Showing posts with label рдЕрд╕рдоी. Show all posts
Showing posts with label рдЕрд╕рдоी. Show all posts

рдЕрд╕рдоीрдпा рд▓ोрдХ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдоें рд╕्рдд्рд░ी

- рдХाрдоाрдЦ्рдпा рдиाрд░ाрдпрдг рд╕िंрд╣

рд╕рд╣ рдЖрдЪाрд░्рдп (рд╣िрди्рджी), рд░ंрдЧाрдкाрд░ा рдорд╣ाрд╡िрдж्рдпाрд▓рдп, рд░ंрдЧाрдкाрд░ा – 784505 , рд╢ोрдгिрддрдкुрд░, рдЕрд╕рдо
рдЪрд▓рднाрд╖ +91 943 526 4639
рдИрдоेрд▓: knsghy@gmail.com


рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рдХे рдкूрд░рдХ рд╣ैं। рд▓ोрдХрд╕ाрд╣िрдд्рдп рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХा рдПрдХ рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЕंрдЧ рд╣ै। рдЖрджिрдо рдШुрдоंрддु рдпा рдпाрдпाрд╡рд░ी рд▓ोрдЧों рдХा рдЬीрд╡рди рдЬंрдЧрд▓ो рдпा рдк्рд░рдХृрддि рдХे рдмीрдЪ рдЬрди्рдо рдФрд░  рдоृрдд्рдпु рдХे рдЦेрд▓ рдХे рд╕ाрде рдмीрддрддा рд░рд╣ा। рдХрдмीрд▓ाрдИ рдЬीрд╡рди рдХे рд░ाрдЧ-рдж्рд╡ेрд╢ рд╕े рдЙрдкрдЬे рдЗрд╕ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдкрд░ंрдкрд░ा рдХा рдоूрд▓ рдмीрдЬ рд╡рд╣ीँ рдЫुрдкा рд╣ै। рдкूрд░्рд╡ोрдд्рддрд░ рднाрд░рдд рдХा рдоुрдЦ्рдпрдж्рд╡ाрд░ рдЕрд╕рдо рд╣ै। рдиेрдлा, рдиाрдЧाрд▓ैंрдб, рдордгिрдкुрд░ рдХे рдХुрдЫ рд╣िрд╕्рд╕े, рдд्рд░िрдкुрд░ा рдФрд░ рдоिрдЬोрд░рдо рдХрднी рдЗрд╕ी рдмृрд╣рдд्рддрд░ рдЕрд╕рдо рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ुрдЖ рдХрд░рддे рдеे। рдпрд╣ाँ рдХा рдоूрд▓ рдиिрд╡ाрд╕ी рдХрдЫाрдбी рдХрд╣े рдЬाрддे рд╣ैं। рдХाрд▓ांрддрд░ рдоें рдпрд╣ी рдХрдЫाрдбी рдХрдИ рдиाрдоों рд╕े рдЬाрдиे рдЧрдП। рдЕрд╕рдо рдХा рдмрд░ो рдЬрдирдЬाрддि рдЗрди्рд╣ी рдХा рдПрдХ рд░ूрдк рд╣ै। рдЕрд╕рдо рдкूрд░्рд╡ोрдд्рддрд░ рдХा рдмреЬा рдк्рд░рджेрд╢ рд╣ै рдЬिрд╕рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рднाрд╖ा рдЕрд╕рдоीрдпा рд╣ै ।  рдпрд╣ाँ рдХी рдЕрди्‍рдп рднाрд╖ाрдПँ рд╣ैं – рддाрдИ, рджिрдоाрд╖ा, рдмोрдб़ो, рдХाрд░्рдмी, рдоिрд╕िंрдЧ, рд░ाрднा, рдоीрд░ी рдЖрджि। рд▓ोрдХрд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдЕрд╕рдо рдмрд╣ुрдд рд╕рдоृрдж्рдз рд╣ै। рдЕрд╕рдоीрдпा рд▓ोрдХрд╕ाрд╣िрдд्рдп рдоें рдиाрд░ी рдФрд░ рдк्рд░ेрдо рдХा рдЕрддिрд╡िрд╢िрд╖्рдЯрдкूрд░्рдг рд╕्рдеाрди рд╣ै। рд▓ोрдХрд╕ाрд╣िрдд्рдп рдоें рд╕्рдд्рд░ी рдЕрдиंрддाрд░ूрдкा рд╣ै – рдоाँ, рдмрд╣рди, рднрдЧрдиी, рдмेрдЯी, рдк्рд░िрдп, рдкрдд्рдиी рдЖрджि рддो рд╣ै рд╣ीं, рд╕рдордп-рд╕рдордп рдкрд░ рдиाрд░ी рдХो рдХрджрд░्рдпрдкूрд░्рдгा рд░ाрдХ्рд╖рд╕ी рдХे рд░ूрдк рдоें рднी рдЪिрдд्рд░िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рд▓ोрдХрд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХी рд╕ृрд╖्рдЯि рдХा рдХोрдИ рдпрдеाрдиिрд░्рджिрд╖्рдЯ рд╕рдордп рдирд╣ीं рд╣ै। рдЕрддः рдХрд╣ा рдирд╣ीं рдЬा рд╕рдХрддा рдХि рдиाрд░ी рдХрдм рдХिрд╕ рд╕рдордп рд╕े рдХिрд╕ рд░ूрдк рдоें рд╕рдоाрдЬ рдиे рджेрдЦрдиा рдЖрд░рдо्рдн рдХिрдпा। рдЗрди рд▓ोрдХрдХрдеाрдУं, рд▓ोрдХрдЧीрддों, рд▓ोрдХрдЧाрдеाрдУं рдЖрджि рд╕े рдпрд╣ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ोрддा рд╣ै рдХि рд╡ृрд╣рдж् рдЕрд╕рдоीрдпा рд╕рдоाрдЬ рдоें рд╕्рдд्рд░ी рдПрдХ рд╕рдордп рд╕рдоाрдЬ рдоें рдЙрдЪ्рдЪ рдЖрд╕рди рдкрд░ рд╡िрд░ाрдЬрдоाрди рдеी। рдпрд╣ рдЕрдм рднी рджिрдЦрддा рд╣ै рдЬрдм рд╣рдо рдЗрдирдХी рддुрд▓рдиा рднाрд░рдд рдХे рдЕрди्рдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рд╕े рдХрд░рддे рд╣ैं।

рд▓ोрдХрд╕ाрд╣िрдд्рдп рдЬрдирд╕ाрдзाрд░рдг рдХे рдпुрдЧ рдк्рд░рдЪрд▓िрдд рдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рдЕрднिрдЬ्рдЮрддा рдХा рд╡ाрд╣्рдп рдк्рд░рдХाрд╢ рд╣ै। рдЗрд╕ рд╢्рд░ेрдгी рдХेрд╕рд╣िрдЯी рдХे рдЖрджिрдо рд╕्рд░рд╖्рдЯाрдУं рдХे рдЕрдХ्рд╖рд░ рдЬ्рдЮाрди рд╕े рдк्рд░ाрдпः рдЕрдирднिрдЬ्рдЮ рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рдЗрд╕рдХा рдЖрд░ंрднिрдХ рд░ूрдк рдЕрд▓िрдЦिрдд рдФрд░ рдоौрдЦिрдХ рд╣ीं рд░рд╣ा рд╣ै, рдЬो рдкीреЭी-рдбрд░-рдкीреЭी рдиिрд░ंрддрд░ рдЖрдЧे рдмреЭрддा рд░рд╣ा рд╣ै। рд╕्рдеाрди, рд╕рдоाрдЬ рдФрд░ рд╕рдордп рднेрдж рд╣ोрддे рд╣ुрдП рднी рдЗрд╕ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХी рдЕрдкрдиी рдПрдХ рддाрд░рддрдо्рдпрддा рд╣ै। рдЕрд░्рдеाрдд рд▓ोрдХрд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХे рдоूрд▓ рднाрд╡ рдХा рд╕рджृрд╢्рдп рдмрд╣ुрдд рд╣рдж рддрдХ рдПрдХ рд╣ीं рд╣ै।

рд╡рд╕्рддुрддः рд╡्рдпрдХ्рддि рдЕрдкрдиे рдЖрд░ंрднिрдХ рдЬीрд╡рди рдХे рд░рд╣рд╕्рдп рдХो рдк्рд░рдХृрддि рдХे рд╕ाрде рдЬोрдбрдХрд░ рджेрдЦрддा рд░рд╣ा, рдкрд░ рдЙрд╕рдХे рднेрдж рдХो рдХрднी рднेрдж рдирд╣ीं рдкाрдпा। рдЕрддः рдЙрд╕рдиे рдк्рд░рдХृрддि рдоें рд╣ी рдЕрд▓ौрдХिрдХ рд╕рдд्рддा рдХो рдЦोрдЬрдиा рдЖрд░рдо्рдн рдХрд░ рджिрдпा рдФрд░ рдЙрд╕े рд╣ीं рдорд╣िрдоाрдоंрдбिрдд рдХिрдпा। рд╡े рдпрд╣ рдоाрдирдХрд░ рдЪрд▓рдиे рдХो рдмाрдз्рдп рдеे рдХि рдк्рд░рдХृрддि рдЬрдЧрдд рдоें рд╡िрд╡िрдз рдФрд░ рдЕрд▓ौрдХिрдХ рд╢рдХ्рддि рд╣ै। рд╡рд╕्рддुрддः рдРрд╕ा рдХрд╣े рдХी рджुрдиिрдпा рдХा рдкрд╣рд▓ा рд╡्рдпрдХ्рддि рдЬрдм рдЗрд╕ рдзрд░рддी рдкрд░ рдЖрдпा рд╣ोрдЧा рддो рд╡рд╣ – рдкाрдиी рдХी рдЖрд╡ाрдЬ, рдШрдирдШोрд░ рд╡рд░्рд╖ा, рдмिрдЬрд▓ी рдХे рдХреЬрдХрдиे рдЖрджि рд╕े рд╡рд╣ рдбрд░ा рд╣ोрдЧा рдФрд░ рдХिрд╕ी рдЕрджृрд╢्рдп рд╕рдд्рддा рдХे рдк्рд░рддि рдЖрд╕्рдеाрд╡ाрди рд╣ुрдЖ рд╣ोрдЧा рдФрд░ рдпрд╣ीं рд╕े рд▓ोрдХрд╕ाрд╣िрдд्рдп, рд▓ोрдХрдзрд░्рдо, рд▓ोрдХрд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдЗрдд्рдпाрджि рдХी рдзрд░рдиा рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ुрдИ рд╣ो। рдРрд╕े рд╣ी рдз्рдпाрди-рдзाрд░рдгाрдУं рд╕े рдЖрджिрдо рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рдорди рдоें рдЕрд▓ौрдХिрдХ рд╕рдд्рддा рдХे рдк्рд░рддि рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдЙрдд्рдд्рдкрди्рди рд╣ुрдЖ рд╣ोрдЧा। рдФрд░, рдЗрд╕ी рд╕े рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ुрдЖ рд╕्рддूрддि рдоूрд▓рдХ рдЧीрдд, рдХрдеा, рдЧाрдеा рдЖрджि рддрдеा рдпрд╣ी рд╣ै рдкрд░рд╡рд░्рддी рд▓ोрдХрд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХी рдЖрдзाрд░-рднूрдоि। рдпрджि рд╣рдо рд╕рдоाрдЬ рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдпा рдиृрддрдд्рдд्рд╡ рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХी рдоाрдиे рддो рд╡рд╣ рдоाрдирд╡ рдХो рдмрди्рджрд░, рдЪिрдо्рдкांрдЬी рдпा рдЧोрдбिрд▓्рд▓ा рд╕े рд╡िрдХрд╕िрдд рдоाрдирддा рд╣ै। рдФрд░ рдЬाрдирд╡рд░ों рдоें рднी рд╣рдо рд╕ुрдЦ, рджुःрдЦ, рдбрд░, рд░ाрдЧ, рдж्рд╡ेрд╖, рдЕрд╡рд╕ाрдж, рдЙрдд्рд╕ाрд╣, рдк्рд░ेрдо, рдЧुрд╕्рд╕ा рдЖрджि рджेрдЦрддे рд╣ै। рдЕрд░्рдеाрдд, рд╡рд╣ рдЬाрдирд╡рд░ рд╡ाрд▓ी рдк्рд░рд╡ृрддि рдЕрдм рднी рд╣рдордоें рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд╣ै। рдЖрдЪाрд░्рдп рд╣рдЬाрд░ी рдк्рд░рд╕ाрдж рдж्рд╡िрд╡ेрджी рдХा рдиिрдмंрдз “рдиाреЩूрди рдХ्рдпों рдмреЭрддे рд╣ैं” рдЗрд╕ी рдУрд░ рд╕ंрдХेрдд рдХрд░рддा рд╣ै। рдордиोрд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдпुंрдЧ рдоाрдирддा рд╣ै рдХि рдЖрджिрдо рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рдЕрдЬ्рдЮाрдирддा рдХे рдХाрд░рдг рд╣ीं рд╡िрд╡िрдз рджैрд╡िрдХ рд╢рдХ्рддिрдпों рдХा рдЬрди्рдо рд╣ुрдЖ рдФрд░ рд╡рд╣ рджैрд╡ी рд╢рдХ्рддिрдпों рдХे рдЗрдЪ्рдЫा рдпा рдЕрдиुрдХрдо्рдкा рдкрд░ рд╣ीं рд╡ैрдпрдХ्рддिрдХ рдЬीрд╡рди рдХा рд╕ुрдЦ-рджुःрдЦ, рднрдп-рдЙрдд्рд╕ाрд╣, рдЬрди्рдо-рдоृрдд्рдпु рдЖрджि рдХो рдиिрд░्рднрд░ рдоाрдирддा рд╣ै।

рдкूрд░्рд╡ोрдд्рддрд░ рднाрд░рдд рдХा рдоुрдЦ्рдпрдж्рд╡ाрд░ рдЕрд╕рдо рд╣ै। рдиेрдлा, рдиाрдЧाрд▓ैंрдб, рдордгिрдкुрд░ рдХे рдХुрдЫ рд╣िрд╕्рд╕े, рдд्рд░िрдкुрд░ा рдФрд░ рдоिрдЬोрд░рдо рдХрднी рдЗрд╕ी рдмृрд╣рдд्рддрд░ рдЕрд╕рдо рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ुрдЖ рдХрд░рддे рдеे। рдпрд╣ाँ рдХा рдоूрд▓ рдиिрд╡ाрд╕ी рдХрдЫाрдбी рдХрд╣े рдЬाрддे рд╣ैं। рдХाрд▓ांрддрд░ рдоें рдпрд╣ी рдХрдЫाрдбी рдХрдИ рдиाрдоों рд╕े рдЬाрдиे рдЧрдП। рдЕрд╕рдо рдХा рдмрд░ो рдЬрдирдЬाрддि рдЗрди्рд╣ी рдХा рдПрдХ рд░ूрдк рд╣ै। “рднाрд░рдд рдХा рдкूрд░्рд╡ोрдд्‍рддрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдмांрдЧ्‍рд▓ाрджेрд╢, рднूрдЯाрди, рдЪीрди, рдо्‍рдпांрдоाрд░ рдФрд░ рддिрдм्‍рдмрдд, рдЗрди рдкाँрдЪ рджेрд╢ों рдХी рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्‍рдЯ्рд░ीрдп рд╕ीрдоा рдкрд░ рдЕрд╡рд╕्‍рдеिрдд рд╣ै । рдЕрд╕рдо, рдЕрд░ुрдгाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢, рдордгिрдкुрд░, рдоेрдШाрд▓рдп, рдоिрдЬोрд░рдо, рдиाрдЧाрд▓ैंрдб, рдд्рд░िрдкुрд░ा рдФрд░ рд╕िрдХ्‍рдХिрдо- рдЗрди рдЖрда рд░ाрдЬ्‍рдпों рдХा рд╕рдоूрд╣ рдкूрд░्рд╡ोрдд्‍рддрд░ рднौрдЧोрд▓िрдХ, рдкौрд░ाрдгिрдХ, рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдПрд╡ं рд╕ाрдорд░िрдХ рджृрд╖्‍рдЯि рд╕े рдЕрдд्‍рдпंрдд рдорд╣рдд्‍рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै । рд╕ैрдХрдб़ों рдЖрджिрд╡ाрд╕ी рд╕рдоूрд╣ рдФрд░ рдЙрдирдХी рдЙрдкрдЬाрддिрдпाँ, рдЕрд╕ंрдЦ्‍рдп рднाрд╖ाрдПँ рд╡ рдмोрд▓िрдпाँ, рднिрди्‍рди–рднिрди्‍рди рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рд░рд╣рди-рд╕рд╣рди, рдЦाрди-рдкाрди рдФрд░ рдкрд░िрдзाрди, рдЕрдкрдиे-рдЕрдкрдиे рдИрд╢्‍рд╡рд░ीрдп рдк्рд░рддीрдХ, рдЖрдз्‍рдпाрдд्‍рдоिрдХрддा рдХी рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд╕ंрдХрд▓्‍рдкрдиाрдПँ рдЗрдд्‍рдпाрджि рдХे рдХाрд░рдг рдпрд╣ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдЕрдкрдиी рд╡िрд╢िрд╖्‍рдЯ рдкрд╣рдЪाрди рд░рдЦрддा рд╣ै । рдкрд░्рд╡рддрдоाрд▓ाрдПँ,рд╣рд░िрдд рдШाрдЯिрдпाँ рдФрд░ рд╕рджाрдмрд╣ाрд░ рд╡рди рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдиैрд╕рд░्рдЧिрдХ рд╕ौंрджрд░्рдп рдоें рдЕрднिрд╡ृрдж्рдзि рдХрд░рддे рд╣ैं। рдЬैрд╡-рд╡िрд╡िрдзрддा, рд╕ांрд╕्‍рдХृрддिрдХ рдХौрдоाрд░्рдп, рд╕ाрдоूрд╣िрдХрддा-рдмोрдз, рдк्рд░рдХृрддि рдк्рд░ेрдо, рдЕрдкрдиी рдкрд░ंрдкрд░ा рдХे рдк्рд░рддि рд╕рдо्‍рдоाрди рднाрд╡ рдкूрд░्рд╡ोрдд्‍рддрд░ рднाрд░рдд рдХी рдЕрдж्рд╡िрддीрдп рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ рд╣ैं । рдЕрдиेрдХ рдЙрдЪ्‍рдЫृंрдЦрд▓ рдирджिрдпों, рдЬрд▓- рдк्рд░рдкाрддों, рдЭрд░рдиों рдФрд░ рдЕрди्‍рдп рдЬрд▓ рд╕्рд░ोрддों рд╕े рдЕрднिрд╕िंрдЪिрдд рдкूрд░्рд╡ोрдд्‍рддрд░ рдХी рднूрдоि рд▓ोрдХ рд╕ाрд╣िрдд्‍рдп рдХी рджृрд╖्‍рдЯि рд╕े рднी рдЕрдд्‍рдпंрдд рдЙрд░्рд╡рд░ рд╣ै ।

рдорд╣ाрднाрд░рдд рдоें рдЕрд╕рдо рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдк्рд░ाрдЧрдЬ्рдпोрддिрд╖рдкुрд░ рдХे рд░ूрдк рдоें рдоिрд▓рддा рд╣ै। рдХाрд▓िрдХा рдкुрд░ाрдг рдоें рднी рдХाрдорд░ूрдк – рдк्рд░ाрдЧрдЬ्рдпोрддिрд╖рдкुрд░ рдХा рд╡рд░्рдгрди рд╣ै। рдпрдЬुрд░्рд╡ेрдж рдоें рд╕рд░्рд╡рдк्рд░рдердо ‘рдХिрд░ाрдд’ рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдЙрдкрд░ांрдд рдЕрдерд░्рд╡рд╡ेрдж, рд░ाрдоाрдпрдг рдПрд╡ं рдорд╣ाрднाрд░рдд рдоें рднी рдЙрди рдоंрдЧोрд▓ рдоूрд▓ рдХी рднाрд░рддीрдп рдЬрдирдЬाрддिрдпों рдХी рдЪрд░्рдЪा рдоिрд▓рддी рд╣ै рдЬो рджेрд╢ рдХे рдЙрдд्рддрд░ – рдкूрд░्рд╡ी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХी рдкрд░्рд╡рддрдШाрдЯिрдпों рдПрд╡ं рдХрди्рджрд░ाрдУं рдоें рдиिрд╡ाрд╕ рдХрд░рддी рд╣ैं। рдм्рд░рд╣्рдордкुрдд्рд░ рдШाрдЯिрдпों рдХा рд╕ंрдмंрдз рдХिрд░ाрдд рд╕े рд╣ै। рд╕ंрд╕्рдХृрддрднाрд╖ी рдЖрд░्рдпों рдиे рдПрдХ рдЬाрддि рдХे рд▓ोрдЧों рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдХिрдпा рд╣ै рдЬिрдирдХा рд░ंрдЧ рдкीрд▓ा рдФрд░ рдЖрдХृрддि рдЪीрдиी рд▓ोрдЧों рдХे рд╕рдоाрди рдеी। рдЗрд╕ рд╡рд░्рдЧ рдХे рд▓ोрдЧों рдХो рдЖрд░्рдп ‘рдХिрд░ाрдд’ рдХрд╣рддे рдеे। рдорд╣ाрднाрд░рдд рдХे рд╡िрдЦ्рдпाрдд рдпोрдж्рдзा рд░ाрдЬा рднрдЧрджрдд्рдд рдкूрд░्рд╡ोрдд्рддрд░ рднाрд░рдд рдХे рдеे। рдбॉ рд░ाрдордзाрд░ी рд╕िंрд╣ рджिрдирдХрд░ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ “рдХिрд░ाрддों рдХा рдоूрд▓ рдЕрднीрдЬрди рдкूрд░्рд╡ी рдЪीрди рдоें рдеा । рд╡рд╣ीं рд╕े рд▓ोрдЧ рддिрдм्рдмрдд, рдиेрдкाрд▓, рдмрд░्рдоा, рдЕрд╕рдо, рдЙрдд्рддрд░ी рдмंрдЧाрд▓ рдФрд░ рдЙрдд्рддрд░ी рдмिрд╣ाрд░ рдоें рдЖрдП। рднाрд░рдд рдоें рдХिрд░ाрддों рдХा рдЖрдЧрдорди рдХрдм рд╣ुрдЖ, рдпрд╣ рдиिрд╢्рдЪिрдд рд░ूрдк рд╕े рдирд╣ीं рдХрд╣ा рдЬा рд╕рдХрддा। рдпрдЬुрд░्рд╡ेрдж рдФрд░ рдЕрдерд░्рд╡рд╡ेрдж рдоें рдХिрд░ाрддों рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рд╣ै। рдЙрд╕ рд╕рдордп рдХे рдЕрди्рдп рдк्рд░рдоाрдгों рд╕े рднी рдпрд╣ рдЕрдиुрдоाрди рдиिрдХрд▓рддा рд╣ै рдХि рдХिрд░ाрдд рдИрд╕ा рд╕े рдПрдХ рд╣реЫाрд░ рд╡рд░्рд╖ рдкूрд░्рд╡ рднाрд░рдд рдкрд╣ुँрдЪ рдЧрдП рдеे рдФрд░ рд╡े рд╣िрдоाрд▓рдп рдХी рддрд░ाрдИ рддрдеा рдкूрд░्рд╡ी рднाрд░рдд рдоें рдЖрдмाрдж рдеे। рдиेрдкाрд▓ рдХे рдиेрд╡ाрд░ рдФрд░ рдХिрд░ंрддी рд▓ोрдЧ, рдХрд╢्рдоीрд░ рдХे рд▓рдж्рджाрдЦी, рджाрд░्рдЬिрд▓िंрдЧ рдХे рд▓ेрдкрдЪा, рдд्рд░िрдкुрд░ा рдФрд░ рдордгिрдкुрд░ рдХे рдХ्рд╖рдд्рд░िрдп, рдЙрдд्рддрд░ рдЕрд╕рдо рдХे рдЕрдХ्рдХा, рдоीрд░ी, рдЕрдмोрд░ рдФрд░ рдоिрд╢्рдоि рд▓ोрдЧ рдХिрд░ाрдд рд╡ंрд╢ рдХे рд╣ैं।рез”

рдЕрд╕рдо рдкूрд░्рд╡ोрдд्рддрд░ рдХा рдмреЬा рдк्рд░рджेрд╢ рд╣ै рдЬिрд╕рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рднाрд╖ा рдЕрд╕рдоीрдпा рд╣ै ।  рдпрд╣ाँ рдХी рдЕрди्‍рдп рднाрд╖ाрдПँ рд╣ैं – рддाрдИ, рджिрдоाрд╖ा, рдмोрдб़ो, рдХाрд░्рдмी, рдоिрд╕िंрдЧ, рд░ाрднा, рдоीрд░ी рдЖрджि। рд▓ोрдХрд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдЕрд╕рдо рдмрд╣ुрдд рд╕рдоृрдж्рдз рд╣ै। рдЕрд╕рдоीрдпा рд▓ोрдХрд╕ाрд╣िрдд्рдп рдоें рдиाрд░ी рдФрд░ рдк्рд░ेрдо рдХा рдЕрддिрд╡िрд╢िрд╖्рдЯрдкूрд░्рдг рд╕्рдеाрди рд╣ै। рд▓ोрдХрд╕ाрд╣िрдд्рдп рдоें рд╕्рдд्рд░ी рдЕрдиंрддрд░ूрдкा рд╣ै – рдоाँ, рдмрд╣рди, рднрдЧрдиी, рдмेрдЯी, рдк्рд░िрдп, рдкрдд्рдиी рдЖрджि рддो рд╣ै рд╣ीं, рд╕рдордп-рд╕рдордп рдкрд░ рдиाрд░ी рдХो рдХрджрд░्рдпрдкूрд░्рдгा рд░ाрдХ्рд╖рд╕ी рдХे рд░ूрдк рдоें рднी рдЪिрдд्рд░िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рд▓ोрдХрд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХी рд╕ृрд╖्рдЯि рдХा рдХोрдИ рдпрдеाрдиिрд░्рджिрд╖्рдЯ рд╕рдордп рдирд╣ीं рд╣ै। рдЕрддः рдХрд╣ा рдирд╣ीं рдЬा рд╕рдХрддा рдХि рдиाрд░ी рдХрдм рдХिрд╕ рд╕рдордп рд╕े рдХिрд╕ рд░ूрдк рдоें рд╕рдоाрдЬ рдиे рджेрдЦрдиा рдЖрд░рдо्рдн рдХिрдпा। рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡िрд╡рд░्рддрди рдХो рдпрджि рд╕ूрдХ्рд╖्рдорддा рд╕े рджेрдЦा рдЬाрдП рдпा рдЙрд╕рдХा рд╕рд╣ी рдкрд░्рдпрд╡ेрдХ्рд╖рдг рдХिрдпा рдЬाрдП рддो рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ोрдЧा рдХि рдЖрджिрдо рд╕рдоाрдЬ рдоें рд╕्рдд्рд░ी рдХो рджेрд╡ी-рд░ूрдкा рд╕्рдеाрди рдк्рд░ाрдк्рдд рдеा। рдЖрджिрдо рд╕рдоाрдЬ рдЕрдкрдиे рд╡ंрд╢ рд╡ृрдж्рдзि рдХे рдЖрдХांрдХ्рд╖ा рд╕े рдЖрдХुрд▓ рдеा। рдЙрдирдХा рдоाрдирдиा рдеा рдФрд░ рдЙрдирдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рднी рдеी рдХि рдЦाрдж्рдп рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдФрд░ рд╕ंрддाрди। рдпрд╣ी рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдФрд░ рдЖрдХुрд▓рддा рдЖрдЬ рднी рд╕ुрджूрд░ рдЧ्рд░ाрдоीрдг рднाрд░рдд рддрдеा рд╣ाрд╢िрдпे рдкрд░ рдкреЬे рд╕рдоाрдЬ рдоें рджेрдЦा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЦाрдж्рдп рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдХे рдЙрдд्рдкाрджрди рдХрд░рдиे рдХे рдоूрд▓ рдоें рд╡्рдпрдХ्рддि рдХा рд╢्рд░рдо рдиिрд╣िрдд рд╣ोрддा рд╣ै। рдФрд░, рдЙрдд्рдкाрджрди рд╕े рдЬुрд░े рд╢्рд░рдо рдоें рдЕрдзिрдХाрдзिрдХ рд╣ाрде рдХी реЫрд░ूрд░рдд рдкреЬрддी рд╣ै рд▓िрд╣ाрдЬा рд▓ोрдЧों рдиे рдоिрд▓рдХрд░ рд╕ंрддाрдиोрдд्рдкрдд्рддि рдкрд░ рдЕрдзिрдХ рдмрд▓ рджिрдпा। рд╡рд╕्рддुрддः рд╡्рдпрдХ्рддि рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рд╡ृрдж्рдзि рд╕े рд╢्рд░рдо рдХा рд╡िрднाрдЬрди  рдпा рдк्рд░рддि рд╡्рдпрдХ्рддि рдХрдо рд╢्рд░рдо рдЕрдзिрдХाрдзिрдХ рдЕрди्рди рдХा рдЙрдд्рдкाрджрди рдХा рдиिрдпрдо рд╡рд╣ाँ рд▓ाрдЧू рд╣ोрддा рдеा। рдЙрдирдХा рдоाрдирдиा рдеा рдХि рдоुँрд╣ рд╣ै рддो рдЦाрдж्рдп рдкрджाрд░्рде рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рд╣ै, рдЕрд░्рдеाрдд рдЙрдирдХे рд▓िрдП рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рд╡ृрдж्рдзि рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рд╣ै рдФрд░ рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рд╡ृрдж्рдзि рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рдЬрдирди рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рдеा। рдЪूँрдХि, рд╕्рдд्рд░ी рдмрдЪ्рдЪे рдЬाрдирддी рдеी, рдЗрд╕рд▓िрдП рд╕्рдд्рд░ी рдЬрдирдиी-рджेрд╡ी рд░ूрдкा рд╣ै। рдЙрдирдХे рд▓िрдП рдЕрди्рди, рдкृрде्рд╡ी рдФрд░ рдоाрддृ-рдЧрд░्рдн рдпा рдпोрдиि рд╕рдм рд╕рдордзрд░्рдоी рдеा। рддाрдд्рдХाрд▓ीрди рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЕрднिрдЬ्рдЮрддा рд╕े рд╢ाрдпрдж рдЙрди्рд╣ें рдЬ्рдЮाрди рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдЖ рд╣ो рдХि рд╕ंрддाрди рд╡ृрдж्рдзि рдорддрд▓рдм рдЕрди्рди рдоें рд╡ृрдж्рдзि। рдЕрд╕рдоीрдпा рдлрдХрд░ा-рдЬोрдЬрдиा (рд▓ोрдХोрдХ्рддि) рдоें рдЗрд╕ी рдордиोрднाрд╡ рдХो рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ै рдХि “рд╕ोрдд рдкो, рддेрд░рд╣ рдиाрддी ; рддेрд╣े рдХрд░ीрдмा рдХूँрд╣िंрдпाрд░ рдЦेрддी।” рдпрдеेрд╖्рдЯ рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рдЬрдм рдмрдЪ्рдЪे рд╣ोंрдЧे рддрднी рдЖрджिрдо рд╕рдоाрдЬ рдоें рдЦेрддी рдпा рдХृрд╖िрдХाрд░्рдп рд╕рдлрд▓ рд╣ोрдЧी। рдЖрджिрдо рдпुрдЧ рдХे рдЧो-рдкрд▓рдХ, рдЪрд░рд╡ाрд╣ा рдЕрдкрдиे рдЫोрдЯों рдХो рдЖрд╢ीрд░्рд╡ाрдж рджेрддे рд╣ुрдП рдХрд╣рддा рд╣ै – “рдмेрдЯा рдкुрдд्рд░ рдмाрдврдХ।” рдпрд╣ाँ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ै рдХि рд╡рд╣ рд╕рдоाрдЬ рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рд╡ृрдж्рдзि рдкрд░ рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рдЬोрд░ рджेрддा рдеा। рд╕ृрд╖्рдЯि, рдЙрдд्рдкाрдж рдеा рд╕рднी рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рд╡ृрдж्рдзि рдХे рдоूрд▓ рдоें рдоाрддृ рдФрд░ рдкृрде्рд╡ी рд╣ीं рдк्рд░рдзाрди рдеी। рдЗрд╕ рддрдд्рдд्рд╡ рдХो “рдЖрджिрдо рд▓ोрдХрд╕рдоाрдЬ рдиे рдк्рд░рддिрдкрд▓ рдк्рд░िрддी рднाрд╡ рд╕े рдиाрд░ी рдХो рдЕрдиुрдкрдо рдПрд╡ं рдЙрдЪ्рдЪ рднाрд╡ рд╕े рдЕрдкрдиे рд╕рдоाрдЬ рдоें рдЕрдзिрд╖्рдаिрдд рдХिрдпा рдеा। рдЗрддрдиा рд╣ीं рдирд╣ीं рд╕्рдд्рд░ी рдХो рджेрд╡ी рдХा рд╕рдо्рдоाрди рджेрддे рд╣ुрдП рд╢्рд░рдж्рдзा рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдкूрдЬा рдЖрд░рдо्рдн рдХрд░ рджिрдпा рдеा।”реи

рд╕्рдд्рд░ी рдХो рджेрд╡ी рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рддिрд╖्рдаिрдд рдХрд░ рдЙрд╕рдХी рдкूрдЬा рдХрдм рдЖрд░рдо्рдн рд╣ुрдИ рдХрд╣ा рдирд╣ीं рдЬा рд╕рдХрддा, рдкрд░ рдЙрд╕рдХे рдк्рд░рддि рдк्рд░рд╢рд╕्рддि рд╕ूрдЪрдХ рдЧीрдд, рдХрдеाрдПँ, рдЧाрдеाрдПँ рдЖрджि рдЖрджिрдо рд╕рдн्рдпрддा рдХी рд╣ीं рджें рд╣ै рдРрд╕ा рдХрд╣ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рд╕рдоाрдЬ рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХों рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рд╣ै рдХि “рдСрд╕्рдЯ्рд░िрдпा рд╕े рдк्рд░ाрдк्рдд ‘рднिрд▓рдирдбрд░्рдлрд░’ рдХी рдЪूрдиे рдкрдд्рдерд░ рд╕े рдиिрд░्рдоिрдд рдоूрд░्рддि ‘рд╡ीрдирд╕’ рд╣ी рдЕрдмрддрдХ рдХी рдк्рд░ाрдк्рдд рд╕рдмрд╕े рдк्рд░ाрдЪीрди рдоूрд░्рддि рд╣ै рдЬिрд╕рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд▓ рд▓рдЧрднрдЧ рдмीрд╕ рд╣рдЬाрд░ рд╡рд░्рд╖ рд╕े рднी рдкूрд░्рд╡ рдХी рд╣ै।”рей рд▓ोрдХрд╕рдоाрдЬ  рд╣рдоेрд╢ा рд╕े рд╡рд╕्рддुрд╡ाрджी рд░рд╣ा рд╣ै। рдЙрдирдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ “рдЖрдЧे рдЪाрдКрд▓ рдХрдеा, рдкिрд╕े рд╣े рд╣рд░ि рдХрдеा” (рдЬैрд╕े рд╣िрди्рджी рдк्рд░рджेрд╢ों рдоें рдХрд╣ाрд╡рдд рд╣ै – рднूрдЦे рднрдЬрди рдирд╣ीं рд╣ो рд╣ीं рдЧोрдкाрд▓ा)। рдИрд╢्рд╡рд░ рднी рдПрдХ рдоिрдердХीрдп рдХрд▓्рдкрдиा рд╣ै рдЬिрд╕рдХे рд╕рдордХ्рд╖ рд╡े рд▓ोрдЧ ‘рдЪाрдКрд▓ рдХрдеा’ рддрдеा рдкाрд░्рдеिрд╡ рд╕рдо्рдкрджा рдХे рдк्рд░ाрдЪुрд░्рдпрддा рдХे рд▓िрдП рд╣ीं рдирддрдорд╕्рддрдХ рд╣ोрддे рджिрдЦाрддे рд╣ैं। рд▓ोрдХрд╕рдоाрдЬ рдХे рд╡ृрдж्рдзि рдХी рдЖрдХांрдХ्рд╖ा рд╕े рдЕрдкрдиी рдХाрдордиाрдУं рдХो рдлрд▓рд╡рддी рд╣ोрдиे рдХे рд▓िрдП рд╣ीं рджेрд╡ी рдкूрдЬा, рдорди्рдд्рд░, рдХрдеाрдУं рдФрд░ рдЧाрдеाрдУं рд╕े рд╕ंрдкृрдХ्рдд рд╣ो рджेрд╡ी рдХे рд╕рдордХ्рд╖ рдк्рд░ाрд░्рдеिрдд рд╣ो рдХрд╣рддे рджिрдЦрддे рд╣ैं – “рдзрдиं рджेрд╣ी, рд░ूрдкं рджेрд╣ी, рдпрд╢ं рджेрд╣ी, рдж्рд╡िрд╖ो рджेрд╣ी।” рдЕрд╕рдоीрдпा рдоंрд╕ाрдХाрд╡्рдп рдоें рднी рджुрд░्рдЧाрд╡рд░ рдиे рднी рдПрдХ рд╣ीं рд╕ुрд░ рдоें рдХрд╣ा рд╣ै – “рдм्рд░рд╣्рдоाрдиिрдХ рдкूрдЬे рдЬीрддो рдПрдХ рдЪिрдд्рд░ рдордиे / рдкुрдд्рд░ рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ूрдЦे рд╣िрддो рдеाрдХे рд╕рд░्рд╡рдХ्рд╖рдиे / рдкрд░िрдкूрд░्рдг рд╣ोрдмрдП рддाрд╣ाрд░ рдЧृрд╣рд╡ाрд╕ / рднрдиे рдХрд╡ि рджुрд░्рдЧाрд╡рд░ рдкрджुрдоाрдИрд░ рджाрд╕।” рдпрд╣ाँ рдХрд╣ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै, рдХि рдк्рд░рдердордж्рд░рд╖्рдЯाрдпा рд╕्рдд्рд░ी рдкूрдЬा рдЬрдирдиी рдФрд░ рдкृрдеिрд╡ी рдХे рд▓िрдП рд╣ै рдЬो рд╕ंрддाрди рдЕрди्рди рддрдеा рдЕрди्рдпाрди्рдп рд╕рдо्рдкाрджाрдУं рдХी рд╕рд░्рд╡рджाрдд्рд░ी рд╣ै। рдЗрди рджोрдиों рдоें рдПрдХ рд╣ी рд╕рдоाрдирддा рд╣ै, рд╡рд╣ рд╣ै ‘рдк्рд░рд╕ूрддा’ рдХी। рдпे рджोрдиों рд╣ीं рд╕рд░्рд╡ рдк्рд░рд╕ूрддा рд╣ै। рдкुрд░ुрд╖ों рд╢рдпрдж рдЗрд╕рд▓िрдП рд╣ी рдЗрдирдХी рдкूрдЬा рдЖрд░рдо्рдн рдХी рд╣ो।

рд▓ोрдХрд╕рдоाрдЬ рдХे рд╡िрд╡िрдз рд╡िрдЪाрд░-рдк्рд░рд╕ंрдЧों рд╕े рд╣рдоें рдЬ्рдЮाрдд рд╣ोрддा рд╣ै рдХि рдЕрди्рдпाрди्рдп рджेрд╢ों рдХी рднांрддि рднाрд░рддрд╡рд░्рд╖ рднी рдПрдХ рдоाрддृ-рд╕рдд्рддाрдд्рдордХ рджेрд╢ рд╣ीं рдеा। рд▓िрд╣ाреЫा рдЕрд╕рдо рднी рдоाрддृ-рд╕рдд्рддाрдд्рдордХ рд╣ीं рд░рд╣ा рд╣ोрдЧा। рд╡ैрд╕े рднी рдЖрдЬ рднी рдкूрд░्рд╡ोрдд्рддрд░ рднाрд░рдд рдХे рдХрдИ рдк्рд░рджेрд╢ों рдоें рдпрд╣ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдЕрдм рднी рдХाрдпрдо рд╣ै। рд╡ैрджिрдХ рдпुрдЧ рдХे рдмाрдж рдХे рд╕рдоाрдЬ рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХों рдХी рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдзाрд░рдгा рд░рд╣ी рд╣ै рдХि “рд╢िрдХाрд░ рдпुрдЧ рд╕े рд╣ीं рд╕рдоाрдЬ рдоें рд╕्рдд्рд░ी рдХे рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдкुрд░ुрд╖ рдХी рдк्рд░рдзाрдирддा рдмреЭी। рдкुрд░ुрд╖ рдХो рд╡рд░िрдпे рд╕्рдеाрди рд╕्рдеाрди рджिрдпा рдЬाрдиे рд▓рдЧा। рдмрд╣ुрд▓ рд╕рдоाрдЬ рдкिрддृ-рд╕рдд्рддा рдоे рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рд╣ोрдиा рдЖрд░рдо्рдн рдХिрдп।”рек рдпрд╣ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рд╕ाрдоाрди्рдп рдирд╣ीं। рдЖрджिрдо рд╕рдоाрдЬ рдоें рд╕्рдд्рд░ी-рдкुрд░ुрд╖ рдХे рдмीрдЪ рдЕрдмाрдз рдпौрди рд╕ंрдкрд░्рдХ рд╕े рдЙрдд्рдкрди्рди рдирд╡-рдк्рд░рдЬрди्рдо рдЕрдкрдиे рдкिрддा рдХो рд╡рд╣ рд╡рд░ीрдпрддा рдпा рд╕рдо्рдоाрди рдирд╣ीं рджेрддा рдеा рдЬो рдоाँ рдХो рджेрддा рдеा। рдЙрд╕рдХा рдкрд░िрдЪрдп рдЕрдкрдиी рдоाрддा рд╕े рдеा। рдЫाрди्рджोрдЧ्рдп рдЙрдкрдиिрд╖рдж्рел рдоें рд╡рд░्рдгिрдд рд╕рдд्рдпрдХाрдо рдФрд░ рдЬрд╡ाрд▓ рдХी рдХрдеा рдЗрд╕рдХा рдЙрдд्рдХृрд╖्рдЯ рдк्рд░рдоाрдг рд╣ै। рдХिрди्рддु рдХाрд▓ाрди्рддрд░ рдоें рдЗрд╕ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рд╣ुрдЖ। рд░ाрдоाрдпрдг рдФрд░ рдорд╣ाрднाрд░рдд рдпुрдЧ рдоें рдпрд╣ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдЭрд▓рдХрддा рд╣ै। рджрд╢рд░рде рдХा рдмрд╣ु-рдкрдд्рдиिрдд्рдд्рд╡ рдФрд░ рдХुंрддी рдФрд░ рдж्рд░ौрдкрджी рдЗрд╕рдХे рд╕рд░्рд╡рд╢्рд░ेрд╖्рда рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ैं। рдХाрд▓ाрди्рддрд░ рдоें рдХौрдЯिрд▓्рдп рдЕрдкрдиे ‘рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░’рем рдоें рд▓िрдЦрддे рд╣ैं – “рдмрдЪ्рдЪा рд╕्рдд्рд░ी рдХा рд╣ीं рд╣ोрддा рд╣ै рди рдХि рдкुрд░ुрд╖ (рдкрддि) рдХा। рдкुрд░ुрд╖ (рдкрддि) рдЕрдиेрдХों рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं рдкрд░ рдмрдЪ्рдЪा рдоाँ (рд╕्рдд्рд░ी рдЬो рдЬрдирдиी рд╣ै) рдХा рд╣ीं рдХрд╣рд▓ाрдпрдЧा” рдпрд╣ рдЗрд╕ рд╕рдм рдЗрд╕ рдмाрдд рдХा рдж्рдпोрддрдХ рд╣ै рдХि рдЙрд╕ рд╕рдоाрдЬ рдоें рдмрд╣ु-рдкрддिрдд्рдд्рд╡ рдк्рд░рдеा рдк्рд░рдЪрд▓िрдд рд░рд╣ी рд╣ोрдЧी। рдЖрдЬ рднी рджुрдиिрдпा рдХे рдмрд╣ुрд╕ंрдЦ्рдпрдХ рдЖрджिрд╡ाрд╕ी рд╕рдоाрдЬ рдоें рдпрд╣ рдк्рд░рдеा рдк्рд░рдЪрд▓िрдд рд╣ै। рд╡рд╕्рддु рд╕рдд्рдп рдпрд╣ рдХि рд╕ंрддाрди рдХे рдКрдкрд░ рд╕े рдЕрдзिрдХाрд░ рдЦोрддे рдЬाрдиे рдХी рдХ्рд░рдордмрдз्рдпрддा рдоें рд╕्рдд्рд░ी рдХाрд▓ांрддрд░ рдоें рдкुрд░ुрд╖ рдХे рд▓िрдП рднोрдЧ рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдоाрдд्рд░ рд░рд╣ рдЧрдИ। рд╡ृрд╣рджाрд░рдг्рдпрдХ рдЙрдкрдиिрд╖рдж्рен рдоें рдпाрдЬ्рдЮрд╡рд▓्рдХ рдХрд╣рддे рд╣ैं – “рдпрджि рд╡рд╣ рдиाрд░ी (рдЬिрд╕े рдХोрдИ рдЙрдкрднोрдЧ рдХрд░рдиा рдЪाрд╣ рд╣ो) рдЬो рдкुрд░ुрд╖ рдХे рдЙрдкрднोрдЧ рдХी рдХाрдордиा рдкूрд░्рдг рдирд╣ीं рдХрд░ рд╕рдХрддी рддो рдкुрд░ुрд╖ рдЙрд╕े рдЙрдкрд╣ाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рд▓ोрднिрдд рдХрд░ рдЕрдкрдиे рдмрд╕ рдоें рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै। рдпрджि рдлिрд░ рднी рд╡рд╣ рд╕рдо्рднोрдЧ рдоें рд╕рд╣рдпोрдЧ рдирд╣ीं рдХрд░рддी рддो рдЙрд╕े рдмрд▓ рд╕े, рдЫрд▓ рд╕े рдЖрдпрдд्рдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।”рен

рд╕рдоाрдЬ рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рд╡ोрдбेрд▓ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ – “рдЕрд╕рдо рддрдеा рдЙрдд्рддрд░-рдкूрд░्рд╡ рднाрд░рдд рдоें рд░ेрд▓ рдЧाреЬी рдХे рдкрд░िрдЪाрд▓рди рддрдеा рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬों рдХे рдЖрдЧрдорди рдХे рдкрд╢्рдЪाрдд рд╣ीं рдпрд╣ाँ рдХे рд╕рдоाрдЬ рдоें рдж्рд░ूрдд рдЧрддि рд╕े рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдк्рд░ाрд░ंрдн рд╣ुрдЖ”рео рд╡ोрдбेрд▓ рдпрд╣ рднी рдоाрдирддा рд╣ै рдХि рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬों рдХे рдЖрдЧрдорди рд╕े рдкूрд░्рд╡ рдЕрд╕рдо рдХी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╡िрд╖рдпрдХ рдмрд╣ुрд▓ рддрдеा рд╡िрд╕्рддृрдд рд░ूрдк рдоें рдЪрд░्рдЪा рдХрд╣ीं рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рдоें рдирд╣ीं рдоिрд▓рддा। рд╕рдоाрдЬ рд╡िрд╡рд░्рддрди рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рд▓ोрдХрд╕ाрд╣िрдд्рдп рдоें рднी рдХुрдЫ рд╡िрд╡рд░्рддрди рдШрдЯा рд╣ो, рд╡рд╣ рднी рдиिрд╢्рдЪिрдд рд░ूрдк рд╕े рдирд╣ीं рдХрд╣ा рдЬा рд╕рдХрддा। рднाрд░рддीрдп рд▓ोрдХрд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ों рдХा рдоाрдирдиा рд╣ै рдХि рдЕрд╕рдо рддंрдд्рд░-рдоंрдд्рд░ рдк्рд░рдзाрди рджेрд╢ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЖрджिрдо рдпुрдЧ рд╕े рдЦ्рдпाрдд рд░рд╣ा рд╣ै। “рд╕िрдж्рдз рддांрдд्рд░िрдХों рдХी рд╕ाрдзрдиा, рдХाрдоाрдЦ्рдпा рджेрд╡ी рдХे рдкрд╡िрдд्рд░ рд╕्рдерд▓ рдкрд░ рд╣ीं рд╕िрдж्рдзि рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рддी рдеी рдЗрд╕рдХे рдЧाрдеा рдоें рднी рдЗрд╕ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рддрде्рдп рдХी рдУрд░ рд╕ंрдХेрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рд╣िрди्рджी-рднाрд╖ी рдк्рд░ाрди्рддों рдХे рд▓ोрдХрдЧीрддों рдФрд░ рд▓ोрдХрдХрдеाрдУं рдоें рдЕрд╕рдо рдХा рдк्рд░рд╕ंрдЧ рдРрд╕े рджेрд╢ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЖрддा рд╣ै рдЬрд╣ाँ рдХी рд╕्рдд्рд░िрдпाँ рдорд░्рджों рдХो рднेрдбा рдмрдиाрдХрд░ рд░рдЦ рд▓िрдпा рдХрд░рддी рдеी”реп рдпрд╣ рдоाрди्рдпрддा рдЖрдЬ рднी рдЙрд╕ी рд░ूрдк рдоें рдЦ्рдпाрдд рд╣ै। рдЕрд╕рдо рдоें рдк्рд░рдЪрд▓िрдд рд▓ोрдХрдХрдеाрдПँ рдпрд╣ाँ рдХे рд╕рднी рд╕рдоुрджाрдпों рдоें рд╕рдоृрдж्рдз рд╡िрд░ाрд╕рдд рд╣ै। рдпрд╣ाँ рдХी рд▓ोрдХрдХрдеाрдПँ рдЕрд▓ौрдХिрдХ рдШрдЯрдиाрдУं рд╕े рдкрд░िрдкूрд░्рдг рд╣ोрддी рд╣ैं। рдЕрд╕рдо рддंрдд्рд░–рдоंрдд्рд░, рдЬाрджू–рдЯोрдиा рдПрд╡ं рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХрддा рдХा рдХेंрдж्рд░ рд╣ै। рдЕрддः рд▓ोрдХрдХрдеाрдУं рдоें рддंрдд्рд░–рдоंрдд्рд░ рдХा рд╕рдоाрд╡ेрд╢ рд╣ोрддा рд╣ै।

рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें “рдЕрд╕рдо рдХी рдорд╣िрд▓ाрдУं рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпे рдЬाрдиेрд╡ाрд▓े рд▓ोрдХрдиाрдЯ्рдп рднी рдк्рд░рдЪрд▓िрдд рд╣ैं। рдЗрди рд▓ोрдХрдиाрдЯ्рдпों рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдорд╣िрд▓ाрдПँ рдЕрдкрдиी рднाрд╡рдиाрдУं рдХा рдЗрдЬрд╣ाрд░ рдХрд░рддी рд╣ैं। рд▓ोрдХрдиाрдЯ्рдп рдХी рдпрд╣ рд╢ैрд▓ी рдЕрд╕рдоिрдпा рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рдЕрд╕्рдоिрддा рдХो рд░ेрдЦांрдХिрдд рдХрд░рддी рд╣ै। рдЕрд╕рдо рдоें рд▓ोрдХрдЧीрддों рдХी рдЙрди्рдирдд рдкрд░рдо्рдкрд░ा рд╣ै। рдмिрд╣ू рдЧीрдд рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдк्рд░рддिрдиिрдзि рд▓ोрдХрдЧीрдд рд╣ैं, рдЬिрдирдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЬрдирд╕ाрдоाрди्рдп рдХे рд░ाрдЧ-рдЕрдиुрд░ाрдЧ, рдЖрд╢ा- рдЖрдХांрдХ्рд╖ा, рд╣рд░्рд╖-рд╡िрд╖ाрдж рдЖрдХाрд░ рдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░рддे рд╣ैं, рдмिрд╣ू рдЧीрддों рдХे рдЕрдиेрдХ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ैं рдФрд░ рдЧाрдиे рдХी рдЕрдиेрдХ рд╢ैрд▓ी рдк्рд░рдЪрд▓िрдд рд╣ै”।резреж рдЕрд╕рдоीрдпा рдмिрд╣ू рдЧीрддों рдХा рд╡िрдХाрд╕ рдХрдм рдФрд░ рдХैрд╕े рд╣ुрдЖ, рдЗрд╕ рдкрд░ рдЕрдиेрдХाрдиेрдХ рдорддрднेрдж рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рдЗрддрдиा рддрдп рд╣ै рдХि рдЗрди рдЧीрддों рдХे рдк्рд░ाрд░рдо्рднिрдХ рджौрд░ рдоें рд╕्рдд्рд░ी рджेрд╣ рддрдеा рдЙрд╕рдХे рд░ूрдк рдХी рдЪрд░्рдЪा рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рднी рд╡рд╣ рд╕्рдд्рд░ी рд╡ंрджрдиा рддрдХ рд╣ीं рдЬाрддा рдеा, рдХिрди्рддु рдХाрд▓ांрддрд░ рдоें рд╡рд╣ рд░ूрдк рдЪрд░्рдЪा, рдЗрди्рдж्рд░िрдпрдЧ्рд░ाрд╣्рдп рдФрд░ рднोрдЧ्рдп рд╡рд╕्рддु рдХे рд░ूрдк рдоें рд╢рдиै-рд╢рдиै рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рд╣ोрддा рдЪрд▓ा рдЧрдпा। рд╡рд╕्рддुрддः рдЗрди рдЧीрддों рдоें рднी рд╕्рдд्рд░ी рдж्рд╡ाрд░ा рдЕрдкрдиे рд╕ाрдеी рдХे рдЪुрдиाрд╡ рдкрд░ рд╣ीं рдЕрдзिрдХ рдмрд▓ рджिрдпा рдЬाрддा рд░рд╣ा рд╣ै। рдпрд╣ ‘рдкौрдбंрдЧ рдоाрддृ’ рдХे рд╕ाрдоाрди рдЧीрдд рд╣ै। рджेрд╡ी рдкूрдЬा рдоें рджेрд╡ी рд░ूрдк-рд╕ौрди्рджрд░्рдп рдХा рдЬो рд╡рд░्рдгрди рдкрд╣рд▓े рдеा рд╡рд╣ рдХाрд▓рдХ्рд░рдо рдоें рдмрджрд▓рддा рдЪрд▓ा рдЧрдпा। 

“рд╕ोрдиोрд╡ाрд▓ рдХрдЫाрд░ी рдЬрдирдЬाрддि рдХा рд▓ोрдХрдЧीрдд рд╣ैрджंрдЧ рдХेрд╡рд▓ рдкुрд░ुрд╖ों рдж्рд╡ाрд░ा рдЧाрдП рдЬाрддे рд╣ैं। рдЧीрдд рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдЕंрдЧ рд╕ंрдЪाрд▓рди рд╡ рдиृрдд्рдп рд╣ैрджंрдЧ рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддा рд╣ै। рдпे рдЧीрдд рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХрддा рдХे рд░ंрдЧ рд╕े рд╕рд░ाрдмोрд░ рд╣ोрддे рд╣ैं।”резрез рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдХрд░рдмी рдорд▓िрддा (рд▓ोрдХрдЧाрдеा) рдХे рдХाрд╡्рдп ‘рд╣ा-рдИ’ рдХो рджिрдЦाрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдоे рдПрдХ рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ै рдХि рдкृрдеिрд╡ीрдХी рдПрдиाрдбिрдоा рдЕрд╡рд╕्рдеा рд╕े рд╣ीं ‘рд╣ा-рдИ’ рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ुрдЖ рд╣ै। рдХिрди्рддु рдЗрд╕ рдЧीрдд рдХे рдХрдИ рднाрдЧ рд╡िрд╢ेрд╖рдХрд░ ‘рд╕ाрдоंрдд-рдк्рд░рднु рд▓ंрдЧ рдбिрд▓ी’ рдХे рдж्рд╡ाрд░ा ‘рд╣ा-рдИ’ рдХे рдКрдкрд░ рдЪрд▓ाрдпा рдЧрдпा рдиिрд░्рдпाрддрди рд╕ाрдоंрдд рдпुрдЧीрди рд╣ीं рд╣ै рди рдХि рдЖрджिрдо рд╕рдоाрдЬ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी। рд╡рд╕्рддुрддः рдЖрджिрдо рд╕рдоाрдЬ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рдЕрдЪ्рдЫी-рдЕрдЪ्рдЫी рд╡्рдпрд╡рд╣ृрдд рд╡рд╕्рддु рдХाрд▓ांрддрд░ рдоें рд╕ाрдоंрддी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рд╕ाрдоंрддों рдХे рд▓िрдП рд╡्рдпрд╡рд╣ृрдд рд╣ोрдиा рдЖрд░рдо्рдн рд╣ुрдЖ। рдФрд░, рдмेрдХाрд░-рдмेрдХाрд░ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеाрдПँ рдЖрдо-рдЬрди рдкрд░  рдеोрдк рджिрдпा рдЧрдпा। рдХिрди्рддु, “рдПрд╕्рдХिрдоो, рдкिрдЬ्рдоी рдЖрджि рдЬрди-рд╕рдоाрдЬ рдоें рдиाрд░ी рдХा рд╕्рдеाрди рдоिрдЯрдЯी рдоें рдоिрд▓ा рдирд╣ीं, рд╡рд░рди рд╡рд╣ рд╕ंрдн्рд░ांрдд рд╕्рдеाрди рдХी рдЕрдзिрдХाрд░рдиी рд░рд╣ी рд╣ै।”резреи  рд╕рдо्рдк्рд░рддि рдЖрдЬ рдХे рдЕрд╕рдо рддрдеा рд╡िрд╡िрдз рдЬрдирдЬाрддिрдп рд╕рдоाрдЬ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें рдХрд╣ीं рдоाрддृ рддांрдд्рд░िрдХ рд╕рдоाрдЬ рдирд╣ीं। рдк्рд░ाрдпः рд╕рднी рдЬрдирдЬाрддिрдп рд╕рдоाрдЬ рдЕрдм рд╕्рдд्рд░ी-рдкुрд░ुрд╖ рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ै।

рд╡िрд╡िрдз рдЬрдирдЬाрддिрдп рд▓ोрдЧों рд╕े рднрд░े-рдкुрд░े рдЕрд╕рдо рдХे рдЕрди्рдпाрди्рдп рд▓ोрдХाрд╕рд╣िрдд्рдпों рдоें рд╡рд░्рдгिрдд рдЖрджिрдо рд╕рдоाрдЬ рдХे рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдорд░्рдпाрджा рдХे рд╡िрд╖рдп рдоें рд╕рдоाрдЬ рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХों рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрд░्рджेрд╢िрдд рд╕рдоाрдЬ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХो рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рджेрдЦा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рдпрд╣ाँ рдХे рдоिрд╕िंрдЧ рдЬрдирдЬाрддि рдХे рдкुрд░ोрд╣िрдд рдЬрдм ‘рдЖंрдЧ-рдмांрдЧ’ рдЧीрдд рдЧाрддे рд╣ुрдП рдХрд╣рддे рд╣ैं – “рдЬрди्рдорд░ рд╕рдХрд▓ो рднрд░ рдХाрдирдзाрдд рдЖрд░ू рдЧрд░्рднрдд рд▓ोрдИ рдЬी рд╕рдХрд▓ो рдкрд░िрдпाрд▓рд░ рдЬрди्рдорд░ рдоाрддृрд╕्рд╡рд░ूрдк рддोрдоाрдХ рд╡ंрджे”резрей рдЗрд╕рд╕े рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рд░ूрдк рд╕े рддाрдд्рдХाрд▓ीрди рдоाрддृ рдк्рд░рдзाрди рдЬрдирдЬाрддिрдп рд╕рдоाрдЬ рдкрд░ рдиреЫрд░ рдЬाрддी рд╣ै। рдПрдХ-рдПрдХ ‘рдЖंрдЧ-рдмांрдЧ’ рдЧीрдд рдоें рд╕्рдд्рд░ी рдХो ‘рдкौрдбंрдЧ рдоाрддृ’ рдиाрдо рд╕े рд╣ीं рдЕрднीрд╣िрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै, рддрдеा ‘рдкौрдбंрдЧ рдоाँ’ рдХी рд╣ीं рд╡ंрджрдиा, рдЙрдкाрд╕рдиा рдЖрджि рдХी рдЬाрддी рд╣ै, рд╡рд╣ рджेрд╡ी рд╕्рд╡рд░ूрдк рд╣ै। рдпрд╣ाँ рдкिрддा рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдоाрдд्рд░ рднी рдирд╣ीं рдоिрд▓рддा। “рдоिрд░ि рдЕрдерд╡ा рдоिрд╕िंрдЧ рдЬрдирдЬाрддि рдХे рд▓ोрдХрдЧीрддों рдХो рдУрдИ-рдиिрддोрдо рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕ рд╕рдоुрджाрдп рдХे рдЬीрд╡рди рдФрд░ рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХा рд╡िрдХाрд╕ рдм्рд░рд╣्рдордкुрдд्рд░ рдПрд╡ं рд╕ुрдмрдирд╕िрд░ी рдирджिрдпों рдХी рдЙрд░्рд╡рд░ рдШाрдЯी рдоें рд╣ुрдЖ рд╣ै, рдЗрд╕рд▓िрдП рдоिрд░ि рд▓ोрдХрдЧीрддों рдоें рдирджिрдпों рдХी рдЪрд░्рдЪा рдк्рд░рдоुрдЦрддा рд╕े рд╣ोрддी рд╣ै। рдЗрдирдХे рдк्рд░рдгрдп рдЧीрдд рдоें рдк्рд░ेрдоी рдЕрдкрдиी рднाрд╡рдиाрдУं рдХो рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдХрд╣рддा рд╣ै рдХि рдоैं рдирджी рдХे рдЗрд╕ рдкाрд░ рдЦреЬा рд╣ूँ рдФрд░ рддुрдо рдЙрд╕ рдкाрд░, рд╣рдо рджोрдиों рд╕िрдпाँрдЧ рдирджी рдХे рджो рддрдЯों рдкрд░ рдЦреЬे рддреЬрдк рд░рд╣े рд╣ैं, рдоेрд░े рд╣ृрджрдп рдоें рддुрдордХो рджेрдЦрдиे рдХी рдк्рд░рдмрд▓ рдк्рдпाрд╕ рдиिрд░ंрддрд░ рдмрдиी рд░рд╣рддी рд╣ै।”резрек

рдоुрдХ्рдд рдпौрди-рд╕рдоाрдЧрдо рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдмрд╣ु-рдкрддिрдд्рдд्рд╡ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рддрдеा рдмрд╣ु-рдкрдд्рдиिрдд्рдд्рд╡ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдмреЬो рдЬрдирдЬाрддीрдп рд╕рдоाрдЬ рд▓ोрдХрдХрдеाрдУं,рд▓ोрдХрдЧीрддों рдФрд░ рд▓ोрдХрдЧाрдеाрдУं рдоें рд╡ृрд╣рдж् рд░ूрдк рдоें рдкाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। ‘рдЖрд▓िрд░ी рджाрдо्рдм्рд░ा’, ‘рдЧрдо्рдмिрд░ा рд╡ीрд░’, ‘рдЪाрд░ рднाрдИрдпों рдХी рдХрдеा’ рдЖрджि рдмреЬो рдХрдеाрдУं рд╕े рдмреЬो рд╕рдоाрдЬ рдХा рд╕्рд╡рд░ूрдк рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ोрддा рд╣ै। рдЗрди рдХрдеाрдУं рдоें рдЕрдмाрдз рдпौрди рд╕рдоाрдЧрдо рдХे рдк्рд░рдЪрд▓рди рдФрд░ рд╕्рдд्рд░ी рдХे рд░ुрдЪि рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдкрддि рдХे рдЪुрдиाрд╡ рдЬैрд╕ी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рджिрдЦрддी рд╣ै। ‘рдЪाрд░ рднाрдИрдпों рдХी рдХрдеा’ рд╕े рдРрд╕ा рдк्рд░рддीрдд рд╣ोрддा рд╣ै рдХि рдЗрд╕ рд╕рдоाрдЬ рдоें рдмрд╣ु-рдкрддिрдд्рдд्рд╡ рдк्рд░рдеा рдЖрджिрдо рд╕рдоाрдЬ рдХी рджेрди рд╣ै। рдаीрдХ рд╡ैрд╕े рд╣ीं ‘рдЧрдо्рдмिрд░ा рд╡ीрд░’ рдХी рд▓ोрдХрдХрдеा рд╕े рдк्рд░рддीрдд рд╣ोрддा рд╣ै рдХि рдЗрд╕ рд╕рдоाрдЬ рдоें рдмрд╣ुрдкрдд्рдиी рдк्рд░рдеा рднी рдЖрджिрдо рд╕рдоाрдЬ рдХी рд╣ी рджेрди рд╣ै।

рдбिрдоाрд╕ा рд▓ोрдХрдХрдеाрдУं рдоें рдпрд╣ рджिрдЦाрдпा рдЧрдпा рд╣ै рдХि рдбीрд╢्рд░ु рдХा рдкिрддा рд░ाрдЬा рд╣рд░िрд░ाрдо рдиे рдЙрд╕рд╕े (рдЕрдкрдиी рдкुрдд्рд░ी рд╕े) рд╡िрд╡ाрд╣ рдХा рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рд░рдЦा। “рдбीрд╢्рд░ु рдЕрдкрдиे рдкिрддा рдХा рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рдаुрдХрд░ाрддे рд╣ुрдП рдЕंрддрдд: рдШрд░-рдж्рд╡ाрд░ рдд्рдпाрдЧ рд╡рдирд╡ाрд╕िрдиी рд╣ो рдЧрдИ। рдЛрдЧ рд╡ेрдж рдоें рдпрдо-рдпрдоी рдХे рд╕ंрд╡ाрдж рдоें рдЗрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдЙрджाрд╣рд░рдг рдоिрд▓рддे рд╣ैं।”резрел рдз्рдпाрддрд╡्рдп рд╣ै рдХि рдЗрди рд▓ोрдХрдХрдеाрдУं рдоें рдРрд╕े рд╕ंрдмंрдзों рдкрд░ рд╡िрд░ोрдз рдЬрддाрддे рд╣ी рджेрдЦा рдЧрдпा рд╣ै। рдХिрди्рддु, рдЙрди рджिрдиों рдЕрдмाрдз рдпौрди рд╕рдо्рдмрди्рдз рдмрдирдиे рдХी рдк्рд░рдеा рдеी, рдРрд╕ा рдм्рд░рд╣्рдорджेрд╡ рдФрд░ рд╕рд░рд╕्рд╡рддी рдХी рдХрдеा рд╕े рднी рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ोрддा рд╣ै, рдФрд░ рдпрд╣ी рдХाрд░рдг рд╣ै рдХि рдм्рд░рд╣्рдорджेрд╡ рдХी рдЕрдмрддрдХ рдкूрдЬा рдирд╣ीं рдХी рдЬाрддी। рд╕ंрднрд╡рддः рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдирдЬрджीрдХी рд░िрд╢्рддों рдоें рдкрд╣рд▓े рдпौрди рд╕рдо्рдмрди्рдз рд░рд╣े рд╣ों рдФрд░ рдХाрд▓ांрддрд░ рдоें рдпрд╣ рдзीрд░े-рдзीрд░े рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ो рдЧрдпा।

рдЕрд╕рдо рдХा рд░ाрднा рд╕рдоुрджाрдп рд▓ोрдХрдЧीрддों рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдЕрдд्рдпंрдд рд╕рдоृрдж्рдз рд╣ै, рдЗрдирдХे рд▓ोрдХрдЧीрддों рдоें рдк्рд░рдХृрддि рдЕрдкрдиे рдпрдеाрд░्рде рд░ूрдк рдоें рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рдд рд╣ोрддी рд╣ै। рд░ाрднा рд╕рдоाрдЬ рдХे ‘рд╣рдпрдоाрд░ू’ рд▓ोрдХрдЧीрдд рджेрд╡ рд╕्рддुрддि рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рдк्рд░ाрдЪीрди рд╡ीрд░ांрдЧрдиाрдУं рдХी рдпाрдж рдоें рдЧрдпी рдЬाрддी рд╣ै। рдЗрдирдоें рд╕्рдд्рд░ी рд╕рдо्рдкूрд░्рдгрддा рдФрд░ рд╡рд░ीрдпрддा рд╣ी рджिрдЦाрдИ рджेрддी рд╣ै।

рдЗрди рд▓ोрдХрдХрдеाрдУं, рд▓ोрдХрдЧीрддों, рд▓ोрдХрдЧाрдеाрдУं рдЖрджि рд╕े рдпрд╣ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ोрддा рд╣ै рдХि рд╡ृрд╣рдж् рдЕрд╕рдоीрдпा рд╕рдоाрдЬ рдоें рд╕्рдд्рд░ी рдПрдХ рд╕рдордп рд╕рдоाрдЬ рдоें рдЙрдЪ्рдЪ рдЖрд╕рди рдкрд░ рд╡िрд░ाрдЬрдоाрди рдеी। рдпрд╣ рдЕрдм рднी рджिрдЦрддा рд╣ै рдЬрдм рд╣рдо рдЗрдирдХी рддुрд▓рдиा рднाрд░рдд рдХे рдЕрди्рдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рд╕े рдХрд░рддे рд╣ैं। 
_____________

рд╢ोрдз-рд╕рди्рджрд░्рдн:

1. рд░ाрдордзाрд░ी рд╕िंрд╣ “рджिрдирдХрд░” - рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХे рдЪाрд░ рдЕрдз्рдпाрдп, рдЙрджрдпाрдЪрд▓, рдкрдЯрдиा
2. рдбी. рдкी. рдЪрдЯ्рдЯोрдкाрдз्рдпाрдп - рд▓ोрдХाрдпाрдд्рдд, рдкृ- 241-242, рд╕ं- 1981, 1.. рд▓ोрдХाрдпрдд, рдкीрдкुрд▓्рд╕ рдкрдм्рд▓िрд╢िंрдЧ рд╣ाрдЙрд╕, рджिрд▓्рд▓ी- 110 055, 
3. рдЬी. рдердо्рдкрд╕рди – рд╕्рдЯрдбीрдЬ рдЗрди рдПрди्рд╕िрдПँрдЯ рдЧ्рд░ीрдХ рд╕ोрд╕ाрдЗрдЯी
4. рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд – (рдбी. рдкी. рдЪрдЯ्рдЯोрдкाрдз्рдпाрдп - рд▓ोрдХाрдпाрдд्рдд, рдкृ- 241-242, рд╕ं- 1981,
5. рд▓ोрдХाрдпрдд, рдкीрдкुрд▓्рд╕ рдкрдм्рд▓िрд╢िंрдЧ рд╣ाрдЙрд╕, рджिрд▓्рд▓ी- 110 055, рдоें рдЙрдж्рдзृрдд)
6. рдЫाрди्рджोрдЧ्рдп рдЙрдкрдиिрд╖рдж् – 4 / 4 / 2
7. рдХौрдЯिрд▓्рдп – рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ – 7 / 60 / 3 / 1
8. рдпाрдЬ्рдЮрд╡рд▓्рдХ - рд╡ृрд╣рджाрд░рдг्рдпрдХ рдЙрдкрдиिрд╖рдж् – 6 / 4 / 7
9. рдПрд▓. рдП. рд╡ोрдбेрд▓ – рдж рдЯ्рд░ाрдЗрдм्рд╕ рдЖрдл рдж рдм्рд░рд╣्рдордкुрдд्рд░ рд╡ैрд▓ी – рдкृ. - 02, рдк्рд░.– 1975, рджिрд▓्рд▓ी 
10. рдбॉ рд╣рд░ेрд░ाрдо рдкाрдардХ – рдЕрд╕рдоीрдпा рд▓ोрдХрд╕ाрд╣िрдд्рдп : рдПрдХ рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг, рдкृ. – 52, рдк्рд░. рд╕ं. – 2008, рдЧोрдкिрдХा рдк्рд░рдХाрд╢рди, 10 рдк्рд░ीрддि рдирдЧрд░, рджुрджौрд▓ी рдоाрд░्рдЧ, рд╕ीрддाрдкुрд░ рд░ोрдб, рд▓рдЦрдирдК– 21 
11. рдбॉ рд╡ीрд░ेंрдж्рд░ рдкрд░рдоाрд░ – рдЕрд╕рдо рдХा рд▓ोрдХрд╕ाрд╣िрдд्рдп, рдЬрдирдХृрддि, рдИ-рдкрдд्рд░िрдХा  
12. рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд
13. рдм्рд░िрдлौрд▓्рдЯ – рдж рдорджрд░рд╕ – рдкृ. – 494, рдк्рд░. 1952
14. рдирд░ेрди्рдж्рд░ рдкाрджुрди – рдоिрд╕िंрдЧ рд▓ोрдХрдЧीрдд, рдкृ. – 145, (рдоिрд╕िंрдЧ рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдЖрд▓ेрдЦ рд╕े рдЙрдж्рдзृрдд)
15. рдбॉ рд╡ीрд░ेंрдж्рд░ рдкрд░рдоाрд░ – рдЕрд╕рдо рдХा рд▓ोрдХрд╕ाрд╣िрдд्рдп, рдЬрдирдХृрддि, рдИ-рдкрдд्рд░िрдХा  
16. рдбॉ рд╣рд░ेрд░ाрдо рдкाрдардХ – рдЕрд╕рдоीрдпा рд▓ोрдХрд╕ाрд╣िрдд्рдп : рдПрдХ рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг, рдкृ. – 45, рдк्рд░. рд╕ं. – 2008, рдЧोрдкिрдХा рдк्рд░рдХाрд╢рди, 10 рдк्рд░ीрддि рдирдЧрд░, рджुрджौрд▓ी рдоाрд░्рдЧ, рд╕ीрддाрдкुрд░ рд░ोрдб, рд▓рдЦрдирдК– 21 

рдЪрдХ्рд░рд╡рдд् - рдорд╣िрдо рдм'рд░ा (рдЕрд╕рдоिрдпा рдХрд╣ाрдиी)

рд▓ेрдЦрдХ: рдорд╣िрдо рдм'рд░ा

рдЕрдиुрд╡ाрджрдХ: рд╢िрд╡ рдХिрд╢ोрд░ рддिрд╡ाрд░ी
рдорд╣िрдо рдм'рд░ा
(6 рдЬुрд▓ाрдИ 1924 - 5 рдЕрдЧрд╕्рдд 2016)
рдЪिрдд्рд░ рд╕ाрднाрд░: www.dy365.in
      рдЕрд╕рдо рд╕ाрд╣िрдд्рдп рд╕рднा рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рд░рд╣ рдЪुрдХे рдорд╣िрдо рдм'рд░ा (6 рдЬुрд▓ाрдИ 1924 - 5 рдЕрдЧрд╕्рдд 2016) рдЕрд╕рдоिрдпा рдХे рдиाрдоी рдФрд░ рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рдХрдеाрдХाрд░ рдеे। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдзिрдХрддрд░ рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдЬीрд╡рди рдкрд░ рдХेंрдж्рд░िрдд рдЙрдкрди्рдпाрд╕-рдХрд╣ाрдиिрдпों рдХी рд░рдЪрдиा рдХी। 2001 рдоें рдЙрди्рд╣ें 'рдПрдзाрдиी рдоाрд╣ीрд░ рд╣ाँрд╣ी' рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХे рд▓िрдП рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдЕрдХाрджрдоी рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдоिрд▓ा।

      рдм'рд░ा рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рд╡िрд╢ेрд╖рддा рд╣ै рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рджृрд╖्рдЯि-рд╕рдо्рдкрди्рди, рд░ोрдЪрдХ рд╡рд░्рдгрди рд╢ैрд▓ी। рд╡े рдЕрдкрдиी рдХрдеा рдХो рд░рд╕ рд▓ेрдХрд░, рдЖрд░ाрдо рд╕े, рдзैрд░्рдпрдкूрд░्рд╡рдХ рд╕ुрдиाрддे рд╣ैं рдкрд░ рдХрд╣рди рдХा рдвंрдЧ рдЗрддрдиा рдЖрдХрд░्рд╖рдХ рд╣ोрддा рд╣ै рдХि рд╕ुрдирдиे рд╡ाрд▓ा рдПрдХ рдХ्рд╖рдг рдХे рд▓िрдП рднी рдЕрдкрдиा рдз्рдпाрди рдирд╣ीं рд╣рдЯा рдкाрддा।

      1960 рдХे рдЖрд╕рдкाрд╕ рд▓िрдЦी рдЧрдИ рдХрд╣ाрдиी  рдЪрдХ्рд░рд╡рдд् рдПрдХ рдЕрдХिंрдЪрди рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХी рдХрд░ुрдг рдХрдеा рд╣ै, рдкрд░ рдм'рд░ा рдиे рдЙрд╕े рдЬिрд╕ рддрд░рд╣ рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпा рд╣ै рдЙрд╕рдоें рдПрдХ рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдЖрдд्рдоीрдп рд╡िрдиोрджрдкрдЯुрддा рд╣ै рдЬो рдХрд╣ाрдиी рдХे рдиाрдпрдХ рдХी рддрд░рд╣ рдЬीрд╡рди рдХो рдпрдеाрд╡рдд् рдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЕрдкрдиी рдЖрд╢ाрд╡ाрджिрддा рдмрдиाрдпे рд░рдЦрддी рд╣ै।

рдЪрдХ्рд░рд╡рдд्

рдорд░рдо्рдорддी рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдХो рдмीрдЪ рд╕рд╣рди рдоें рд▓िрдЯाрдХрд░ рдмाрдк-рдкूрдд рд╕рднी рдЙрд╕рдХे рдЗрд░्рджрдЧिрд░्рдж рдШेрд░ा рдмрдиाрдХрд░ рдмैрдаे рд╣ैं। рдмाрдк рддो рдЕрдЧрд▓े рдкрд╣िрдП рдХा рдЯ्рдпूрдм рдиिрдХाрд▓рдХрд░ рдЙрд╕рдоें рд╣рд╡ा рднрд░ рдПрдХ рдХрдЯोрд░े рдкाрдиी рдоें рдбुрдмा-рдбुрдмाрдХрд░ 'рд▓ीрдХ' рдвूँрдв़ рд░рд╣े рд╣ैं। рдкुрдд्рд░рдЧрдг рдЪाрд░ों рдУрд░ рд╕े рдШेрд░рдХрд░ рдЗрд╕ рдХाрдо рдХो рдПрдХांрдд рдорди рд╕े рджेрдЦ рд░рд╣े рд╣ैं। рдЯ्рдпूрдм рдХी рд▓ीрдХ рдоिрд▓рддे рд╣ी рдкाрдиी рдоें рдмुрд▓рдмुрд▓े рдЙрдарддे рд╣ैं।рдпे рдмुрд▓рдмुрд▓े рдмрдЪ्рдЪों рдХे рдХौрддूрд╣рд▓ рдХा рдХेंрдж्рд░ рд╣ैं। рдЗрд╕ рдмीрдЪ рджो рдЬрдЧрд╣ рдЪिрдк्рдкрдб़ рд▓рдЧ рдЪुрдХे рд╣ैं। рддीрд╕рд░े рдХे рд▓िрдП рдмाрдк рдиे рдкुрд░ाрдиे рдЯ्рдпूрдм рд╕े рд░рдмрд░ рдХा рдПрдХ рдЯुрдХрдб़ा рдХैंрдЪी рд╕े рдЧोрд▓ाрдХाрд░ рдХाрдЯ рд▓िрдпा рд╣ै। рдХैंрдЪी рдХी рдзाрд░ рдХी рддрд░рдл рд╕े рдШिрд╕рдХрд░ рдЙрд╕ рдЯुрдХрдб़े рдХो рдмрд░ाрдмрд░ рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं।рд╕рд▓ूрд╕рди рдХा рдЯ्рдпूрдм рдмрдЧрд▓ рдоें рдкрдб़ा рд╣ै рдЬिрд╕рдХा рдкेрдЯ рдЕрдм рддрдХ рдЦाрд▓ी рд╣ो рдЪुрдХा рд╣ै। рдордиि рдиे рдЖрд╣िрд╕्рддा рд╣ाрде рдмрдв़ाрдХрд░ рдЯ्рдпूрдм рдХो рдПрдХ рдмाрд░ рд╕рд╣рд▓ाрдпा। рдкिрддा рдиे рдХुрдЫ рдирд╣ीं рдХрд╣ा। рдлिрд░ рдзीрд░े рд╕े рдЙрд╕े рдпрд╣ाँ рд╕े рдЙрдаाрдХрд░ рд╡рд╣ाँ рд░рдЦा। рдЗрд╕ рдмाрд░ рднी рдкिрддा рдиे рдХुрдЫ рдирд╣ीं рдХрд╣ा। рд╢ाрдпрдж рджेрдЦा рд╣ी рди рд╣ो। рдЕंрддрдд: рд╡рд╣ рд╕рд▓ूрд╕рди рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЙрда рдЖрдпा। рдврдХ्рдХрди рдЦोрд▓рдХрд░ рдЯ्рдпूрдм рдХो рдиाрдХ рддрдХ рд▓े рдЧрдпा। рдпрд╣ рдЧंрдз рдЙрд╕े рдмрдб़ी рдЕрдЪ्рдЫी рд▓рдЧрддी рд╣ै। рд╕рд▓ूрд╕рди рдХो рд▓ेрдХрд░ рдПрдХ рдЕрдЬीрдм-рд╕ा рдЦ्рдпाрд▓ рдЙрд╕े рдмрд░ाрдмрд░ рдЖрддा рд╣ै - рдХि рдирдпा рдЯ्рдпूрдм рд▓ेрдХрд░ рдЙрд╕े рд▓рдХрдб़ी рдХे рдХिрд╕ी рдЯुрдХрдб़े рдкрд░ рд░рдЦрдХрд░ рдЬोрд░ рд╕े рдоुрдХ्рдХे рдпा рдХिрд╕ी рдЪीрдЬ рд╕े рдк्рд░рд╣ाрд░ рдХрд░े рдФрд░ рд╕рд▓ूрд╕рди рдЫिрдЯрдХрдХрд░ рдЪाрд░ों рдУрд░ рдлैрд▓ рдЬाрдп। рдлिрд▓рд╣ाрд▓ рдЗрд╕ рдЗрдЪ्рдЫा рдХो рджрдоिрдд рдХрд░рдиे рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рдХोрдИ рдЪाрд░ा рдирд╣ीं рд╣ै। рдмрдб़ा рд╣ोрдХрд░ рдкैрд╕े рдХрдоाрдпेрдЧा рддो рдкрд╣рд▓ा рдХाрдо рдпрд╣ी рдХрд░ेрдЧा।

рдЫोрдЯे рджो рднाрдИ рд╕рд▓ूрд╕рди рдХी рдЯ्рдпूрдм рдХो рд▓рд▓рдЪाрдИ рдирдЬрд░ों рд╕े рджेрдЦ рд░рд╣े рдеे। рдЙрди्рд╣ें рднी рд╣ाрде рдоें рд▓ेрдиा рд╣ै рдПрдХ рдмाрд░। рджो рдиंрдмрд░ рдХा рднाрдИ рдмрдб़े-рдмूрдв़ों рдХी рддрд░рд╣ рдмोрд▓ा, “рдЫूрдиा рдирд╣ीं, рдЫूрдиा рдирд╣ीं, рдЧрдб़рдмрдб़ рд╣ो рдЬाрдпेрдЧी। рджेрдЙрддा (рдкिрддा) рдХो рдмोрд▓ рджूँ рдХ्рдпा...”

рдордиि рдиे рдЬрд▓्рджी рд╕े рдЯ्рдпूрдм рдЙрд╕े рдкрдХрдб़ा рджिрдпा। рдЫोрдЯे рдиे рд▓рдкрдХрдХрд░ рдЦुрдж рд▓ेрдиा рдЪाрд╣ा।

рд╢िрд╡ рдХिрд╢ोрд░ рддिрд╡ाрд░ी
“рджेрдЦो рдХ्рдпा рдХрд░ рджिрдпा!” рдоँрдЭрд▓ा рдЪिрд▓्рд▓ा рдкрдб़ा, рдЫीрдиाрдЭрдкрдЯी рдоें рдЯ्рдпूрдм рджрдм рдЧрдпा рдеा рдФрд░ рд╕ॉрд▓्рдпूрд╢рди рдмाрд╣рд░ рдЖ рдЧрдпा рдеा। рдмाрдк рдХे рд╣ाрде рдХा рд░рдмрд░ рдХा рдЯुрдХрдб़ा рдЪिрдкрдХाрдиे рд▓ाрдпрдХ рд╣ो рдЧрдпा рддो рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдмрдЧрд▓ рдоें рдЯ्рдпूрдм рдХो рдЯрдЯोрд▓ा। рди рдоिрд▓ा рддो рдКрдкрд░ рджेрдЦा рдФрд░ рдоाрдЬрд░ा рд╕ाрдордиे рдЖрдпा। рдЧрд░рдЬрдХрд░ рдЙрдаे, рдоुँрд╣ рд╕े рд╕рд▓ूрд╕рди рдХी рддрд░рд╣ рд╢рдм्рдж рдиिрдХрд▓рдиे рд▓рдЧे, “рддुрдо рд▓ोрдЧों рдХा рдпрд╣ाँ рдХ्рдпा рдХाрдо? рдмिрд▓्рд▓ी, рдЪूрд╣े, рд╕िрдпाрд░, рдХुрдХुрд░ рдХी рдФрд▓ाрдж рд╕рдм!" рдиिрдХрд▓े рд╣ुрдП рд╕рд▓ूрд╕рди рдХो рд░рдмрд░ рдХे рдЯुрдХрдб़े рдкрд░ рд▓рдЧाрдХрд░ рдЬो рдмрдЪा рдЙрд╕े рд╡ाрдкрд╕ рдЯ्рдпूрдм рдХे рдоुँрд╣ рдоें рдаेрд▓рдиे рдХी рдЪेрд╖्рдЯा рдХी। рдЫोрдЯे рджोрдиों рд▓рдб़рдХे рдЗрд╕ рдмीрдЪ рдмिрдЬрд▓ी рдХी рд╕ी рдлुрд░्рддी рд╕े рднाрдЧ рд▓िрдпे। рдХेрд╡рд▓ рдордиि рдмрдЧрд▓ें рдЭाँрдХрддा рдмैрдаा рд░рд╣ा। рдмाрдк рдиे рдШूрд░рдХрд░ рджेрдЦा рдЙрд╕े, “рддंрдмाрдХू рдХा рдХ्рдпा рд╣ुрдЖ рд░े рдмрдб़рдордирдИ рдХे рдмेрдЯे? рдПрдХ рдкрд╣рд░ рд╕े рдПрдХ рдЪिрд▓рдо рддंрдмाрдХू рдХे рд▓िрдП рдмोрд▓-рдмोрд▓рдХрд░ рдоुँрд╣ рджुрдЦ рдЧрдпा। рдЧंрдзैрд▓े!  рднुрдХ्рдЦрдб़! рдЦाрдиे рдХे рдмрджрд▓े рдХुрдЫ рдХрд░ рднी рджिрдпा рдХрд░ рдХрднी। рдЦाрдиे рдХो рддो рд╕рдм рдЪाрд╣िрдП। рдХिрддрдиी рдмाрд░ рдЦा рдЪुрдХा рдЕрдм рддрдХ?”

рдмाрдд рдмीрдЪ рдоें рд░рд╣ рдЧрдИ। рдЧृрд╣рд╕्рд╡ाрдоिрдиी рдПрдХ рд╣ाрде рдоें рд╣ुрдХ्рдХा рдФрд░ рджूрд╕рд░े рдоें рдЪाрдп рдХा рдЧिрд▓ाрд╕ рд▓िрдП рдк्рд░рдХрдЯ рд╣ुрдИं। рд╡ाрдЧ्рдзाрд░ा рдмेрдЯे рдХो рдЫोрдб़рдХрд░ рдкрдд्рдиी рдХी рдУрд░ рдоुрдб़ рдЧрдИ, “рдЕрдм рдЬाрдХे рдлुрд░рд╕рдд рдоिрд▓ी рдмрдб़рдордирдИ рдХी рдмेрдЯी рдХो। рдЗрддрдиी рджेрд░ рд╕े рдмाрдЗрд╕िрдХрд▓ рдмрдиा рдмрдиाрдХрд░ рд╣рд▓рдХाрди рд╣ो рдЧрдпे рдЗрдзрд░।”

“рддो рдоैं рдХौрди рд╕ा рдЖрд░ाрдо рдХрд░ рд░рд╣ी рдеी? рдвेрдХी рдкрд░ рджूрд╕рд░ी рдХुрдЯрдиी рдХा рдзाрди рдкрдб़ा рд╣ै। рдХрд░рдШा рднी рдХिрддрдиा рддंрдЧ рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै!” рдЧृрд╣िрдгी рдХा рдЙрдд्рддрд░ рднी рдЙрд╕ी рд╕ुрд░ рдоें рдЖрдпा। рд╕ाрде-рд╕ाрде рдЪाрдп рдХा рдЧिрд▓ाрд╕ рдЖрдЧे рдХрд░ рджिрдпा। рджो рдШूँрдЯ рдкीрдХрд░ рдкрддि рдЪिрдк्рдкрдб़ рдЬोрдб़рдиे рдоें рд▓рдЧे - рд╕рд▓ूрд╕рди рд╕ूрдЦ рд░рд╣ा рдеा।

рдЧुрд╕्рд╕े рд╕े рдЬрд╡ाрдм рджेрдиे рдХा рдеोрдб़ा рдЕрдлрд╕ोрд╕ рд╣ुрдЖ рдЧृрд╣िрдгी рдХो। рдлрд╕ाрдж рдХी рдЬрдб़ рддो рдпрд╣ рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рд╣ै, рдЗрд╕рд▓िрдП рдЕрдкрдиा рдЧुрд╕्рд╕ा рдЖрдЦिрд░ рдЙрд╕ рдкрд░ рдЙрддाрд░ा, “рдпे рдмाрдИрд╕рдХрд▓ рдпा рддेрдИрд╕рдХрд▓ рдЬो рднी рд╣ै рдХिрддрдиी рдмाрд░ рдЦрд░ाрдм рд╣ोрддी рд╣ै рдЬी? рдЗрд╕ рдкाрдк рдХो рдХुрд▓्рд╣ाрдб़ी рд╕े рдХाрдЯрдХрд░ рдлेंрдХ рдХ्рдпों рдирд╣ीं рджेрддे? рдЬрдм рджेрдЦो, рджिрди рдоें рд╕ौ рдмाрд░ рдЙрд╕ी рдоें рд▓рдЧे рд╣ैं! рджेрдЦ-рджेрдЦрдХрд░ рдердХ рдЧрдИ рдоैं рддो।"  рдЧृрд╣рд╕्рд╡ाрдоी рдиे рднौंрд╣ें рд╕िрдХोрдб़рдХрд░ рдЙрдирдХी рдУрд░ рджेрдЦा рддो рджूрд╕рд░ी рдУрд░ рджेрдЦрдХрд░ рдмाрдд рдкूрд░ी рдХी, “рд╣ाँ рдирд╣ीं рддो!”

“рд╣ुँрд╣! рдЬрдоीрди рдирд╣ीं, рдЧाрдп-рдЧोрд░ू рдирд╣ीं, рдиौрдХрд░ी рдирд╣ीं। рдпे рдмाрдЗрд╕िрдХрд▓ рд╣ी рдЦिрд▓ा рд░рд╣ी рд╣ै। рдЙрд╕рдХा рдЕрдиाрджрд░!” рдЧृрд╣рд╕्рд╡ाрдоी рдмрдб़рдмрдб़ा рдЙрдаे। рдЪाрдп рдЦрдд्рдо рд╣ोрдиे рдкрд░ рд╣ुрдХ्рдХा рдкрдХрдб़ाрдХрд░ рдФрд░ рдЪाрдп рдХा рдЧिрд▓ाрд╕ рдЙрдаाрдХрд░ рдЧृрд╣िрдгी рдЪрд▓ी рдЧрдИं।

рдЧृрд╣рд╕्рд╡ाрдоी рдХрд╣рддे рд╣ैं рдмाрдЗрд╕рдХрд▓, рдЧृрд╣рд╕्рд╡ाрдоिрдиी рдХрд╣рддी рд╣ैं рддेрдИрд╕рдХрд▓, рдордиि рдХрднी рд╕ाрдЗрдХрд▓ рдХрднी рд╕ाрд░्рдХрд▓। рдоूрд▓рдд: рдХिрд╕ी рдЕрдЪ्рдЫी рдХंрдкрдиी рдХी рдеी। рдЧृрд╣рд╕्рд╡ाрдоी рд╣рд░िрдиाрде рдкрд╣рд▓े рдПрдХ рдЪाрдп рдХंрдкрдиी рдоें рдиौрдХрд░ рд▓рдЧे рдеे - рдХрдо рдЙрдо्рд░ рдХे рдордЬрджूрд░ों рдХे рдоुрд╣рд░्рд░िрд░। рд╡рд╣ीं рдПрдХ рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ рд╕ाрд╣рдм рд╕े рдпрд╣ рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдЦрд░ीрджी рдеी। рдЗрд╕ рдЗрд▓ाрдХे рдоें рддрдм рдЗрд╕े рд▓ेрдХрд░ рдХुрд▓ рдЬрдоा рджो рд╕ाрдЗрдХिрд▓ें рдеीं। рд╣рд░िрдиाрде рдХो рднी рдХрдо рдЧुрдоाрди рдирд╣ीं рдеा рдЗрд╕ рдмाрдд рдХा।

рддрдм рд╕े рдХрдИ рд╕ाрд▓ рдмीрдд рдЪुрдХे। рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдХा рдЕрд╕्рдеिрдкंрдЬрд░ рдпाрдиे рдл्рд░ेрдо рднрд░ рд╣рд░िрдиाрде рдХे рдЧौрд░рд╡рд╢ाрд▓ी рдЕрддीрдд рдХा рд╕ाрдХ्рд╖ी рд░рд╣ рдЧрдпा। рдиाрдиा рдирдИ-рдирдИ рдХंрдкрдиिрдпों рдХे рдЕрдиेрдХ рдкाрд░्рдЯों рдХो рд▓рдЧाрдХрд░ рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдЕрдм рд╡рд░्рдгрд╕ंрдХрд░ рд╣ो рдЪुрдХी рд╣ै। рд╣рд░िрдиाрде рдХी рдиौрдХрд░ी рдЫूрдЯे рджрд╕ рд╕ाрд▓ рд╕े рдКрдкрд░ рд╣ुрдЖ। рдирдпे рд╢िрдХ्рд╖िрдд рдпुрд╡ा рдЖ рдЧрдпे। рдмाрдЧाрдиों рдХी рдиौрдХрд░िрдпाँ рдЙрди्рд╣ोंрдиे рджрдЦрд▓ рдХрд░ рд▓ीं। рд╣рд░िрдиाрде рдХो рдЕрдм рдХोрдИ рдирд╣ीं рд░рдЦрддा। рдлिрд░ рднी рдХрд╣ीं рдиौрдХрд░ी рдХी рдЦрдмрд░ рдоिрд▓рддे рд╣ी рдЗрд╕ рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдкрд░ рд╣ी рд╕рд╡ाрд░ рд╣ोрдХрд░ рджौрдб़рддे рд╣ैं। рдиौрдХрд░ी рдирд╣ीं рдоिрд▓рддी। рд▓ेрдХिрди рдмाрдЧाрди рдоें рдХोрдИ рдкुрд░ाрдиा рдкрд░िрдЪिрдд рдХрд░्рдордЪाрд░ी рдоिрд▓ рдЬाрддा рд╣ै। рдХोрдИ рд░ुрдкрдпा рджो рд░ुрдкрдпा рджेрдХрд░ рдорджрдж рдХрд░ рджेрддा рд╣ै। рдХिрд╕ी рдХे рдпрд╣ाँ рд╕े рдЦрд░ाрдм рдкрдб़े рдЯाрдпрд░, рдЯ्рдпूрдм, рдл्рд░ी рд╡्рд╣ीрд▓ рд╡рдЧैрд░рд╣ рдоिрд▓ рдЬाрддे рд╣ैं। рдШрд░ рд╡ाрдкрд╕ рдЖрдХрд░ рд╣рдл्рддे рднрд░ рд░ेंрдЪ, рд╣рдеौрдб़ी рд▓ेрдХрд░ рдХाрд░рдЦाрдиा рдЪрд▓рддा рд╣ै। рдЙрд╕рдХे рдмाрдж рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рд╕े рд╣ाрдЯ-рдмाрдЬाрд░ рдХा рдХाрдо। рдПрдХ рдмाрд░ рдлिрд░ рд╕ुрдиाрдИ рдкрдб़рддा рд╣ै рдиौрдХрд░ी рдЦाрд▓ी рд╣ुрдИ рд╣ै - рд╢ाрдпрдж 50-60 рдоीрд▓ рджूрд░ рдХे рдХिрд╕ी рдмाрдЧाрди рдоें। рдкुрди: рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рд╕े рдпाрдд्рд░ा рдЖрд░ंрдн।

рдЖрдЬ 15-20 рд╕ाрд▓ рд╕े рдпрд╣ рджुрдкрд╣िрдпा рд╡ाрд╣рди рд╣рд░िрдиाрде рдХे рдЬीрд╡рди рдХा рд╕ुрдЦ-рджु:рдЦ рдХा рд╕ाрдеी рд╣ै। рдЗрд╕ рд╕рдордп рдкाँрдЪ рдк्рд░ाрдгिрдпों рдХा рдкрд░िрд╡ाрд░ рдЙрд╕ी рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рд╣ै। рдЬрд░-рдЬрдоीрди рдирд╣ीं рд╣ै। рдкрдд्рдиी рдХрдкрдб़ा рдмुрдирддी рд╣ै рдЬिрд╕े рд╣рд░िрдиाрде рд╕्рдеाрдиीрдп рдмाрдЬाрд░ рдоें рдпा рдкाрд╕ рдХे рдмाрдЧाрдиों рдоें рдмेрдЪрддा рд╣ै। рдлिрд░ рдирдпे рдХрдкрдб़े рдмुрдирдиे рдХे рд▓िрдП рд╕ूрдд рд▓ाрддा рд╣ै। рдпрд╣ी рдХ्рд░рдо। рд╕рдм рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдХे рд╕рд╣ाрд░े। рдЗрд╕рдХी рдиिंрджा рд╣рд░िрдиाрде рдХो рд╕рд╣्рдп рдирд╣ीं рд╣ै; рдЕрд░्рдЬुрди рдЪाрд╣े рдЧांрдбीрд╡ рдХी рдиिंрджा рд╕ुрди рд▓ेрддा।

рдЗрд╕ рдмीрдЪ рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдХी рдорд░рдо्рдордд рдкूрд░ी рд╣ुрдИ। рдЯ्рдпूрдм рдХो рдЯाрдпрд░ рдоें рд╡ाрдкрд╕ рдбाрд▓рдХрд░ рдЯाрдпрд░ рдХो рд░िрдо рдкрд░ рдЪрдв़ाрдиा рд╣ै। рдЗрд╕ рдХाрдо рдХे рд▓िрдП рдордиि рдХा рд╕рд╣рдпोрдЧ рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рд╣ै। рдЯाрдпрд░ рдХा рдЖрдЦिрд░ी рд╣िрд╕्рд╕ा рдЪрдв़ाрдиे рдХे рд▓िрдП рджैрд╡ी рдХोрдЯि рдХी рдпुрдХ्рддि рд▓рдЧрддी рд╣ै। рдкुрд░ाрдиा рдЯाрдпрд░, рдЬрд░ा рдЬोрд░ рд▓рдЧाрдиे рдкрд░ "рде्рд░ेрдб" рдЫोрдб़рдиे рд▓рдЧрддा рд╣ै। рд░ेंрдЪ рдПрдХ рд╣ी рд╣ै рддो рд▓ोрд╣े рдХा рдХोрдИ рдЪрдкрдЯा рдЯुрдХрдб़ा рд▓ेрдХрд░ рдЙрд╕рд╕े рдЯाрдпрд░ рдХा рдПрдХ рд╕िрд░ा рд░िрдо рдоें рдлँрд╕ाрдХрд░ рджрдмाрдпे рд░рдЦрдиा рдкрдб़рддा рд╣ै। рдпрд╣ рдХाрдо рдордиि рдХा рд╣ै। рдкिрддा рд░ेंрдЪ рдХी рдорджрдж рд╕े рдмाрдХी рдХा рдЯाрдпрд░ рд░िрдо рдкрд░ рдЪрдв़ाрддे рд╣ैं। рдордиि рдЕрдкрдиे рдЗрд╖्рдЯрджेрд╡ рдХा рдиाрдо рдЬрдкрддा рд▓ोрд╣े рдХे рдЯुрдХрдб़े рдХो рдпрдеाрд╕्рдеाрди рдЬрдоाрдпे рд░рдЦрддा рд╣ै। рдмрд░ाрдмрд░ рдбрд░ рд░рд╣рддा рд╣ै рдлिрд╕рд▓ рди рдЬाрдп। рд╕ाрде-рд╕ाрде рдкिрддा рдХे рдЪेрд╣рд░े рдкрд░ рдирдЬрд░ рд░рдЦрддा рд╣ै, рднाрд╡- рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рд▓рдХ्рд╖्рдп рдХрд░рддा рд░рд╣рддा рд╣ै। рдкिрддा рдХी рдЖँрдЦों рдХे рдкाрд╕ рдХी рдЪрдордб़ी рдХрдкрдб़े рдкрд░ рджрд░्рдЬी рдХी рдмрдиाрдИ рдЪुрди्рдирдЯ рдЬैрд╕ी рд╕िрдХुрдб़ рдЖрдИ рд╣ै। рдордиि рдХी рдЖँрдЦों рдХे рдкाрд╕ рдХी рдд्рд╡рдЪा рднी рд╕िрдХुрдб़ рдЬाрддी рд╣ै। рдмाрдк рдХी рдЧрд░рджрди рдХी рд╢िрд░ा рдлूрд▓ рдЙрдарддी рд╣ै। рдордиि рдХी рднी рдлूрд▓ рдЬाрддी рд╣ै। рдЕрдм рдкिрддा рдХे рдоुрдЦ рд╕े рдПрдХ рдХे рдмाрдж рдПрдХ рдк्рд░ाрдЧ्рд╡ैрджिрдХ рд╢्рд▓ोрдХ рдмाрд╣рд░ рд╣ोंрдЧे; рдордиि рднी рдорди рд╣ी рдорди рд╡рд╣ी рд╢рдм्рдж рджुрд╣рд░ाрддा рдЬाрдпेрдЧा।

рд╕ाрдЗрдХिрд▓ 'рдлिрдЯ' рд╣ुрдИ। рдЕрдм рдордиि рдЙрд╕े рдкрдХрдб़рдХрд░ рдЦрдб़ा рдХрд░ेрдЧा। рдкिрддा рд╣рд╡ा рднрд░ेंрдЧे। рдордиि рдХे рдкैрд░ों рдоें рдЕрд╕рд╣्рдп рдЪुрдирдЪुрдиी рдорд╣рд╕рд╕ рд╣ोрдиे рд▓рдЧी, рдХ्рдпोंрдХि рдЙрд╕рдиे рдмिрдиा рд╕ीрдЯ рдкрд░ рдмैрдаे рдкेрдбрд▓ рдоाрд░рдХрд░ рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдЪрд▓ाрдиा рд╕ीрдЦ рд▓िрдпा рд╣ै। рдЬ्рдпाрджा рджिрди рдирд╣ीं рд╣ुрдП рдЕрднी।

рдЯ्рд░िंрдЧ...рдЯ्рд░िंрдЧ...

рдк्рд░рддाрдк рдЖрдпा рд╣ै, рдордиि рдХा рджोрд╕्рдд। рддीрди-рдЪाрд░ рджिрди рдкрд╣рд▓े рд╣ी рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдХी рд╕ीрдЯ рдкрд░ рдмैрдардиे рд▓ाрдпрдХ рд╣ुрдЖ рд╣ै। рдЕрдм рднी рдкेрдбрд▓ рдШुрдоाрдиे рдХे рд▓िрдП рдкैрд░ рдЫोрдЯा рдкрдб़ рд░рд╣ा рд╣ै।рдЙрд╕ी рдвंрдЧ рд╕े рднाрдИ рдХी рдирдИ рд░ेрд▓ी рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдЪрд▓ाрддा рдЖрдпा рд╣ै। рдЙрд╕рдХा рдмрдб़ा рднाрдИ рдкाрд╕ рдХे рдЪाрдп рдмाрдЧाрди рдоें рдХाрдо рдХрд░рддा рд╣ै। рд╢рдиिрд╡ाрд░-рд╢рдиिрд╡ाрд░ рдШрд░ рдЖрддा рд╣ै। рдЖрдЬ рдЖрдпा рд╣ोрдЧा।
рдордиि рдиे рджोрдиों рд╣ाрдеों рд╕े рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдХो рдкрдХрдб़े- рдкрдХрдб़े рд╕िрд░ рдШुрдоाрдХрд░ рдк्рд░рддाрдк рдХी рдУрд░ рджेрдЦा। рдк्рд░рддाрдк рдкाрд╕ рдЖрдХрд░ рдЙрддрд░ा।

“рдЖ рдк्рд░рддाрдк, рддू рдКрдкрд░ рдЪрдв़рдиा рд╕ीрдЦ рдЧрдпा?” рдордиि рдХे рд╕्рд╡рд░ рдоें рд╕рдо्рдоाрди рдеा।

“рдХुрдЫ рдмिрдЧрдб़ा рд╣ै рдХ्рдпा?” рдЕрд░्рдеाрдд् рдордиि рдХी рд╕ाрд╣рдХिрд▓ рдХी рдЦрдмрд░ рдкूрдЫी।

рдордиि рдиे рдмिрдиा рдмोрд▓े рдЖрдЧे рдХे рдкрд╣िрдпे рдХी рдУрд░ рд╕िрд░ рд╕े рдЗрд╢ाрд░ा рдХिрдпा।

рд╣рд╡ा рднрд░рдиा рдкूрд░ा рд╣ुрдЖ। рд╣рд░िрдиाрде рдиे рдк्рд░рддाрдк рдХी рдУрд░ рджेрдЦा, “рднाрдИ рдЖрдпा рд╣ै рдХ्рдпा?”

“рд╣ाँ।”

рд╣рд░िрдиाрде рдЬैрд╕े рдЕрдкрдиे рдЖрдк рд╕े рдХुрдЫ рдХрд╣ рд░рд╣ा рд╣ो, рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рднुрдирднुрди рдХрд░рддा рд░рд╣ा -- рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рджिрдЦाрдиे рдЖрдпा рд╣ै! рдкрддा рд╣ै рдЗрд╕ рдЬрд╡ाрд░ рдоें рдкрд╣рд▓ी рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдЪрд▓ाрдХрд░ рдлрд▓ाрдиे рдиे рд╣ी рджिрдЦाрдИ рдеी? -- рдлрд▓ाрдиे рдоाрдиे рд╣рд░िрдиाрде рд╕्рд╡рдпं -- рдЖрдЬрдХрд▓ рдЬिрд╕े рджेрдЦो рдирдИ рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдЪрд▓ाрддा рдШूрдо рд░рд╣ा рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рдЬिрддрдиी рднी рдирдИ рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рд╣ो, рдмрд╕ рдКрдкрд░ рдХी рдЪрдордХ-рджрдордХ рд╣ै। рд╣рд░िрдиाрде рдХी
рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдХा рд▓ोрд╣ा рд▓ेрдХिрди рдЦाँрдЯी рд╣ै, рдЕрд╕рд▓ рд╣ाрд░्рдбी рдоाрд░्рдХा, рдРрд╕ी рджूрд╕рд░ी рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдЖрдЬрдХрд▓ рдХрд╣ाँ рдоिрд▓ेрдЧी? рдЦुрдж рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ рд╕ाрд╣рдм рдХी рд╕ाрдЗрдХिрд▓!

рдк्рд░рддाрдк рдХो рди рдпрд╣ рд╕рдм рдкрддा рд╣ै рди рдкрддा рд╣ोрдиे рдХी рдЙрд╕рдХी рдЙрдо्рд░ рд╣ै। рд╡рд╣ рд╣рд░िрдиाрде рдХी рдмाрддों рдХा рдорддрд▓рдм рдирд╣ीं рд╕рдордЭा। рд╡рд╣ рддो рдордиि рдХो рдпрд╣ рджिрдЦाрдиे рдЖрдпा рдеा рдХि рдЕрдм рд╕ीрдЯ рдкрд░ рдмैрдардХрд░ рдЪрд▓ाрдиा рд╕ीрдЦ рдЧрдпा рд╣ै। рдпрд╣ рдХाрдо рдкूрд░ा рд╣ुрдЖ। рд╡рд╣ рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдкрд░ рд╡ाрдкрд╕ рд╕рд╡ाрд░ рд╣ोрдХрд░ рдЪрд▓ा рдЧрдпा।

рд╣рд░िрдиाрде рдиे рд░ेंрдЪ, рдирдЯ рдФрд░ рдмाрдХी рд▓ोрд╣ा-рд▓рдХ्рдХрдб़ рдЬрдоा рдХрд░рдХे рд╕ाрдордиे рд░рдЦे рд▓िрд▓ी рдмिрд╕्рдХुрдЯ рдХे рдЫोрдЯे рдбрдм्рдмे рдоें рдбाрд▓ рджिрдпे। рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдХो рдЗрд╕ी рд╣ोрдоिрдпोрдкैрдеिрдХ рдмрдХ्рд╕े рдиे рдЬिрд▓ा рд░рдЦा рд╣ै। рдЙрд╕рдХे рд╕рднी рд░ोрдЧों рдХी рджрд╡ा рдЗрд╕ рдмрдХ्рд╕े рдХे рдЕंрджрд░ рд╣ै। рдПрдХ рд╣ाрде рдоें рдмрдХ्рд╕ा рдФрд░ рджूрд╕рд░े рдоें рд╣ुрдХ्рдХा рд▓िрдП рд╣рд░िрдиाрде рдЕंрджрд░ рдЧрдпा। рдордиि рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдкрд░ рдЪреЭрдиा рдЪाрд╣рддा рдеा рдкрд░ рд░ुрдХ рдЧрдпा। рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдХो рджीрд╡ाрд░ рд╕े рд▓рдЧे рдПрдХ рдЦрдо्рднे рдкрд░ рдЕрдЯрдХाрдХрд░ рд╡рд╣ рдеोреЬे рдлрдЯे – рдкुрд░ाрдиे рдХрдкрдбे рдвूंрдв рд▓ाрдпा। рд╕ाрде – рд╕ाрде рдЕрди्рджрд░ рд╕े рдХिрд░ाрд╕рди рдХी рдвिрдмрд░ी рднी рд▓ाрдпा। рдХрдкреЬा рдеोреЬे рд╕े рдХिрд░ाрд╕рди рдоें рднिрдЧोрдХрд░ рд╡рд╣ рдПрдХ рдУрд░ рд╕े рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдХो рд░рдЧреЬрдиे рдоें рдЬुрдЯा। рдл्рд░ीрд╡्рд╣ीрд▓ рдХे рдЗрд░्рдж-рдЧिрд░्рдж рдмрд╣ुрдд рдоैрд▓ рдЬрдоा рдеी। рдПрдХ рд╕ींрдХ рд▓ेрдХрд░ рдЬрд╣ाँ рддрдХ рд╣ो рд╕рдХा рдЦोрдж-рдЦोрджрдХрд░ рд╕ाреЮ рдХिрдпा। рдмीрдЪ рдХी рд╕ंрдХрд░ी рдЬрдЧрд╣ рдоें рдЖрд░рдкाрд░ рдПрдХ рдлрдЯा рдХрдкреЬा рдбाрд▓рдХрд░ рджोрдиों рд╕िрд░ों рд╕े рдкрдХреЬрдХрд░ рдШिрд╕ рджिрдпा। рд╕्рдкोрдХों рдоें рдХिрд░ाрд╕िрди рд▓рдЧाрдХрд░ рдаीрдХ рд╕े рд╕рдлाрдИ рдХрд░ рджी। рд░िंрдЧ, рдПрдХ्рд╕िрд▓, рдХ्рд░ैंрдХ, рдкेрдбрд▓, рдпрд╣ाँ рддрдХ рдХि рдл्рд░ेрдо рднी рдкूрд░ी рддाрдХрдд рд▓рдЧाрдХрд░ рдПрдХ рдУрд░ рд╕े рд╕ाреЮ рдХрд░ рдЧрдпा। рддेрд▓ рд▓ेрдХिрди рдирд╣ीं рджे рдкाрдпा। рдоाँ рдХा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ी рдиाрд░िрдпрд▓ рддेрд▓ рдеोреЬा рдоिрд▓ рдЬाрддा! рдкिрдЫрд▓े рд╕рдк्рддाрд╣ рд╣ी рдиाрд░िрдпрд▓ рддेрд▓ реЩрдд्рдо рд╣ो рдЧрдпा, рдоाँ рдХрд╣ рднी рдЪुрдХी рд╣ै рдХрдИ рдмाрд░। рдХреЬрд╡ा рддेрд▓ рдФрд░ рдХिрд░ाрд╕рди рдоिрд▓ाрдХрд░ рд▓рдЧाрдиे рд╕े рдХाрдо рдЪрд▓ेрдЧा। рд╡рд╣ рдЖрдпрд▓ рдХैрди рдЙрдаा рд▓ाрдпा рдФрд░ рдХिрд░ाрд╕िрди – рдХреЬрд╡े рддेрд▓ рдХा рдоिрд╢्рд░рдг рд▓рдЧाрдиे рд▓рдЧा। рдкीрдЫे рдХे рдкрд╣िрдпे рдоें, рдл्рд░ीрд╡्рд╣ीрд▓ рдоें, рдкेрдбрд▓ рдоें, рдлोрд░्рдХ рдоें рднी। рдЕрдм рд╡рд╣ рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рд▓ेрдХрд░ рдПрдХ рдЪрдХ्рдХрд░ рд▓рдЧा рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдЖрдпрд▓ рдХैрди рдХो рд╡ाрдкрд╕ рд░рдЦрдХрд░ рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдЬрд╣ाँ рдЯिрдХा рд░рдЦी рдеी рд╡рд╣ाँ рд╕े рдЙрдаाрдХрд░ рд╣ेंрдбिрд▓ рд╕ीрдзा рдХिрдпा। рджрд░्рдж рд╕े рдкрд░ेрд╢ाрди рдмीрдоाрд░ рдЬैрд╕े рд╕ाрдд рд╕ुрд░ рдоें рдмाрдк-рдмाрдк рдХрд░рддा рд╣ै рд╡ैрд╕े рд╣ी рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рднी рдЪिрд▓्рд▓ा рдЙрдаी। рд╣рд░ рдЬोреЬ рдоें рджрд░्рдж рд╣ै। рд╣рд░ рдЬोреЬ рд╕े рдЪीрдЦ рдиिрдХрд▓рддी рд╣ै। рдХिрддрдиा рддेрд▓ рд▓рдЧाрдпा рдкрд░ рдЪीрдЦ рдЧрдИ рдирд╣ीं। рдордиि рдХा рдорди рдЯूрдЯ рдЧрдпा। рддेрд▓-рдоाрд▓िрд╢ рдХे рдмाрдж рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдХा рд░ूрдк рдмेрддрд░рддीрдм рдвंрдЧ рд╕े рдкाрдЙрдбрд░ рд▓рдЧे, рддेрд▓-рд╕рдиे рдоुँрд╣ рдХी рддрд░рд╣ рд╣ो рдЧрдпा рдеा। рдк्рд░рддाрдк рдХी рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдХा рдл्рд░ीрд╡्рд╣ीрд▓ рдХैрд╕े рдЯिрдХ-рдЯिрдХ рдХрд░рддा рдЪрд▓рддा рд╣ै! рдЪेрди рдХो реЫрд░ा рд╕ा рдШुрдоा рджेрдиे рд╕े рдХ्рдпा рдХрд░्рд░ рдХрд░्рд░ рдХी рдЖрд╡ाрдЬ рдиिрдХрд▓рддी рд╣ै! рд▓рдЧрддा рд╣ै рдХोрдИ рдоुँрд╣ рдоें рдЪрдмेрдиा рдЪрдмा рд░рд╣ा рд╣ो। рдФрд░ рдЕрдкрдиी рд╕ाрдЗрдХिрд▓! рдЬрд╣ाँ рдЖрд╡ाрдЬ рдЖрдиी рдЪाрд╣िрдП – рдпाрдиी рдл्рд░ीрд╡्рд╣ीрд▓ рд╡рд╣ाँ рддो рдкूрд░ी рдЧूंрдЧी; рдЙрд╕рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рдкेрдбрд▓ рд╕े рд╕ैрдбрд▓ рддрдХ, рдордбрдЧाрд░्рдб рд╕े рд╣ैंрдбрд▓ рддрдХ, рдлोрд░्рдХ, рдХ्рд░ैंрдХ, рд╡्рд╣ीрд▓ рд╕рдм рдХुрдЫ рдПрдХ рд╕ाрде рдЪिрд▓्рд▓ा рдЙрдарддे рд╣ैं। рдЬो рднी рд╣ो, рдоौреШा рд╣ै рддो рдПрдХ рдЪрдХ्рдХрд░ рдЪрд▓ा рд╣ी рдЖрдпा рдЬाрдп।

рдХрдб़ рдХрдб़ рдХрдб़рдд।

рдЪेрди рдмीрдЪ-рдмीрдЪ рдоें рджांрддों рдХे рдКрдкрд░ рд╕े рдлिрд╕рд▓ рдЬाрддी рд╣ै।

рдеोрдб़ी рджूрд░ рдЬाрдХрд░ рд▓ौрдЯ рдЖрдпा। рдкेрдбрд▓ рдкрд░ рдкैрд░ рд░рдЦрдиे рдХे рдмाрдж рдШुрдоा рдирд╣ीं рдкाрдпा। рдмрд╣ुрдд рдмाрд░ рдХोрд╢िрд╢ рдХрд░рдХे рдЖрдЦिрд░ рд░ाрд╕्рддे рдХे рдХिрдиाрд░े рдХे рдЧрдб्рдвे рдоें рдЬा рдШुрд╕ा। рдЖрдЧे рдХी рдкрд╣िрдП рдоें рдХрдЪрдХрдЪ рд╢рдм्рдж рдХ्рдпों рдЖ рд░рд╣ा рд╣ै? рдЖрдЧे рдХे рдкрд╣िрдП рдХी рдиाрдиा рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдЖрд╡ाрдЬें рдЙрд╕рдиे рд╕ुрдиी рд╣ैं। рдЙрд▓्рд▓ू рдЬैрд╕ी рдЖрд╡ाрдЬ рджिрди рдоें 18 рдмाрд░। рд▓ेрдХिрди рдРрд╕ी рдЖрд╡ाрдЬ рддो рдирд╣ीं рд╕ुрдиी।

рдкिрддा рдиे рдЕंрджрд░ рд╕े рд╣ी рд╡рд╣ рдЖрд╡ाрдЬ рд╕ुрдиी। рдмाрд╣рд░ рдЖ рдЧрдпे। рд╣ाрде рдоें рд╣ुрдХ्рдХा рдФрд░ рдЬрдмाрди рдкрд░ рд╣िंрджी, “рдХुрдЫ рдХाрдо рдХा рдЖрджрдоी рдирд╣ीं рд╣ै рддुрдо! рд░िंрдЪ рд╡ाрд▓ा рдмрдХ्рд╕ा рд▓े рдЖ - рдЪूрд╣े рдХा рдмрдЪ्рдЪा!”

рдкिрддा рдЗрд╕ी рддрд░рд╣ рдХрднी-рдХрднी рд╣िंрджी рдмोрд▓рддे рд╣ैं। рдЦूрдм рдЧुрд╕्рд╕ा рдЖрдиे рдкрд░ рднी рдФрд░ рдоौрдЬ рдоें рднी। рдХोрди рдвीрд▓ा рд╣ोрдиे рдХी рд╡рдЬрд╣ рд╕े рдкрд╣िрдпा рдвीрд▓ा рд╣ोрдХрд░ рд░िрдо рдлोрд░्рдХ рдХे рдмाрд░ рдоें рд▓рдЧ рд░рд╣ा рд╣ै। рдкрд╣िрдпा рдордиि рдХो рдпрд╣ी рдмрддाрдиा рдЪाрд╣ рд░рд╣ा рдеा।

рдХोрди рдХो рдЯाрдЗрдЯ рдХिрдпा рдЧрдпा।

рдХрд░ीрдм рдПрдХ рдШंрдЯे рдмाрдж рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдмाрдЬाрд░ рдХे рдоाрд░्рдЧ рдкрд░ рдеी। рдХैрд░िрдпрд░ рдкрд░ рдПрдХ рдмोрд░ा рдкाрди-рд╕ुрдкाреЬी, рд╣ैंрдбिрд▓ рдмाрд░ рдкрд░ рд▓рдЯрдХे рд╕ाрдЧ-рд╕рдм्рдЬी, рдХेрд▓े рдХे рдлूрд▓, рдиींрдмू рдЖрджि рдЕрдиेрдХ рдк्рд░рдХाрд░ рдХा рдмिрдХाрдК рд╕ाрдоाрди। рдПрдХ рдлрдЯे рдЭोрд▓े рдХे рдЕрди्рджрд░ рджो-рдПрдХ рдмेрдЪрдиे рдХा рдоाрд▓, рджो-рдПрдХ рдЦाрд▓ी рдмोрд░े, рдлрдЯे рдХрдкрдбे, рдХिрд░ाрд╕िрди, рдХреЬрд╡ा рддेрд▓ рдФрд░ рдиाрд░िрдпрд▓ рддेрд▓ рд▓ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЦाрд▓ी рдмोрддрд▓ें рдФрд░ рд╡рд╣ рд╡िрдЦ्рдпाрдд рд╣ोрдоिрдпोрдкैрдеिрдХ рдмрдХ्рд╕ा। рдЪाрд░ рдЕрджрдж рдиाрд░िрдпрд▓ рдЪाрд░ рдЕंрдЧुрд▓ рдЫिрд▓рдХा рдЙрддाрд░рдХрд░ рдЕрдкрдиे рд╣ी рдЫिрд▓рдХे рд╕े рд╣ैंрдбрд▓ рдоें рдмाँрдз рджिрдП рдЧрдП рд╣ैं। рджो рдоीрд▓ рдХा рд░ाрд╕्рддा рд╣ै рдмाрдЬाрд░ рдХा।
рдкिрддा рд╣ैंрдбрд▓ рдкрдХреЬрдХрд░ рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдХो рд╕ंрднाрд▓े рд╣ैं рдФрд░ рдордиि рдХैрд░िрдпрд░ рдкрд░ рд░рдЦी рдЪीрдЬों рдкрд░ рдПрдХ рд╣ाрде рд░рдЦे рдкीрдЫे рдЪрд▓ рд░рд╣ा рд╣ै। рдЧрдб्рдвा рдЖрджि рдЖрдиे рдкрд░ рд╡рд╣ рдкीрдЫे рд╕े рдзрдХ्рдХा рд▓рдЧा рджेрддा рд╣ै। рдЪौрдеाрдИ рдоीрд▓ рджूрд░ рд╕े рдЬाрдирдиे рд╡ाрд▓े рд╕рдордЭ рд▓ेрддे рд╣ैं рдХि рдмाрдк-рдмेрдЯे рдХी рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдЖ рд░рд╣ी рд╣ै рдпा рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै। рдЙрд╕ рджिрди рдордиि рдХे рд╣ाрдеों рддेрд▓-рдоाрд▓िрд╢ рд╣ोрдиे рдХे рдмाрдж рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдХी рдЪीрдЦें рдХрдо рд╣ोрдиे рдХे рдмрдЬाрдп рдмреЭ рдЧрдпी рдеीं, рд╕ाрд░े рд░ाрд╕्рддे рд╣ाрдп-рд╣ाрдп рдХрд░рддी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै।

рдмाрдЬाрд░ рдоें рдмिрдХ्рд░ी рдЕрдЪ्рдЫी рд╣ुрдИ। реЮाрдпрджा рд╣ुрдЖ। рдЧाँрд╡ рдоें рдмेрдЪрдиे рд▓ाрдпрдХ рдХुрдЫ рдЦрд░ीрдж рд╕рдХрддे рд╣ैं рдХ्рдпा, рдпрд╣ рджेрдЦрдиा рд╢ुрд░ू рдХिрдпा। рд╕ूрд░рди, рд╢рдХрд░рдХंрджी, рдиाрдЧा рдЪрдЯाрдЗрдпाँ рдЖрджि рдХुрдЫ рдЪीрдЬों рдХे рджाрдо рдЖрдЬ рдХрдо рд╣ैं। рдЧाँрд╡ рдоें рд▓े рдЬाрдХрд░ рдмेрдЪрдиे рд╕े рд▓ाрдн рд╣ोрдЧा। рдордиि рдиे рднाрдЗрдпों рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдкैрд╕े рдХा рд▓ाрдЪीрджाрдиा рдЦрд░ीрдж рд▓िрдпा – рдпुрдж्рдз рдХी рдоंрд╣рдЧाрдИ рдХे рдкрд╣рд▓े рдХा рд╕рдордп рдеा, рдПрдХ рдкैрд╕े рдХी рдЦрд░ीрдж-рдмिрдХ्рд░ी рдЕрднी рдЪрд▓рддी рдеी।

рд▓рдЧрднрдЧ рдкрд╣рд▓े рдЬैрд╕ा рдмोрдЭ рд▓ेрдХрд░ рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рд╡ाрдкрд╕ рд▓ौрдЯी। рдШрд░ рдкрд╣ुँрдЪ рд╣ी рдЧрдП рдеे, рдХेрд╡рд▓ рдЪौрдеाрдИ рдоीрд▓ рдФрд░। рдШрд░ рдоें рдоाँ рдмेрдЯे рдХाрди рд▓рдЧाрдХрд░ рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдХी рдЖрд╡ाрдЬ рд╕ुрди рд░рд╣े рд╣ोंрдЧे। рдкрд░ рд╡рд╣ рдоूрд▓्рдпрд╡ाрди рдЖрд╡ाрдЬ рд╕рд╣рд╕ा рдмंрдж рд╣ो рдЧрдИ।

“рдзрдХ्рдХा рджे рдзрдХ्рдХा!”

рдордиि рдХा рд╣ाрде рдкैंрдЯ рдХी рдЬेрдм рдоें рдоिрдаाрдЗрдпों рдкрд░ рдеा। рдеोрдб़ा рдЦा рд▓ेрдиे рд╕े рднी рднाрдЗрдпों рдХे рд▓िрдП рдХрдо рдкрдб़ рдЬाрдПрдЧा। рдЬेрдм рдХे рднीрддрд░ рдиाрдЦूрдиों рд╕े рдоिрдаाрдЗрдпों рдХो рдЪिрдХोрдЯी-рд╕ी рдХाрдЯрддा рд╕ाрд░े рд░ाрд╕्рддे рдЕрдкрдиी рдЬीрдн рдХा рдкाрдиी рд░ोрдХे рд╣ुрдП рдеा। рдЬрд▓्рджी-рдЬрд▓्рджी рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдХो рдзрдХ्рдХा рджेрдиे рдХे рд▓िрдП рд╣ाрде рдиिрдХाрд▓ा рддो рдоिрдаाрдЗрдпां рдмрд╣ुрдд рд╕ी рдмाрд╣рд░ рдЧिрд░ рдЧрдИ। рдлिрд░ рдЬेрдм рдХी рдПрдХ рддрд░рдл рдХी рд╕िрд▓ाрдИ рдиिрдХрд▓ рдЧрдИ рд╣ै рддो рд╡рд╣ рднी рд╕ूрдЦे рддाрд▓ рдХे рдкेंрджे рдЬैрд╕ी рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ै, рдиीрдЪे рдХी рдУрд░ рдЬрд░ा-рд╕ा рдХुрдЫ рд░рдЦा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рд╣ाрде рд╣рдЯाрдпा рддो рдЖрдлрдд!

рдХिрди्рддु рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдХे рдкрд╣िрдпे рдЕрдЪрд▓ рд╣ोрдиे рдХी рддुрд▓рдиा рдоें рдпрд╣ рд╕рдм рдХुрдЫ рднी рдирд╣ीं рдеा। рдкрд╣िрдпे рд▓ेрдХिрди рдШूрдоे рдирд╣ीं। рдкिрдЫрд▓े рдЪрдХ्рдХे рдХे рдХोрди рдЬाрдо рд╣ो рдЧрдП рд╣ैं। рдкिрддा рдХे рдоुँрд╣ рд╕े рдкрд╣рд▓े рд╣िंрджी, рдлिрд░ рдк्рд░ाрдЧ्рд╡ैрджिрдХ рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдиिрдХрд▓ी। рдЙ...рд╣ूँ....। рдЖрдЬ рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдЬुрд▓ू рднाрд╖ा рдоें рднी рдЧाрд▓ी рд╕ुрдирдиे рдХो рддैрдпाрд░ рд╣ै। рдмोрдЭ рдХрдо рдХрд░рдХे рд╕ाрдИंрдХिрд▓ рдХो рджो рдмाрд░ рдЬोрд░ рд╕े рдаोрдХрд░ рдоाрд░ी। рдмेрдХाрд░! рдордиि рдиे рдкेрдбрд▓ рдЪрд▓ाрдХрд░ рджेрдЦा। рдУ... рдл्рд░ीрд╡्рд╣ीрд▓ рддो рджोрдиों рддрд░рдл рдШूрдо рд░рд╣ा рд╣ै। рджाрд╣िрдиी рдУрд░ рдШूрдордиे рд╕े рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдЖрдЧे рдЪрд▓ेрдЧी, рдмाрдИ рдУрд░ рдШुрдоाрдУ рддो рд╕िрд░्рдл рдл्рд░ीрд╡्рд╣ीрд▓ рдЪрд▓ेрдЧा, рдЗрд╕ рд╕рдордп рд╡рд╣ рджोрдиों рддрд░рдл “рдл्рд░ी” рд╣ै। ...рдЧрдпा рдЬрд╣рди्рдиुрдо рдоें! рд╕्рдк्рд░िंрдЧ рдЯूрдЯा рд╣ै рдЬрд░ूрд░। рдЧुрд╕्рд╕े рдоें рд╣рд░िрдиाрде рдиे рдкीрдЫे рд╡ाрд▓े рдкрд╣िрдпे рдХो рджो рдмाрд░ рдФрд░ рдаोрдХрд░ рдоाрд░ी। рдкрд╣рд▓े рднी рдмीрдЪ-рдмीрдЪ рдоें рдл्рд░ीрд╡्рд╣ीрд▓ рдХाрдо рдХрд░рдиा рдмंрдж рдХрд░ рдЪुрдХा рд╣ै।  рд╕्рдк्рд░िंрдЧ рдирд╣ीं рдкрдХреЬрддा, рдкрд░ рдаोрдХрд░ рдоाрд░рдиे рд╕े рдаीрдХ рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै। рдЕрднी рддो рдХिрд╕ी рддрд░рд╣ рдкрд╣िрдпा рдШूрдоे।

рд╣рд░िрдиाрде рдиे рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдХो рдЬोрд░ рд╕े рдкीрдЫे рдХी рдУрд░ рдзрдХ्рдХा рджिрдпा। рдХोрди рдХुрдЫ рдвीрд▓े рд╣ुрдП। рдеोреЬी рджेрд░ рдЗрд╕ी рддрд░рд╣ рдкीрдЫे рдХी рдУрд░ рдаेрд▓рдХрд░ рдЬрдм рдкрд╣िрдпा рдШूрдордиे рд▓рдЧा рддो рдлिрд░ рдЖрдЧे рдХी рдУрд░ рдЪрд▓ा। 15-20 рд╣ाрде рдЖрдЧे рдЧрдпा। рдлिрд░ рдЪрдХ्рдХा рдЬाрдо! рдкिрдЫрд▓ी рдкрдж्рдзрддि рдлिрд░ рдЕрдкрдиाрдИ। рдлिрд░ рдеोреЬी рджूрд░ рдЪрд▓े। рдлिрд░ рдЬाрдо! рдЪाрд░-рдкाँрдЪ рдмाрд░ рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдЖрдЧे-рдкीрдЫे рдХрд░рдХे рдШрд░ рдХे рдкाрд╕ рдкрд╣ुँрдЪ рдЧрдП। рдлिрд░ рдЬाрдо! рдШрд░ рдЬाрдХрд░ рд╣ोрдоिрдпोрдкैрдеी рдХрд░рдиी рдкреЬेрдЧी। рд▓ेрдХिрди рдлिрд▓рд╣ाрд▓ рдЖрд╕ुрд░ी рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдЪाрд╣िрдП। рдЧुрд╕्рд╕े рдоें рдЬोрд░ рд▓рдЧाрдХрд░ рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдХो рдЦींрдЪा। рдмेрдЯा рдоिрдаाрдЗрдпों рдХी рдЙрдо्рдоीрдж рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдЫोреЬ рджोрдиों рд╣ाрдеों рд╕े рдзрдХ्рдХा рджेрдиे рд▓рдЧा।  рдХреЬрдд рдХреЬ! рдмाрд▓ рд╢ाрдпрдж рдЯूрдЯ рдЧрдП рд╣ैं। рд▓ेрдХिрди рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдЪрд▓ рджी। рд╕ाрде-рд╕ाрде рд░िрдо рдкрд░ рдЯрди рдЯрди рдХुрдЫ рдЯрдХрд░ाрдиे рдХी рдЖрд╡ाрдЬ рдЖрдИ। рдирд╣ीं рддो, рдордиि рдХी рдЬेрдм рд╕े рд▓ाрдЪीрджाрдиे рдХी рдЧोрд▓िрдпाँ рдирд╣ीं рдЧिрд░ी рдЙрдзрд░। рдкीрдЫे рдХे рдкрд╣िрдпे рдХे рдмाрд▓ рдиाрдЪ-рдиाрдЪ рдмाрд╣рд░ рдиिрдХрд▓рдиे рд▓рдЧे। рдЬрд░ूрд░ рдХोрди рдЯूрдЯ рдЧрдП рд╣ैं рдпा рд╣рдм рдХा рдШाрдЯ рдЧрдпा। рдордиि рдиे рдПрдХ рдлрдЯे рдХाрдЧреЫ рдоें рдмाрд▓ рдмрдЯोрд░рдХрд░ рдЬрдоा рдХिрдпे। рдмрд╣ुрдд-рд╕े рдирд╣ीं рдоिрд▓े। рдЬो рдоिрд▓ рдЬाрдп! рдШрд░ рдХा рд╕рд╣рди рдЖ рдЧрдпा। рдЕрдм рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдЕрди्рджрд░ рддрдХ рдХैрд╕े рдЬाрдп?

рд╣рд░िрдиाрде рдиे рдмेрдЯे рдХो рд╣ैंрдбिрд▓ рдкрдХреЬाрдХрд░ рдкीрдЫे рдХा рдкрд╣िрдпा рдЙрдаा рд▓िрдпा। рдЕрдЧрд▓ा рдкрд╣िрдпा рд░ोрддे – рд░ोрддे рдФрд░ рдкिрдЫрд▓ा рдоुрд╕्рдХрд░ाрддे рд╣ुрдП рдЕंрджрд░ рджाрдЦिрд▓ рд╣ुрдП। рд╕ाрдд рджिрди рд╕ाрдд рд░ाрдд рд╣ोрдо्рдпोрдкैрдеिрдХ, рдЖрд╕ुрд░ी рдЗрдд्рдпाрджि рд╕рдм рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдЪрд▓ी। рдардХ рдардХ, рдаाँрдп-рдаाँрдп рдХी рдЖрд╡ाрдЬ рд╕े рдЖрдзी рд░ाрдд рддрдХ рдкреЬोрд╕िрдпों рдХी рдиींрдж рд╣рд░ाрдо рд╣ुрдИ। рдкрд╣рд▓ी рджो рд░ाрддों рддрдХ рддो рдордиि рдХी рдоाँ рдиे рд╕ोрдиे рдХी рдк्рд░рдмрд▓ рдЪेрд╖्рдЯा рдХी рдкрд░рди्рддु рдЕंрдд рдоें рд╣ाрд░рдХрд░ “рддेрдИрд╕рдХрд▓” рдХी рдЫрдд्рддीрд╕ рдкुрд╢्рддों рдХो рд╕рд░ाрдкрддे рд╣ुрдП рд░ेрд╢рдо рдХा рд╕ूрдд рдХाрддрдиे рдмैрдаी। рдордиि рдХे рд╕ोрдиे рдХा рддो рд╕рд╡ाрд▓ рдирд╣ीं рдеा। рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдХी рдЙрд╕े рдЬрд░ूрд░рдд рд╣ै рдФрд░ рдорд░рдо्рдордд рдХा рдХाрдо рджेрдЦрдиा рдЙрд╕े рдЕрдЪ्рдЫा рд▓рдЧрддा рд╣ै। рдкिрддा рдХी рдмुрдж्рдзिрдорддा рдоें рдЙрд╕рдХी рдЧрд╣рд░ी рдЖрд╕्рдеा рд╣ै। рдкिрддा рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдоें рдЬिрд╕ рддрд░рд╣ рдкैрдмंрдж рд▓рдЧाрддे рдЬाрддे рд╣ैं, рдЙрд╕े рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд╣ै рдХि рд╡े рдЪाрд╣ें рддो рдл्рд░ी рд╡्рд╣ीрд▓, рдЪेрди рдЖрджि рджो – рдПрдХ рдЪीрдЬें рдЫोреЬрдХрд░ рдмाрдХी рдПрдХ рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдШрд░ рдоें рд╣ी рдмрдиा рд▓ें। рдмाрдпाँ рдкेрдбрд▓ рдиिрдХрд▓ рдЧрдпा, рдПрдХ рдЯुрдХреЬा рдХाрда рд▓рдЧा рджिрдпा, рд╣ो рдЧрдпा рдкेрдбрд▓। рдЪेрди рдЯूрдЯ рдЧрдИ, рдПрдХ рдХीрд▓ рдаोрдХ рджी। рдл्рд░ी рд╡्рд╣ीрд▓ рдХा рд╕्рдк्рд░िंрдЧ рд╕рдлाрдИ рд╕े рдмрджрд▓ рджिрдпा, рдЪрд▓ рдЧрдпा рдл्рд░ी рд╡्рд╣ीрд▓। рдПрдХ рдмाрд░ рд╕ुрдирддे рд╣ैं рдХрд╣ीं рднोрд▓्рдЯू (рд╡ाрд▓्рд╡ рдЯ्рдпूрдм рдпा рдЯ्рдпूрдм рд╡ाрд▓्рд╡) рдЯूрдЯ рдЧрдпा рддो рдкिрддा рдиे рдПрдХ рдЬोंрдХ рд╕े рдХाрдо рдЪрд▓ा рд▓िрдпा рдеा। рдмाрдИं  рдУрд░ рдХा рдХ्рд░ैंрдХ рдПрдХ्рд╕рд▓ рдШिрд╕ рдЬाрдиे рд╕े рдкूрд░ा рдЯाрдЗрдЯ рдирд╣ीं рд╣ो рд░рд╣ा рдеा рддो рдЯीрди рдХा рдПрдХ рдЯुрдХреЬा рдХाрдЯрдХрд░ рдПрдХ्рд╕рд▓ рдоें рд▓рдкेрдЯ рджिрдпा। рдмрд╕ рдлिрд░ рд╣ो рдЧрдпा! рдХाрдЯрд░ рдкिрди рдвीрд▓ा рд╣ो рдЧрдпा рдеा, рд╡рд╣ी рдЙрдкाрдп – рдЯीрди рдХे рдЯुрдХрдбे рдХा рдкैрдмंрдж।

 рд╕ाрдд рджिрди рдкрд╣िрдпा рдЙрдаाрдпे рдкреЬी рд░рд╣ी рд╕ाрдЗрдХिрд▓। рд╕ाрдд рджिрди рдмाрдж рджीрд╡ाрд▓ рдХे рд╕рд╣ाрд░े рдЦреЬी рд╣ुрдИ।

рджोрдкрд╣рд░ рдХो рдЦाрдиा рдЦाрдиे рдХे рдмाрдж рд╣рд░िрдиाрде рдиे рд╕ाрдд рджिрди рдХी рдердХाрди рджूрд░ рдХрд░рдиे рдХी рдЪेрд╖्рдЯा рдХी। рдордиि рдПрдХ рдУрд░ рдмैрдаा। рджूрд╕рд░ी рдУрд░ рдЙрд╕рдХी рдоाँ рддрдХрд▓ी рд▓िрдП рдмैрдаी। рдЫोрдЯे рднाрдИ рджो рдмी.рдмी. рдХрдк (рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдХे рдЫोрдЯे рдкाрд░्рдЯ) рд▓ेрдХрд░  “рдШिрд▓ा рдЦेрд▓” рдЦेрд▓ рд░рд╣े рд╣ैं। рдкрддि, рдкрдд्рдиी рдФрд░ рдордиि рддीрдиों рдХे рдоुँрд╣ рдкрд░ рдЖрд╢्рд╡рд╕्рддि рдХा рднाрд╡ рд╣ै। рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдаीрдХ рд╣ुрдИ рдХрдо рд╕े рдХрдо। рд╕ौрднाрдЧ्рдп рд╕े рдкिрдЫрд▓े рдмाрдЬाрд░ рдХे рджिрди рдлाрдпрджा рд╣ुрдЖ рдеा рддो рдЪाрд╡рд▓ рдеोрдбा рдЕрдзिрдХ рдЦрд░ीрдж рд▓ाрдпे рдеे। рджो рдмेрд▓ा рдЦाрддे рддो рдлिрд░ рднी рдХрдо рдкреЬ рдЧрдпा рд╣ोрддा। рд▓ेрдХिрди рдЪाрд░-рдкाँрдЪ рд╕ाрд▓ рд╕े рдПрдХ рдмेрд▓ा рд╣ी рдЦाрддे рдЖрдпे рд╣ैं। рдЗрд╕рд▓िрдП рдШрд░ рдоें рд╕рднी рдХा рдпрд╣ी рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рдЕрдн्рдпाрд╕ рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै। рдордиि рд╕рдордЭрдиे рдмूрдЭрдиे рд▓ाрдпрдХ рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै, рдкрд░ рдмाрдХी рджोрдиों рднाрдИ рддो рдпрд╣ी рдЬाрдирддे рд╣ैं рдХि рд▓ोрдЧ рдПрдХ рдмेрд▓ा рд╣ी рдЦाрддे рд╣ैं।

рдордиि рдиे рдЗрддрдиा рдХुрдЫ рдирд╣ीं рд╕ोрдЪा। рдЙрд╕рдХी рдирдЬрд░ рджीрд╡ाрд░ рд╕े рдЯिрдХाрдХрд░ рд░рдЦी рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдкрд░ рд╣ै। рдмрд╣ुрдд рдоेрд╣рдирдд рдХрд░рдХे рднी рд╡рд╣ рдЙрд╕े рдЪрдордХा рдирд╣ीं рдкाрдпा। рд╣ैंрдбिрд▓ рдмाрд░ рдХैрд╕ा рдХुрд╖्рдард░ोрдЧी рдЬैрд╕ा рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै! рдкрд╣िрдпे рдеोреЬा рджрдмे рд╣ुрдП рд╣ैं। рдЯाрдпрд░ рдоें рдХोрдИ рддीрди рдЪिрдк्рдкреЬ рд╣ैं। рджो рдЬрдЧрд╣ рднीрддрд░ рдЯाрдпрд░ рдХे рдЯुрдХрдбे рд▓рдЧाрдХрд░ рдбрдмрд▓ рдЯाрдпрд░ рдмрдиाрдпा рд╣ुрдЖ рд╣ै। рдЗрди рдЬрдЧрд╣ों рдоें рдЯाрдпрд░ рдХी рддोंрдж-рд╕ी рдиिрдХрд▓ рдЖрдИ рд╣ै। “рдлुрд▓ рдкрдо्рдк” рджेрдХрд░ рдкрд╣िрдпों рдХो рдЯрдиाрдЯрди рд░рдЦें рддрдм рддो рд╕рд░-рд╕рд░ рдЪрд▓рддी рд╕ाрдЗрдХिрд▓। рдЬ्рдпाрджा рд╣рд╡ा рджेрдиे рд╕े рдЯाрдпрд░ рдиिрдХрд▓ рднाрдЧेंрдЧे рдпा “рдмрд░्рд╕्рдЯ” рдХрд░ेंрдЧे। рдк्рд░рддाрдк рдХी рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдЬिрдзрд░ рднी рдЬाрддी рд╣ै, рдЯाрдпрд░ों рдХे рдмीрдЪ рдХी рдбिрдЬाрдЗрди рдХी рдЫाрдк рд░ाрд╕्рддे рдкрд░ рдЫोреЬ рдЬाрддी рд╣ै। рдк्рд░рддाрдк рдХी рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдХे рд╕्рдкोрдХ рдЪрд▓рддे рд╕рдордп рдХैрд╕े рдЪрдордХрддे рд░рд╣рддे рд╣ैं! рдЙрд╕ рджिрди рдк्рд░рддाрдк рдиे рдЙрд╕े рдеोреЬी рджेрд░ рдЪрд▓ाрдиे рджिрдпा рдеा। рд╕рдордЭ рдоें рд╣ी рдирд╣ीं рдЖрдпा рдХि рдкेрдбрд▓ рдоाрд░ा рдпा рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдЕрдкрдиे рдЖрдк рдЪрд▓ рдЧрдИ। рдЕрдкрдиी рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдоें рд╕ाрдд рдмाрд░ рдкेрдбрд▓ рдоाрд░ो рддो рдкрд╣िрдпा рдЬ्рдпाрджा рд╕े рдЬ्рдпाрджा рдЪाрд░ рдмाрд░ рдШूрдорддा рд╣ै। .... рджेрдЦрддे рджेрдЦрддे рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдм्рд░ैंрдб рди्рдпू рд░ेрд▓ी рдмрди рдЧрдпी।

“рдоुрдЭे рдХрд▓ рд╕ुрдмрд╣ рд╣ी рдПрдХ рдмाрдЧाрди рдоें рдЬाрдиा рд╣ै। рд╕ुрдиा рд╣ै рд╡рд╣ाँ рд╕ाрд░े рд╕्рдЯाрдл рдХो рдиिрдХाрд▓ рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै рдФрд░ рдирдИ рднрд░्рддी рдХрд░ेंрдЧे” рдмреЬी рджेрд░ рдХे рдмाрдж рд╣рд░िрдиाрде рдиे рдмाрдд рд╢ुрд░ू рдХी, “рдЕрднी рд░ाрдордиाрде рдмोрд▓ рдЧрдпा рд╣ै। рд╡рд╣ рднी рдЬाрдПрдЧा।“ рдЧृрд╣рдгी рдХो рдЗрд╕рдоे рдХोрдИ рдирдИ рдмाрдд рдирд╣ीं рджिрдЦी। рдРрд╕ी рдЬрдЧрд╣ें рдХिрдд्рддрдиी рдмाрд░ рдЦाрд▓ी рд╣ुрдИ рд╣ैं! рдоिрд▓рддे рдоिрд▓рддे рд╣рд░ рдмाрд░ рд░рд╣ рдЬाрддा рд╣ै। рдХिрддрдиे рд╕ाрд╣рдм рд▓ोрдЧों рдиे рдХिрддрдиी рдмाрд░ рдкрддा рдоांрдЧрдХрд░ рд░рдЦ рд▓िрдпा рд╣ै। рдХिрди्рддु рдордиि рдХी рдЖँрдЦे рдПрдХрджрдо рдЪрдордХ рдЙрдаीं। рдвेрд░ рд╕ाрд░ी рдиौрдХрд░िрдпाँ рдЦाрд▓ी рд╣ुрдИ рд╣ैं? рдПрдХ рддो рдоिрд▓ рд╣ी рдЬाрдпेрдЧी рддрдм! рдЗрд╕ рдмाрд░ рдЬрд░ूрд░ рдоिрд▓ेрдЧी। “рдЗрд╕ рдмाрд░ рдЬрд░ूрд░ рдоिрд▓ेрдЧी”, рдЙрд╕рдХे рдоुँрд╣ рд╕े рд╣рдаाрдд рдиिрдХрд▓ рдЧрдпा। “рдаीрдХ рд╣ै, рдмाрд▓ рднрдЧрд╡ाрди рдХे рдоुँрд╣ рд╕े рдмाрдд рдиिрдХрд▓ी рд╣ै рддो...।” рджेрдЦूँ рддो рдордиि, рдПрдХ рдЙंрдЧрд▓ी рдкрдХреЬ рддो। рдЧुрд▓ाрдм рдФрд░ рдХрдорд▓।” рд╣рд░िрдиाрде рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рд╕े рд╕рдЧुрди рджेрдЦрддा рд╣ै। рджाрд╣िрдиे рд╣ाрде рдХी рддрд░्рдЬрдиी рдФрд░ рдордз्рдпрдоा рдХो рдиाрдХ рдХे рдкाрд╕ рд░рдЦ рдлिрд░ рдордиि рдХी рдУрд░ рдмреЭा рджेрддा рд╣ै – рдЧुрд▓ाрдм рдпा рдХрдорд▓, рдпा рдРрд╕े рдХोрдИ рджो рдиाрдо। рдПрдХ рдХो рдкрдХреЬे рддो рдХाрдо рд╣ोрдЧा, рджूрд╕рд░े рдХो рдкрдХреЬे рддो рдирд╣ीं рд╣ोрдЧा।

рдордиि рдиे рднрдЧрд╡ाрди рдХे рдЕрдиेрдХ рдиाрдоों рдоें рд╕े рдЬिрддрдиे рдпाрдж рдЖрдпे, рд╕рдмрдХा рд╕्рдорд░рдг рдХрд░ рдЦрдЯ рд╕े рдПрдХ рдЙंрдЧрд▓ी рдкрдХреЬ рд▓ी।

“рдЧुрд▓ाрдм। рдоिрд▓ेрдЧा, рдоिрд▓рдиे рдХी рдЙрдо्рдоीрдж рд╣ै।”

рдордиि рддो рдЬैрд╕े рдЕрднी рдХूрджрдХрд░ рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдкрд░ рдЪреЭ рдЬाрдПрдЧा।

“рдиौрдХрд░ी рдоिрд▓ेрдЧी рддो рдкрд╣рд▓ी рддрдирдЦ्рд╡ाрд╣ рд╕े рдирдИ рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рд▓ेंрдЧे।” рдмाрдХी рджोрдиों рднाрдИ рднी рдЕрдм рддрдХ рд╕рдордЭ рдЧрдП рдеे рдХि рдХुрдЫ рдкाрдиे рдХी рдмाрдд рдЪрд▓ рд░рд╣ी рд╣ै।

“рдоेрд░े рд▓िрдП рдХрдоीрдЬ।”

“рдоेрд░े рд▓िрдП рдЬूрддे।” рд╕рдмрд╕े рдЫोрдЯा рднी рдмोрд▓ा। рдоाँ рдиे рджेрдЦा рдХि рдмाрдд рдХो рдЧंрднीрд░рддा рд╕े рднी рд▓िрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рдХोрдИ рдаीрдХ рдирд╣ीं, рдоिрд▓ рднी рд╕рдХрддी рд╣ै рдиौрдХрд░ी। рдлिрд░ рдмрдЪ्рдЪों рдкрд░ рдЧुрд╕्рд╕ा рдЖрдпा, “рдЕрднी рд╕े рд╢ुрд░ू рд╣ो рдЧрдП – рдпрд╣ рдЪाрд╣िрдП, рд╡рд╣ рдЪाрд╣िрдП। рдпрд╣ी рд╕рдм рдХुрд▓рдЪ्рдЫрдиी рд╣ैं। рдирд╣ीं рддो рдоिрд▓рдиे рд╡ाрд▓ी рдиौрдХрд░ी рд╣ाрде рд╕े рдиिрдХрд▓ рдЬाрдп? рдХिрд╕ी рдХा рдПрдХ рдмрдЪ्рдЪा рд╣ोрддा рд╣ै – рдРрд╕ा рдХि рдзрди рдзाрди्рдп рд╕े рдШрд░ рднрд░ рдЬाрддा рд╣ै। рдФрд░ рд╣рдоाрд░े рдпे рддीрди? рдПрдХ рдФрд░ рдХी рдЙрдо्рдоीрдж рднी рджिрдЦ рд░рд╣ी рд╣ै। рдХ्рдпा рд╣ुрдЖ? рд╕рдм рдЪूрдиे рдХी рд╣ांреЬी!”

“рдП рдХुрд▓рдЪ्рдЫрдиी рдЕрднाрдЧों! рдФрд░ рдХुрдЫ рднी рдоांрдЧ рд▓ो! рдЕрдзिрдХрдИ рддो рджेрдЦो! рдЦाрдиे рдХो рдкूрд░ा рдирд╣ीं рдкреЬрддा, рд╢рд░ीрд░ рдкрд░ рд▓рдд्рддा рдирд╣ीं, рд░ाрдЬा рдХी рддीрди рд╕ाрд▓ рдХी рдоाрд▓рдЧुрдЬाрд░ी рдЙрдзाрд░ рдХрд░рдХे рдШрд░ рдЬाрдиे рдХी рдиौрдмрдд рдЖрдиे рд╡ाрд▓ी рд╣ै, рдкреЭрдиे рдХे рд▓िрдП рдлीрд╕ рдирд╣ीं, рдХिрддाрдм рдирд╣ीं। рдФрд░ рдкрд╣рд▓े рдирдИ рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдЪाрд╣िрдП!”

рдЧृрд╣рд╕्рд╡ाрдоी рдмाрддें рд╕ुрди рд░рд╣े рдеे। рдЖрдЬрдХрд▓ рдмुрд░ा рдирд╣ीं рд▓рдЧрддा। рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдХी рдмाрддों рдоें рдПрдХ рддрд░рд╣ рдХा рдордЬा рд╣ी рдЖрддा рд╣ै। рдкрд░ рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдХी рдмाрдд рдкрд░ рдЧंрднीрд░ рд╣ो рдЧрдпे, “рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ рд╕ाрд╣рдм рдХी рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рд╣ै। рдЕрд╕рд▓ी рд╕्рдЯीрд▓। рдкूрд░ा рд╣ाрд░्рдбी। рд░ंрдЧ рдХрд░ рджेрдиे рд╕े рд╣ो рдЧрдпी рдирдИ। рдЪрд▓рддी рдХा рдиाрдо рдЧाреЬी!”

“рдирд╣ीं, рдпे рдЯिрдХ рдЯिрдХ рдирд╣ीं рдмोрд▓рддी, рдм्рд░ेрдХ рдирд╣ीं рд╣ै, рдмेрд▓ рдирд╣ीं... рдЪрд▓ाрдиे рдоें рдХिрддрдиी рд╕рдЦ्рдд рд╣ै!”

“рдЕрд░े рд╕рдЦ्рдд рд╣ी рддो рдЪाрд╣िрдП। рдвीрд▓ी рдХ्рдпों рдЪाрд╣िрдП? рдирдпा рдПрдХ рдл्рд░ी рд╡्рд╣ीрд▓ рд▓рдЧा рджेрдиे рд╕े рдЯिрдХ рдЯिрдХ рдмोрд▓ेрдЧी। рдХрд╣ाँ – рдоैं рдЪрд▓ाрддा рд╣ूँ рддो рдм्рд░ेрдХ-рдл्рд░ेрдХ рдХुрдЫ рд▓рдЧрддा рд╣ै? рддू рдЪрд▓ाрдиा рдирд╣ीं рдЬाрдирддा। рддेрд░े рдЪрд▓ाрдиे рд╕े рдЦрд░ाрдм рд▓рдЧрддी рд╣ै рд╕ाрдЗрдХिрд▓।”

рдордиि рдХे рдХाрди рдоें рдПрдХ рдмाрдд рдирд╣ीं рдЧрдпी। рд╡рд╣ рдирдИ рдмाрдИрд╕ рдЗंрдЪ рдХी рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдкрд░ рдмैрдардХрд░ рднрди्рди-рднрди्рди рдШूрдо рд░рд╣ा рд╣ै, рд╡рд╣ рднी рд╕ीрдЯ рдкрд░ рдмैрдардХрд░। рдкेрдбрд▓ рдкूрд░ा рдШुрдоा рд▓ेрддा рд╣ै। рдк्рд░рддाрдк рдЬैрд╕ी рдКँрдЪी рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдирд╣ीं рд╣ै।
  - - - - - - - - - - -  - - - - - - - - - - - - - -

рд░ाрдордиाрде рдФрд░ рд╣рд░िрдиाрде рдХी рдиौрдХрд░ी рдХी рджिрд╢ा рдоें рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдпाрдд्рд░ा рдЖрд░рдо्рдн рд╣ुрдИ। рджोрдиों рдПрдХ рд╣ी рдЙрдо्рд░ рдХे рд╣ैं। рд▓рдЧрднрдЧ рдПрдХ рд╣ी рд╕ाрде рджोрдиों рдХी рдиौрдХрд░िрдпाँ рднी рдЫूрдЯी рдеीं। рдЬ्рдпाрджाрддрд░ рдиौрдХрд░ी рдЦोрдиे рд╡ाрд▓े рди рдЗрдзрд░ рдХे рд╣ोрддे рд╣ै рди рдЙрдзрд░ рдХे। рди рдШрд░ рдХी рдЦेрддी рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं, рди рдХोрдИ рдзंрдзा–рд░ोрдЬрдЧाрд░। рдиौрдХрд░ी рджुрдмाрд░ा рдоिрд▓рддी рдирд╣ीं। рд░ाрдордиाрде рдХी рдеोреЬी рдЬрдоीрди рдеी। рд╕्рдд्рд░ी рдХे рдкाрд╕ рдЧрд╣рдиे рднी рдеे। рд╕ाрде рдоें рдеी рдпुрд╡ाрдХाрд▓ рд╕े рд╢рд░ाрдм рдХी рд▓рдд। рдЬрдоीрди, рдЬेрд╡рд░ рдФрд░ рд╢рд░ाрдм рдПрдХ рд╕ाрде рдирд╣ीं рд░рд╣ рдкाрддे, рд╕ो рдкрд╣рд▓ी рджो рдЪीрдЬें рдЬрд▓्рджी рд╣ी рдШрд░ рдЫोреЬ рдЧрдпीं। рд░ाрдордиाрде рдХी рдЬрдмрд░्рджрд╕्рдд рдорд╕्рддрдоिрдЬाрдЬी рд▓ेрдХिрди рдХाрдмू рдоें рдирд╣ीं рдЖрдИ। рдЕрдм рднी рдмाрдмू рд╕ाрд╣рдм рд╣ी рд╣ैं।

рд░ाрдордиाрде рдХे рдкाрд╕ рднी рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рд╣ै। рдЗрд╕ рдЗрд▓ाрдХे рдоें рдЬिрди рджो рд▓ोрдЧों рдиे рдкрд╣рд▓े рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдХे рджрд░्рд╢рди рдХрд░ाрдпे, рдЙрдирдоें рджूрд╕рд░े рд░ाрдордиाрде рдеे। рд░ाрдордиाрде рдХो рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдорд░рдо्рдордд рдХा рдХाрдо рдирд╣ीं рдЖрддा, рдЗрд╕рд▓िрдП рдЙрд╕рдХी рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдХी рд╣ाрд▓рдд рдФрд░ рдЦрд░ाрдм рд╣ै। рдмेрд▓ рдФрд░ рдм्рд░ेрдХ рдиाрдо рдХी рд╡рд╕्рддुрдПँ рднी рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдИрдЬाрдж рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдиे рдмрдиाрдИ рдеीं, рд░ाрдордиाрде рдХी рд╕ाрдЗрдХिрд▓ (рд░ाрдордиाрде “рдмाрдЗрдХ” рдХрд╣рддा рд╣ै) рдХो рджेрдЦрдХрд░ рдЕंрджाрдЬा рдХрд░рдиा рдХрдаिрди рд╣ै। рдкिрдЫрд▓े рдкрд╣िрдпे рдоें рдордбрдЧाрд░्рдб рдирд╣ीं рд╣ै, рдЕрдЧрд▓े рдоें рдордбрдЧाрд░्рдб – рдЬैрд╕ा рдХुрдЫ рд╕реЬा-рдЧрд▓ा рдПрдХ рдлुрдЯ рд▓ंрдмा рдкрджाрд░्рде рдмрдЪा рд╣ुрдЖ рд╣ै। рд╡рд╣ी рдмेрд▓ рдФрд░ рдм्рд░ेрдХ рдХा рдХाрдо рдХрд░рддा рд╣ै। рдкैрд░ рдЙрдаाрдХрд░ рдЙрд╕े рдЬोрд░ рд╕े рджрдмाрдиे рд╕े рдкрд╣िрдпा рд░ुрдХ рдЬाрддा рд╣ै। рджोрдиों рдЯाрдпрд░ рд╕ांрдк рдХी рдкीрда рдЬैрд╕े рдЪिрдХрдиे рдФрд░ рдХाрдЧреЫ рдЬैрд╕े рдкрддрд▓े рд╣ो рдЧрдП рд╣ैं। рдкिрдЫрд▓े рдЪрдХ्рдХे рдоें рдХрдИ рд╕्рдкोрдХ рдЧाрдпрдм рд╣ैं। рдЗрд╕ рд╡рдЬрд╣ рд╕े рд░िрдо рдеोреЬा рдЭुрдХा рд╣ुрдЖ рд╣ै। рдЪрд▓рддे рд╣ुрдП рдкीрдЫे рд╕े рджेрдЦрдХрд░ рд▓рдЧрддा рд╣ै рдЬैрд╕े рднाрд╡рдиा рдиाрдЯ्рдп рдХा рд╕ूрдд्рд░рдзाрд░ рдиाрдЪрддा рдЪрд▓ рд░рд╣ा рд╣ै। рд╕ीрдЯ рдкрд░ рдХिрд╕िрдо рдХिрд╕िрдо рдХा рдХрдкреЬा рд▓рдкेрдЯрдХрд░ рдЙрд╕े рдордЬрдмूрдд рдФрд░ рдЖрд░ाрдорджेрд╣ рдмрдиाрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдЗрд╕ рдЕрд╡рд╕्рдеा рдоें рдкृрде्рд╡ी рдХी рдк्рд░ाрдп: рд╕рднी рд╡рд╕्рддुрдПं рдЕрдЪрд▓ рд╣ो рдЬाрдпेंрдЧी рдкрд░ рд░ाрдордиाрде рдХी рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдЕрдкрдиे рдзрд░्рдо рдХा рдкाрд▓рди рдХिрдпे рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै।

рд╣ाँ, рд░ाрдордиाрде рдХो рднी рдиौрдХрд░ी рдоिрд▓рдиी рдЪाрд╣िрдП। рдордиि рд╕ोрдЪ рд░рд╣ा рд╣ै। рд░ाрдордиाрде рдХो рдмрдЪ्рдЪे рдХाрдХा рдХрд╣рддे рд╣ै। рд░ाрдордиाрде рдХा рд▓реЬрдХा рдЬीрд╡рди рдордиि рдХा рд╣рдордЙрдо्рд░ рдФрд░ рджोрд╕्рдд рд╣ै। рдЙрд╕ рдмेрдЪाрд░े рдХे рдкाрд╕ рднी рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдирд╣ीं рд╣ै। рджोрдиों рд╣ी рдирдИ рд╕ाрдЗрдХिрд▓ें рд▓ेंрдЧे। рд╣рдл्рддे рднрд░ рддрдХ рдФрд░ рдХुрдЫ рдХाрдо рдирд╣ीं рдХрд░ेंрдЧे, рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдкрд░ рдмैрдардХрд░ рдШूрдордиा рдФрд░ рдШूрдордиा।

рдЙрд╕े рд╕ाреЮ рджिрдЦ рд░рд╣ा рд╣ै -  рджेрдЙрддा (рдкिрддा) рдФрд░ рдХाрдХा рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдкрд░ рдмीрд╕ рдоीрд▓ рдЪрд▓ рдЪुрдХे рд╣ैं। рдЪाрдп рдмाрдЧाрди рдХे рдЧेрдЯ рдкрд░ рд╕ाрд╣рдм рдЗрди्рддрдЬाрд░ рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै। рджोрдиों рдлрдЯ рд╕े рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рд╕े рдЙрддрд░рдХрд░ рд╕рд▓ाрдо рдХрд░рддे рд╣ैं। рд╕ाрд╣рдм “рд╣ैंрдбрд╢ेрдХ” рдХрд░рддा рд╣ै। рддрдд्рдХाрд▓ рдЖрдлिрд╕ рдоें рдмुрд▓ा рд▓ेрддा рд╣ै। рджेрдЙрддा рдХी рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдХी рдУрд░ рд╕ाрд╣рдм рдХрдИ рдмाрд░ рджेрдЦ рдЪुрдХा рд╣ै। рдЬो рднी рд╣ो, рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ рд╕ाрд╣рдм рдХी рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рд╣ै। рдкिрддा рдиे рд╕ाрде-рд╕ाрде рд╣िंрджी–рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рдоें рд╕ाрд╣рдм рдХो рдмрддा рджिрдпा рд╣ै рдХि рдлाрдХ्рд╕ рд╕ाрд╣рдм рдХी рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдеी। рдЙрд╕ рдЬрдоाрдиे рдоें рд╕ाрд╣рдм рдиे рдкंрдж्рд░рд╣ рд░ुрдкрдпे рдХीрдордд рдоांрдЧी рдеी। “рдП рд╡ेрд░ी рдЧुрдб рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рд╕ाрд╣рдм, рдЦांрдЯी рд╕्рдЯीрд▓, рд╡्рд╣ाрдЯ рдоाрдИ рд╕рди...”

рдзрдд, рдЙрд╕рдХी рдмाрдд рдХ्рдпों рдХрд░ेंрдЧे рд╡े рд▓ोрдЧ? рд╡ैрд╕े рднी рд╕ाрд╣рдм рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдХी рдорд░्рдпाрджा рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░ेрдЧा। рдЙрд╕рдХे рдмाрдж “рдЕрдк्рд╡ाрдЗंрдЯेрдб।”

рдиौрдХрд░ी рд╕े рд╕рдо्рдмंрдзिрдд рд╢рдм्рджों рдХे рдЕрд░्рде рдоाँ-рдмेрдЯे рд╕рднी рдЬाрдирдиे рд▓рдЧे рд╣ैं।

рдЙрд╕ рдпाрдд्рд░ा рдоें рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рд░ाрдордиाрде рдХी рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдЕрдЪрд▓ рд╣ुрдИ। рдЖрдЧे рдХे рдкрд╣िрдпे рдХा рдЯ्рдпूрдм рдлрдЯ рдЧрдпा। рд╣рд░िрдиाрде рдХा рдХ्рд░ैंрдХ рд╡्рд╣ीрд▓ рднी рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди рддोреЬрдиे рд▓рдЧा। рдмिрдиा рджाँрдд рдХे рдмूреЭे рдЬैрд╕ा рд╣ो рдЧрдпा। рдЪेрди рдкрдХреЬ рдирд╣ीं рд░рд╣ी। рд░ाрд╕्рддे рдХे рдХिрдиाрд░े рдПрдХ рдкेреЬ рдХी рдЫाрдпा рдоें рджोрдиों рдмैрдаे। рдмीрдбी рдкीрддे-рдкीрддे рд╣рд░िрдиाрде рдХे рдЦрдЬाрдиे рдХा рдоुँрд╣ рдЦुрд▓ा। рдмрдХ्рд╕ा рдмाрд╣рд░ рдХрд░рдХे рд░ेंрдЪ, рдкрд▓ाрд╕, рд╣рдеौреЬी рд╕рдм рдиिрдХाрд▓े рдЧрдпे। рдПрдХ рдШंрдЯे рдоें рд░ाрдордиाрде рдХे рдЯ्рдпूрдм рдХी рдорд░рдо्рдордд рдкूрд░ी рд╣ुрдИ। рд▓ेрдХिрди рд╣рд░िрдиाрде рдХा рдХ्рд░ैंрдХ рд╡्рд╣ीрд▓ рдаीрдХ рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХा। рдЕрдм рддрдп рд╣ुрдЖ рдХि рд░ाрдордиाрде рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдЪрд▓ाрдПрдЧा, рд╣рд░िрдиाрде рдЕрдкрдиी рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдкрд░ рдмैрдардХрд░ рд░ाрдордиाрде рдХो рдкрдХрдбे рдЪрд▓ेрдЧा। рдкाँрдЪ рдоीрд▓ рдХा рд░ाрд╕्рддा рд╣ै рдмрд╕। рд░ाрдордиाрде рдЦींрдЪ рд▓े рдЬाрдПрдЧा।

рдордиि рдиे рджो рдЙंрдЧрд▓िрдпा рдеोреЬी рджेрд░ рдиाрдХ рдХे рдкाрд╕ рд░рдЦрдХрд░ рдЖँрдЦ рдмंрдж рдХрд░рдХे рдЬाрдк рдХिрдпा। рдПрдХ рдмрдХुрд▓ рдПрдХ рдЯрдЧрд░। рдмрдХुрд▓ рдХो рдкрдХреЬрдиे рд╕े рдиौрдХрд░ी рдоिрд▓ेрдЧी, рдЯрдЧрд░ рдХो рдкрдХреЬрдиे рд╕े рдирд╣ीं рдоिрд▓ेрдЧी। рдЫोрдЯे рднाрдИ рдХो рдк्рдпाрд░ рд╕े рдмुрд▓ाрдХрд░ рдЙंрдЧрд▓िрдпा рдЙрд╕рдХे рд╕ाрдордиे рдХрд░ рджीं। - “рдкрдХреЬ рддो рднोрд▓ा, рд╕рд╣ी рдкрдХреЬेрдЧा рддो рд▓ाрдЪीрджाрдиा рдоिрд▓ेрдЧा। рдЙрд╕ рджिрди рдЬो рдЦाрдпा рдеा।” рд▓ाрдЪीрджाрдиे рдХी рдЙрдо्рдоीрдж рдоें рднोрд▓ा рдиे рджोрдиों рдЙंрдЧрд▓िрдпाँ рдЬोрд░ рд╕े рдкрдХреЬ рд▓ी।

“рдЧेрд░ेрд▓ा (рдПрдХ рдЬंрдЧрд▓ी рдЬाрдирд╡рд░), рдмिрдбाрд▓, рдоेрдХुрд░ी (рдмिрд▓्рд▓ी)! рдПрдХ рдкрдХреЬ!”

рджूрд╕рд░ी рдмाрд░ рдлिрд░ рдоंрдд्рд░ рдоाрд░рдХрд░ рдЙंрдЧрд▓िрдпाँ рдЖрдЧे рдХी। рдЗрд╕ рдмाрд░ рдЯрдЧрд░ рдХो рдкрдХреЬрдиे рд╕े рдоिрд▓ेрдЧी, рдмрдХुрд▓ рдХो рдкрдХреЬрдиे рд╕े рдирд╣ीं рдоिрд▓ेрдЧी। рднोрд▓ा рдЧाрд▓ी рдЦाрдХрд░ рдкрд╣рд▓े рд╣ी рдбрд░ा рд╣ुрдЖ рдеा, рдбрд░рддे-рдбрд░рддे рдмрдХुрд▓ рдХो рдкрдХреЬा। рддीрди рдмाрд░ рдоें рдкрдХ्рдХा рд╣ोрддा рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рдЖрдЦिрд░ी рдмाрд░ рдоंрдд्рд░ рдкреЭрдХрд░ рдЙंрдЧрд▓िрдпा рдмреЭाрдИ – рдХрдорд▓ рдФрд░ рдЬрд╡ा। рдХрдорд▓ рд╕े рдоिрд▓ेрдЧी, рдЬрд╡ा рд╕े рдирд╣ीं рдоिрд▓ेрдЧी। рдХрдорд▓ рд╡ाрд▓ी рдЙंрдЧрд▓ी рдЪाрд▓ाрдХी рд╕े рдеोреЬी рдЖрдЧे рдХрд░ рджी। рдХрдорд▓ – рдоिрд▓ рдЧрдпी рдиौрдХрд░ी। рдоिрд▓ेрдЧी рд╣ी рдоिрд▓ेрдЧी।

рдоाँ рдХрд░рдШे рдкрд░ рдмैрдаी рд╕ुрди рд░рд╣ी рдеी। рдмाрд▓ рднрдЧрд╡ाрди рдХी рдмाрдд! рдХिрд╕्рдордд рдмрджрд▓рдиे рдоें рдХिрддрдиा рд╡рдХ्рдд рд▓рдЧрддा рд╣ै? рдмрдЪ्рдЪों рдХे рдкाрд╕ рдЖ рдХрд░ рдЦреЬी рд╣ो рдЧрдИ। рдордиि реЩुрд╢ी рд╕े рдЪिрд▓्рд▓ा рдЙрдаा।

“рдЙрд╕ рджिрди рдХा рддрд▓ा рдШिрд▓ा рдкिрдаा (рдкुрдЖ) рд╣ै рдХ्рдпा, рджेрдЦ। рдПрдХ рднोрд▓ा рдХो рджे। рдЙрд╕рдиे рд╕рд╣ी рдЙंрдЧрд▓ी рдкрдХреЬ рджी।”

“рдЪाрд░ рдаो рдкुрдП рдЗрддрдиे рдмрдЪ्рдЪों рдХे рдмीрдЪ рдмрдЪेंрдЧे। рдЯрдкाрдЯрдк рдЦा рд▓िрдП, реЩрдд्рдо рд╣ुрдП। рдЕрдЪ्рдЫा, рджрд╕ рджाрдиे рдзाрди рд▓े рдЖ рддो, рдоै ‘рдоंрдЧрд▓’ рджेрдЦूंрдЧी।” рдордиि рджौреЬрдХрд░ рдПрдХ рдоुрдЯ्рдаी рдзाрди рд▓े рдЖрдпा। рдмрдЪ्рдЪे рдШेрд░рдХрд░ рдмैрдаे।

рдзाрди рдХे рдХुрдЫ рджाрдиे рд▓ेрдХрд░ рдоाँ рдиे рдоंрдд्рд░ рдкреЭा, рдЕрд░्рдеाрдд, рднрдЧрд╡ाрди рдХे рдХрдИ рдиाрдо рджुрд╣рд░ाрдП। рдЙрд╕рдХे рдмाрдж рдзाрди рдХे рджाрдиे рдЬрдоीрди рдкрд░ рдмिрдЦेрд░ рджिрдпे। рдПрдХ рдЬोреЬा, рджो рдЬोреЬा, рддीрди рдЬोреЬा, ... рд╕рдм рдЬोреЬे рд╣ी рдоिрд▓े। ‘рдоंрдЧрд▓’ рддो рдХрд╣ рд░рд╣ा рд╣ै рдирд╣ीं рдоिрд▓ेрдЧी। рджूрд╕рд░ी рдмाрд░ рджेрдЦрддे рд╣ैं। рдЗрд╕ рдмाрд░ рддाрдХ рд╣ो рдЧрдпा – рдПрдХ рджाрдиा рдЕрдХेрд▓ा рдмрдЪा। рд╕рднी рдЙрдд्рд╕ाрд╣िрдд рд╣ुрдП।

рдЕрдм рдЬрдоीрди рдоें рдХрдИ рд░ेрдЦाрдПँ рдЦींрдЪрдХрд░ рдЧिрдиी рдЧрдИं। рдЗрд╕ рдмाрд░ рднी рддाрдХ рдиिрдХрд▓ा। рдоिрд▓ेрдЧी рдиौрдХрд░ी। рдкिрддा рдЖрдЬ рд▓ौрдЯрдиे рд╡ाрд▓े рд╣ैं। рдиौрдХрд░ी рдоिрд▓рдиी рдЪाрд╣िрдП। рдИрд╢्рд╡рд░ рдХी рджрдпाрджृрд╖्рдЯि рд╣ो рдЬाрдп, рдмрд╕। рдордиि рдХी рдЖँрдЦें рдирдИ рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдХे рд╕्рдкोрдХ рдХी рддрд░рд╣ рдЪрдордХ рдЙрдаीं।

рдмрд╣ुрдд рджूрд░ рд╕े рдХोрдИ рдЖрд╡ाрдЬ рдЖ рд░рд╣ी рд╣ै। рдЕрдкрдиी рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рд╣ी рд╣ै। рдоाँ-рдмेрдЯे рдЙрдд्рдХрд░्рдг рд╣ुрдП। рдпрд╣ рдЖрд╡ाрдЬ рдЙрдирдХी рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдХी рд╣ी рд╣ोрдЧी। рдордиि рдмाрд╣рд░ рджौреЬा। рд╣ाँ, рдкिрддा рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдаेрд▓рддे рдЖ рд░рд╣े рд╣ैं। рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдХे рдЕрдиेрдХ рдкाрд░्рдЯ – рдХ्рд░ैंрдХ рд╡्рд╣ीрд▓, рдЯाрдпрд░, рдкेрдбрд▓, рдЯ्рдпूрдм – рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдкрд░ рдЬрд╣ाँ-рддрд╣ाँ рд▓рдЯрдХे рд╣ैं। рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рд╕े рдЯрдХрд░ाрдХрд░ рд▓ोрд╣े рдХी рдЪीрдЬें рдПрдХ рдЕрдж्рднुрдд рд╕ंрдЧीрдд рд░рдЪ рд░рд╣ी рд╣ैं। рд░ाрдордиाрде рдХाрдХा рднी рдЕрдкрдиी рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдаेрд▓рдХрд░ рд▓ा рд░рд╣े рд╣ैं। рдЙрдирдХे рдлोрд░्рдХ рдХी рджोрдиों рддрд░рдл рдмाँрд╕ рдХी рдЦрдкрдЪ्рдЪिрдпाँ рдмंрдзी рд╣ुрдИ рд╣ैं। рдлोрд░्рдХ рдЯूрдЯ рдЧрдпा рд╢ाрдпрдж। рд╣िрд▓рддे рдбुрд▓рддे рдЖ рд░рд╣े рд╣ैं।
рдордиि рдиे рдЖрдЧे рдмреЭрдХрд░ рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдкрдХреЬी। рд░ाрдордиाрде рдмाрд╣рд░-рдмाрд╣рд░ рдЕрдкрдиे рдШрд░ рдЪрд▓ा рдЧрдпा। рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдкाрд░्рдЯ рдмрд╣ुрдд рдЖрдпे рд╣ैं। рдмाрдЧाрди рдХे рдХिрд╕ी рдХрд░्рдордЪाрд░ी рдоिрдд्рд░ рдХे рдпрд╣ाँ рдлाрд▓рддू рдкреЬे рдкाрд░्рдЯ। рдкрдХ्рдХा рд╣ै рдХि рдШрд░ рдлिрд░ рдПрдХ рд╣рдл्рддे рдХे рд▓िрдП рдХाрд░рдЦाрдиे рдоें рддрдм्рджीрд▓ рд╣ो рдЬाрдПрдЧा।

рдоाँ рдЬрд▓्рджी рд╕े рдПрдХ рдХрдк рдЪाрдп рдмрдиा рд▓ाрдИ। рдЪिрд▓рдо рддैрдпाрд░ рдХрд░рдХे рд▓ा рджी। рдордиि рд╕ाрдоाрди рдмाрд╣рд░ рдХрд░рдиे рд▓рдЧा – рдЪाрд╡рд▓, рдЪीрдиी рдХी рджो рдкोрдЯрд▓िрдпाँ рднी рдмैрдЧ рдоें рдЖрдИ рд╣ै। рд╢ाрдпрдж рдЦрд░ीрджрдХрд░ рд▓ाрдпे рд╣ैं। рдеोреЬी рдЪाрдп рд╣ै। рдмाрдЧाрди рдХे рдХिрд╕ी рдХрд░्рдордЪाрд░ी рд╕े рдоांрдЧрдХрд░ рд▓ाрдпे рд╣ोंрдЧे। рдЗрд╕ी рддрд░рд╣ рд▓ाрддे рд╣ै рдЕрдХ्рд╕рд░।

рд▓ेрдХिрди рдпрд╣ рдХ्рдпा? рдл्рд░ेрдо рдХा рдЬрдЗрди (рдЬ्рд╡ाрдЗंрдЯ) рддो рдЦुрд▓ рдЧрдпा рд╣ै। рдЙँрдЧрд▓ी рд▓рдЧाрдХрд░ рдЬाрдпрдЬा рд▓िрдпा। рдкिрддा рдиे рдбांрдЯрдХрд░ рдХрд╣ा, “рд░рд╣рдиे рджे, рд░рд╣рдиे рджे। рдЕрдкрдиा рдХाрдо рдХрд░। рдЙंрдЧрд▓ी рд╕े рдЫूрдХрд░ рдЬрдЗрди рдаीрдХ рдХрд░рдиे рдХा рдХोрдИ рдоंрдд्рд░ рдирд╣ीं рд╣ै। рдоिрд╕्рдд्рд░ी рдХे рдкाрд╕ рд▓े рдЬाрдХрд░ рд╡ेрд▓्рдбिंрдЧ рдХрд░ाрдиी рдкреЬेрдЧी। рдл्рд░ेрдо рдоें рдХोрдИ рдЦрд░ाрдмी рдирд╣ीं рд╣ै – рдЕрд╕рд▓ рд╣ाрд░्рдбी!”

рдкрд╣िрдпा, рд╕ीрдЯ, рдХ्рд░ैंрдХ, рд╕рдм рдиिрдХाрд▓рдХрд░ рдХेрд╡рд▓ рдл्рд░ेрдо рджीрд╡ाрд▓ рд╕े рдЯिрдХाрдХрд░ рд░рдЦ рджिрдпा рдЧрдпा,  рдлिрд░ рднोрдЬрди–рдкाрдиी; рддрдм рддрдХ рд╕ूрд░рдЬ рдврд▓рдиे рд▓рдЧा рдеा। рдЖрдЬ рдл्рд░ेрдо рдХो рдоिрд╕्рдд्рд░ी рдХे рдпрд╣ाँ рд▓े рдЬाрдиा рди рд╣ो рдкाрдпेрдЧा। рд╣рд░िрдиाрде рдХा рдмрджрди рдЯूрдЯ рд░рд╣ा рд╣ै। рдеोреЬी рджेрд░ рдмिрдЫौрдиे рдкрд░ рд▓ेрдЯे рдмिрдиा рдЖрд░ाрдо рдирд╣ीं рдоिрд▓ेрдЧा।

рдкрд╣рд▓े рдХी рддрд░рд╣ рд╕рдм рдФрдЬाрд░ рдЬрдоा рдХिрдпे। рдиौрдХрд░ी рдХी рдЦрдмрд░ рдЬाрдирдиे рдХे рд▓िрдП рд╕рднी рд╡्рдпрдЧ्рд░ рд╣ैं, рдкрд░ рдкूрдЫрдиे рдХी рд╣िрдо्рдордд рдирд╣ीं рдЬुрдЯा рдкा рд░рд╣े рд╣ैं। рдоिрд▓ी рддो рдирд╣ीं, рдлिрд░ рднी рдХ्рдпा рд╣ुрдЖ рдпрд╣ рдЬाрдирдиे рдХी рдЙрдд्рд╕ुрдХрддा рд╣ै। рд╢ाрдпрдж рд╕ाрд╣рдм рдиे рдкрддा рд▓ेрдХрд░ рд░рдЦ рд▓िрдпा рд╣ो, рдпा рд╕рд░्рдЯिрдлिрдХेрдЯ рджिрдЦाрдиे рдХो рдХрд╣ा рд╣ो।

“рдЖрдЙрдЯрдбोрд░ рдоें рдПрдХ рдиौрдХрд░ी рдЦाрд▓ी рд╣ुрдИ рдеी। рд╕ाрд░ा рд╕्рдЯाрдл рд╣рдЯाрдиे рд╡ाрд▓ी рдмाрдд рдЭूрдаी рдеी। рд╕рдд्рддрд░ рдХे рд▓рдЧрднрдЧ рд▓ोрдЧ рдЧрдП рдеे рд╕ाрд╣рдм рдХो рдоिрд▓рдиे। рдмूрдвों рдХो рдирд╣ीं рд░рдЦेंрдЧे, рдПрдХ рдиौрдЬрд╡ाрди рдХो рд░рдЦ рд▓िрдпा। рдоैрдЯ्рд░िрдХ рдкाрд╕। рдордХाрди рдмрдиाрдиे рдХा рдаेрдХा рдиिрдХрд▓ рд╕рдХрддा рд╣ै। рд╕ाрд╣рдм рдиे рдкрддा рд░рдЦ рд▓िрдпा рд╣ै। рдмрд╕्рддी рдХे рдордХाрди рдмрдиेंрдЧे। рдмाँрд╕, рдЗрдХрд░ा (рдПрдХ рддрд░рд╣ рдХा рд╕рд░рдХंрдбा) рд╕рдк्рд▓ाрдИ рдХा рдаीрдХा рднी рдиिрдХрд▓ेрдЧा। рдкрд░ рдЗрд╕ी рдмीрдЪ рд╕िрд▓рд╣рдЯी (рдкूрд░्рд╡ рдмंрдЧाрд▓ рдХे рд╕िрд▓рд╣рдЯ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдиिрд╡ाрд╕ी) рд▓ोрдЧ рдШुрд╕ рдЖрдпे рд╣ैं। рдаीрдХे рд╕рдм рд╡рд╣ी рд▓े рд▓े рд░рд╣े рд╣ैं। рдпрд╣ рд╕рдм реЩрдд्рдо рд╣ो рдЬाрдПрдЧा। рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ рд▓ोрдЧ рдЬाрдпेंрдЧे। рдкिрдЫрд▓े рджो рд╕ाрд▓ рд╕े рдЙрдирдХे рджेрд╢ рдоें рдпुрдж्рдз рдЪрд▓ рд░рд╣ा рдеा। рдЕрдм рд╡рд╣ рднाрд░рдд рддрдХ рдЖ рдЧрдпा рд╣ै। рд╕ाрд╣рдм рд▓ोрдЧों (рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬों) рдХो рдпрд╣ рджेрд╢ рдЫोреЬрдХрд░ рдЬाрдиा рдкреЬेрдЧा। рдЙрд╕рдХे рдмाрдж рдмрд╣ुрдд рдиौрдХрд░िрдпाँ рдиिрдХрд▓ेंрдЧी। рдмрд╣ुрдд рд╕े рдаीрдХे рднी।”

рдкिрддा рд╣ुрдХ्рдХा рдкीрддे-рдкीрддे рдиिрд░्рд╡िрдХाрд░ рднाрд╡ рд╕े рдпрд╣ рд╕рдм рдмोрд▓рддे рд░рд╣े। рдмрд╣ुрдд рдиौрдХрд░िрдпाँ, рдмрд╣ुрдд рдаीрдХे। рдордиि рдиे рд╕ोрдЪा рд╡рд╣ рднी рдмреЬा рд╣ोрдЧा। рдкैрд╕े рдХрдоाрдпेрдЧा। рдПрдХ рд╕ाрдЗрдХिрд▓ - рдЪрдордХрддी рд╣ुрдИ, рдирдИ!

рд▓ेрдХिрди рдХрдорд░े рдоें рдвेрд░ рдХिрдпे рдпे рдФрдЬाрд░ – рдХрд▓ – рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдХे рдкाрд░्рдЯ? рдЗрд╕ рдмाрд░ рдлिрдЯ рдХрд░рдиे рдоें рдХिрддрдиा рд╕рдордп рд▓рдЧेрдЧा? рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдЖрдЧे рдХी рддрд░рд╣ рдЦреЬी рд╣ो рдкाрдпेрдЧी?

рд╣рд░िрдиाрде рдХो рднी рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рдХрдордЬोрд░ी рдХी рдЕрдиुрднूрддि рд╣ुрдИ। рдЯूрдЯा рдорд░рдо्рдордд рдХрд░ो, рдпрд╣ाँ рдЬोреЬ рд▓рдЧाрдУ, рд╡рд╣ाँ рдкैрдмंрдж рд╕ाрдЯो, рд╣рдЬाрд░ рдХाрдо! рд╢рд░ीрд░ рдХी рдирд╕ें рд╕िрдХुреЬ рдЧрдпी рдЬैрд╕े। рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдХे рдЦुрд▓े рд╣ुрдП рд╣िрд╕्рд╕ों рдХी рддрд░рд╣ рд╢рд░ीрд░ рдХी рдорд╢ीрди рднी рдмेрдХाрд░ рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ै।

рдкрд░ рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рддो рдаीрдХ рдХрд░рдиी рдкреЬेрдЧी। рдкрдд्рдиी рдХी рдУрд░ рджेрдЦा рд╣рд░िрдиाрде рдиे। рд░ेрд╢рдоी рдоेрдЦрд▓ा рдкрд╣рдиे рд╣ै। рдЕрд╕рдоिрдпा рд╕्рдд्рд░िрдпाँ рдЕрддि рд╕ुрдЦी рдпा рдЕрддि рдЕрднाрд╡рдЧ्рд░рд╕्рдд рд╣ोрдиे рдкрд░ рд╣ी рд░ेрд╢рдоी рдоेрдЦрд▓ा рдкрд╣рдирддी рд╣ैं। (рдпा рддो реЩुрд╢ी рдХे рдоौрдХे рдкрд░ рдпा рд╕ूрддी рдоेрдЦрд▓ा рдХा рдЬुрдЧाреЬ рди рдХрд░ рдкाрдиे рдХी рд╕्рдеिрддि рдоें)। рдкिрдЫрд▓े рджो рд╕ाрд▓ рдоें рдПрдХ рд╕ाрдзाрд░рдг рдоेрдЦрд▓ा рднी рдирд╣ीं рджे рдкाрдпा।

рдордиि рдпрд╣ рд╕рдм рдирд╣ीं рд╕ोрдЪ рд╕рдХा। рдЙрд╕рдХी рдЖँрдЦों рдХे рд╕ाрдордиे рддो рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдХे рд╕ाрд░े рдкाрд░्рдЯ рдирдпे, рдЪрдордХрддे рд╣ुрдП рдк्рд░рдХрдЯ рд╣ो рд░рд╣े рдеे। рдл्рд░ेрдо рдоें рдирдпा рд░ंрдЧ рд╣ोрдЧा рдЬिрд╕рдХे рдХिрдиाрд░े рд▓ाрд▓ рдзाрд░ी – рджрдордХ рдЙрдаेрдЧा рдмिрд▓्рдХुрд▓। рдХ्рд░ैंрдХ, рд░िрдо рд╕рдм рдирдпे! рджेрдЦрддे рджेрдЦрддे рд╕рдм рдоिрд▓ाрдХрд░ рдПрдХ рдм्рд░ैंрдб рди्рдпू рд░ेрд▓ी рд╕ाрдИрдХिрд▓ рдЦреЬी рд╣ो рдЧрдИ। рдорди рдоें рдЙрд╕рдХी рдЖрдиंрджрджाрдпрдХ рдз्рд╡рдиि рдЧूंрдЬрдиे рд▓рдЧी। рдХूрджрдХрд░ рдордиि рдЪреЭ рдЧрдпा рдФрд░ рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдЕрдкрдиे рдЖрдк рдЪрд▓рдиे рд▓рдЧी। рдЯिрдХ... рдЯिрдХ... рдлрд░्рд░... рдлрд░्рд░... рдЯ्рд░िрди... рдЯ्рд░िрди... рдмाрд╣рд░ рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдХी рдШंрдЯी рд╕ुрдиाрдИ рджी। рдЬрд░ूрд░ рдк्рд░рддाрдк рдЖрдпा рд╣ै।

рд▓ेрдХिрди рдЖрд╢्рдЪрд░्рдп! рдЖрдЬ рд╣рд░िрдиाрде рдХे рдорди рдоें рдк्рд░рддाрдк рдХी рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рджेрдЦрдХрд░ рдИрд░्рд╖्рдпा рдХा рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдирд╣ीं рд╣ुрдЖ। рдирдпे рд▓ोрдЧ, рдирдпे рдЬрд╡ाрди, рдмूрдвों рдХो рдиौрдХрд░ी рд╕े, рдХрд░्рдордХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╕े рд╣рдЯा рджिрдпा рд╣ै। рдирдИ-рдирдИ рд╕ाрдЗрдХिрд▓ें рдЖрдИ рд╣ैं। рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ рд╕ाрд╣рдм рдХी рд╕ाрдЗрдХिрд▓, рджेрд╕ी рд╕ाрдЗрдХिрд▓  -- рдПрдХ рд╣ी рдмाрдд  рд╣ै। рджेрдЦो рди, рдЦाँрдЯी рд╕्рдЯीрд▓ рд╣ोрдХрд░ рднी рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдХा рдЬрдЗрди рдЯूрдЯ рдЧрдпा – рдХ्рдпों рдЯूрдЯ рдЧрдпा?

рд╢िрд╡ рдХिрд╢ोрд░ рддिрд╡ाрд░ी

рд╢िрд╡ рдХिрд╢ोрд░ рддिрд╡ाрд░ी
рдЬрди्рдо: 16 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 1947, рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рджेрд╡рд░िрдпा рдЬ़िрд▓े рдоें।

рд╢िрдХ्рд╖ा: рдПрдо рдП (рд╣िंрджी) рдЗрд▓ाрд╣ाрдмाрдж рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рд╕े рдФрд░ рдПрдо рд╕ॉрдХ рдПрд╕ рд╕ी (рдмрд░्рдоिंрдШрдо рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп, рдпू рдХे) рд╕े।

рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп: рд╕рд░рдХाрд░ी рдиौрдХрд░ी, 2007 рдоें рднाрд░рддीрдп рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рд╕ेрд╡ा рд╕े рдиिрд╡ृрдд्рдд।

рд▓ेрдЦрди: рд╣िंрджी рдЖрд▓ोрдЪрдиा, рдмंрдЧрд▓ा, рдЕрд╕рдоिрдпा рддрдеा рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ़ी рд╕े рдХрд╡िрддाрдУं рдХे рдЕрдиुрд╡ाрдж। рдХрд╣ाрдиिрдпों рдХे рдЕрдиुрд╡ाрдж, рдмांрдЧ्рд▓ा рдФрд░ рдЕрд╕рдоिрдпा рд╕े। рд╕ुрдХुрдоाрд░ рд░ाрдп, рдЬीрд╡рдиाрдиंрдж рджाрд╕, рд╢ंрдЦ рдШोрд╖ (рдмांрдЧ्рд▓ा), рд╣рд░ेрдХृрд╖्рдг рдбेрдХा, рд╕рдоीрд░ рддांрддी (рдЕрд╕рдоिрдпा) рдХी рдХрд╡िрддाрдУं рдХे рдЕрдиुрд╡ाрдж рдк्рд░рдХाрд╢िрдд। рд░ुрдж्рд░ рдоुрд╣рдо्рдордж рд╢ाрджुрд▓्рд▓ाрд╣ (рдмांрдЧ्рд▓ाрджेрд╢) рдХी рдХрд╡िрддाрдУं рдХा рдЕрдиुрд╡ाрдж рд╢ीрдШ्рд░ рдк्рд░рдХाрд╢्рдп।