी рд╕ुрди्рджрд░рддा
рдирд╡ рдк्рд░рддीрдХों рдХी рд╣рдердХрдб़िрдпों рдФрд░ рдмेрдб़िрдпों рдиे
рдЫीрди рд▓ी рд╣ै рдЙрд╕рдХी рд╕ुрдХुрдоाрд░рддा
рд╡िрдЪाрд░ों рдХी рдЬрдЯिрд▓рддा рдоें
рд╡िрд▓ुрдк्рдд рд╣ो рдЧрдИ рд╣ै рдЙрд╕рдХी рд╕рд░рд╕рддा
рдЕрддिрд╢рдп рд╡िрдж्рд╡рддा рдХी рдмрди्рджिрд╢ों рдиे
рдмрдиा рджिрдпा рд╣ै рдЙрд╕े
рдПрдХ рдкрдд्рдерд░
рдЬिрд╕рд╕े рдирд╣ीं рдлूрдЯрддी
рдХोрдИ рдЬрд▓рдзाрд░
рдЬो рдХрд░ рд╕рдХे рд╣рд░ा-рднрд░ा
рдорд░ुрд╕्рдерд▓ рдХो।