Showing posts with label рдЙрд╖ा рд░ाрдЬे рд╕рдХ्рд╕ेрдиा. Show all posts
Showing posts with label рдЙрд╖ा рд░ाрдЬे рд╕рдХ्рд╕ेрдиा. Show all posts

рд╕ंрд╕्рдорд░рдг: рдПрдХ рдоुрд▓ाрдХ़ाрдд рдбॉ. рдХुँрдЕрд░ рдмेрдЪैрди рд╕े

рдЙрд╖ा рд░ाрдЬे рд╕рдХ्рд╕ेрдиा

рдЙрд╖ा рд░ाрдЬे рд╕рдХ्рд╕ेрдиा


рд╣рдоाрд░ी рдкрд╣рд▓ी рдоुрд▓ाрдХ़ाрдд рдХुँрдЕрд░ рдЬी рд╕े рдХैрд╕े рд╣ुрдИ рдЗрд╕рдХा рдЦुрд▓ाрд╕ा рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдоुрдЭे рдкीрдЫे рдоुреЬрдиा рдкрдб़ेрдЧा। рдмाрдд рдЙрди рджिрдиों рдХी рд╣ै рдЬрдм рднाрд░рдд рдХे рдЕрдзिрдХांрд╢ рд╢्рд░ेрд╖्рдЯ рдПрд╡ं рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдХрд╡िрдпों рдФрд░ рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ों рдХा рдЖрддिрдеेрдп рд╣рдоाрд░ा рдЕрдерд╡ा рд╣рдоाрд░े рдоिрдд्рд░ों рдХा рдЖрд╡ाрд╕ рд╣ोрддा рдеा। рдХрд╡िрдЧрдг рд╣рдоाрд░े рдШрд░ рдкрд░ рд╣рдоाрд░े рд╕ाрде рд╕ाрдд рджिрдиों рддрдХ рд░рд╣рддे рдеे। рд╣рд░ рдкрд▓ рдХрд╡िрддा рдХा рд░ंрдЧोрдд्рд╕рд╡ рд╣ोрддा, рдЬрд▓рдкाрди, рднोрдЬрди, рдХрд╡ि рд╕рдо्рдоेрд▓рдиों рдоें рдЬाрдиा, рдШूрдордиा-рдлिрд░рдиा рд╕рдм рд╕ाрде-рд╕ाрде рд╣ोрддा рдеा। рдорди рдоें рдмрд╣ुрдд рдЙрдоंрдЧ рдФрд░ рдКрд░्рдЬा рдеी। рдмрдб़ा рдк्рд░ेрд░рдХ рд╕рдордп рдеा। рдЙрди рджिрдиों рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рддрд░рдл рд╕े рдХोрдИ рд╡िрдд्рддीрдп рдк्рд░рдмंрдз рдирд╣ीं рдеा। рд╣рдо рдЕрдкрдиी рдХाрд░ рд╕्рд╡рдпं рдб्рд░ाрдЗрд╡ рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЙрди्рд╣ें рдШुрдоाрддे-рдлिрд░ाрддे рд▓ंрджрди, рдмрд░्рдоिंрдШрдо, рдоैрдирдЪेрд╕्рдЯрд░ рдпाрдиे рдкूрд░े рдоिрдбрд▓ैंрдг्рдб рдоें рдХрд╡ि рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдХрд░ाрддे рдеे। рдЪौрдмीрд╕ो рдШंрдЯे рд╣рдо рд╕ाрде рд░рд╣рддे рдеे। рдЗрди рдпाрдд्рд░ाрдУं рдоें рджूрд░िрдпाँ рдЦрддрдо рд╣ो рдЬाрддी рдеीं। рдЖрдкрд╕ी рдиिрдХрдЯрддा рдФрд░ рдЖрдд्рдоीрдпрддा рдмрдв़ рдЬाрддी рдеी। рдЗрди рд╡िрдж्рд╡ाрди рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ों рдХे рд╕ंрдЧрддि рдоें рд╣рдоाрд░े рд╕ृрдЬрди рдХा рднी рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╣ोрддा। рдХрд╡िрдпों рдХो рд╕ुрдирдиा рдмीрдЪ-рдмीрдЪ рдоें рдЕрдкрдиी рдХрд╡िрддाрдУं рдХा рдЗрд╕्рд▓ाрд╣ рдХрд░ाрддे рдЬाрдиा рдПрдХ рджिрд╡्рдп рдЕрдиुрднрд╡ рдХी рддрд░рд╣ рд▓рдЧрддा рдФрд░ рд╣рдо рд╕рд╣рдЬ рд╣ी рдЧुрд░ु рдФрд░ рд╢िрд╖्рдп рдХा рдкाрд╡рди рд╕ंрдмंрдз рднी рдмрдиा рд▓ेрддे। рдЕрдм рд╕рдм рд╕्рд╡рдк्рди-рд╕ा рд▓рдЧрддा рд╣ै। рд╢ाрдпрдж рд╡рд╣ рд╕рдордп, рдЙрд╕рдХी рдиिрдЬрддा, рдЙрд╕рдХी рдордзुрд░рддा рдФрд░ рдЦрдирдЦрдиाрд╣рдЯ рдЗрд╕ рдпुрдЧ рдХी рдЖрдкा-рдзाрдкी рдоें рдЦो рдЧрдП рд╣ैं। рдЕрдм рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдХे рдкाрд╕ рд╕рд░рдХाрд░ी рдЕрд╡рджाрди рдЖрд╡ंрдЯिрдд рд╣ैं। рдХрд╡िрдпों рдХो рд╣ोрдЯрд▓ों рдоें рд░рдЦा рдЬाрддा рд╣ैं рдЬो рд╕ंрднрд╡рддः рдЗрд╕ рд╕рдордп рдХी рдЬ़рд░ूрд░рдд рд╣ै। рд╡ाрд░्рд╖िрдХ рдХрд╡ि рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдХा рд╕्рд╡рд░ूрдк рдмрджрд▓ा рд╣ै। рдЕрдм рдХाрд╡्рдп рдпाрдд्рд░ा рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо 15-20 рджिрдиों рдХा рд╣ोрддा рд╣ै рдЬिрд╕े рдоेрд░े рдкрддि рдХे.рдмी,рдПрд▓, рд╕рдХ्рд╕ेрдиा рдоेрд░े рдЖрдЧ्рд░рд╣ рдкрд░ рдЖрдИрд╕ीрд╕ीрдЖрд░ рдПрд╡ं рднाрд░рддीрдп рдЙрдЪ्рдЪाрдпोрдЧ рдХे рд╕рд╣рдпोрдЧ рд╕े рдЖрдЧे рдмрдв़ा рд░рд╣े рд╣ैं। рдЗрд╕ рдХрд╡ि рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдХी рдЕрдкрдиी рдЧрд░िрдоा рд╣ैं। рдмीрддे рджिрди рдЪूंрдХि рд╡ाрдкрд╕ рдирд╣ीं рдЖрддे рдЕрддः рдЙрдирдХे рдЪрд▓рдЪिрдд्рд░ рд╣рдоाрд░े рдЬेрд╣рди рдоें рд╕ुंрджрд░рддрдо рд░ूрдк рдоें рдЖрд╡ंрдЯिрдд рд╣ो рдЬाрддे рд╣ै।

рдбॉ. рдХुँрдЕрд░ рдмेрдЪैрди
рд╕рднी рдЬाрдирддे рд╣ैं рдХि рдЙрд╕ рд╕рдордп рдХे рднाрд░рддीрдп рдЙрдЪ्рдЪाрдпुрдХ्рдд рдбॉ. рд▓рдХ्рд╖्рдоी рдорд▓्рд▓ рд╕िंрдШрд╡ी рд╣рдоाрд░े рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдХ рдеे рдХिंрддु рд╣рдоाрд░ी ‘рдпूрдХे рд╣िंрджी рд╕рдоिрддि’ рдПрдХ рд╕्рд╡ैрдЪ्рдЫिрдХ рд╕ंрд╕्рдеा рдеी। рдЕрддः рд╣рдо рд╕рдм рд╣िंрджी рдк्рд░ेрдоी, рд╕्рд╡рдпंрд╕ेрд╡рдХ рдеे। рд╣рдо рдкрд░ рдХрдмीрд░ рдХा рджोрд╣ा ‘рдХрдмिрд░ा рдЦрдб़ा рдмाрдЬाрд░ рдоें рд▓िрдП рд▓ुрдХाрдаी рд╣ाрде, рдЬो рдШрд░ рдЬाрд░ो рдЖрдкрдиो рдЪрд▓ो рд╣рдоाрд░े рд╕ाрде’ рдмिрд▓्рдХुрд▓ рд╕рд╣ी рдЙрддрд░рддा рдеा। рдЙрд╕ рд╕рдордп рд╣рдо рджोрдиों рдХाрдо-рдХाрдЬी рд▓ोрдЧ рдеे। рджोрдиों рдмрдЪ्рдЪे рдЕрднी рдкрдв़ाрдИ рдХрд░ рд░рд╣े рдеे। рд╣рдо рдХोрдИ рдзрдиाрдв्рдп рднी рдирд╣ीं рдеे рдлिрд░ рднी рдЕрдкрдиी ‘рдпूрдХे рд╣िंрджी рд╕рдоिрддि’ рдХे рдХрд╡ि рд╕рдо्рдоेрд▓рдиों рдХो рддीрд╡्рд░ рдЧрддि рджेрдиे рдХे рд▓िрдП рд╕ंрдкूрд░्рдг рд╡िрдд्рдд рдк्рд░рдмंрдз рд╣рдо рд╕рдм рдЕрдкрдиी рд╣ी рдЬेрдм рд╕े рдХрд░рддे рдеे। рдЖрд░ंрдн рдХे рдХрдИ рд╡рд░्рд╖ों рддрдХ рдоैं рд╕्рд╡рдпं рджो рд╣рд╡ाрдИ рдЯिрдХрдЯ рд╕्рдкांрд╕рд░ рдХिрдпा рдХрд░рддी рдеी। рд╡рд╣ рд╡рдХ्рдд рдеा рдЬрдм рд╣рдоें рд╣िंрджी рдк्рд░ेрдоिрдпों рдХो рдЬोрдб़рдиे рдХा рдЬुрдиूрди рдеा рдФрд░ рд╣िंрджी рдХा рдз्рд╡рдЬ рд╡िрд╢्рд╡ рдоें рдлрд╣рд░ाрдиा рдеा। рдРрд╕े рдоें рд╣рдо рдЬाрдирддे рдеे рдХि рдХрд╡ि-рд╕рдо्рдоेрд▓рди рд╕े рдмрдб़ा рдХोрдИ рдФрд░ рд╡िрдХрд▓्рдк рд╣ो рдирд╣ीं рд╕рдХрддा рдеा। рд╣рдоाрд░ा рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдеा, ‘рдЬрд╣ाँ рди рдкрд╣ुрдЪे рд░рд╡ि рд╡рд╣ाँ рдкрд╣ुँрдЪे рдХрд╡ि’। рдЗрди рдХрд╡ि рд╕рдо्рдоेрд▓рдиों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╣ी рд╣рдо рднाрд░рдд рдХे рдХрд╡िрдпों рдФрд░ рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ों рд╕े рдЬुреЬे। рд╕ाрде рд╣ी рдпूрдХे рдоें рдвेрд░ों рд╕ुрдк्рдд рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ों рдХो рдкुрд░рд╡ाрдИ рдкрдд्рд░िрдХा, рд╡ाрд░्рд╖िрдХ рдХрд╡ि-рд╕рдо्рдоेрд▓рдиों рдФрд░ 1999 рдоें рд▓ंрджрди рд╣ुрдП рд╡िрд╢्рд╡ рд╣िंрджी рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдж्рд╡ाрд░ा рдЙрдирдХी рдЧुрдлा рд╕े рдмाрд╣рд░ рд▓े рдЖрдиे рдХे рд╕ाрде рдирдП рдХрд╡िрдпों рдФрд░ рд▓ेрдЦрдХों рдХो рд▓िрдЦрдиे рдХो рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा рджी рдеी। рдЙрд╕ी рдХा рдк्рд░рднाрд╡ рд╣ै рдХि рдЖрдЬ рдпूрдХे рдоें рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ों рдФрд░ рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдХी рдкूрд░ी рдлौрдЬ рд╣िंрджी рднाрд╖ा рдФрд░ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХो рддрдд्рдкрд░рддा рд╕े рдЖрдЧे рдмрдв़ा рд░рд╣ी рд╣ै।

рдЙрди्рд╣ीं рдЖрд░ंрдн рдХे рджिрдиों рдоें, 1996 рдХे рдЬुрд▓ाрдИ рдХे рдорд╣ीрдиे рдоें рдоैं рдЕрдкрдиी рдкुрд╕्рддрдХ ‘рдм्рд░िрдЯेрди рдоें рд╣िंрджी’ рдХे рд▓िрдП рд╕ाрдордЧ्рд░ी рддрд▓ाрд╢рдиे рдм्рд░िрдЯिрд╢ рд▓ाрдЗрдм्рд░ेрд░ी рдЧрдИ рдеी। рд╡рд╣ाँ рд▓ाрдЗрдм्рд░ेрд░िрдпрди рдиे рдХुрдЫ рд╕рдордХाрд▓ीрди рд▓ेрдЦрдХों рдХी рдкुрд╕्рддрдХें рдоेрд░े рд╕ाрдордиे рд░рдЦрддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा рдХि рдЗрди рдкुрд╕्рддрдХों рдХो рдкрдв़ рдХрд░ рдоैं рдмрддाрдКँ рдХि рдпे рдкुрд╕्рддрдХें рдкुрд╕्рддрдХाрд▓рдп рдоें рд╕ंрдЧ्рд░рд╣िрдд рдХрд░рдиे рдпोрдЧ्рдп рд╣ैं рдпा рдирд╣ीं। рдЙрди рдкुрд╕्рддрдХों рдоें рдПрдХ рдкुрд╕्рддрдХ рдеी ‘рдорд░рдХрдд рдж्рд╡ीрдк рдХी рдиीрд▓рдордгि’। рдЗрд╕ рдкुрд╕्рддрдХ рдиे рдоुрдЭे рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рдЖрдХрд░्рд╖िрдд рдХिрдпा, рдФрд░ рдоैं рдЗрд╕ рдкुрд╕्рддрдХ рдХो рдкूрд░ी рд░ाрдд рдкрдв़рддी рд░рд╣ी। рд░рдЪрдиाрдХाрд░ рдХे рд▓ेрдЦрди рдХे рд╣ुрдирд░ рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдЧрд╣рди рд╕ंрд╡ेрджрдиाрдУं рдХे рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि рдкрд░ рдЖрд╢्рдЪрд░्рдп рдХрд░рддी рд░рд╣ी рдХि рдХिрд╕ рдХुрд╢рд▓рддा рд╕े рдЙрд╕рдиे рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХे рдЪрд░िрдд्рд░ों рдж्рд╡ाрд░ा рдХрд╡ि рдХे рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдЬीрд╡рди рдХी рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддाрдУं рдХे рд╕ाрде рднाрд░рддीрдп рд╕ाрд╣िрдд्рдп, рдЗрддिрд╣ाрд╕, рджрд░्рд╢рди, рд╢ाрд╕्рдд्рд░ीрдп рд╕ंрдЧीрдд рдПрд╡ं рд░рд╕ рд╕िрдж्рдзांрддों рдХा рдк्рд░рддिрдкाрджрди рд░ोрдЪрдХ рдвंрдЧ рд╕े рдк्рд░िрдпा рдиीрд▓рдордгि рдж्рд╡ाрд░ा рдХрд░ाрдпा рд╣ै। рдкрд╣рд▓े рдХрднी рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдХा рдПрдХाрд▓ाрдк рдХрд░рддा рд╣ुрдЖ рдлिрд▓ॉрд╕ॉреЮिрдХрд▓ рд░ोрдоाрдиी рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдирд╣ीं рдкрдв़ा рдеा рдЬो рдЗрд╕ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХे рдиाрдпрдХ рдХрд╡ि рдФрд░ рдЙрд╕рдХी рдк्рд░рд╢ंрд╕рдХ рдк्рд░ेрдоिрдХा/рдиाрдпिрдХा рдХे рдордиोрднाрд╡рдиाрдУं, рд╕ंрд╡ेрджрдиाрдУं рдФрд░ рдХрд░ुрдгा рдХो рдЗрд╕ рдЧрд╣рд░ाрдИ рдФрд░ рдЦूрдмрд╕ूрд░рддी рд╕े рдЙрдХेрд░рддी рд╣ो। рдкुрд╕्рддрдХ ‘рдорд░рдХрдд рдж्рд╡ीрдк рдХी рдиीрд▓рдордгि’ рдПрдХ рдк्рд░ेрдоाрдЦ्рдпाрди рд╣ै। рдЬिрд╕рдоे рдмрдб़े рд╣ी рдиिрд░ाрд▓े рдвंрдЧ рд╕े рдаुрдорд░ी, рдЧ़рдЬ़рд▓, рдХрд╡िрддा рдФрд░ рдЧीрдд рдЖрджि рд▓िрдЦрдиे рдХी рд╡िрдзा рдХे рдмाрд░े рдоें рд╡िрдж्рд╡рддाрдкूрд░्рдг рд╕ंрд╡ाрдж рд╣ैं। рдЗрд╕ рд░рд╕ीрд▓े рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдоें рд▓ाрд▓िрдд्рдп рд╣ै, рд╕ाрде рд╣ी рдХрд╣ाрдиी рдХे рдк्рд▓ॉрдЯ рдоें рдк्рд░ेрдо рд╣ै, рдХрд╡ि рд╣ै, рдХрд╡िрддा рд╣ै, рдХрд╡ि рдХी рдк्рд░ेрдоिрдХा рд╣ै, ‘рд╡ो’ рд╣ै рдФрд░ рд╣ै рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХा рд▓ेрдЦрдХ рдЬिрд╕рдХी рдЙрдкрд╕्рдеिрддि рдЬрдЧрд╣-рдЬрдЧрд╣ рдмрдиी рд░рд╣рддी рд╣ै। рдХрд╣ीं-рдХрд╣ीं рдмोрдЭिрд▓ рд╣ोрдиे рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рднी рдкुрд╕्рддрдХ рдоुрдЭे рд░ुрдЪिрдХрд░ рдФрд░ рдкрдардиीрдп рд▓рдЧी।

рдХрдеाрдХाрд░ рдиे рдЗрд╕ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдоें рдмेрдЯी рд╕े рдиेрдкрде्рдп рдоें рдмैрдаी рдоाँ рд╕े рд╣ुрдП рд╕ंрд╡ाрджों рдж्рд╡ाрд░ा рдПрдХ рдХрд▓्рдкрдиाрд╢ीрд▓ рдХोрдорд▓ рд╣ृрджрдп рдХрд╡ि рдФрд░ рдЙрд╕рдХी рдк्рд░ेрдоिрдХा рдХे рд╕ंрд╡ेрджрдирдкूрд░्рдг рдЪाрд╣рдд рдХे рдЧुрдк्рдд рджрд░рд╡ाреЫों, рдЦिрдб़рдХिрдпों, рддрд╣рдЦ़ाрдиों рдФрд░ рд░ोрд╢рдирджाрди рдХे рдХрдкाрдЯ рдЦोрд▓े рд╣ैं। рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдоें рдоुрдЦ्рдпрддः рддीрди рдкाрдд्рд░ рд╣ैं рдХрд╡ि, рдЙрд╕рдХी рдк्рд░ेрдоिрдХा рдиीрд▓рдордгि рдФрд░ ‘рдоाँ’। рдоाँ рдЕंрдд рддрдХ рдиेрдкрде्рдп рдоें рд░рд╣рддी рд╣ै। рдФрд░ рдЪौрдеा рдкाрдд्рд░ ‘рд╡ो’ рдЬो рд╣ोрддा рд╣ै, рд╣ै рддो рд╡рд╣ рд╢ुрд░ू рд╕े рд╣ी рдкрд░ рдЕрджृрд╢्рдп рд░рд╣рддा рд╣ै рдкрд░ рдмाрдж рдоें рдЫाрдпा рдХी рддрд░рд╣ рдЙрднрд░рддा рд╣ै, рд╡рд╣ рд░рд╣рд╕्рдпрдордп рд╣ै। рдЕрдЪाрдирдХ рдмрд╣ुрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ो рдЙрдарддा рд╣ै рдФрд░ рдХрд╣ाрдиी рдХे рддाрдиे-рдмाрдиे рдоें рд╡рд╣ рдРрд╕ा рдмुрди рдЬाрддा рд╣ै рдХि рдХрд╣ाрдиी рд╕ुрдЦांрдд рд╣ोрддे-рд╣ोрддे рджुрдЦांрдд рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै рдФрд░ рдкाрдардХ рдХे рдорди рдоें рдЕрд╡рд╕ाрдж-рд╕ा рдШुрд▓рдиे рд▓рдЧрддा рд╣ै। рдкрд░ рджुрдЦ рддो рдЬीрд╡рди рд╕ाрдеी рд╣ै рдФрд░ рдПрдХ рдХрд╡ि рдХे рдЬीрд╡рди рдоें рджुःрдЦ рдФрд░ рд╡िрдпोрдЧ рдХी рдкीрдб़ा рди рд╣ो рддो рдЙрд╕рдоें рд╕ंрд╡ेрджрдиा рдХैрд╕े рдЬрдЧेрдЧी? рдЖрджि рдХрд╡ि рд╡ाрд▓्рдоीрдХि рдХे рдоुрдЦ рд╕े рдиिрдХрд▓ी рдХрд╡िрддा рдХी рдкрд╣рд▓ी рдкंрдХ्рддि рд╣ृрджрдп рдоें рдЙрдордб़ी рдЕрд╕ीрдо рдкीрдб़ा рдХी рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि рд╣ै –
рдоा рдиिрд╖ाрдж рдк्рд░рддिрд╖्рдаां рдд्рд╡рдордЧрдоः рд╢ाрд╢्рд╡рддीः рд╕рдоाः । рдпрдд्рдХ्рд░ौंрдЪрдоिрдеुрдиाрджेрдХрдорд╡рдзी рдХाрдордоोрд╣िрддрдо् ।।

рдЗрд╕ рд╕ंрдкूрд░्рдг рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХी рдЕंрддрд░рдзाрд░ा рдк्рд░ेрдо рд╣ै, рдк्рд░ेрдо рдоें рдкीрдб़ा рдЕंрддрд░्рдиिрд╣िрдд рд╣ै рдФрд░ рдкीрдб़ा рдХрд╡िрддा рдХी рдЬрдирдиी рд╣ै।
рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХा рдЖрд░ंрдн рдиीрд▓рдордгि рдХा рдоाँ рдХो рд╕ंрдмोрдзिрдд рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЕрдкрдиे рдк्рд░рдердо-рджрд░्рд╢рди рдХे рдк्рд░ेрдо рдпाрдиी рд▓рд╡ рдПрдЯ рдлрд░्рд╕्рдЯ рд╕ाрдЗрдЯ рдХी рдХрдеा рд╕े рдЖрд░ंрдн рд╣ोрддी рд╣ै-
‘рд╕рдЪ рдХрд╣рддी рд╣ूँ рдоाँ!
рдоैं рдЬ़рд░ा- рднी рдЭूрда рдирд╣ीं рдмोрд▓ूंрдЧी।

рдпрд╣ рдХрд╣ाрдиी рдоैं рдЙрд╕ рджिрди рдХी рдШрдЯрдиा рд╕े рд╢ुрд░ू рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ूँ рдЬрдм рдкрд╣рд▓ी-рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рдХिрд╕ी рдХे рдзрдб़рдХрдиों рдоें рдоुрдЭे рдЕрдкрдиे рдорди рдХे рд╕्рдкंрджрди рдХी рдк्рд░рддीрддि рд╣ुрдИ рдеी। рдЬрдм рдЙрдирдХे рд╢рдм्рджों рдиे рдоेрд░े рд░ोрдо-рд░ोрдо рдХो рдЫूрдХрд░ рдоुрдЭрдоें рдирдпा рдЕрд░्рде рднрд░ा рдеा।’ рдХрд╣ाрдиी рдоें рдоाँ рд╣ै рдХिंрддु рдЙрд╕рдХी ‘рдлिрдЬ़िрдХрд▓’ рдЙрдкрд╕्рдеिрддि рдкूрд░े рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдоें рдХрд╣ीं рднी рдирдЬ़рд░ рдирд╣ीं рдЖрддी рд╣ै।

рдиीрд▓рдордгि рдоाँ рдХो рд╕ंрдмोрдзिрдд рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЕрдкрдиे рдк्рд░ेрдоी рдХрд╡ि рдХे рдк्рд░рдердо-рджрд░्рд╢рди (рд▓рд╡ рдРрдЯ рдлрд░्рд╕्рдЯ рд╕ाрдЗрдЯ) рдоें рд╣ो рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдк्рд░ेрдо рдХी рдЕрдиुрднूрддि рдХी рд╕ंрд╡ेрджрдиा рдХा рд╡िрд╡рд░рдг рдордзुрд░, рдХोрдорд▓ рдПрд╡ं рдХाрд╡्рдпाрдд्рдордХ, рднाрд╖ा рдФрд░ рд╢ैрд▓ी рдоें рдЦुрд▓рдХрд░ рдХрд░рддी рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рдХрд╡ि рдХे ‘рд░ूрдк’ рдХा рдирд╣ीं рдХрд╡ि рдХे ‘рд╢рдм्рджों’ рдХा рдЙрд╕рдХे рдЧीрддों рдХा рдмрдЦाрди рд╣ै, рдмрдпाрди рд╣ै рдЬो рдЙрд╕े рдк्рд░ेрдо рд░рд╕ рдоें рдбुрдмो рджेрддा рд╣ै। рдиाрдпिрдХा рдХा рдк्рд░ेрдоी рдХрд╡ि рдоंрдЪ рд╕े рдХाрд╡्рдп рдкाрда рдХрд░рддा рд╣ै। рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рдиाрдпिрдХा рдиीрд▓рдордгि рдЙрд╕рдХे рд╢рдм्рджों рдХे рд╕ुрдЧंрдз рдоें рдЦो рдЬाрддी рд╣ै। рд╡рд╣ рддрд░рд▓ рд╣ो рдЙрдарддी рд╣ै рдФрд░ ‘рдЕрдиंрдд рд╢ूрди्рдп рдХी рдмाँрд╕ुрд░ी рд╕े’ рдЧुрдЬ़рд░рддी рд╣ै। рдЙрд╕рдХे рдЧीрддों рдХे рдоाрджрдХ рдзुрдиों рдХा рд╕рдо्рдоोрд╣рди рдФрд░ рдЙрд╕рдХी рдорджिрд░ рддाрдиों рдХे рдЕрдХ्рд╖ुрдг्рдп рдЬाрджू’ рдХा рдк्рд░рднाрд╡ рдоाрдиो рдЙрд╕े рдХिрд╕ी рдЕрднौрддिрдХ (рд╡ाрдпाрд╡ी) рд╕ंрд╕ाрд░ рдоें рд▓े рдЧрдпा рд╣ो ‘рдпा рдлिрд░ рдРрд╕ा рднी рдорд╣рд╕ूрд╕ рд╣ुрдЖ рдеा рдХि рдХिрд╕ी рдоीрдаी-рд╕ी рдЖрдЧ рдХी рд╢рд░ाрдмी рд▓рдкрдЯों рдиे рдЕрдкूрд░्рд╡ рд╕ंрдЬीрд╡рдиी рдХे рд╕ाрде рдХिрд╕ी рдоृрдд рд╢рдм्рдж рдХे рдаंрдбे рдмрджрди рдоें рдЬीрд╡рди рдХी рдЖँрдЪ рднрд░ рдХрд░ рдк्рд░ाрдг рдлूँрдХ рджिрдП рд╣ैं।’ рдЙрдкрди्рдпाрд╕рдХाрд░ рдиे рдоाँ рдХो рдоाрдд्рд░ рдЖрд▓ंрдмрди рдмрдиाрдпा рд╣ै рдордгि рд╕े рдХрд╣ाрдиी рдХрд╣рд▓рд╡ाрдиे рдХे рд▓िрдП। рдХрднी-рдХрднी рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдкрдв़рддे рд╣ुрдП рдоाँ рдмेрдЯी рдХे рд╕ंрд╡ाрдж рдоें рдЗрд╕ рддрд░рд╣ (рдк्рд░ेрдоी рдФрд░ рдк्рд░ेрдо рд╕ंрдмंрдзों рдХे рд╡िрд╡рд░рдг) рдХा рдиैрдХрдЯ्рдп рдеोрдб़ा рдиाрдЯрдХीрдп рд▓рдЧрддा рд╣ै। рдЕрддः рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдкрдв़рддे рд╣ुрдП рд╕ोрдЪрддी рд░рд╣ी рдХि рдЙрдкрди्рдпाрд╕рдХाрд░ рдиे рдкुрд╕्рддрдХ ‘рдбाрдпрд░ी рдлॉрд░्рдо’ рдпा рдкрдд्рд░ рд╡िрдзा рдоें рдХ्рдпों рдирд╣ीं рд▓िрдЦी? рдкрд░ рдлिрд░ рд╕ोрдЪा рдпрджि рдЙрдкрди्рдпाрд╕рдХाрд░ рдиे рдЗрд╕े рдкूрд░्рдгрддः рдкрдд्рд░ рд╢ैрд▓ी рдЕрдерд╡ा рджैрдирдирди्рджिрди рдХे рд░ूрдк рдоें рд▓िрдЦी рд╣ोрддी рддो рдпрд╣ рд░рдЪрдиा рдЗрддрдиी рдЕрдиोрдЦी рдФрд░ рдиिрд░ाрд▓ी рдХैрд╕े рд╣ोрддी। рд╡рд╕्рддुрддः рдпрд╣ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдПрдХ рдЕрдиोрдЦे рдк्рд░рдХाрд░ рдХा рдПрдХाрд▓ाрдк рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рдЬрдЧрд╣-рдЬрдЧрд╣ рд▓ेрдЦрдХ рд╕्рд╡рдпं рдиाрдпрдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рд╣ै рдЕрдкрдиी рдЖंрддрд░िрдХ рдЪिрд░-рдк्рдпाрд╕ рдФрд░ рдмेрдЪैрдиिрдпों рдХे рд╕ाрде।

рд╕рдЪ рддो рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдЙрди рджिрдиों рд╣рдо рдбॉ. рдХुँрдЕрд░ рдмेрдЪैрди рдХो рдирд╣ीं рдЬाрдирддे рдеे। рджेрд╢ рдЫोрдб़े рд╣рдоें 33 рд╡рд░्рд╖ рд╣ो рдЪुрдХे рдеे। рд╣िंрджी рд▓िрдЦрдиा-рдкрдв़рдиा рдЫूрдЯ рдЪुрдХा рдеा। рдпूрдХे рд╣िंрджी рд╕рдоिрддि рдХे рдЧрдарди рдХे рд╕ाрде рд╣ी рд▓िрдЦрдиे-рдкрдв़рдиे рдХा рджौрд░ рджुрдмाрд░ा рдиिрдпрдоाрдиुрд╕ाрд░ рдЖрд░ंрдн рд╣ुрдЖ।

рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рдоेрд░ा рдкрд░िрдЪрдп рдХुँрдЕрд░ рдмेрдЪैрди рд╕े рдЙрдирдХी рдкुрд╕्рддрдХ ‘рдорд░рдХрдд рдж्рд╡ीрдк рдХी рдиीрд▓рдордгि’ рдХे рд▓ेрдЦрдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЙрдирдХी рдкुрд╕्рддрдХ рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рд╣ुрдЖ рдеा। рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХे рдкिрдЫрд▓े рдкрди्рдиे рдкрд░ рд▓िрдЦे рдкрд░िрдЪрдп рд╕े рдпрд╣ рддो рд╕рдордЭ рдоें рдЖ рдЧрдпा рдХि рдпрд╣ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдПрдХ рдРрд╕े рдХрд╡ि рдХा рд╣ै рдЬो рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рд╣ोрдиे рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рд╣िंрджी рднाрд╖ा рдФрд░ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХा рдЧрд╣рди рдЬ्рдЮाрди рд░рдЦрддा рд╣ै। рдЙрд╕рдиे рднाрд░рддीрдп рджрд░्рд╢рди рдХा рднी рдЕрдз्рдпрдпрди рдХिрдпा рд╣ै рдЬिрд╕рдХे рдХुрдЫ рд╕िрдж्рдзांрдд рд╡рд╣ рдЗрд╕ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдк्рд░рддिрдкाрджिрдд рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддा рд╣ै| рд╕ाрде рд╣ी рдоुрдЭे рдпрд╣ рднी рд▓рдЧा рдХि рд▓ेрдЦрдХ рдЦुрдж рдХो рдк्рдпाрд░ рдХрд░рдиे рдХो рд╕ाрде–рд╕ाрде рдордиुрд╖्рдп рдФрд░ рдк्рд░рдХृрддि рдХो рдкूрд░े рдорди рд╕े рдк्рдпाрд░ рдХрд░рддा рд╣ै। рд╡рд╣ рд╡्рдпрд╖्рдЯि рд╕े рд╕рдорд╖्рдЯि рдХी рдУрд░ рдЬाрддा рд╣ै। рд╡рд╣ рдм्рд░рд╣्рдо, рдк्рд░рдХृрддि рдФрд░ рдЬीрд╡ рдХे рд░рд╣рд╕्рдпों рдХो рд╕рдордЭрддा рд╣ै рдкрд░ рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдЧрд╣рд░ाрдИ рд╕े рдЙрд╕े рд╕рдордЭрдиा рдФрд░ рд╕рдордЭाрдиा рдЪाрд╣рддा рд╣ै। рдЗрд╕ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдж्рд╡ाрд░ा рд╡рд╣ рдЕрдкрдиे рдЬीрд╡рдиाрдиुрднрд╡ों рдХे рд╕ाрде рдк्рд░рдХृрддि рдХे рд░рд╣рд╕्рдпों рдХा рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдЕрдкрдиे рдкाрдд्рд░ों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै। рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХे рднाрд╡, рднाрд╖ा рдФрд░ рдХрдеाрд╡рд╕्рддु рддीрдиों рд╣ी рдмрддा рд░рд╣े рдеे рдХि рдпрд╣ рдХрд╡ि рднाрд╡ुрдХ рд╣ै рдФрд░ рдк्рд░ेрдо рдХे рд╕ाрдЧрд░ рдоें рд░ांрдЭा рдХी рддрд░рд╣ рдбूрдмा рд╣ुрдЖ рд╣ै। рд╡рд╣ рдЕрдкрдиी рджिрд▓ी рдЦ्рд╡ाрд╣िрд╢ों, рдЪाрд╣рддों, рдЕрдиुрднрд╡ों рдФрд░ рдЬीрд╡рди рджрд░्рд╢рди рдХो рдЕрдкрдиे рдкाрдд्рд░ों, рдиाрдпрдХ рдХрд╡ि, рдиीрд▓рдордгि рдФрд░ ‘рд╡ो’ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддा рд╣ै। рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдЧрдж्рдп рдоें рдХाрд╡्рдпाрдЦ्рдпाрди рд╣ै। рд░ूрдкрдХ рдЗрд╕ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХी рдЬाрди рд╣ै। рдЗрд╕े рд▓рд▓िрдд рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХी рд╕ंрдЬ्рдЮा рджी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै। рд╕ाрд░ांрд╢ рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХे рдХрдеाрд╡рд╕्рддु рдХे рдЕрдиोрдЦेрдкрди, рд╕рд▓िрд▓ рдк्рд░рд╡ाрд╣ рдФрд░ рд╢ैрд▓ी рдХे рд▓ाрд▓िрдд्рдп рдХे рдХाрд░рдг рдоैंрдиे рдЗрд╕ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ ‘рдорд░рдХрдд рдж्рд╡ीрдк рдХी рдиीрд▓рдордгि’ рдХी рдЕрдиुрд╢ंрд╕ा рдХी рдФрд░ рд╡рд╣ рдЖрдЬ рднी рдм्рд░िрдЯिрд╢ рд▓ाрдЗрдм्рд░ेрд░ी рдХी рдХ़рджीрдоी рдкुрд╕्рддрдХों рдХे рдмीрдЪ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ीрдд рд╣ैं।

рдорд╣ीрдиे рднрд░ рдмाрдж рд╣ी рдбाँ, рдХुँрдЕрд░ рдмेрдЪैрди, рдмाрд▓рдХрд╡ि рдмैрд░ाрдЧी рдФрд░ рд░ाрдорджрд░рд╢ рдоिрд╢्рд░ рдЖрджि рдпूрдХे рд╣िंрджी рд╕рдоिрддि рдХे рдЖрдЧ्рд░рд╣ рдФрд░ рдиिрдоंрдд्рд░рдг рдкрд░ рдЖрдП। рд╣рдоाрд░ी рдк्рд░рд╕рди्рдирддा рдХी рдХोрдИ рд╕ीрдоा рди рд░рд╣ी। рдХрд╡ि рддुрд▓рд╕ी рджाрд╕ рдиे рдХрд╣ा рд╣ै, ‘рдЬाрдкрд░ рдЬाрдХी рд╕рдд्рдп рд╕рдиेрд╣ू, рддा рддेрд╣ि рдоिрд▓рд╣ुँ рди рдХрдЫु рд╕ंрджेрд╣ूँ।’ рдЧृрд╣ рдоें рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдХрд░рдиे рдХे рдкрд╢्рдЪाрдд рдЕрд╡рд╕рд░ рдкाрддे рд╣ी рдЬрд▓рдкाрди рд╕े рдкूрд░्рд╡ рд╣ी рдоैं рдХुँрдЕрд░ рдЬी рдХो рдЕрдкрдиे рдЕрдз्рдпрдпрдирдХрдХ्рд╖ рдоें рд▓े рдЧрдИ рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рдЙрдирдХा рдЙрдкрди्рдпाрд╕ ‘рдорд░рдХрдд рдж्рд╡ीрдк рдХी рдиीрд▓рдордгि’ рджिрдЦाрдИ рдЙрдирдХे рдЪेрд╣рд░े рдкрд░ рд╡рд╣ी рдЬ़рд░ा рддिрд░рдЫी рд╕ी рдоुрд╕्рдХрд░ाрд╣рдЯ рдЖ рдЧрдИ рдЬो рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХे рдиाрдпрдХ рдХे рдЪेрд╣рд░े рдкрд░ рдЖ рдЬाрддी рд╣ै। рдкुрд╕्рддрдХ рдХो рд╣ाрде рдоें рд▓ेрддे рд╣ी рдмोрд▓े, ‘рдЕрд░े! рдпрд╣ рдЖрдк рдХे рдкाрд╕ рдХрд╣ाँ рд╕े рдЖ рдЧрдИ? рдпрд╣ рдкुрд╕्рддрдХ рддो рдмрд╕ рдЕрднी-рдЕрднी рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ुрдИ рд╣ै।’ ‘рдпрд╣ рдПрдХ рд░ाрдЬ़ рд╣ै। рдЗрд╕े рд░рд╣рд╕्рдп рд╣ी рд░рд╣рдиे рджें।’ рдоैंрдиे рдРрд╕ा рдХ्рдпूँ рдХрд╣ा, рдпрд╣ рд░ाрдЬ़ рдоुрдЭे рднी рдирд╣ीं рдоाрд▓ूрдо рд╣ै। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдкुрд╕्рддрдХ рдкрд░ рдкрд▓ рднрд░ рдоें рджो рдЪिрдб़िрдпों рдХा рдПрдХ рдк्рдпाрд░ा рд╕ा рд░ेрдЦा рдЪिрдд्рд░ рдЦींрдЪрддे рд╣ुрдП рдмेрд╣рдж рдЦूрдмрд╕рд░рдд рдЕрдХ्рд╖рд░ों рдоें рд▓िрдЦा, ‘рд╕्рдиेрд╣рдордпी рдЙрд╖ा рд░ाрдЬे рд╕рдХ्рд╕ेрдиा рдПрд╡ं рд╕рдорд╕्рдд рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХो -рд╕рд╕्рдиेрд╣ рдХुँрдЕрд░ рдмेрдЪैрди- 16.9.96।’ рд╕ंрднрд╡рддः рдиिрдпрддि рдЪाрд╣рддी рдеी рдХि рдпрд╣ рд░ाрдЬ़ рддрдм рдЦुрд▓े рдЬрдм рдЙрдирдХी 77рд╡ीं рд╡рд░्рд╖рдЧाँрда рд╣ो।
рдХुँрдЕрд░ рдЬी рдХो 77рд╡ीं рд╡рд░्рд╖рдЧाँрда рдкрд░ рд╣ाрд░्рджिрдХ рдмрдзाрдИ!
рдЖрдк рд╢्рд░ोрддाрдУं рдХे рджिрд▓ो рдкрд░ рд░ाрдЬ рдХрд░рддे рд░рд╣ें। рдЖрдкрдХी рд▓ेрдЦрдиी рдиिрд░ंрддрд░ рдЧрддिрд╢ीрд▓ рд░рд╣े, рдЖрдкрдХे рд╕ुрд░ рд╕рджाрдмрд╣ाрд░ рд░рд╣ें, рдЖрдк рд╢рдм्рджों рдоें рдЕрдиुрднूрддि рдХे рд░ंрдЧ рднрд░рддे рд░рд╣े рдЬिрд╕рд╕े рдЙрд╕рдХे рдирдпे-рдирдпे рдЕрд░्рде рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ोрддे рд░рд╣ें।
‘рджेрдЦें рд╢рдд рд╢ाрд░рджों рдХी рд╢ोрднा, рдЬीрд╡ें рд╕ुрдЦी рд╕ौ рд╡рд░्рд╖
рджेрдЦें рдирд╡ рдХрд▓рд░рд╡ рдоें рд╕ौ рд╡рд╕ंрдд рдХे рд╣рд░्рд╖’

рд╢ुрднрдХाрдордиाрдУं рд╕рд╣िрдд-
рдЙрд╖ा рд░ाрдЬे рд╕рдХ्рд╕ेрдиा
usharajesaxena@gmail.com
+44 7443 483 235

рдХрд╣ाрдиी: рд╕рдордЭौрддे

рдЙрд╖ा рд░ाрдЬे рд╕рдХ्рд╕ेрдиा

рдЙрд╖ा рд░ाрдЬे рд╕рдХ्рд╕ेрдиा


рд░िреЮрдд рдЙрди्рд╣ें реЫ्рдпाрджा рдирд╣ीं рдЬाрдирддी рд╣ै। рдкрд░ рдЙрдирдоें рдХुрдЫ рдРрд╕ा рд╣ै рдЬो рдЙрд╕े рдЙрдирдХी рдУрд░ рдЦींрдЪрддा рд╣ै। рд╡े рдЕреШ्рд╕рд░ рд╕ुрдмрд╣ рд╕ैрд░ рдХे рд╕рдордп рдЙрд╕े рдПрдХ рдоोреЬ рдкрд░ рдоिрд▓ рдЬाрддी рд╣ैं। рд╕ुрдмрд╣ рд╕ाрдд рдмрдЬे рд╕ैрд░ рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЯूрдЯिंрдЧ рд▓ाрдЗрдбो рдкрд╣ुँрдЪ, рдЭीрд▓ рдХा рдПрдХ рдЪрдХ्рдХрд░ рд▓рдЧा рдХрд░, рд╡ाрдкрд╕ рдЬाрддे рд╕рдордп рд╡े рдПрдХ рдоोреЬ рдкрд░ “рдмाрдп-рдмाрдп” рдХрд╣рддे рд╣ुрдП рдЙрд╕рд╕े рдЕрд▓рдЧ рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै।

рдЙрдирдХा рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ рд╢ांрдд рдФрд░ рд╕ौрдо्рдп рд╣ै। рдЬрдм рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рд░िрдл़рдд рдЙрдирд╕े рдоिрд▓ी рддो рд╡े рдЙрд╕े рдЗрд╕ рдХ़рджрд░ рдЕрдЪ्рдЫी рд▓рдЧीं рдХि рджेрд░ рддрдХ рд╡рд╣ рдЙрдирдХे рдмाрд░े рдоें рд╕ोрдЪрддी рд░рд╣ी। рд░िрдл़рдд рдиे рдЙрдирдХे рдЖрдиे рдХा рд╕рдордп рдиोрдЯ рдХрд░ рд▓िрдпा рд╡рд╣ рд▓ाрдЗрдбो рдЙрд╕ी рд╕рдордп рдкрд╣ुँрдЪрддी рдЬрдм рд╡े рдЧेрдЯ рдХे рдЕंрджрд░ рджाрдЦिрд▓ рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ोрддीं। рд╡рд╣ рдЙрди्рд╣ें рджेрдЦ рдЬрд▓्рджी-рдЬрд▓्рджी рдХ़рджрдо рдмрдв़ाрддी рдЙрдирдХे рд╕ाрде рд╣ो рд▓ेрддी। 

рдЖрдорддौрд░ рдкрд░ рд╡े рдХрдо рд╣ी рдмोрд▓рддीं рд╣ै। рд░िрдл़рдд рд╣ी рдЙрди्рд╣ें рдЕрдкрдиे рдмाрд░े рдоें рдмрддाрддी рд░рд╣рддी рд╣ै। рд░िрдл़рдд рдХे рдорди рдоें рдЙрдирдХे рдЙрдирдХे рдирдкे-рддुрд▓े рд╡ाрдХ्рдп рдФрд░ рдЙрди рд╡ाрдХ्рдпों рдоें рдЕंрддрд░्рдиिрд╣िрдд рдЕрд░्рде, рдЙрдирдХे рдЬीрд╡рди-рджрд░्рд╢рди рдФрд░ рдЕрдиुрднрд╡ рдХी рдЧрд╣рд░ाрдЗрдпों рдХो рдХुрдЫ рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдЦुрд▓ाрд╕ा рдХрд░рддे рд╣ैं рдХि рд░िреЮрдд рдХा рдорди рдХрд░рддा рд╣ै рдХि рд╡рд╣ рдЙрди्рд╣ें рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдЬाрдиे рд╡िрд╢ेрд╖ рдХрд░ рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд╕्рддрд░ рдкрд░। рдкрд░ंрддु рди рдЬाрдиे рдХ्рдпों рд╡े рд╕्рд╡рдпं рдХो рд╕рджा рдЕрдмोрд▓े рдкрд░्рддो рдХे рднीрддрд░ рд░рдЦрддी рд╣ैं। рдЗрд╕рд▓िрдП рд░िрдл़рдд рдЙрдирдХे рд╕ाрде рд╣ोрддे рд╣ुрдП рднी рдЙрдирдХे рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдиिрдХрдЯ рдирд╣ीं рдЬा рдкाрддी рд╣ै। рд╡े рдЕрдзिрдХрддрд░ рдиिрд░्рд▓िрдк्рдд рд╕ी, рдХुрдЫ рджूрд░ी рдмрдиाрдП рд░рдЦрддी рд╣ै। 

рдЙрдо्рд░ рдоें рд░िреЮрдд рдЙрдирд╕े рдХोрдИ рд╕ाрдд-рдЖрда рд╕ाрд▓ рдЫोрдЯी рд╣ोрдЧी рдкрд░ рд╡े рд╣рдоेрд╢ा рдЙрд╕े рдЖрдк рдХрд╣ рдХрд░ рд╣ी рд╕ंрдмोрдзिрдд рдХрд░рддी рд╣ैं। рд░िрдл़рдд рд╕ोрдЪрддी рд╣ै рдХिрддрдиा рдЕреЩрд▓ाрдХ рд╣ै рдЙрдирдоें, рдЫोрдЯों рдХो рднी “рдЖрдк” рдЬैрд╕े рдЖрджрд░ рд╕ूрдЪрдХ рд╕ंрдмोрдзрди рд╕े рд╕ंрдмोрдзिрдд рдХрд░рддी рд╣ैं।
рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд░िреЮрдд рд╕े рдЙрд╕рдХा рдиाрдо рдФрд░ рдкрд░िрдЪрдп рдХрднी рдирд╣ीं рдкूрдЫा। рд░िрдл़рдд рдиे рд╣ी рдПрдХ рдмाрд░ рдЬрдм рдЙрди्рд╣ें рдЕрдкрдиा рдиाрдо рдФрд░ рдкрд░िрдЪрдп рдмрддाрдиे рдХे рдмाрдж рдЙрдирдХा рдкрд░िрдЪрдп рдЬाрдирдиा рдЪाрд╣ा рддो рдХुрдЫ рд╕ोрдЪрддे рд╣ुрдП рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा, “рдкрд░िрдЪрдп рдоें рдХ्рдпा рд░рдЦा рд╣ै рд░िрдл़рдд। рд╣рдо рд░ोрдЬ़ рд╕ुрдмрд╣ рдоिрд▓рддे рд╣ै। рдПрдХ рд╕ाрде рдХ़рджрдо рд╕े рдХ़рджрдо рдоिрд▓ा рдХрд░ рд╕ैрд░ рдХрд░рддे рд╣ै। рдЖрдк рдФрд░ рд╣рдо рдЕрдЪ्рдЫे рдЦ़ाрд╕े рд╡ाрдХिंрдЧ рдкाрд░्рдЯрдирд░ рд╣ो рдЧрдП рд╣ै। рдЖрдк рд╣рд░ рд░ोрдЬ़ рдЬ़िंрджрдЧी рдХे рдХिрд╕ी рди рдХिрд╕ी рдорд╕ाрдЗрд▓ рдкрд░ рдмाрддें рдХрд░рддी рд░рд╣рддी рд╣ैं। рдзीрд░े рдзीрд░े рд╣рдо рдпूँ рд╣ी рдПрдХ рджूрд╕рд░े рдХो рдЬाрди-рдкрд╣рдЪाрди рдЬाрдПँрдЧे।”

рд░िрдл़рдд рдЕрдкрдиी рдорд╣рдд्рд╡ाрдХांрдХ्рд╖ाрдУं рдФрд░ рдЬ़рд░ूрд░рддों рдХे рджрдмाрд╡ों, рдЬीрд╡рди-рдоूрд▓्рдпों рдХे рдЯрдХрд░ाрд╣рдЯों, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдоाрди्рдпрддाрдУं рдФрд░ рдЗंрд╕ाрдиी рдлिрддрд░рддों рдХे рдорд╕ाрдЗрд▓ рдкрд░ рдмाрддें рдХрд░рддी-рдХрд░рддी рдЙрдирд╕े рдЕрдкрдиी рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдЙрд▓рдЭрдиे рднी рдмрдпां рдХрд░ рдЬाрддी рд╣ै। рд╡े рдЕрдХ्рд╕рд░ рдЙрд╕рдХे рдЙрдж्рд╡ेрд▓िрдд рдорди рдХी рдЕрдЪ्рдЫी рдеाрд╣ рд▓ेрддे рд╣ुрдП рдЙрд╕े рд╕рд╣рдЬ рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдХрд╣рддीं, “рджेрдЦिрдП рд░िрдл़рдд, рдЬрдм рд╣рдо рдЕрдкрдиे рд╕рдоाрдЬ рд╕े рдЕрд▓рдЧ рд╣ो рдХрд░ рджूрд╕рд░े рд╕рдоाрдЬ рдоें рдЖрддे рд╣ैं рддो рд╣рдоाрд░े рдЬीрд╡рди-рдоूрд▓्рдпों рдоें рдЯрдХрд░ाрд╣рдЯें рд╣ोрдиी рд╢ुрд░ू рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै। рд╣рд░ рдЫोрдЯे-рдмрдб़े рд╕рдоाрдЬ рдХी рдЕрдкрдиी рдоाрди्рдпрддाрдПँ рд╣ोрддी рд╣ैं। рдирдП рдФрд░ рд╡िрдХрд╕िрдд рд╕рдоाрдЬ рдоें рдЗंрд╕ाрди рдХो рдЕрдкрдиे рдЫोрдб़े рд╣ुрдП рд╕рдоाрдЬ рдХे рдмрд╣ुрдд рд╕ाрд░े рд╕ंрдХीрд░्рдг рдоाрди्рдпрддाрдУं рдФрд░ рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рд╕े рдЙрдмрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдмрд╣ुрдд рд╕ाрд░े рд╕рдордЭौрддे рдХрд░рдиे рдкрдб़рддे рд╣ैं। рдпे рд╕рдордЭौрддे рдк्рд░िрдЬ्рдо рдХी рддрд░рд╣ рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЗрдирдХे рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд╢ेрдб्рд╕ рд╣ोрддे рд╣ै। рдХ्рдпा рдЕрдЪ्рдЫा рд╣ै рдФрд░ рдХ्рдпा рдмुрд░ा рд╣ै рдХा рдж्рд╡ंрдж्рд╡ рд╕рдиाрддрди рд╣ै। рдЗंрд╕ाрди рдХी рд╕ोрдЪ, рдЙрд╕рдХे рдкрд░рд╡рд░िрд╢, рд╕ाрдоाрдЬिрдХрддा рдФрд░ рдЬ़рд░ूрд░рддों рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै। рдирдП рд╕рдоाрдЬ рдоें рдЕрдкрдиी рдЬ़िंрджрдЧी рдХो рд╕рдлрд▓ рдмрдиाрдиे рдФрд░ рдЦुрд╢ рд░рд╣рдиे рдХे рд▓िрдП рдЗंрд╕ाрди рдХो рдЦुрдж рдЕрдкрдиी рд╢рд░्рддें рддрдп рдХрд░рдиी рд╣ोрддी рд╣ैं рдФрд░ рдЙрди рдкрд░ рдЕрдорд▓ рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЬीрдиा рд╣ोрддा рд╣ै। рдЖрдк рд╕рдордЭрджाрд░ рд╣ैं। рдЗрди рдмाрддों рдХो рдЕрдЪ्рдЫी рддрд░рд╣ рд╕рдордЭрддी рд╣ैं।”

рд╡े рд╣рдоेрд╢ा рдСрдмрдЬेрдХ्рдЯिрд╡рд▓ी рдмाрддें рдХрд░рддी рд╣ैं рд░िрдл़рдд рдиे рдЙрди्рд╣ें рдХрднी рд╕рдм्рдЬेрдХ्рдЯिрд╡ рд╣ोрддे рдирд╣ीं рджेрдЦा। рд╡рд╣ рдПрдХाрдЧ्рд░рдЪिрдд, рдЙрдирдХी рдмाрддें рд╕ुрдирдиे рдФрд░ рдЙрдирдХो рд╕рдордЭрдиे рдХे рд╕ाрде рд╣ी рдЙрдирдХे рднीрддрд░ рдЪрд▓рддे рд╣ुрдП рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХो рднी рдЬाрдирдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХрд░рддी рд╣ै। рд░िрдл़рдд рдХा рджिрд▓ рддो рдЪाрд╣рддा рд╣ै рдХि рдЙрд╕рдХी рддрд░рд╣ рд╡े рднी рдЕрдкрдиे рд╕ुрдЦ-рджुрдЦ  рдЙрд╕рд╕े рдЦुрд▓ рдХрд░ рдмांрдЯे рдкрд░ рд╡े рдЕрдкрдиे рдЖрдк рдХो рдЦ़ुрдж рдоें рдмрдб़ी рдЦूрдмрд╕ूрд░рддी рд╕े рд╕рдоेंрдЯे рд░рдЦрддी рд╣ै।

рдХ्рдпा рд╣ै рдЙрдирдХे рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ рдоें рдЬो рд░िрдл़рдд рдХो рдЙрдирдХे рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдиिрдХрдЯ рдЬाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЙрдХрд╕ाрддी рд╣ै। рдПрдХ рдмाрд░ рдЙрдирдХी рдЖँрдЦों рдоें рдПрдХ рдЕрдиाрдо рд╕ी рдЙрджाрд╕ी рдЖрдХрд░ рдкрд▓ рднрд░ рдХो рдард╣рд░ी рдеी рдЙрд╕ рд╡рдХ्рдд рд░िреЮрдд рдХा рдорди рд╣ुрдЖ рдХि рд╡рд╣ рдЙрди्рд╣ें рдХुрд░ेрджे, рдкрд░ рдЙрдирдХे рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ рдХी рд╢ाрд▓ीрдирддा рдФрд░ рд╕ाрджрдЧी рдиे рдЙрд╕े рд░ोрдХ рджिрдпा। рд░िрдл़рдд рд╕ोрдЪрддी рд╣ै, рд╢ाрдпрдж рдЙрди्рд╣ें рднी рдЗрд╕ рдоुрд▓्рдХ рдоें рдЕрдЪ्рдЫी рдФрд░ рдоाрдЗрдиेрдЦेрдЬ़ рдЬिंрджрдЧी рдЬीрдиे рдХे рд▓िрдП рдЕрдкрдиे рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдЬीрд╡рди рдоें рдЕрдиेрдХ рдФрд░ рдЕंрддрд╣ीрди рд╡िрд╖рдо рд╕рдордЭौрддे рдХрд░рдиे рдкреЬे рд╣ोंрдЧे। рдЬैрд╕े рдЙрд╕े рдЕрдкрдиे рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ рдХो рдХ़ाрдпрдо рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдЕрдкрдиे-рдЖрдк рдоें, рдЕрдкрдиे рд╕्рд╡рднाрд╡ рдоें, рдЕрдкрдиे рд▓ाрдЗрдл़ рд╕्рдЯाрдЗрд▓ рдоें  рд╡िрд╖рдо рдмрджрд▓ाрд╡ рд▓ाрдиे рдкрдб़े рд╣ै। рд╡рд╣ рднी рддो рдЕрдкрдиी рдЬाрддी рдЬ़िंрджрдЧी рдХी рд╣рд╡ा рдХिрд╕ी рдХो рдирд╣ीं рд▓рдЧрдиे рджेрддी рд╣ै। рд░िреЮрдд рдХा рдЕрд╡рдЪेрддрди рдорди рдХрд╣ीं рдЧрд╣рд░े рдоें рдЦुрдж рдХो рдЙрдирд╕े рдЖрдЗрдбेрди्рдЯीреЮाрдЗ рдХрд░рдиे рд▓рдЧрддा рд╣ै।

рд░िрдлрдд рд╕ोрдЪрддी рд╣ै рдЙрд╕рдХा рдЦुрдж рдХा рдЕрдкрдиा рдЬीрд╡рди рдХ्рдпा рдХुрдЫ рдХрдо рдХॉрдордк्рд▓ीрдХेрдЯेрдб рд╣ै। рдпे рдорд░ा рдоुрд▓्рдХ рд╣ी рдРрд╕ा рд╣ै। рд╡े рд╕рдЪ рдХрд╣рддी рд╣ैं, рдкूрд░рдм рдФрд░ рдкрдЪ्рдЫिрдо рдХ्рдпा рдХрднी рдЖрдкрд╕ рдоें рдШुрд▓-рдоिрд▓ рд╕рдХрддे рд╣ैं? рд╡рд╣ рдЬो рдХुрдЫ рдЦाрд╕ рдоूрд▓्рдп рдФрд░ рддौрд░-рддрд░ीрдХ़े рдоुрд▓्рдХ рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдпрд╣ाँ рдЖрдИ рдеी рдЬिрд╕े рд╡рд╣ рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдкुрд░ाрдиे рдЦ़рдпाрд▓ाрддों рдХी рдЕрдо्рдоी рдмेрд╣рдж реШीрдорддी рд╕рдордЭрддी рдеी, рдЙрд╕рдиे рдЙрди्рд╣ें рд╕ाрд▓ों- рд╕ाрд▓ рд╕ंрднाрд▓े рд░рдЦा рдкрд░ рд╡े рдЬाрдиे рдХрдм рдФрд░ рдХैрд╕े рдЗрд╕ рдЦूрдмрд╕ूрд░рдд рд╢рд╣рд░ рдХे рдЦूрдмрд╕ूрд░рдд рдЬीрд╡рди рд╕्рддрд░ рдФрд░ рдкрд░िрд╡ेрд╢ рдХी рд╣рд▓рдЪрд▓ рдоें рдЧुрдо рд╣ो рдЧрдП, рдЙрд╕े рдкрддा рднी рдирд╣ीं рдЪрд▓ा। рд╡ो рддो рдЙрдирдХी рдмाрддों рдХा рдЕрд╕рд░ рд░рд╣ा рд╣ै рдХि рд╡рд╣ рд╣рд░ рд╡реШ्рдд рдЕрдкрдиे рдХो рд░ैрд╢рдиाрд▓ाрдЗреЫ рдХिрдП рд░рд╣рддी рд╣ै рд╡рд░्рдиा рдЕрдм рддрдХ рд╡рд╣ рднी рдЙрд╕ рдХрдордЬ़ोрд░ рддрдмिрдпрддрд╡ाрд▓ी рд╕рдл़िрдпा рдФрд░ рдк्рд░рдлुрд▓्рд▓ा рдХी рддрд░рд╣ рдкрдЧрд▓ों рдХे рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рд╕्рдк्рд░िंрдЧ-реЮीрд▓्рдб рдоें рджाреЩिрд▓ рд╣ो рдЪुрдХी рд╣ोрддी। рд╕рд╣ी рдмाрдд рд╣ै рдХिрд╕ी рдЧ़ैрд░ рдоुрд▓्рдХ рдоें рд╕िрд░्рдл़ рдЕрдкрдиे рджрдо рдкрд░ рдЦुрдж рдХो рдЬрдоाрдП рд░рдЦрдиा рдЖрд╕ाрди рдирд╣ीं рд╣ोрддा рд╣ै, рдорд╢рдХ्рдХ़рдд рдХрд░рдиी рдкрдб़рддी рд╣ै।

рдЙрд╕ рджिрди рдЬрдм рд░िрдл़рдд рдЖрд░ाрдо рдХुрд░्рд╕ी рдкрд░ рдЕрдзрд▓ेрдЯी рд╕ी рд╕ुрдмрд╣ рдХे рд╡рдХ्рдд рдЙрдирдХे рдмाрд░े рдоें рд╕ोрдЪ рд░рд╣ी рдеी рдХि рдЕрдЪाрдирдХ рдЙрд╕рдХी рдЪрдЪेрд░ी рдмрд╣рди рд╢ाрд╣ीрди рдиे рджрд░рд╡ाрдЬ़े рдХी рдШंрдЯी рдмрдЬाрд░्рдИ। рдмाрд╣рд░ рд╣рд▓्рдХी-рд╣рд▓्рдХी рдмाрд░िрд╢ рдХे рд╕ाрде рддेреЫ рд╣рд╡ा рдЪрд▓ рд░рд╣ी рдеी.
рдЬрд▓्рджी-рдЬрд▓्рджी рдЪрд▓рдиे рд╕े рд╢ाрд╣ीрди рдХी рд╕ाँрд╕ рдлूрд▓ рд░рд╣ी рдеी। рдЧोрд░ा рд░ंрдЧ рдЙрдд्рддेрдЬрдиा рдХे рдХाрд░рдг рд▓ाрд▓ рд╣ो рд░рд╣ा рдеा। рджрд░рд╡ाреЫा рдЦोрд▓рддे рд╣ी рд╣ॉрд▓ рдоें рдкреЬे рд╕ोрдл़े рдкрд░ рдзрдо्рдо рд╕े рдЧिрд░рддे рд╣ुрдП рд╢ाрд╣ीрди рдмैрда рдЧрдИ।

“рд╕рдм рдЦैрд░िрдпрдд рддो рд╣ै?” рдЙрд╕рдХी рд╣ाрд▓рдд рдкрд░ реЪौрд░ рдХрд░рддे рд╣ुрдП рд░िреЮрдд рдиे рдкूрдЫा।
рдкाрд╕ рд░рдЦे рдЯिрд╢ू-рдмॉрдХ्рд╕ рд╕े, рдЯिрд╢ू рдиिрдХाрд▓ рдХрд░ рднीрдЧे рдЪेрд╣рд░े рдХो рдкोंрдЫрддे рд╣ुрдП рд╡рд╣ рд░िрдл़рдд рд╕े рдмोрд▓ी, “рдПрдХ рдЧिрд▓ाрд╕ рдаंрдбा рдкाрдиी рдкिрд▓ाрдЗрдпे рдмाрдЬी, рдЧрд▓ा рд╕ूрдЦ рд░рд╣ा рд╣ै।”

рдкाрдиी рдкी рдХрд░, рдЧिрд▓ाрд╕ рдХोрд╕्рдЯрд░ рдкрд░ рд░рдЦрддे рд╣ुрдП рдмोрд▓ीं, “рдЖрдкрдХो рдпाрдж рд╣ै рди рдмाрдЬी, рд╕्рдЯ्рд░ेрдердо рд╢ाрдкिंрдЧ рд╕ेрди्рдЯрд░ рдХी рдмреЪрд▓ рд╡ाрд▓ी рдЧрд▓ी, рдмैрдХ्рдоीрдб рдПрд╡ेрди्рдпू рдФрд░ рдиुрдХ्рдХреЬ рдХा рд╡рд╣ рдЦूрдмрд╕ूрд░рдд рдордХाрди рдЬो рдЙрд╕ рд╕рдордп рд╕ेрд▓ рдкрд░ рд▓рдЧा рд╣ुрдЖ рдеा।”
“рд╣ाँ... рд╣ाँ, рдХ्рдпों? рдХ्рдпा рд╣ुрдЖ? рдмिрдЬрд▓ी рдЧिрд░ рдкреЬी рдЙрд╕ рдкрд░ рдХ्рдпा?” рд╢ाрд╣ीрди рдХी рдЦिंрдЪाрдИ рдХрд░рдиे рдоें рд░िрдл़рдд рдХो рдордЬ़ा рдЖрддा рд╣ै। 

“рдУрд╣ो! рдЖрдк рддो рдореЫाрдХ рдХрд░рддी рд╣ैं рдмाрдЬी। рдЖрдкрдХो рдмेрд╣рдж рдкрд╕ंрдж рдеा рди рд╡рд╣ рдордХाрди рдХिрд╕ी рд╡реШ्рдд। рдЖрдк рдЙрд╕े рдЦрд░ीрдж рддो рдирд╣ीं рд╕рдХрддी рдеीं рдкрд░ рдЙрд╕ рдордХाрди рдкрд░ рдЖрдк рдПрдХ рддрд░рд╣ рд╕े рдл़िрджा рдЬ़рд░ूрд░ рд╣ो рдЧрдИ рдеीं। рдмाрд░-рдмाрд░ рдЙрд╕ рддрд░рдл़ рд╕े рдиिрдХрд▓рддीं рд╕िрд░्рдл़ рдЙрд╕े рджेрдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдЗрд╕рд▓िрдП рдмрддा рд░рд╣ी рд╣ूँ।” рдЙрд╕рдиे рдХुрдЫ рд░ुрдХ рдХрд░ рд░िрдл़рдд рдХे рдЪेрд╣рд░े рдХी рдУрд░ рджेрдЦрддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा, “рдоाрд▓ूрдо рд╣ै рдмाрдЬी, рдПрдХ рдоोрд╣рддрд░िрдоा рдиे рдЙрд╕े реЩрд░ीрдж рд▓िрдпा рд╣ै। рдЕрднी рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рддीрди рдЪाрд░ рджिрдиों рдкрд╣рд▓े, рджो рдмेрд╣рдж рдЦूрдмрд╕ूрд░рдд рдЬрд╡ाрди рдмेрдЯिрдпों рдХे рд╕ाрде рдЙрд╕ рдШрд░ рдоें рдоूрд╡ рдХрд░ рдЧрдИ рд╣ै। рдХ्рдпा рддो рдЧाреЬी рд╣ै рдЙрдирдХे рдкाрд╕? рд▓िрдоोреЫीрди рд╣ै рдпा рдХि рдЬैрдЧुрдЕрд░, рдоुрдЭे рдаीрдХ рд╕े рдоाрд▓ूрдо рдирд╣ीं рд╣ै। рд╢ाрдпрдж рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдПрдХ рдЕँрдЧ्рд░ेрдЬ़ рд╢ोреЮрд░ рднी рд▓рдЧा рд░рдЦा рд╣ै। рд▓рдЧрддा рд╣ै рдХोрдИ рдорд░्рдж рдирд╣ीं рд╣ै рдШрд░ рдоें, рдПрдХ рдЕрдХेрд▓ी рдФрд░рдд рджो рдЬрд╡ाрди рдмेрдЯिрдпों рдХे рд╕ाрде рд░рд╣рддी рд╣ै рдЙрд╕ рдордХाрди рдоें... рд▓рдЧрддा рд╣ै рд░ुрдкрдпा рдкैрд╕ा рдмрд╣ुрдд рд╣ै рдЙрди рд▓ोрдЧों рдХे рдкाрд╕।”

“рдУрд╣ो, рддो рдХ्рдпा рд╣ुрдЖ рд╢ाрд╣ीрди? рдХ्рдпा рдФрд░рддें рдордХाрди рдирд╣ीं реЩрд░ीрдж рд╕рдХрддी рд╣ैं? рдХ्рдпा рдФрд░рддें рдЬाрддी рддौрд░ рдкрд░ рд░рдИрд╕ рдирд╣ीं рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ैं? рдЖрдЬ рдХे реЫрдоाрдиे рдоें рдФрд░рддें рдЗрддрдиी рд▓ाрдЪाрд░ рдирд╣ीं рд╣ैं। рдоैंрдиे рднी рддो рдордХाрди реЩрд░ीрджा рд╣ै рдФрд░ рддूрдиे рднी рддो...।” рд░िреЮрдд рдиे рдЙрд╕े рдПрд╕े рд╣ी рдХрд░्рд░ा рдХिрдпा, “рдХिрд╕ी рдХी рдмреЭрддी рджेрдЦ рдХрд░ рддू рд╣рдоेрд╢ा рдЬрд▓ी рд╣ै рдХрдордмреЩ्рдд। рдЧ्рд░ो рдЕрдк!”

“рд╡ो рдмाрдд рдирд╣ीं рдмाрдЬी рдЖрдк рд╕рдордЭी рдирд╣ीं рд╣ैं। рдл़ाрдЗрд╡ рд╣рдб्рд░ेрдб рдеाрдЙреЫैрдг्рдб рдХा рдордХाрди рдХोрдИ рдРрд╕े рд╣ी рдирд╣ीं рд▓े рд▓ेрддा рд╣ै। рдоेрд░े рд╕ुрдирдиे рдоें рдЖрдпा рд╣ै рд╡ो рд▓ोрдЧ рдХिрд╕ी...” рдХрд╣рддे рдХрд╣рддे рд╡рд╣ рд░िрдл़рдд рдХे рдЪेрд╣рд░े рдкрд░ рдЖрдП рднाрд╡ों рдХो рджेрдЦ рдХрд░ рдЦिрд╕िрдпाрдиी-рд╕ी рдЪुрдк рд╣ो рдЧрдИ।

рд░िреЮрдд рдиे рд╢ाрд╣ीрди рдХी рдХुрдЫ рдЬ़्рдпाрджा рд╣ी рдЦिंрдЪाрдИ рдХрд░ рджी рдеी। рд╡рд╣ рдиिрд░ुрдд्рд╕ाрд╣िрдд рд╕ी рд╣ो рдЧрдИ। рд╢ाрд╣ीрди рдЪाрд╣ рд░рд╣ी рдеी рдмाрдЬी рдЙрд╕рдХी рдмाрддों рдоें рд░ुрдЪि рд▓ें рдФрд░ рдЙрд╕рд╕े рдЖрдЧे рдХी рдХैрдл़िрдпрдд рдкूрдЫें। рдЙрд╕рдХी рдЖँрдЦों рдоें рдХुрдЫ рдФрд░ рдХрд╣рдиे рдХी рдмेрддाрдмी рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕े рдЭрд▓рдХ рд░рд╣ी рдеी। рдкрд░ рд░िреЮрдд рдХे рдкाрд╕ рдЙрд╕ рд╕рдордп, рд╡реШ्рдд рдирд╣ीं рдеा рдСреЮिрд╕ рдЬाрдиे рдХा рд╕рдордп рд╣ो рд░рд╣ा рдеा।

рд░िрдл़рдд рдЬाрдирддी рд╣ै рдХि рд╢ाрд╣ीрди рдмेрд╣рдж рдЕрдХेрд▓ी рд╣ैं рдЙрд╕рдХे рдкाрд╕ рдл़ाрд▓рддू рдХी рдмाрддों рдХे рд▓िрдП рдвेрд░ों рд╕рдордп рд╣ै। рд╢ाрд╣ीрди рдХा рд╢ौрд╣рд░ рдл़рд░рд╣ाрди рд╢ुрд░ू рд╕े рдордирдЪрд▓ा рд░рд╣ा рд╣ै। рдЙрд╕рдиे рд╢ाрд╣ीрди рдХे рд╕ाрде рдиिрдХाрд╣ рдХрд░рдиे рдХे рдкрд╣рд▓े рд╕े рд╣ी рдЧोрд░ी рд░рдЦी рд╣ुрдИ рдеी рдФрд░ рдЕрдм рд╡рд╣ рдЙрд╕ рдЧोрд░ी рдХे рд╕ाрде рджूрд╕рд░े рдордХाрди рдоें рд░рд╣рддा рд╣ै। рд╢ाрд╣ीрди рдХे рдкाрд╕ рддो рд╡рд╣ рддрднी рдЖрддा рд╣ै рдЬрдм рдЧोрд░ी рдорд╣ीрдиे рд╕े рд╣ोрддी рд╣ै рдпा рдЙрд╕рдХा рдмिрд░рдпाрдиी рдФрд░ рдоुрд░्рдЧ-рдоुрд╕्рд╕рд▓्рд▓рдо рдЦाрдиे рдХो рджिрд▓ рдХрд░рддा рд╣ै। рддीрди-рдЪाрд░ рджिрди рдЙрд╕рдХे рд╕ाрде рд░рд╣рдиे рдХे рдмाрдж рд╡рд╣ рдХ़рдоीрдиा рд▓ुँрдЧी рдЙрддाрд░, рдкैंрдЯ рдкрд╣рди рдХрд░, рдЙрд╕े рдмाрдп рдХрд░ рджेрддा рд╣ै, рдЕрдЧрд▓े рдорд╣ीрдиे рддрдХ рдХे рд▓िрдП। рд╢ाрд╣ीрди рд╢ुрдХ्рд░рдЧुрдЬ़ाрд░ рд╣ै рдХि рд╡рд╣ рд╢ाрджी-рд╢ुрджा рд╣ै। рдоाрдиा рдХि рдЙрд╕рдХा рд╢ौрд╣рд░ рдЙрд╕рдХे рдкाрд╕ рдХुрдЫ рд╣ी рд╡рдХ्рдд рдХे рд▓िрдП рдЖрддा рд╣ै рдкрд░ рдЖрддा рддो рд╣ै рди। рдЦुрджा рдиे рдЙрд╕े рдПрдХ рд╣ी рдФрд▓ाрдж рдмрдЦ़्рд╢ी рд╣ै рдФрд░ рд╡рд╣ рднी рдоाрдирд╕िрдХ рд╡िрдХрд▓ांрдЧ। рдлिрд░ рднी рд╢ाрд╣ीрди рдЕрдкрдиी рдХिрд╕्рдордд рдХो рдХрднी рдХोрд╕рддी рдирд╣ीं рд╣ै। рд╡рд╣ рдл़рд░рд╣ाрди рдХो рдиाрдкрд╕ंрдж рднी рдирд╣ीं рдХрд░рддी рд╣ै рдкрд░ंрддु рд╡рд╣ рдЙрд╕ рдкрд░ рдЕрдкрдиा рджрдмрджрдмा рд░рдЦрддी рд╣ै। рд╡рд╣ рдЙрд╕े рддрднी рдШрд░ рдоें рдЖрдиे рдХी рдЗрдЬाрдЬ़рдд рджेрддी рд╣ै рдЬрдм рд╡рд╣ рдмिрдиा рдкीрдП рд╣ुрдП рдЖрддा рд╣ै, рд╡рд░рдиा рдЙрд╕े рдмैрд░ंрдЧ рд▓िрдл़ाрдлे рдХी рддрд░рд╣ рд▓ौрдЯा рджेрддी рд╣ै। рдкрд╣рд▓े рддो рдл़рд░рд╣ाрди рдмрдб़ा рд▓ाрд▓-рдкीрд▓ा рд╣ोрддा рдеा, рдкрд░ рдмाрдж рдоें рдЙрд╕े рд╢ाрд╣ीрди рдХे рдЖрдЧे рдЭुрдХрдиा рд╣ी рдкрдб़ा।

рд╢ाрд╣ीрди рдХे рд╢ौрд╣рд░ рдХो рд▓ाрд░ рдЯрдкрдХाрддे рдЙрд╕рдХे рд▓рдб़рдХे рд╕े рдмेрд╣рдж рдирдл़рд░рдд рд╣ै рдкрд░ рд╢ाрд╣ीрди рдХो рдЕрдкрдиे рдмेрдЯे рд╕े рдмेрд╣рдж рдоुрд╣рдм्рдмрдд рд╣ै। рд╡рд╣ рд▓реЬрдХे рдХे рд╕ाрде рдХाрдЙंрд╕िрд▓ рд╕्рдЯेрдЯ рдоें рдЙрди рджो рдХрдорд░ों рдХे рдл्рд▓ैрдЯ рдоें рдЕрдХेрд▓ी рд░рд╣рддी рд╣ै। реЫिрджंрдЧी рдоें рдЗंрдЧ्рд▓ैंрдг्рдб рдЖрдиे рдХे рд╕िрд╡ा рд╢ाрд╣ीрди рдиे рдФрд░ рдХोрдИ рд╕ुрдЦ рдирд╣ीं рджेрдЦा рд╣ै। рд╢ाрджी рд╕े рдкрд╣рд▓े рд╕ौрддेрд▓ी рдоाँ рдиे рдЙрд╕рдХी рдЬाрди рд╣рд▓рдХाрди рдХрд░ рд░рдЦी рдеी। рдЕрдм рд╢ौрд╣рд░ рд╕ीрдиे рдкрд░ рдоूंрдЧ рджрд▓ рд░рд╣ा рд╣ै, рдкрд░ рдЙрд╕рдХी рдкрд░рд╡рд░िрд╢ рдиे рдЙрд╕рдХी рдлिрддрд░рдд рдХुрдЫ рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдХी рдмрдиा рджी рд╣ै рдХि рд╡рд╣ рд╕рдм рдХुрдЫ рд╕рд╣рдиे рдХे рд╕ाрде рдЦुрджा рдХा рд╢ुрдХ्рд░ рднी рдЕрджा рдХрд░ рджेрддी рд╣ै рдФрд░ рд╣рд░ рд╡рдХ्рдд рд╣ँрд╕рддी рд░рд╣рддी рд╣ै।

рд░ोрдЬ рд╕ुрдмрд╣-рд╕рд╡ेрд░े рд╢ाрд╣ीрди рдХे рд▓реЬрдХे рдХो рдХाрдЙंрд╕िрд▓-рд╕्рдХूрд▓-рдмрд╕ “рдкिрдХ” рдХрд░ рд▓ेрддी рд╣ै। рдШрдг्рдЯे рджो рдШंрдЯे рдШрд░ рдХी рд╕рдл़ाрдИ-рд╕ुрдл़ाрдИ, рдирд╣ाрдиा-рдзोрдиा, рдЦाрдиा рдкीрдиा рдФрд░ рдлिрд░ рдЙрд╕рдХे рдмाрдж рдЙрд╕рдХे рдкाрд╕ рдФрд░ рдХोрдИ рдХाрдо рдирд╣ीं рд╣ोрддा рд╣ै। рдЕрдХेрд▓ी рд╣ै рдХोрдИ рдЦाрд╕ рд╕рд╣ेрд▓ी рднी рдирд╣ीं рдмрдиाрдИ рд╣ै рдЙрд╕рдиे। рдШрд░-рдШрд░ рдШूрдорддी, рдкाрд╕ рдкреЬोрд╕ рдХी реЩрдмрд░ें рдЗрдзрд░-рдЙрдзрд░ рдкрд╣ुँрдЪाрддी рд╣ै। рдХाрдЙँрд╕िрд▓ рд╕े рдЗрддрдиा рдкैрд╕ा рдоिрд▓ рдЬाрддा рд╣ै рдХि рдЙрд╕рдХे рдЕрдкрдиे рдФрд░ рд▓рдб़рдХे рдХे рдЦाрдиे-рдкीрдиे рдФрд░ рдХрдкрдб़े-рд▓рдд्рддे рдХे рд╕ाрде рд▓िрдкिрд╕्рдЯिрдХ рдФрд░ рдмुंрджे рдмाрд▓िрдпों рдХे рд▓िрдП рдкैрд╕े рднी рдиिрдХрд▓ рдЖрддे рд╣ैं। рд╢ाрд╣ीрди рдХे рд╢ौрд╣рд░ рдХो рд▓реЬрдХे рдХी рдХोрдИ рдкрд░рд╡ाрд╣ рдирд╣ीं рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рд╡рд╣ рдЬाрдирддा рд╣ै рд╕рд░рдХाрд░ рдЙрд╕рдХे “рдоेंрдЯрд▓ी рд░िрдЯाрд░्рдбेрдб” рд▓реЬрдХे рдФрд░ рд╢ाрд╣ीрди рдХी рдкूрд░ी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХрд░рддी рд╣ै। рдЦाрдиे-рдкрд╣рдирдиे, рджрд╡ा-рджाрд░ू рдХी рдХрдоी рдЗрд╕ рджेрд╢ рдоें рдХिрд╕ी рдХो рдпूँ рднी рдирд╣ीं рд╣ै। рдЗंрдЧ्рд▓ैंрдг्рдб рд╡ेрд▓реЮेрдпрд░ рд╕्рдЯेрдЯ рдЬो рд╣ै। рдлिрд░ рдЦाрдиे рдФрд░ рдкрд╣рдирдиे рдХे рд╕िрд╡ा рдФрд░рдд рдХी рднрд▓ा рдХोрдИ рдФрд░ реЫрд░ूрд░рдд рд╣ोрддी рд╣ै рдХ्рдпा? рдеोрдб़ी рдмрд╣ुрдд рдЬो рдЬिрд╕्рдоाрдиी рдЬ़рд░ूрд░рдд рд╣ोрддी рд╣ै рд╡рд╣ рдорд╣ीрдиे рдХे рдЙрди рдЪाрд░ рджिрдиों рдоें рд╡рд╣ рдкूрд░ी рдХрд░ рд╣ी рджेрддा рд╣ै рдЬрдм рдЙрд╕рдХी рдЧोрд░ी рдХो рдорд╣ाрд╡ाрд░ी рд╣ोрддी рд╣ै।

рдкिрдЫрд▓े рд╢рдиिрд╡ाрд░ рдХो рд░िреЮрдд рдЬрдм реЩрд░ीрджрджाрд░ी рдХे рд▓िрдП рд╕्рдЯ्рд░ेрдердо рдЧрдИ рддो рдЧाреЬी рд╕ाрдпाрд╕ рдмेрдХрдоीрдб рдПрд╡ेрди्рдпू рдоें рдкाрд░्рдХ рдХिрдпा। рд╡ाрдХрдИ рдмेрдХрдоीрдб рдПрд╡ेрди्рдпू рдХे рдЙрд╕ рдордХाрди рдФрд░ рдкूрд░े рдмрдЧीрдЪे рдХा рдХाрдпा-рдХрд▓्рдк рд╣ो рдЧрдпा рдеा। рд░िреЮрдд рдХो рд▓рдЧा рдпे рд▓ोрдЧ рдХुрдЫ рдФрд░ рд╣ी рдХिрд╕्рдо рдХे рд▓ोрдЧ рд╣ैं, рдЙрди рд▓ोрдЧो рдХी рдкрд╕ंрдж рдЦ़ाрд╕े рдКँрдЪे рджрд░्рдЬ़े рдХे рдЕрдоीрд░-рдЙрдорд░ाрд╡ рдФрд░ рдирд╡ाрдмों рдЬैрд╕ी।

рдордХाрди рдХे рдЖрдЧे рдХे рдмाрдЧीрдЪे рдХा рд▓ैрдг्рдбрд╕्рдХेрдк рдмрджрд▓ рдЧрдпा рдеा। рдкेреЬ рд╡рд╣ीं рдХे рд╡рд╣ीं рдеे рдкрд░ рдЙрдирдХे рдЪाрд░ों рдУрд░ рдлूрд▓ рдФрд░ рдкौрдзों рдХी рдРрд╕ी рд╕ुंрджрд░ рдХ्рдпाрд░िрдпाँ рдФрд░ рдЭाреЬिрдпाँ рд▓рдЧा рджी рдЧрдИ рдеीं рдХि рдЙрдирдХे рдКрдкрд░ рдПрдХ рдирдпा рдиिрдЦाрд░ рдЖ рдЧрдпा рдеा। рдЖрдЙрдЯ рд╣ाрдЙрд╕ рдХे рдкीрдЫे рдкैрд╢рди реЮ्рд▓ॉрд╡рд░, рдмॉрдЧрдирд╡ेрд▓िрдпा рдФрд░ рдЬैрд╕्рдоिрди рдХी рд▓рддрд░ों рдХो рд▓рдХреЬी рдХी рдЪрдкрдЯे рдЫреЬों рдкрд░ рдЪреЭा рдХрд░ рдПрдХ рдЦ़ूрдмрд╕ूрд░рдд рд╕्рдХ्рд░ीрди-рд╕ा рдмрдиा рджिрдпा рдЧрдпा рдеा рдЬिрд╕рдХे рдкीрдЫे рд╡рд╣ рдЧोрд▓ рд╕्рд╡ीрдоिंрдЧ-рдкूрд▓ рдЬो рдкрд╣рд▓े рдШाрд╕-рдлूрд╕ рд╕े рднрд░ рдЧрдпा рдеा рдЕрдм рдиीрд▓-рд╕ाрдЧрд░ рд╕ा рд╕ूрд░рдЬ рдХी рд░ोрд╢рдиी рдоें рдЫрд▓рдХ рд░рд╣ा рд╣ै। рд╡рд╣ीं рд╕्рд╡ीрдоिंрдЧ рдкूрд▓ рдХे рдХिрдиाрд░े рдмреЬी-рдмреЬी рдЫрддрд░िрдпों рдХे рдиीрдЪे рдЧрдж्рджेрджाрд░ рд░ंрдЧ-рдмिрд░ंрдЧी рдЖрд░ाрдорджेрд╣, рдзूрдк рд╕ेрдХрдиे рд╡ाрд▓ी рдХुрд░्рд╕िрдпों рдХे рд╕ाрде рдб्рд░िंрдХ рд░рдЦрдиे рдХी рд╕рдл़ेрдж рдЯेрдмрд▓ рднी рд░рдЦी рд╣ुрдИ рдеी।

рдХोрдиे-рдХोрдиे рдоें рдмिрдЦрд░ा рдРрд╢ो-рдЖрд░ाрдо рдХोрдаी рдоें рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓ों рдХे рдКँрдЪी рдкрд╕ंрдж рдХो рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░ рд░рд╣ा рдеा। рд▓ंрдмे, рдКँрдЪे рдЖрдпрд░рди рдЧेрдЯ рдкрд░ рд░िрдоोрдЯ рдХрди्рдЯ्рд░ोрд▓ рдХे рддाрд░ рд▓рдЧे рд╣ुрдП рдеे। рдЧेрдЯ рдХे рдкाрд╕ рд╣ी рд▓рдХреЬी рдХा рдмрдиा рдХैрдиेрд▓ рдеा рдЬिрд╕рдоें рдЖрдЧ-рд╕े рджрд╣рдХрддे рдЖँрдЦों рд╡ाрд▓ा рдмुрд▓рдбॉрдЧ рдЕрдзрдоुंрджी рдЖँрдЦों рд╕े рдЖрддे-рдЬाрддों рдХो рджेрдЦा рдХрд░рддा рдеा। рдЪाрд░ों рддрд░рдл़ рдЕрдЪ्рдЫी рдЦाрд╕ी рд╕िрдХ्рдпूрд░िрдЯी рдеी। рд╕्рдЯ्рд░ेрдердо рдХे рдЖрдо рдШрд░ों рдоें рдРрд╕ी рд╕िрдХ्рдпूрд░िрдЯी рдирд╣ीं рд╣ोрддी рд╣ै рдкрд░ рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдХे рдЦ़ाрд╕ рдШрд░ों рдХी рдмाрдд рдХुрдЫ рдФрд░ рд╣ी рд╣ोрддी рд╣ै।

рдЗрдзрд░-рдЙрдзрд░ рдЭाँрдХ рдХрд░ рдЙрд╕рдиे рджेрдЦा рдХोрдИ рдиреЫрд░ рдирд╣ीं рдЖрдпा। рд╕िрд░्реЮ рдЭрд░-рдЭрд░, рдХрд▓-рдХрд▓ рдкाрдиी рдХे рдмрд╣рдиे рдФрд░ рдЪрд▓рдиे рдХी рдЖрд╡ाреЫ рдХे рд╕ाрде рд░ंрдЧ-рдмिрд░ंрдЧे рдлूрд▓ рдорд╕्рддी рд╕े рдЭूрдорддे рд╣ुрдП рдШрд░ рдоें рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓ों рдХे “рд▓ैрд╡िрд╢ рд▓ाрдЗреЮ рд╕्рдЯाрдЗрд▓” рдХी рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рдХрд╣ рд░рд╣े рдеे।
рдЕрдм рд░िрдл़рдд рдХो рднी рдЙрд╕ рдШрд░ рдоें рд░рд╣рдиेрд╡ाрд▓ों рдХे рдк्рд░рддि рдХुрдЫ рдЙрдд्рд╕ुрдХрддा рд╕ी рд╣ोрдиे рд▓рдЧी рдеी। рдЙрд╕े рд╢ाрд╣ीрди рдХा рдЗंрддрдЬाрд░ рд╣ोрдиे рд▓рдЧा।

рдРрд╕े рд╣ी рдХुрдЫ рджिрдиों рдмाрдж рдПрдХ рд░ाрдд рдЬрдм рд╡рд╣ рдиाрд░्рде рд▓ंрджрди рд╕े рд▓ौрдЯрддे рд╣ुрдП рдмैрдХ्рдоीрдб рдПрд╡ेрди्рдпू рд╕े рдЧुреЫрд░ी। рддो рдЙрд╕рдиे рджेрдЦा рдЙрд╕ рдШрд░ рдХा рд╣рд░ реЩूрдмрд╕ूрд░рдд рд╣िрд╕्рд╕ा реЮ्рд▓рдб-рд▓ाрдЗрдЯ рдХी рд░рд╣рд╕्рдордпी рдиीрд▓ी рд░ोрд╢рдиी рдоें рд╕рд░ाрдмोрд░, рдЕрдж्рднुрдд рдкрд░ी-рдорд╣рд▓ рд╕ा рд▓рдЧ рд░рд╣ा рд╣ै। рдКँрдЪे рдЖрдпрд░рди рдЧेрдЯ рдХे рдкीрдЫे, рд╕реЮेрдж рдЬैрдЧुрдЕрд░ рдХाрд░ рдХा рджрд░рд╡ाреЫा рдЦोрд▓े, рд╣ैрдЯ рд▓рдЧाрдП рдЫрд╣ реЮुрдЯा рдЕंрдЧ्рд░ेреЫ рд╢ोреЮрд░ рдЕрджрдм рд╕े рдЦреЬा рд╣ै।

рджो рдЦूрдмрд╕ूрд░рдд рд▓реЬрдХिрдпाँ, рд╕ंрдЧेрдорд░рдорд░-рд╕े рддрд░ाрд╢े рдмрджрди рдкрд░ рдЪुрд╕्рдд “рд╡ेрдЯ-рд▓ेрджрд░ рд▓ुрдХ”  рдХी “рд╣िрдк-рд╣ाрдИ рдЬीрди्рд╕” рдФрд░ “рд╡ाрдИ рд╢ेрдк” рдЦुрд▓े рдЧрд▓े рдХी рд╡ैрд╕ी рд╣ी рдЫोрдЯी-рдЫोрдЯी рдЪोрд▓िрдпाँ рдкрд╣рдиे рдХाрд░ рдоे рдмैрдардиे рдЬा рд░рд╣ी рд╣ैं। рдЬीрди्рд╕ рдФрд░ рдЪोрд▓ी рдХे рдмीрдЪ рд╕े рдЙрдирдХी рд╕реЮेрдж рдмрддाрд╢े-рд╕ी рдкрддрд▓ी рдХрдорд░ рдЭाँрдХ рд░рд╣ी рдеी। рдиाрднि рдФрд░ рдХाрди рдоें рдкрд╣рдиे рдЬрд╡ाрд╣рд░ाрдд рдХाрд░ рдХी рддेреЫ рд░ौрд╢рдиी рдоें рдмिрдЬрд▓ी рдХे рдлूрд▓ рд╕े рдЬрдЧрдордЧा рдЙрдаे। рдкрд▓ рднрд░ рдХो рд░िрдл़рдд рдХी рдЖँрдЦें рдЪौंрдзिрдпा-рд╕ी рдЧрдИ। рджृрд╢्рдп рдЗрддрдиा рдЕрдж्рднुрдд рдеा рдХि рдЙрд╕рдХा  рджोрд╕्рдд рдЬो рдЧाрдб़ी рдЪрд▓ा рд░рд╣ा рдеा, рд╕्рд╡рддः рд╣ी рдЧाрдб़ी рдХी рд╕्рдкीрдб рд╣рд▓्рдХी рдХрд░ рджी। рд░िрдлрдд рдиे рдЧрд░्рджрди рдШुрдоा рдХрд░ рджेрдЦा рддो рд╡े рдпाрдиी рдЙрд╕рдХी “рд╡ाрдХिंрдЧ-рдкाрд░्рдЯрдирд░” рд▓ाрд▓ рд╣ाрдЙрд╕-рдХोрдЯ рдкрд╣рдиे рд╕ीреЭिрдпों рдкрд░, рд▓реЬрдХिрдпों рдХो “рдмाрдп” рдХрд░рдиे рдХी рдоुрдж्рд░ा рдоें рдЦреЬी рдеीं। рд╡рд╣ी рд╕ौрдо्рдп, рд╡рд╣ी рд╢ाрд▓ीрди рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡। рд╡рд╣ी рдЦреЬे рд╣ोрдиे рдХा рд╢ाрди्рджाрд░ рдЕंрджाреЫ।

рдмेрдЯिрдпाँ рдХिрд╕ी рдкाрд░्рдЯी рдоें рдЬा рд░рд╣ी рд╣ोंрдЧी рдФрд░ рд╡े рдЙрди्рд╣ें рд╡рд╣ाँ рдЦрдб़ी “рдмाрдп-рдмाрдп” рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ोंрдЧी рд░िреЮрдд рдиे рд╕ोрдЪा। 

рдЗрди рдЦूрдмрд╕ूрд░рдд рдЪेрд╣рд░ों рдХो рд╢ाрдпрдж рдЙрд╕рдиे рдХрд╣ीं рджेрдЦा рд╣ै? рдоॉрдбрд▓ рд╣ोंрдЧी? рдХिрд╕ी рдоैрдЧреЫीрди рдоें реЮोрдЯो рджेрдЦी рд╣ोрдЧी? рд░िрдл़рдд рдЕрднी рдЪрдХिрдд рд╕ी рдпрд╣ी рд╕рдм рд╕ोрдЪ рд░рд╣ी рдеी рдХि рд▓реЬрдХिрдпों рдХो рджेрдЦ рдХрд░ рдб्рд░ाрдЗрд╡िंрдЧ рд╕ीрдЯ рдкрд░ рдмैрдаे рдЙрд╕рдХे рджोрд╕्рдд рд░рд╢ीрдж рдХे рдЪेрд╣рд░े рдкрд░ рдПрдХ рдЕрдЬрдм-рд╕ी рдорд░्рджाрдиी рдЦिрд▓ंрджреЬी рд░ौрдирдХ рдЖ рдЧрдИ। рдХुрдЫ рдЙрдд्рддेрдЬिрдд-рдЙрдд्рд╕ुрдХ рд╕ा реЫेрд░ेрд▓рдм рдоुрд╕्рдХрд░ा рдХрд░, рд░िрдл़рдд рдХी рдУрд░ рджेрдЦрддे рд╣ुрдП рдмोрд▓ा, “рдоाрд▓ूрдо рд╣ै рд░िрдл़рдд, рдпे рдЦूрдмрд╕ूрд░рдд рдмрд▓ाрдПँ реЫрд░ीрдиा рдФрд░ реШрд░ीрдиा рд╣ै। рд╡ेрд░ी рд╕рдХ्рд╕ेрд╕реЮुрд▓ рдмिрдЬ़рдиेрд╕ рд╡िрдоेрди। рдХрдИ рдиाрдоों рд╕े рдмिреЫрдиेрд╕ рдХрд░рддी рд╣ैं, рдЬैрд╕े рд░ीрдЯा-рдЧीрдЯा, рдЬिрдпा, рд╕िрдпा, рд╢рдм्рдмो-рдЕрдк्рдкो рд╡рдЧैрд░ा-рд╡рдЧैрд░ा। рдЗрдирдХा рдЕрд╕рд▓ी рдиाрдо рддो рдХोрдИ рдЬाрдирддा рд╣ी рдирд╣ीं рд╣ै। рдмрдЯ рджे рдЖрд░ рд╡ेрд░ी рдЧुрдб рди्рдпूрдб рдЖрд░्рдЯिрд╕्рдЯ। рдПрдХ्рд╕рдкрд░्рдЯ рдЗрди рд╕्рдЯ्рд░िрдкрдЯीреЫ, рдЯैंрдЧो, рди्рдпूрдб, рд╕ाрд▓рд╕ा, рдЯेрдмрд▓ рдПрди्рдб рдмेрд▓ी рдбाрди्рд╕ рдЕрд▓ॉрдЧ рд╡िрдж рдХрдд्рдердХ рдПрди्рдб рдоुрдЬрд░ा। рджे рдЖрд░ рдЕрд╡ेрд▓ेрдмрд▓, рджे рдХैрди рдХрдо рдЯु рдПрдиी рд╣ाрдЙрд╕ рд╡िрдж рд╣ाрдИ рдХ्рд▓ाрд╕ рд╕ेрдХ्рдпूрд░िрдЯी рдЯु рдкрд░реЮाрд░्рдо рдПрди्рдб рдЪाрд░्рдЬ рдм्рд▓рдбी реЮिрдиॉрдоिрдирд▓ реЮी... рдЕрднी рднी рдХрд╣ीं рд╢ो рджेрдиे рдЬा рд░рд╣ी рд╣ोंрдЧी।” рдХрд╣рддे рд╣ुрдП рдЙрд╕рдиे рджाрд╣िрдиे рд╣ाрде рдХी рддрд░्рдЬрдиी рдХॉрд▓рд░ рдХी рдЧोрд▓ाрдИ рдоें рдЙрдд्рддेрдЬрдиा рд╕े рдлिрд░ाрдИ рдлिрд░ рдЯाрдИ рдХी рдиॉрдЯ рдаीрдХ рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдмोрд▓ा, “рд╕िрдЯी рдСреЮ рд▓ंрдбрди рдХी рд╕्рдЯूрдбेंрдЯ рд░рд╣ी рд╣ैं। рдкрдв़ी рд▓िрдЦी, рдмेрд╣рдж рд╕्рдоाрд░्рдЯ рдФрд░ рд░िрдЬрд░्рд╡्рдб।  рдпे рд▓рдб़рдХिрдпाँ рдЬ़рдмрд░рджрд╕्рдд рд╕ौрджा рдХрд░рддी рд╣ै। рд╕ुрдирддे рд╣ै рдЕрдЪ्рдЫे рдШрд░ाрдиे рдХी рд╣ोрддे рд╣ुрдП рднी рдЖрдЬрдХрд▓ рдЧुрд░рдмрдд рдоें рд╣ै। рд▓ोрдЧрдмाрдЧ рдХрд╣рддे рд╣ै, рдоैрдбрдо рд╕िंрдеिрдпा рдкेрди - “рдж рдХ्рд╡ीрди рдСреЮ рд░ेрдб рд▓ाрдЗрдЯ реЫोрди” рдЗрдирдХी рд╕рд░рдкрд░рд╕्рдд рд╣ै। рдмрдб़े-рдмрдб़े рдкॉрд▓िрдЯीрд╢िрдпрди, рдЗंрдбрд╕्рдЯ्рд░िрдпрд▓िрд╕्рдЯ्рд╕ рд╕े рдЗрдирдХे рд╕ंрдмंрдз рд╣ै। рдЗрд╕ीрд▓िрдП рддो рдЗрддрдиी рд╕ेрдХ्рдпूрд░िрдЯी рд╣ै рдЗрдирдХे рдШрд░ рдоें..।” рдХрд╣рддे рд╣ुрдП рдЙрд╕рдиे рд╕िрдЧрд░ेрдЯ рдХा рдзुрдЖँ рд░िреЮрдд рдХे рдЪेрд╣рд░े рдкрд░ рдлेंрдХрддे рд╣ुрдП рдЙрдд्рддेрдЬिрдд рд╣ो рдЖँрдЦ рдоाрд░ी, рдЖँрдЦों рдХे рд╕ाрде рд░िреЮрдд рдХा рджिрд▓ рднी рдмुрд░ी рддрд░рд╣ рдЬрд▓ рдЙрдаा। рдЙрд╕рдиे рдорди-рд╣ी-рдорди рдЙрд╕े рдПрдХ рднрдж्рджी рд╕ी рдЧाрд▓ी рджी।

“рдмॉрдбी-рдЧाрд░्рдб рд╕ाрде рдЪрд▓рддे рд╣ैं। рд╣ाँрд▓ाрдХि рдпрд╣ рд╕рдм реЩाрд▓िрд╕ рдирдЦрд░े рд╣ी рд╣ोंрдЧे। рдФрд░ реЫ्рдпाрджा рдХреЬрдХ реЮी рд▓ेрдиे рдХे, рдПрдХ рд░ाрдд рдоें рддрдХрд░ीрдмрди рдЖрда-рджрд╕ рд╣реЫाрд░ рдкौंрдб рддो рдпे рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рдХрдоा рд╣ी рд▓ेрддी рд╣ैं। рд╕рдЪ рдмाрдд рддो рдпे рд╣ै рдХि рдпे рд▓рдб़рдХिрдпाँ рдмрд╣ुрдд рдКँрдЪे рдХिрд╕्рдо рдХी рдХॉрд▓-рдЧрд░्рд▓्рд╕ рд╣ैं। рдмрдб़ी рдбिрдоांрдб рдоें рд╣ैं рдпे рд▓рдб़рдХिрдпाँ। рдпे рдЬрд╡ाрди рд╣ैं, рдЦूрдмрд╕ूрд░рдд рд╣ैं, рдЧ़рдЬрдм рдХी рдЕрджाрдХाрд░ी рд╣ै рдЗрдирдоें। рд▓ोрдЧ рдЧрдб्рдбी рдХे рдЧрдб्рдбी рдкाрдЙँрдб рдЗрди рдкрд░ рдпूँ рд▓ुрдЯाрддे рд╣ै рдЬैрд╕े рдХि рдЭрд░्рд░-рдЭрд░्рд░ рдмाрд░िрд╢ рдХी рдмूँрджें рдЧिрд░ рд░рд╣ी рд╣ों।” рдЙрд╕рдиे рдпрд╣ рд╕рдм, рдХुрдЫ рдРрд╕े реЩाрд╕ рдХाрдоुрдХ рдЕंрджाреЫ рдоें рдХрд╣ा рдХि рд░िреЮрдд рдХिрд▓рд╕ рдХрд░ рд░рд╣ рдЧрдИ। рдорд░्рдж рдХे рд▓िрдП рдФрд░рдд рдмрд╕ рдПрдХ рд╣ी рдоाрдпрдиे рд░рдЦрддी рд╣ै। рдЙрд╕рдХे рдоुँрд╣ рдХा рд╕्рд╡ाрдж рдХрдЪ्рдЪे рдХрд░ेрд▓े рд╕ा рдХрд╕ैрд▓ा рд╣ो рдЖрдпा।

“рд╣ूँ, рддुрдо्рд╣े рдХैрд╕े рдкрддा? рддुрдордиे рдЗрдирдХी рдХोрдИ рдкрд░реЮाрд░рдоेंрд╕ рджेрдЦी рд╣ै рдХ्рдпा?”

рдкрд░ рд╡рд╣ рдЕрдкрдиी рд░ौ рдоें рдмрд╣े рдЬा рд░рд╣ा рдеा। рд░िреЮрдд рдХे рдЖрд╡ाреЫ рдоें рдЖрдИ рдХреЬрд╡ाрд╣рдЯ рдЙрд╕ рддрдХ рдирд╣ीं рдкрд╣ुँрдЪी... “рддुрдо्рд╣ें рдирд╣ीं рдоाрд▓ूрдо। рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдбाрдХ्рдЯрд░ рдмिрд╕ाрд░िрдпा рдиे рдЕрдкрдиे рдШрд░ рдоें рдПрдХ рд╢ो рдХрд░ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЗрди्рд╣ें рдмुрд▓ाрдпा рдеा। рдЦ़ाрд╕ рдЙрд╕ рд╕рдордп рдЬрдм рдЙрд╕рдХी рдмीрдмी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рдмрдЪ्рдЪा рдЬрди рд░рд╣ी рдеी। рдпे рд╣ी рджोрдиों рдЖрдИ рдеीं рд╢ो рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП। рдЕрдкрдиे рдЬाрдирдиे рд╡ाрд▓े рддреШрд░ीрдмрди рд╕рднी рдЦाрддे-рдкीрддे рдШрд░рд╡ाрд▓े, рджिрд▓рдлेंрдХ рд░рдИрд╕ों рдиे рд╢िрд░реШрдд рдХी рдеी। рджрд╕ рд╣реЫाрд░ рдкाрдКंрдб рдХा рдПрдбрд╡ाрди्рд╕ рдкेрдоेंрдЯ рд╣ुрдЖ рдеा, рдХैрди рдпू рдмिрд▓ीрд╡ рдЗрдЯ? рдоुрдЬрд░ा, рдмेрд▓ी-рдбाрди्рд╕, рд╕्рдЯ्рд░िрдкрдЯीрдЬ рддीрдиों рдбाрди्рд╕ реЫрдмрд░рджрд╕्рдд рдб्рд░ेрд╕ рдмрджрд▓-рдмрджрд▓ рдХрд░ рдкूрд░े рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиिрдХ рдЗреЮेрдХ्рдЯ рдХे рд╕ाрде рдкрд░реЮाрд░्рдо рдХिрдпा рдеा рдЙрдирдХे рдб्рд░ाрдЗंрдЧрд░ूрдо рдоें। рдХ्рдпा рдПрдХ्рд╕ाрдЗрдЯिंрдЧ рдкрд░реЮाрд░рдоेрди्рд╕ рдеी! рдмिрдЬрд▓ी рд╕ी рдордЪрд▓ рд░рд╣ी рдеी рдмेрдкрд░्рдж рдЬрд╡ाрдиी! рдЬिрд╕्рдо рдеा рдХि рдЗрд▓ाрд╕्рдЯिрдХ¬рдХ्рдпा рдЧрдЬрдм рдХी рд╢ोреЩ рдЕрджाрдпрдЧी рдеी! ...рдФрд░ рд╡рд╣ рд╕ंрдЬрдп рдиिрд╣рд▓ाрдиी рд╡рд╣ рддो рдмрд╕ рдмिрд▓्рдХुрд▓ рдоुँрд╣ рдмाрдП рдмुрдд рдмрдиा рдмैрдаा рд░рд╣ा। рд╕ाрд▓ा рд╢рд░्рдоा рддो рдкрд╣рд▓े рд╣ी рдзुрдд рд╣ो рдЧрдпा рдеा। рд╣ाँ рдХुрджैрд╕िрдпा рдФрд░ рдЧुрдк्рддा рдиे рдЙрдирдХे рд╕ाрде рдЦूрдм рдаुрдордХे рд▓рдЧाрдП। рдмाреШी рдФрд░ рд▓ोрдЧ рддो рдмрд╕ рдмैрдаे-рдмैрдаे рдмीрд╕-рдмीрд╕ рдХे рдиोрдЯ рд▓ुрдЯाрддे рд░рд╣े। рдкрд░ рдХ्рдпा рдореЫाрд▓ рдХोрдИ рдЙрди्рд╣ें рдЫू рддो рд▓े। рджो рдмॉрдбी-рдЧाрд░्рдб рдпрдорджूрдд рдХी рддрд░рд╣ рдЕंрджрд░ рдХी рдУрд░ рджрд░рд╡ाреЫे рдкрд░ рд╕ाрд░े рдЯाрдЗрдо рдоुрд╕्рддैрджी рд╕े рдЦреЬे рд░рд╣े। рдпूँ рдЕрдкрдиे рдЖрдк рдХो рдЖрд░्рдЯिрд╕्рдЯ рдХрд╣рддीं рд╣ैं рджोрдиों। рдкोрд░्рди рд╣ैं рдкोрд░्рди, рдХॉрд▓-рдЧрд░्рд▓्рд╕, рдЕрд╡ेрд▓ेрдмрд▓ рдПрд╡рд░ी рдиाрдЗрдЯ।” рд╡рд╣ рдардаाрдХрд░, рдХाрдоुрдХрддा рд╕े рднрд░ी рд╡्рдпंрдЧ्рдпाрдд्рдордХ рд╣ँрд╕ी рд╣ँрд╕ा।

рд░िреЮрдд рдкрд╣рд▓े рддो рдЪुрдкрдЪाрдк рд╕ुрдирддी рд░рд╣ी рдлिрд░ рдШाрдпрд▓ рд╢ेрд░рдиी рд╕ी рдЧुрд░्рд░ाрддी рд╣ुрдИ рдмोрд▓ी, “рддो рдлिрд░ рдЖрд░्рдЯ рдХो рдЖрд░्рдЯ рдХी рддрд░рд╣ рджेрдЦрдиा рд╕ीрдЦो। рд▓рдб़рдХिрдпाँ рдк्рд░ोрдлेрд╢рдирд▓ рдбाрди्рд╕рд░ рд╣ैं। рддुрдо्рд╣ाрд░ी рд╣ी рдиिрдпрдд рдоें рдЦोрдЯ рд╣ै। рдЕрдЪ्рдЫा рдХрд░рддी рд╣ैं рдЬो рдмॉрдбी-рдЧाрд░्рдб рд░рдЦрддी рд╣ैं। рд╡рд░्рдиा рддुрдо рдЬैрд╕े рд▓ोрдЧ рддो рдЙрди рдмрдЪ्рдЪिрдпों рдХो рдХрдЪ्рдЪा рдЪрдмा рдЬाрдУ, рдЕрдкрдиी рдЗрдЬ्рдЬрдд рддो рдирд╣ीं рдиीрд▓ाрдо рд╣ोрдиे рджेрддी рд╣ैं рди!” рд╡рд╣ рдЦौрд▓рддी рд╣ुрдИ рддрд▓्реЩ рдФрд░ рдмेрд╣рдж рдЦूँрдЦाрд░ рдЖрд╡ाреЫ рдоें рдЧुрд░्рд░ाрдИ।

рдЙрд╕рдиे рдЙрд╕рдХे рдмिрдЧреЬрддे рдоूрдб рдХा рдЕंрджाреЫा рд▓рдЧा рд▓िрдпा, рдЗрд╕рд▓िрдП рдЪुрдк рд╣ो рдЧрдпा। рд╡рд░्рдиा рдЕрднी рдФрд░ рдмрдХрддा। “рдм्рд▓рдбी реЮेрдоिрдиिрд╕्рдЯ” рд╡рд╣ рд╣ोрдаों рд╣ी рд╣ोрдаों рдоें рдмुрджрдмुрджाрдпा।

рд░िреЮрдд рдХा рдорди рдмाрд░-рдмाрд░ рдЙрдирдХी рд▓ौрдЯ рд░рд╣ा рдеा। рд╡े рдХिрддрдиी рд╕ौрдо्рдп, рд╢ाрд▓ीрди рдФрд░ рдиреЮीрд╕ рд╣ैं। рдХिрддрдиी рдЧрд╣рд░ाрдИ рдФрд░ рдХिрддрдиा реЮрд▓рд╕реЮा рд╣ै рдЙрдирдХी рдмाрддों рдоें। рдХिрддрдиी рдКँрдЪी рддрд╣реЫीрдм рд╣ैं рдЙрдирдХी। рдЭूрда рдмोрд▓рддा рд╣ै рдпрд╣ рдордХ्рдХाрд░, рдмрджрдмрдЦ्рдд, рд╣рд░ाрдоी...। рдкрд░ рд╕ाрдордиे рдЦреЬा рдирдЧ्рди рдпрдеाрд░्рде рдЙрд╕рдХे рджिрдоाрдЧ рдкрд░ рд╣рдеौреЬे рдЪрд▓ा рд░рд╣ा рдеा। рдХ्рдпा рдпрд╣ी рд╡рдЬрд╣ рд╣ै рдЬो рд╡े, рдЗрддрдиी рд░िреЫрд░्рд╡ рд░рд╣рддी рд╣ैं? ... рд╡рд╣ рдЦिрд╕рдпाрдИ-рд╕ी рдЙрди्рд╣ें рдЬाрдирдиे рдФрд░ рд╕рдордЭрдиे рдХी рдорди-рд╣ी-рдорди рдмेрд╣िрд╕ाрдм рдХोрд╢िрд╢ рдХрд░рддी рд░рд╣ी। рдпे рд▓рдб़рдХिрдпाँ рдКँрдЪे рджрд░्рдЬ़े рдХी рдЖрд░्рдЯिрд╕्рдЯ рд╣ैं। рдХрдордЬ़рд░्рдл рджुрдиिрдпा рдЪाрд╣े рдЬो рд╕ोрдЪें। рдоेрд╣рдирдд рдХрд░рддी рд╣ैं। рдХाрдо рдХрд░рддी рд╣ैं। рдПрдирдЯрд░рдЯेрдирдоेंрдЯ рдЙрдирдХा рдмिрдЬ़рдиेрд╕ рд╣ै। рдЪोрд░ी-рдардЧी рдФрд░ рдЦूрди рдЦрд░ाрдмा рддो рдирд╣ीं рдХрд░рддी рд╣ै।

рд░िрдл़рдд рдХा рджिрдоाрдЧ рдмेрддрд░рд╣ рдмौрдЦрд▓ा рд░рд╣ा рдеा। рдЙрд╕рдХा рдпрд╣ рджोрд╕्рдд, рдЙрд╕рдХा “рд▓िрд╡-рдЗрди рдкाрд░्рдЯрдирд░”। рдХिрддрдиे рдЕрд░्рд╕े рд╕े рд╡рд╣ рдЙрд╕рдХे рд╕ाрде “рдХोрд╣िрдмिрдЯ” рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै। “рдУрдкрди рд░िрд▓ेрд╢рдирд╢िрдк” рд╣ै। рдШрд░ рдХे рд╕ाрд░े реЩрд░्рдЪे рдлिрдл्рдЯी-рдлिрдл्рдЯी। рдЖрдиा-рдЬाрдиा реЫ्рдпाрджाрддрд░ рд╕ाрде। рджोрдиों рдХा рдЕрдкрдиा-рдЕрдкрдиा рдЕрд▓рдЧ рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдЬीрд╡рди рд╣ै। рдлिрд░ рднी рдмрджрдмрдЦ्рдд рдХрдИ рдмाрд░ рдЦुрд▓ी-рдЦुрд▓ी рдмाрддें рдХрд░рдХे рдЕрдкрдиी рдмेрд╣ूрджी рдорд░्рджाрдирдЧी рджिрдЦाрдиे рд╕े рдмाрдЬ़ рдирд╣ीं рдЖрддा।

рд░िрдл़рдд рдХा рд╕िрд░ рднрди्рдиाрдиे рд▓рдЧा, рдЕрдЪाрдирдХ рдЙрд╕े рд╢ाрд╣ीрди рдпाрдж рдЖ рдЧрдИ। рдпा рдЕрд▓्рд▓ाрд╣! рдпрд╣ рдХैрд╕ी рджुрдиिрдпा рд╣ै! рд╢ाрд╣ीрди рдХा рд╢ौрд╣рд░ рдл़рд░рд╣ाрди рдЧोрд░ी рдХे рдорд╣ाрд╡ाрд░ी рдХे рджिрдиों рдоें рдЙрд╕े рдиोрдЪрдиे рдЖ рдзрдордХрддा рд╣ै। рдорд░्рдж рдХी рдЬाрдд рд╣рд░ рд╢ै рдоें рдЬीрддी рд╣ुрдИ рдХ्рдпों рд▓рдЧрддी рд╣ै। рдРрд╕ी рдХ्рдпा рдмाрдд рд╣ै рдХि рдФрд░рдд рдХ्рдпों рд╣рдоेрд╢ा рдЦुрдж рдХो рд╣ाрд░ा рд╣ुрдЖ рдФрд░ рдХрдореЫाрдд рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХрд░рддी рд╣ै।

рдорд░्рджों рдХी рддрд░рд╣ рдФрд░рддें рдХ्рдпों рдирд╣ीं рдЕрдкрдиी рд╢рд░्рддें рдЦुрдж рддрдп рдХрд░рддी рд╣ैं। рдЬिрд╕्рдоाрдиी рдЬ़рд░ूрд░рддें рддो рдорд░्рдж рдФрд░ рдФрд░рдд рджोрдиों рдХी рдПрдХ рд╕ी рд╣ोрддी рд╣ैं। рдФрд░рдд рдХो рднी рдЕрдкрдиी рд╢рд░्рддों рдкрд░ рдЬीрдиा рдЪाрд╣िрдП рдФрд░ рд╡рд╣ рдЕрдкрдиी рд╢рд░्рддों рдкрд░ рдЬी рд╕рдХрддी рд╣ै। рд╢ाрд╣ीрди рдХрдордЬ़ोрд░ рдирд╣ीं рд╣ै। рд╡рд╣ рднी рддो рдзाрдХрдб़ी рд╕े, рдПрдХ рддрд░рд╣ рд╕े рдЕрдкрдиे рд╣ी рд╢рд░्рдд рдкрд░ рдЬी рд░рд╣ी рд╣ै। рдЬрдм рдЙрд╕рдХा рджिрд▓ рдЪाрд╣ेрдЧा рдл़рд░рд╣ाрди рдкрд░ рд░ोрдХ рд▓рдЧा рджेрдЧी। рдФрд░ рдоैं, рдоैं рддो рдЕрдкрдиी рд╢рд░्рддों рдкрд░ рдЬी рд╣ी рд░рд╣ी рд╣ूँ।

рдмाрдЗрд╕ рд╕ाрд▓ рдХी рдеी рд░िреЮрдд, рдЬрдм рдоाрдоू рдХे рд╕ाрде рдПрдордмीрдП рдХी рдбिрдЧ्рд░ी рд▓ेрдиे рд▓ंрджрди рдЖрдИ рдеी। рдЖрдЬ рдЙрд╕ рдмाрдд рдХे рдмाрд░рд╣ рд╕ाрд▓ рд╣ो рдЪुрдХे рд╣ैं। рдоाрдоू рдЙрд╕рд╕े рдХोрдИ рддीрди-рдЪाрд░ рд╕ाрд▓ рд╣ी рдмреЬा рдеा। рдеोреЬे рд╣ी рджिрдиों рдмाрдж рдоाрдоू рдХी рджोрд╕्рддी рдЬूрд▓िрдпा рдХे рд╕ाрде рд╣ो рдЧрдИ। рдЬूрд▓िрдпा рдоाрдоू рдХे рдХрдорд░े рдоें рдоूрд╡ рдХрд░ рдЧрдИ। рджोрдиों рдХाреЮी рджिрди рд╕ाрде рд░рд╣े рдлिрд░ рдЬूрд▓िрдпा рдХा рдорди рдоाрдоू рд╕े рдКрдм рдЧрдпा рдФрд░ рдПрдХ рджिрди рд╡рд╣ рдЙрд╕рдХी реЫिंрджрдЧी рд╕े рдРрд╕ी рдЧрдИ рдХि рдлिрд░ рджुрдмाрд░ा рдЙрд╕рдХी рд╕ूрд░рдд рд╣ी рдирд╣ीं рджिрдЦी। рдоाрдоू рдмрд╣ुрдд рджिрдиों рддрдХ рдмрджрд╣рд╡ाрд╕ рд░рд╣ा, рдлिрд░ рдзीрд░े-рдзीрд░े рд╕ंрднрд▓ा। рдЙрд╕рдХा рд╡ीреЫा рднी рдЦ़рдд्рдо рд╣ो рдЧрдпा рдеा, рд╕ो рд╡рд╣ рдЕрди्рдбрд░-рдЧ्рд░ाрдКंрдб рд╣ो рдЧрдпा। рдЕрдкрдиे рдоुрд▓्рдХ рд╡ाрдкрд╕ рдЬाрдиे рдХे рдиाрдо рд╕े рдЙрд╕े рджрд╣рд╢рдд рд╣ोрдиे рд▓рдЧрддी рдеी। рдЕंрдд рдоें рдкрд░рдоाрдиेрди्рдЯ рдмрдирдиे рдХे рд▓िрдП рдЙрд╕рдиे рдЕрдкрдиी рдЙрдорд░ рд╕े рджुрдЧрдиी рдЙрдорд░ рдХी рд╕्рдХॉрдЯिрд╢ рдФрд░рдд рдХे рд╕ाрде рдШрд░ рдмрд╕ा рд▓िрдпा рдЬिрд╕рдХे рдЪाрд░ рдмрдЪ्рдЪे рдкрд╣рд▓े рдЖрджрдоी рд╕े рдеे। рдЕрдм рд╡рд╣ рд╕्рдХॉрдЯрд▓ैंрдб рдоें рд░рд╣рддा рд╣ै। рд░िреЮрдд рд╕े рдЕрдм рдЙрд╕рдХा рдЬ्рдпाрджा рд╕ंрдмंрдз рдирд╣ीं рд░рд╣ рдЧрдпा। рдмрд╕ рдХ्рд░िрд╕рдорд╕ рдкрд░ рдЧिреЮ्рдЯ рдХे рд╕ाрде рдПрдХ рдХाрд░्рдб рдЖ рдЬाрддा рд╣ै। рдЙрд╕ рд╕्рдХॉрдЯिрд╢ рдиे рдЙрд╕рдХी рдиाрдХ рдоें рдРрд╕ी рдирдХेрд▓ рдкрд╣рдиा рджी рдХि рд╕рд╣ी рд╣ो рдЧрдпा рдоाрдоू।

рдЙрд╕ी рдмीрдЪ рдеोреЬे рд╣ी рджिрдиों рдмाрдж рд╢ाрд╣ीрди рднी рдЯेрд▓ीреЮोрди рдкрд░ рдиिрдХाрд╣ рдХрд░ा рдХे рдмреЬे рджрдмрджрдмे рдХे рд╕ाрде рд▓ंрджрди рдЖ рдЧрдИ। рдкрд╣ाреЬ рд╕े рдЧिрд░ी, рдЦрдЬूрд░ рдоें рдЕрдЯрдХी। рдХुрдЫ рджिрдиों рддрдХ рддो рдоिрдпाँ рдиे рдХреЫрди-рдХреЫрди рдХрд╣ рдХрд░ рдШрд░ рдоें рд░рдЦा। рдлिрд░ рдЬрдм рдЕрд╕рд▓िрдпрдд рдЦुрд▓ी рддो рдЧोрд░ी рдиे рдЙрдзрдо рдордЪाрдпा। рд╢ाрд╣ीрди рдиे рднी рдЙрд╕े рдзрдордХाрдпा, рдбрд░ рдХे рдоाрд░े рд╢ाрд╣ीрди рдХे рдоिрдпाँ рдиे рдЙрд╕े рдПрдХ рдЕрд▓рдЧ рдХिрд░ाрдП рдХा рдХрдорд░ा рд▓ेрдХрд░ рджे рджिрдпा। рд╢ाрд╣ीрди рдХे рдкेрдЯ рдоें рдмрдЪ्рдЪा рдеा, рдордХाрди рдоाрд▓िрдХ рдХो рдЬрдм рдкрддा рдЪрд▓ा рдХि рд╡рд╣ рдкेрдЯ рд╕े рд╣ै рддो рдЙрд╕рдиे рдЙрд╕े рдХрдорд░ा рдЦाрд▓ी рдХрд░рдиे рдХो рдХрд╣ा। рд╢ाрд╣ीрди рдиे рдл़рд░рд╣ाрди рдХो рд╣рдб़рдХाрдпा। рдл़рд░рд╣ाрди рдиे рдХिрд╕ी рддрд░рд╣ рдПрдХ рд╡рдХीрд▓ рджोрд╕्рдд рдХी рдорджрдж рд╕े рдЙрд╕े рдХाрдКंрд╕िрд▓ рдХा рдПрдХ рдл्рд▓ैрдЯ рджिрд▓рд╡ा рджिрдпा। рд╢ाрд╣ीрди рдХो рд╡िрдХрд▓ांрдЧ рдмрдЪ्рдЪा рд╣ुрдЖ рддो рдХाрдКंрд╕िрд▓ рдиे рдЙрд╕े рдФрд░ рднी рдмрд╣ुрдд рд╕ी рд╕ुрд╡िрдзाрдПँ рдк्рд░рджाрди рдХрд░ рджी। реЪрд░ीрдмी рд╕े рддो рд╡рд╣ рдмिрд▓्рдХुрд▓ рдКрдкрд░ рдЙрда рдЧрдИ। рд╢ाрд╣ीрди рдиे рдЬ़िंрджрдЧी рд╕े рд╕рдордЭौрддा рдХрд░ рд▓िрдпा рдФрд░ рдЕрдм рдЕрдкрдиे рдорди рдоुрддाрдмिрдХ рдЕрдкрдиे рдШрд░ рдоें рд░рд╣рддी рд╣ै।

рд░िреЮрдд рдЕрдкрдиे рдЖрд╕-рдкाрд╕ рдЬिрддрдиा рджेрдЦрддी рд╣ै рдЙрддрдиा рд╣ी рд╡рд╣ рдЙрд▓рдЭрди рдоें рдкреЬ рдЬाрддी рд╣ै। рдпрд╣ рдХैрд╕ी рдЕрдЪ्рдЫी рдЬ़िंрджрдЧी рд╣ै рдЬो рдмुрд░ी рдирд╣ीं рд╣ै рдкрд░ рдлिрд░ рднी рдЕрдкрдиे рджेрд╕ी рд▓ोрдЧ рдЗрд╕े рдмुрд░ी рдирдЬ़рд░ рд╕े рджेрдЦрддे рд╣ैं। рд╡рд╣ рдЕрдкрдиी рдЦुрдж рдХी рдЬ़िंрджрдЧी рдХो рдХ्рдпा рдХрд╣े? рд╣рдоेрд╢ा рдЕрдЪ्рдЫी рдХрдЯी рдкрд░ рдлिрд░ рднी рдШुрдЯрди рд╣ोрддी рд░рд╣ी। рд╕्рдЯूрдбेрди्рдЯ рд╡ीреЫा рдЦрддрдо рд╣ोрддे рд╣ी рдЙрд╕े рд╕िрд╡िрд▓ рд╕рд░्рд╡िрд╕ рдоें рдиौрдХрд░ी рдоिрд▓ рдЧрдИ। рдмॉрд╕ рдЕрдЪ्рдЫा рдеा рдЙрд╕рдХे рд╕ाрде рд╡рд╣ рдеोрдб़े рджिрди рд░рд╣ी рдлिрд░ рдЙрд╕рдХी рдорджрдж рд╕े рдЙрд╕े рд░िрд╣ाрдЗрд╢ी рд╡ीрд╕ा рдоिрд▓ рдЧрдпा। рдЕрдм рдЙрд╕рдиे рдЕрдкрдиा рдордХाрди рдЦрд░ीрдж рд▓िрдпा, рдкिрдЫрд▓े рджो рд╕ाрд▓ рд╕े рдЙрд╕рдХा рдкाрд░्рдЯрдирд░ рд░рд╢ीрдж рдЙрд╕рдХे рд╕ाрде рдХो-рд╣िрдмिрдЯ рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै। рд░рд╢ीрдж рдХे рдкाрд╕ рдШрд░ рдирд╣ीं рд╣ै। рдПрдХ рддрд░рд╣ рд╕े рд╡рд╣ рдЙрд╕ рдкрд░ рдПрд╣рд╕ाрди рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ै рдкрд░ рд▓ोрдЧ рдШрд░ рдЙрд╕рдХा рдирд╣ीं рд░рд╢ीрдж рдХा рд╕рдордЭрддे рд╣ैं।   

рдХрднी-рдХрднी рдкрд▓рдЯ рдХрд░ рд╡рд╣ рдЕрдкрдиे рдоुрд▓्рдХ рдХी рдУрд░ рджेрдЦрддी рд╣ै। рддो рд╕ोрдЪрддी рд╣ै рдХ्рдпा рд░рдЦा рд╣ै рд╡рд╣ाँ рд╕िрд╡ाрдп рдЕрдо्рдоी рдХे? рд╡рд╣ рднी рдмрд╕ рдеोреЬे рд╣ी рджिрдиों рдХी рдоेрд╣рдоाрди рд╣ैं। рдХрдИ рдмाрд░ рд╡ाрдкрд╕ рдЬाрдиे рдХी рд╕ोрдЪी рдкрд░ рдЬा рдирд╣ीं рдкाрдИ। рдЕрдо्рдоी рдХे реЮोрди рдФрд░ рд╢ाрд╣ीрди рдХी рдоौреЫ़ूрджрдЧी рдХрднी-рдХрднी рдмीрддे рджिрдиों рдХी рдпाрдж рджिрд▓ा рджेрддा рд╣ै। рд╢ाрджी рдХे рдмंрдзрди рдХी реЫрд░ूрд░рдд рдЙрд╕े рдЕрднी рддрдХ рдорд╣рд╕ूрд╕ рдирд╣ीं рд╣ुрдИ। рдЬрдм рдЕрдХेрд▓ाрдкрди рдЦрд▓ेрдЧा рдпा рдордорддा реЫोрд░ рдоाрд░ेрдЧी рддो рдоुрд▓्рдХ рдЬा рдХрд░ рдЕрдкрдиी рдкрд╕ंрдж рд╕े рдЕрдиीрд╕ реЩाрд▓ा рдХे рд▓реЬрдХे рдпा рдХिрд╕ी рдФрд░ рдЕрдЪ्рдЫे-рднрд▓े рд▓реЬрдХे рдХे рд╕ाрде рдм्рдпाрд╣ рдХрд░рдХे рдЙрд╕े рдпрд╣ाँ рд▓े рдЖрдПрдЧी। рдмрдХौрд▓ рдЕрдо्рдоी рдХे рд▓реЬрдХों рдХी рдХोрдИ реШрдоी рдирд╣ीं рд╣ै, рд╕рднी рдЙрд╕рд╕े рд╢ाрджी рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдХрдорд░-рдХрд╕े рддैрдпाрд░ рдмैрдаे рд╣ैं! рд╡рд╣ рд╕ोрдЪрддी рд╣ै рдЬрд▓्рджी рдХ्рдпा рд╣ै? рддрдоाрдо рдЙрдо्рд░ рдкреЬी рд╣ै। рд╡рд╣ рдЕрдо्рдоी рдФрд░ рд░िрд╢्рддेрджाрд░ों рдХी рдкрдХреЬ рд╕े рд╣реЫाрд░ों рдоीрд▓ рджूрд░ рдмैрдаी рдЕрдкрдиी рдЬ़िंрджрдЧी рдЕрдкрдиे рд╢рд░्рддों рдкрд░ рдЬी рд░рд╣ी рд╣ै।

рдЕрдЪाрдирдХ рдЙрд╕рдХा рдорди рдлिрд░ рдЕрдкрдиी рд╡ाрдХिंрдЧ-рдкाрд░्рдЯрдирд░ рдХी рдУрд░ рд▓ौрдЯ рдЧрдпा।

рдХрдИ рджिрдиों рдмाрдж рдХрд▓ рд╢ाрдо рд╢ाрд╣ीрди рдлिрд░ рдЖрдИ рдеी। рдЖрддे рд╣ी рдмोрд▓ी, “рдмाрдЬी, рд╢ाрд╣िрдж рдЖрдЬ рд╕्рдХूрд▓ рдХे рд╕ाрде рд╕ी-рд╕ाрдЗрдб рдЧрдпा рд╣ै। рдмрдб़ा рдПрдХ्рд╕ाрдЗрдЯेрдб рд╣ो рд░рд╣ा рдеा। рдЙрд╕рдХे рд▓ंрдЪ рдмॉрдХ्рд╕ рдХे рд▓िрдП рд╢ाрдоी рдХ़рдмाрдм рдмрдиाрдП рдеे। рдЪाрд░ рдЯिрдХिрдпाँ рдЖрдк рдХे рд▓िрдП рд▓ाрдИ рд╣ूँ। рдЪाрдп рдХा рд╡рдХ़्рдд рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै рдХрд╣ें рддो рдЕрджрд░рдХ рд╡ाрд▓ी рдЪाрдп рдмрдиाрдКँ?” рд░िрдл़рдд рдХे рдЬрд╡ाрдм рдХा рдЗंрддрдЬ़ाрд░ рдХिрдП рдмिрдиा рд╣ी рд╡рд╣ рдХिрдЪрди рдоें рдЪाрдп рдмрдиाрдиे рдЪрд▓ी рдЧрдИ।

рдЪाрдп рдХा рд╕िрдк рд▓ेрддे рд╣ुрдП рд░िрдл़рдд рдиे рд╢ाрд╣ीрди рд╕े рдкूрдЫा рдХि рд╕рдм рдаीрдХ-рдаाрдХ рдЪрд▓ рд░рд╣ा рд╣ै рдЬрд╡ाрдм рдоें рд╢ाрд╣ीрди рдиे рд╕िрд░ рд╣िрд▓ाрддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा, “рдЦ़ुрджा рдХा рдл़рдЬрд▓ рд╣ै рдмाрдЬी।” рдЙрд╕рдиे рдКрдкрд░ рдЖрд╕рдоाрди рдХी рдУрд░ рджेрдЦрддे рд╣ुрдП рдмिрдиा рдХोрдИ рд╕ंрджрд░्рдн рдмрдиाрдП рдЕрдкрдиी рдЖрджрдд рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдХрд╣рдиे рд▓рдЧी, “рдкрддा рдирд╣ीं рд╕рдЪ рд╣ै рдХि рдЭूрда, рдмाрдЬी, рд╕ुрдирдиे рдоें рдЖрдпा рд╣ै рдЙрд╕ рдЦूрдмрд╕ूрд░рдд рдШрд░ рдХे рд▓ोрдЧ реЫрд▓ाрд▓ाрдмाрдж рд╕्рдЯेрдЯ рдХे рдоाрд▓िрдХ рдеे। рд▓реЬрдХिрдпों рдХो рдпрд╣ाँ рдХिрд╕ी рдмреЬे рдкрдм्рд▓िрдХ рд╕्рдХूрд▓ рдоें рдкреЭрдиे рдХो рднेрдЬा рдеा। рдкैрд╕ों рдХी рдХрдоी рдХी рд╡реЫрд╣ рд╕े рд▓реЬрдХिрдпाँ рдкреЭाрдИ рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдлैрд╢рди рдоॉрдбрд▓िंрдЧ рдХрд░рдиे рд▓рдЧीं। реЫрдоीрди्рджाрд░ी рдХो рджीрдордХ рддो рдкрд╣рд▓े рд╕े рд╣ी рд▓рдЧी рд╣ुрдИ рдеी। реЫрдоीрди्рджाрд░ рдХो рдмीрдоाрд░िрдпों рдиे рдРрд╕ा рдШेрд░ा рдХि рдбाрдЗрд▓िрд╕िрд╕ рдХे рд▓िрдП рд▓ंрджрди рдЖрдиा рдкреЬा। рдЕрдм рд▓ाрдЗреЮ рд╕рдкोрд░्рдЯ рдорд╢ीрди рдкрд░ рд▓ंрджрди-рдм्рд░िрдЬ рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХे рдЗрди्рдЯेрди्рд╕िрд╡ рдХेрдпрд░ рдоें рд╣ैं। рдк्рд░ाрдЗрд╡ेрдЯ рдЗрд▓ाрдЬ рдФрд░ рд▓ंрдмी-рд▓ंрдмी реЮीрд╕ें। рд▓реЬрдХिрдпों рдиे рдЗрд▓ाрдЬ рдХे рд▓िрдП рдкреЭाрдИ рдЫोреЬ рджी рд╣ै। рд╕ुрдирддे рд╣ै, рдЕрдм рдоॉрдбрд▓िंрдЧ рдХे рд╕ाрде рдм्рд▓ू рдлिрд▓्рдоों рдоें рдХाрдо рдХрд░рддीं рд╣ै।”

“рдЪрд▓ рд╣рдЯ।” рд░िреЮрдд рдиे рдХрд╣ा, “реЩुрд░ाреЮाрддी рдХрд╣ीं рдХी, рди рдЬाрдиे рдХрд╣ाँ-рдХрд╣ाँ рд╕े рдЪंрдбूрдЦाрдиे рдХी рдвूँрдв рд▓ाрддी рд╣ै। рдХुрдЫ рдвंрдЧ рдХे рдХाрдо рдХिрдпा рдХрд░। рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдПрдХ рджिрди рддू реЫрд░ूрд░ рдХिрд╕ी-рди-рдХिрд╕ी рдоुрд╕ीрдмрдд рдоें рдлँрд╕ рдЬाрдПрдЧी। рдоुँрд╣ рдкрд░ рд▓рдЧाрдо рд▓рдЧा। рдЬो рдорди рдоें рдЖрдпा рдмрдХ рджिрдпा।” рдЙрд╕рдиे рд╢ाрд╣ीрди рдХो рдордорддा рднрд░ी рдбाँрдЯ рдмрддाрдИ...

“рдирд╣ीं, рдмाрдЬी рд╕िрд░्реЮ рдЖрдкрдХो рдмрддा рд░рд╣ी рд╣ूँ। рдоुрдЭे рддो рдЦुрдж рдЙрди рд▓ोрдЧों рдкрд░ рд░рд╣рдо рдЖрддा рд╣ै। рдЙрд╕ рдШрд░ рдоें рдЦाрдиा рдмрдиाрдиेрд╡ाрд▓ी рдЧुрдЬрд░ाрддрди рдиे рдоुрдЭे рдмрддाрдпा рд╣ै। рдордХाрди рдЗрди рд▓ोрдЧों рдХा реЩुрдж рдХा рдирд╣ीं рд╣ै। рдЙрди рдм्рд▓ू рдлिрд▓्рдо рд╡ाрд▓ों рдиे рджिрдпा рд╣ै рдЬिрдирдХे рд▓िрдП рдпे рдХाрдо рдХрд░рддीं рд╣ैं।” рдХрд╣рддे рд╣ुрдП рдЬाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЙрд╕рдиे рдЬैрдХेрдЯ рдЙрдаाрдпा। рдЙрд╕рдХे рдмेрдЯे рдХे рд╡ाрдкрд╕ी рдХा рд╕рдордп рд╣ो рд░рд╣ा рдеा।

“рдЦुрджा рд╣ाреЮिрдЬ।” рдХрд╣рддे рд╣ुрдП рд░िреЮрдд рдиे рджрд░рд╡ाреЫा рдмंрдж рдХрд░ рдХे рд▓ंрдмी рд╕ाँрд╕ рд▓ी।

рдЙрд╕рдХा рдорди рдлिрд░ рдЙрдирдХी рдУрд░ рд▓ौрдЯ рдЧрдпा рдФрд░ рд╡рд╣ рд╕ोрдЪрдиे рд▓рдЧी, “рдпा рдЦुрджा! рдХ्рдпा рдпрд╣ рд╕рдЪ рд╣ै? рдЕрд▓्рд▓ाрд╣! рдЙрдирдХे рджिрд▓ рдкрд░ рдХ्рдпा рдЧुреЫрд░рддी рд╣ोрдЧी। рдоुрд╕ीрдмрддों рд╕े рдиिрдЬाрдд рдкाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЗंрд╕ाрди рдХो рди рдЬाрдиे рдХैрд╕े-рдХैрд╕े рд╕рдордЭौрддे рдХрд░рдиे рдкреЬрддे рд╣ै। рдФрд░ рдХрдИ рдмाрд░ рддो рдЗंрд╕ाрди рдХो “рдмैрдб рдПрди्рдб рд╡рд░्рд╕” рдоें рд╕े рдПрдХ рдХो рдЪुрдирдиा рд╣ी рдкреЬрддा рд╣ै। рдмाрдк рдХे рддीрдоाрд░рджाрд░ी рдХे рд▓िрдП рдЗрддрдиी рд▓ंрдмी рд░реШрдо, рдпे рд▓реЬрдХिрдпाँ, рд╢ाрдпрдж рд╕िрд░्рдл рдЗрд╕ी рдкेрд╢े рд╕े рдкैрджा рдХрд░ рд╕рдХрддी рдеी। рдпрд╣ी рдЙрдирдХी рд╕рд╣ूрд▓िрдпрдд рдеी। рджुрдиिрдпा рдоें рдХुрдЫ рднी рдЕрдЪ्рдЫा рдпा рдмुрд░ा рдирд╣ीं рд╣ै рдмрд╕ рдЗрди्рд╕ाрди рдХी рд╕ोрдЪ рдЙрд╕े рдЕрдЪ्рдЫा рдпा рдмुрд░ा рдмрдиाрддी рд╣ै, рд░िреЮрдд рдиे рд╕ोрдЪा, рдЖрдЦ़िрд░ рдХ्рдпों рдФрд░рдд рдХो рд╣ी рдЕрдкрдиी рдкрд╕ंрдж, рдЕрдкрдиी рд╕рд╣ूрд▓िрдпрдд, рдЕрдкрдиी рдордЬрдмूрд░िрдпों рдХे рд▓िрдП рдмुрд░ी рдФрд░рдд рдХे реЩिрддाрдм рд╕े рдирд╡ाреЫा рдЬाрддा рд╣ै। рдЖрдЦिрд░ рдХрдм рддрдХ рд╡рд╣ рдЕрдкрдиे рд╡рдЬूрдж рдХे рд▓िрдП рдорд░्рджाрдиे рдиреЫрд░िрдП рдХी рдоोрд╣рддाрдЬ рд░рд╣ेрдЧी। рдФрд░... рдЙрд╕рдХी рдЖँрдЦों рдоें рдЙрдирдХी рддंрдЧрджрд╕्рдд рдФрд░ рджुःрдЦ рднрд░ी рдЬिंрджрдЧी рдХी рд░ीрд▓ें рд╕िрдиेрдоा рдХी рддрд░рд╣ рдЦुрд▓рддी рдЪрд▓ी рдЬाрддी рд╣ोंрдЧी ...। рд╢ाрдпрдж рдЙрди्рд╣ें рдиींрдж рдирд╣ीं рдЖ рд░рд╣ी рд╣ोрдЧी рд╡े рдЙрд╕ी рд╢ाрди्рдд рдФрд░ рд╕ौрдо्рдп рдоुрдж्рд░ा рдоें рдКрдкрд░ рдЦिреЬрдХी рдХे рдкाрд╕ рдЦреЬी рдмрдЪ्рдЪिрдпों рдХे рд╕рд╣ी рд╕рд▓ाрдордд рдШрд░ рдЖ рдЬाрдиे рдХी реЩुрджा рд╕े рджुрдЖ рдоांрдЧрддे рд╣ुрдП, рдЖрдП рд╡реШ्рдд рд╕े рд╕рдордЭौрддा рдХрд░рддी, рддिрд▓-рддिрд▓ рдорд░рддे рдкрддि рдХे рдЬीрд╡рди рдХी рднीрдЦ рдоाँрдЧ рд░рд╣ी рд╣ोंрдЧी।

рд░िреЮрдд рдХा рдорди рдЙрдирдХे рд▓िрдП рд╕рджाрд╢рдпрддा рд╕े рднрд░ рдЙрдаा ...

рдХрд╡िрддा: рдЪрдордЪा

рдЙрд╖ा рд░ाрдЬे рд╕рдХ्рд╕ेрдиा

рдЙрд╖ा рд░ाрдЬे рд╕рдХ्рд╕ेрдиा


рдЖрдЬ рд╕рдордп рдХी рдпрд╣ рд╣ै рдоाँрдЧ,
рдЪрдордЪा рдмрди рд▓ें, рднाрдИрдЬाрди।

рд╕ोрдЪ рдХे рдЪрд▓िрдП рдРрд╕ी рдЪाрд▓,
рд╣ाрд░े рджुрдиिрдпा, рдЬीрддें рдЖрдк।

рд░ाрдо рдиाрдо рдХी рдоाрд▓ा рдЬрдкрд▓े
рджूрдЬे рдоाрд▓ рдХो рдЕрдкрдиा рдХрд░рд▓े।

рд▓рдЧा рдзрд░्рдо рдХा рдоुрдЦреЬा рд╕ााँрдИ
рдмोрд░ी рдоें рднрд░ рд░ुрдкрдпा рднाрдИ।

рдЪрдЯा рд╕рднी рдХो рдоाрдЯी рдк्рдпाрд░े
рд░рдмреЬी рдЦा рд▓े рд░ाрдорджुрд▓ाрд░े।

рд╣ँрд╕-рд╣ँрд╕ рдХрд░ рддू рдоाрд▓ рд╣реЬрдк рд▓े
рджेрдиे рдкрд░, рдмрд╕ рдкीрда рджिрдЦा рджे।

рджेрдЦ ‘рдЙрд╖ा’ рдХी рдмाрдд рдпे рдоाрди
рдкूँрдЫ рд╣िрд▓ाрдиा рдЕрдЪ्рдЫा рдХाрдо।

рдЙрд╖ा рд░ाрдЬे рд╕рдХ्рд╕ेрдиा

рдЬрди्рдоः 22 рдирд╡ंрдмрд░ 1943, рдЧोрд░рдЦрдкुрд░ (рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢), рднाрд░рдд

рд╢िрдХ्рд╖ाः рд╕्рдиाрдХोрдд्рддрд░- рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ़ी рд╕ाрд╣िрдд्рдп- рдЧोрд░рдЦрдкुрд░ рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп- рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢, рдИ.рдПрд╕.рдПрд▓- рд▓ंрджрди- рдпू.рдХे.

рдкрд░िрдЪрдп:
рдк्рд░рддिрд╖्рдаिрдд рдХрдеाрдХाрд░ рдЙрд╖ा рд░ाрдЬे рд╕рдХ्рд╕ेрдиा рджрд╢рдХों рд╕े, рдХрд╣ाрдиिрдпों рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдХрд╡िрддाрдУं, рдЧ़рдЬ़рд▓ो, рдиिрдмंрдзों рдПрд╡ं рд╕рдордХाрд▓ीрди рд░рдкрдЯों рдХे рд▓िрдП рднी рдЪрд░्рдЪिрдд рд╣ैं। рдЙрд╖ा рдЬी рдорд╣рдЬ़ рдПрдХ рдХрд╣ाрдиीрдХाрд░ рдирд╣ीं, рдк्рд░рд╡ाрд╕ी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХो рдЙрджाрдд्рдд рдЙँрдЪाрдЗрдпों рддрдХ рд▓े рдЬाрдиेрд╡ाрд▓ी рдПрдХ рдЖंрджोрд▓рдирдХाрд░ी рдХाрд░्рдпрдХрд░्рддा рд╣ैं рдЬिрдирдоें рдЕрдкрдиे рдХो рд░ेрд╢ा-рд░ेрд╢ा рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рдиे рдХी рдкाрд░рджрд░्рд╢िрддा рд╣ै। рд▓ीрдХ рд╕े рд╣рдЯ рдХрд░, рд╡े рдПрдХ рдРрд╕ी рдЦोрдЬी рдХрд╣ाрдиीрдХाрд░ рд╣ैं рдЬिрди्рд╣ें рдкрдв़рдиा рджो рд╕ंрд╕्рдХृрддिрдпों рдХे рдЖрдкрд╕ी рд╕ाрдоंрдЬрд╕्рдп рдХे рдмाрдж рдХी рдЙрджाрдд्рдд рдоाрдирд╡ीрдп рдЕрдиुрднूрддि рд╕े рдЖрдк्рд▓ाрд╡िрдд рд╣ोрдиा рд╣ै। рдЙрд╖ा рдЬी рдХी рд░рдЪрдиाрдУं рдХा рдоूрд▓ рд╕्рд░ोрдд рдм्рд░िрдЯेрди рднूрдоि рдкрд░ рдмрд╕े рднाрд░рддीрдпों рдХी рд╡िрдбंрдмрдиाрдУं рдФрд░ рдЙрдирдХी рдмрджрд▓рддी рдоाрдирд╕िрдХрддाрдУं рдХी рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि рд╣ै।

рдпू.рдХे рдХी рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╣िंрджी рдкрдд्рд░िрдХा ‘рдкुрд░рд╡ाрдИ’рдХी рд╕рд╣-рд╕ंрдкाрджिрдХा, рдпू.рдХे рд╣िंрджी рд╕рдоिрддि рдХी рдЙрдкाрдз्рдпрдХ्рд╖, ‘рд╕ाрдЙрде рд▓ंрджрди рд╡िрдоेंрд╕ рдЧिрд▓्рдб рдСрдл рд╣िंрджी рд░ाрдЗрдЯрд░्рд╕’ рдХी рд╕ंрд╕्рдеाрдкрдХ-рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдХ рдЙрд╖ाрд░ाрдЬे рд╕рдХ्рд╕ेрдиा рдпूрдХे рдоें рд╣ोрдиेрд╡ाрд▓े рд▓рдЧрднрдЧ рд╕рднी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдПрд╡ं рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдоों рдХी рдзूрд░ी рд░рд╣ी рд╣ैं।

рдЖрдкрдХी рдХрд╡िрддाрдПँ рдУрд╕ाрдХा рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп- рдЬाрдкाрди рдХे рдкाрда्рдпрдХ्рд░рдо рдоें рд╕рдо्рдоिрд▓िрдд рд╣ै। рдкुрд╕्рддрдХ ‘рдоिрдЯ्рдЯी рдХी рд╕ुрдЧंрдз’, рдПрд╡ं ‘рд╡ाрдХिंрдЧ рдкाрд░्рдЯрдирд░’ рдкрд░ рдХुрд░ुрдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдФрд░ рдорд╣िрд░्рд╖ि рджрдпाрдиंрдж рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпрд▓рдп, рд░ोрд╣рддрдХ рдХे рдЫाрдд्рд░ों рдиे рдПрдо.рдлिрд▓ рдХिрдпा। рдХрд╣ाрдиी ‘рд╡рд╣ рд░ाрдд’ рдоेрд░рда рдХे ‘рдЪौрдзрд░ी рдЪрд░рдг рд╕िंрд╣ рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп’ рдФрд░ рдХрд╣ाрдиी рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ ‘рд╡рд╣ рд░ाрдд рдФрд░ рдЕрди्рдп рдХрд╣ाрдиिрдпाँ’ рдорд╣рд░्рд╖ि рджрдпाрдиंрдж рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп- рд░ोрд╣рддрдХ рдХे рдкाрда्рдпрдХ्рд░рдо рдоें рд╕рдо्рдоिрд▓िрдд рд╣ै। рдЖрдкрдХी рдХрд╣ाрдиिрдпों рдХा рдЕрдиुрд╡ाрдж рдкंрдЬाрдмी, рдЧुрдЬрд░ाрддी, рддрдоिрд▓ рдФрд░ рдЕँрдЧ्рд░ेрдЬ़ी рдоें рд╣ो рдЪुрдХी рд╣ै। рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдЧाрдпिрдХा рдоिрдеिрд▓ेрд╢ рддिрд╡ाрд░ी рдиे рдЖрдкрдХी рдЧ़рдЬ़рд▓ों рдХो рдзुрди рдоें рдмाँрдз рдХрд░, ‘рдХोрдИ рд╕ंрджेрд╕ा рди рдЖрдпा’ рдХे рдиाрдо рд╕े рд╕ी.рдбी рдХो рджिрд▓्рд▓ी рдХे рдЕрдХ्рд╖рд░рдо рд╕ंрд╕्рдеा рдХे рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдоें рд▓ॉрдЪ рдХिрдпा।

рд╕рдо्рдоाрди рдПрд╡ं рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ः
рдХрд╣ाрдиी ‘рд╡िрд░ाрд╕рдд’ рдпुрд╡ा рд▓ेрдЦрди рдкुрд░рд╕्рдХाрд░-1962, ‘рдиॉрдЯ рд╕ो рд╕ाрдЗрд▓ेंрдЯ’- 1995; рдпूрдХे рд▓рдм्рдж्рдзрдк्рд░рддिрд╖्рдаिрдд рдорд╣िрд▓ा рд╕рдо्рдоाрди।

2015- рд╡िрд╢्рд╡ рд╣िंрджी рд╕рдо्рдоेрд▓рди рднोрдкाрд▓ рдоें рд╡िрджेрд╢ рдоंрдд्рд░ी рд╕ुрд╖рдоा рд╕्рд╡рд░ाрдЬ рдж्рд╡ाрд░ा ‘рд╡िрд╢्рд╡ рдоें рд╣िंрджी рднाрд╖ा рдХे рдк्рд░рдЪाрд░-рдк्рд░рд╕ाрд░ рдФрд░ рд╡िрдХाрд╕ рдХे рдк्рд░рддि  рдЕрдоूрд▓्рдп рдпोрдЧрджाрди’ рдХे рд▓िрдП рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा।

‘рд╡िрджेрд╢ों рдоें рд╣िंрджी рд╕ाрд╣िрдд्рдп-рд╕ेрд╡ा-рдк्рд░рдЪाрд░ рдк्рд░рд╕ाрд░ рд╕рдо्рдоाрди’ рдЙрдд्рддрд░-рдк्рд░рджेрд╢, рд╣िंрджी-рд╕ंрд╕्рдеाрди- рд▓рдЦрдирдК-2004, рдмाрдмू рдЧुрд▓ाрдм рд░ाрдп-рдкुрд░рд╕्рдХाрд░, рддाрдЬ-рдорд╣ोрдд्рд╕рд╡- рдЖрдЧрд░ा, ‘рдбॉ. рд╣рд░िрд╡ंрд╢ рд░ाрдп рдмрдЪ्рдЪрди рдкुрд░рд╕्рдХाрд░’- рднाрд░рддीрдп рдЙрдЪ्рдЪाрдпोрдЧ- рд▓ंрджрди, рдЪेрддрдиा рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдкрд░िрд╖рдж рд╕рдо्рдоाрди- рд▓рдЦрдирдК, рдПрд╡ं рдорд╣िрд▓ा рд▓ेрдЦिрдХा рд╕ंрдШ, рд▓рдЦрдирдК, рдмрд░ेрд▓ी, рднोрдкाрд▓, рдПрд╡ं рдЕрди्рдп।

рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рдХृрддिрдпाः
1. ‘рдЗंрдж्рд░рдзрдиुрд╖ рдХी рддрд▓ाрд╢ рдоें’ ( рдХрд╡िрддा рд╕ंрдЧ्рд░рд╣, рд░рд╕ рд╡рд░्рд╖ा рд╕рдо्рдоाрди- рдмрдиाрд░рд╕)
2. ‘рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХी рд░рдЬрдд рд╕ीрдкिрдпाँ’ (рдХрд╡िрддा рд╕ंрдЧ्рд░рд╣)
3. ‘рдХ्рдпा рдлिрд░ рд╡рд╣ी рд╣ोрдЧा’ (рдХрд╡िрддा рд╕ंрдЧ्рд░рд╣)
4. ‘рдк्рд░рд╡ाрд╕ рдоें’, (рдХрд╣ाрдиी рд╕ंрдЧ्рд░рд╣)
5. ‘рд╡ाрдХिंрдЧ рдкाрд░्рдЯрдирд░’ (рдХрд╣ाрдиी рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ - рдкрдж्рдоाрдиंрдж рд╕ाрд╣िрдд्рдп рд╕рдо्рдоाрди-рдХрдеा рдпू.рдХे.)
6. ‘рд╡рд╣ рд░ाрдд рдФрд░ рдЕрди्рдп рдХрд╣ाрдиिрдпाँ’ рдХрд╣ाрдиी рд╕ंрдЧ्рд░рд╣
7. ‘рдм्рд░िрдЯेрди рдоें рд╣िंрджी’- (рдк्рд░рд╡ाрд╕ी рд╕рдо्рдоाрди-рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢)
8. рдоिрдЯ्рдЯी рдХी рд╕ुрдЧंрдз- рдХрд╣ाрдиी рд╕ंрдЧ्рд░рд╣, рд╕ंрдкाрджрди
9. ‘рджेрд╢ांрддрд░’ рдХाрд╡्рдп рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ - рд╕ंрдкाрджрди
10. Deepak the Basket man- Children’s Book 4 Pt
11. Translation of borough of Merton’s Syllabus

рдХрд╣ाрдиी ‘рдХ्рд▓िрдХ’ рдХा рдЯैрд▓ी-рдлिрд▓्рдо, рдоुंрдмрдИ рджूрд░рджрд░्рд╢рди, рдЗंрдбिрдпрди рдХ्рд▓ैрд╕िрдХрд▓ рд╢ृंрдЦрд▓ा рдоें рд╕рдо्рдоिрд▓िрдд।

рд╕ंрдк्рд░рддिः рд╢िрдХ्рд╖рдХ (рдЕрд╡рдХाрд╢рдк्рд░ाрдк्рдд), рд╕्рд╡рддंрдд्рд░-рд▓ेрдЦрди।

рд╕ंрдкрд░्рдХ:
54. Hill Road, Mitcham, Surrey, CR4 2HQ. UK
рдИрдоेрд▓ः usharajesaxena@gmail.com
рджूрд░рднाрд╖ः +44 208 640 8328
рдЪрд▓рднाрд╖: +44 7443483235
рднाрд░рдд: +91 9960260771