рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХी рдЕрдиेрдХ рд╡िрдзाрдУं рдоें рдЕрдкрдиी рдХрд▓рдо рд╕े рдЪрдордд्рдХृрдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рд╣िंрджी рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ рдбॉ. рдиीрд░рдЬा рдоाрдзрд╡ рдкाрдардХों рдХे рдордз्рдп рдЬिрддрдиी рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рд╣ैं, рдЙрддрдиी рд╣ी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдордиीрд╖िрдпों рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рд╢ंрд╕िрдд рднी рд░рд╣ी рд╣ैं। рдЖрдкрдХे рдЙрдкрди्рдпाрд╕ ‘рдпрдорджीрдк’, ‘рддेрдн्рдп рд╕्рд╡рдзा’, ‘рдЧेрд╢े рдЬрдо्рдкा’, ‘рдЕрдиुрдкрдоेрдп рд╢ंрдХрд░’, ‘рдЕрд╡рд░्рдг рдорд╣िрд▓ा рдХांрд╕्рдЯेрдмрд▓ рдХी рдбाрдпрд░ी’, ‘рдИрд╣ा рдоृрдЧ’ рдФрд░ ‘рджेрдирдкा: рддिрдм्рдмрдд рдХी рдбाрдпрд░ी’ рдЖрджि рдЕрдиूрдаे рдХрдеाрдирдХ рдФрд░ рд╢ैрд▓ी рдХी рдк्рд░рднाрд╡ोрдд्рдкाрджрдХрддा рдХे рдХाрд░рдг рдЕрдкрдиे рдЖрдкрдоें рдЕрдж्рднुрдд рдФрд░ рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рд╣ैं। рдиीрд░рдЬा рдоाрдзрд╡ рдЬी рдХी рдХрдИ рд░рдЪрдиाрдУं рдХे рдЕрдиुрд╡ाрдж рднाрд░рдд рдХी рд╡िрднिрди्рди рднाрд╖ाрдУँ рдоें рд╣ुрдП рд╣ैं। рдбॉ. рдиीрд░рдЬा рдоाрдзрд╡ ‘рд╕рд░्рдЬрдиा рдкुрд░рд╕्рдХाрд░’, ‘рдпрд╢рдкाрд▓ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░’, ‘рднाрд░рддेрди्рджु рдк्рд░рднा’, рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдЕрдХाрджрдоी рдЕрд╡ाрд░्рдб, ‘рд╢ंрдХрд░ाрдЪाрд░्рдп рдкुрд░рд╕्рдХाрд░’, ‘рд╢ैрд▓ेрд╢ рдордЯिрдпाрдиी рдкुрд░рд╕्рдХाрд░’, ‘рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ाрд╣िрдд्рдп рд╕рд░्рдЬрдХ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ ‘рдХाрд╢ीрд░рдд्рди рд╕рдо्рдоाрди’ рдФрд░ рдиाрд░ी рд╢рдХ्рддि рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ 2021 рдЬैрд╕े рдЕрдиेрдХ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдФрд░ рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдк्рд░рддिрд╖्рдаिрдд рд╕рдо्рдоाрдиों рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рд╣ो рдЪुрдХी рд╣ैं। рдк्рд░рд╕्рддुрдд рд╣ै рдбॉ. рдиीрд░рдЬा рдоाрдзрд╡ рд╕े рдбॉ. рдиूрддрди рдкाрдг्рдбेрдп рдХी рдмाрддрдЪीрдд
рдбॉ. рдиीрд░рдЬा рдоाрдзрд╡
![]() |
| рдбॉ. рдиूрддрди рдкाрдг्рдбेрдп |
рдиीрд░рдЬा рдЬी, рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рд╣рдоें рдмрддाрдПँ рдХि рд▓ेрдЦрди рдХे рдк्рд░рддि рдЖрдкрдХी рд░ुрдЪि рдХैрд╕े рдФрд░ рдХрдм рдЬाрдЧृрдд рд╣ुрдИ?
рдиीрд░рдЬा рдоाрдзрд╡: рдиूрддрди рдЬी, рдЫाрдд्рд░ рдЬीрд╡рди рд╕े рд╣ी рдоेрд░े рднीрддрд░ рд▓ेрдЦрди рдХे рдк्рд░рддि рдПрдХ рдЕрднिрд░ुрдЪि рдЬाрдЧृрдд рд╣ो рдЧрдИ рдеी। рдХाрд░рдг рдЙрд╕рдХा рдпрд╣ рдеा рдХि рдоेрд░े рдкिрддाрдЬी рдПрдХ рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдеे рдФрд░ рдЙрдирдХा рдЯ्рд░ांрд╕рдлрд░ рд╣ोрддा рд░рд╣рддा рдеा। рдЕрдкрдиी рдкрдв़ाрдИ рдХे рд▓िрдП рдоैं рдмрдЪрдкрди рд╕े рд╣ी рдЙрдирдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдЬाрддी рд░рд╣рддी рдеी। рдкिрддाрдЬी рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдФрд░ рдХрд╣ाрдиिрдпों рдХी рдХिрддाрдмें рдЕрдкрдиे рдкрдв़рдиे рдХे рд▓िрдП рд▓ाрдЗрдм्рд░ेрд░ी рд╕े рд▓े рдЖрдпा рдХрд░рддे рдеे рдШрд░ рдкрд░। рдоैं рдЙрд╕ рд╕рдордп рдХрдХ्рд╖ा рдЫрд╣ рдпा рд╕ाрдд рдоें рдкрдв़рддी рдеी। рдпрд╣ рд╕рдордп 1972 -73 рдХा рдеा। 1972 рдХे рдЖрд╕рдкाрд╕ рдХ्рдпा рд╕рдордп рдеा, рдЖрдк рд╕рдордЭ рд╣ी рд╕рдХрддी рд╣ैं। рдЙрдкрди्рдпाрд╕, рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рдкрдв़рдиा, рд░ेрдбिрдпो рд╕ुрдирдиा рдЙрд╕ рд╕рдордп рдмрдб़ों рдХे рдк्рд░рддि рдЕрдорд░्рдпाрджिрдд рдЖрдЪрд░рдг рдЬैрд╕ा рдоाрдиा рдЬाрддा рдеा। рдЗрд╕рд▓िрдП рдЬрдм рдкिрддाрдЬी рдЕрдкрдиी рдХिрддाрдмों рдХो рдоेрдЬ рдкрд░ рд░рдЦрдХрд░ рдХрд╣ीं рдмाрд╣рд░ рдЬाрддे рдеे, рддो рдоैं рдЪुрдкрдХे-рдЪुрдкрдХे рдЙрдд्рд╕ुрдХрддाрд╡рд╢ рдЙрди рдХिрддाрдмों рдХो рдкрдв़ा рдХрд░рддी рдеी рдФрд░ рдкिрддाрдЬी рдХे рдЖрдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рд╣ी рдпрдеाрд╕्рдеाрди рдмंрдж рдХрд░рдХे рд░рдЦ рджेрддी рдеी। рдлिрд░ рдмीрдЪ рдоें рдкрдв़ाрдИ рдХे рдХाрд░рдг рдоैं рдмрд╣ुрдд рдЕрдзिрдХ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдирд╣ीं рдкрдв़ рдкाрдИ। рдПрдХ рдХाрд░рдг рдпрд╣ рднी рд░рд╣ा рдХि рд╣िंрджी рд╡िрд╖рдп рд╣ाрдИрд╕्рдХूрд▓ рдХे рдмाрдж рдЫूрдЯ рдЧрдпा рдФрд░ рдоैंрдиे рдХाрд╢ी рд╣िंрджू рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рд╕े рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी, рд╕ंрд╕्рдХृрдд, рдФрд░ рджрд░्рд╢рдирд╢ाрд╕्рдд्рд░ рд▓ेрдХрд░ рдмीрдП рддрдеा рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдоें рдПрдо.рдП. рдХी рдкрдв़ाрдИ рдХी। рд╣ाँ, рднीрддрд░ рдХрд╣ीं рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХा рдХोрдИ рдмीрдЬ рддो рджрдмा рдеा рдЬो рдПрдо.рдП. рдХी рдкрдв़ाрдИ рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдХрд╡िрддा рдХे рд░ूрдк рдоें рдзीрд░े-рдзीрд░े рдЕंрдХुрд░िрдд рд╣ोрдиे рд▓рдЧा। рдХрд╣ рд╕рдХрддी рд╣ैं рдХि рдЕрди्рдп рд▓ेрдЦрдХों рдХी рддрд░рд╣ рд╣ी рд╢ाрдпрдж рдоैंрдиे рднी рдЕрдкрдиी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХрд╡िрддा рд╕े рдХी рд╣ै рдФрд░ рдЫाрдд्рд░ рдЬीрд╡рди рдХो рд╣ी рдЕрдкрдиे рд▓ेрдЦрди рдХा рдк्рд░ाрд░ंрдн рдмिंрджु рдоाрдирддी рд╣ूँ। рдЖрдЧे рдЪрд▓рдХрд░ рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рд╡िрд╖рдп рдоें рд░िрд╕рд░्рдЪ рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдХुрдЫ рд▓ेрдЦ, рдХुрдЫ рд╕ंрд╕्рдорд░рдг рдФрд░ рдХुрдЫ рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рднी рдоैंрдиे рд▓िрдЦीं рдЬिрдирдХो рд╕рди् 1989 рдоें рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд░ूрдк рд╕े рдПрдХ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХे рд░ूрдк рдоें рдоैंрдиे рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рдХрд░рд╡ाрдпा - "рдк्рд░рдердо рдЫंрдж рд╕े рд╕्рд╡рдк्рди"। рддो рд╕ंрдХ्рд╖ेрдк рдоें рдоेрд░े рд▓ेрдЦрди рдХा рдк्рд░рд╕्рдеाрди рдмिंрджु рдпрд╣ी рдеा।
рдХिрди्рдирд░ рд╕рдоुрджाрдп рдХी рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рдФрд░ рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рдЖрдкрдХा рдпрдорджीрдк рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдмेрд╣рдж рдЪрд░्рдЪिрдд рд░рд╣ा। рдХिрди्рдирд░ рд╡िрдорд░्рд╢ рдПрдХ рдРрд╕ा рд╡िрд╖рдп рд╣ै рдЬिрд╕ рдкрд░ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдоें рдЕрднी рднी рдмрд╣ुрдд рдЬ्рдпाрджा рдХुрдЫ рдирд╣ीं рд▓िрдЦा рдЧрдпा рд╣ै, рд╡рд╣ рдХौрди рд╕ा рдХ्рд╖рдг рдеा, рдЬिрд╕рдиे рдЖрдкрдХो рдЗрд╕ рдЕрдирдЫुрдП рд╕े рдоुрдж्рджे рдкрд░ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рд▓िрдЦрдиे рдХो рдк्рд░ेрд░िрдд рдХिрдпा?
рдиीрд░рдЬा рдоाрдзрд╡: рд╣ाँ, рдРрд╕ा рднाрд░рдд рдоें рдк्рд░ाрдпः рд▓ोрдЧ рдХрд╣ рд░рд╣े рд╣ैं рдХि рдерд░्рдб рдЬेंрдбрд░ рдкрд░ рдоैंрдиे рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рд▓ेрдЦрдиी рдЪрд▓ाрдИ рдФрд░ рдЙрдирдХे рдЖंрддрд░िрдХ рдорд░्рдоाрди्рддрдХ рдЬीрд╡рди рдкрд░ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ "рдпрдорджीрдк" рд▓िрдЦा। рдоुрдЭे рд▓рдЧрддा рд╣ै рдХि рдЕрдкрдиे рдк्рд░ाрдЪीрди рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдоें рд╢िрдЦंрдбी, рдмृрд╣рди्рдирд▓ा рдпा рддृрддीрдпा рдк्рд░рдХृрддि рд╕рдоुрджाрдп рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдФрд░ рдЪрд░िрдд्рд░ рд╣рдоें рдоिрд▓рддा рд╣ै। рдмीрдЪ рдХे рдХाрд▓рдЦंрдб рдоें рдпрд╣ рд╕рдоुрджाрдп рдЕрдд्рдпंрдд рдЙрдкेрдХ्рд╖िрдд рдФрд░ рдПрдХ рддрд░рд╣ рд╕े рд╕рдоाрдЬ рд╕े рдмрд╣िрд╖्рдХृрдд рд╣ो рдЧрдпा рдФрд░ рдЕрдкрдиी рдЕрднिрд╢рдк्рдд рдЬिंрджрдЧी рдХे рд╕ाрде рдЙрд╕ рдЧुрдордиाрдо рдмрд╕्рддी рдоें рднाрдЧ рдЬाрдиे рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╡рд╢ рд╣ुрдЖ рдХ्рдпोंрдХि рдиा рддो рдЙрди्рд╣ें рдкрд░िрд╡ाрд░ рдЕрдкрдиाрддा рдеा рдФрд░ рди рд╣ी рд╕рдоाрдЬ рдЙрди्рд╣ें рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░рддा рдеा। рдЕрдкрдиे рд╕ाрде рд╣ुрдП рдХ्рд░ूрд░ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдордЬाрдХ рдХे рдХाрд░рдг рд╕рдоाрдЬ рдХे рднीрддрд░ рддрдеाрдХрдеिрдд рд╣рдо рд╕рднी рд▓ोрдЧों рдХे рдмीрдЪ рдпрд╣ рддृрддीрдп рдк्рд░рдХृрддि рд╕рдоुрджाрдп, рдЬिрди्рд╣ें рдЖрдЬ рдерд░्рдб рдЬेंрдбрд░ рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै, рд╕्рд╡рдпं рдХो рд░рдЦ рдкाрдиे рдоें рд╕рд╣рдЬ рдирд╣ीं рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХрд░рддे рдеे, рдЗрд╕рд▓िрдП рдЬैрд╕े рд╣ी рдЙрдирдХे рд╢рд░ीрд░ рдоें рдерд░्рдб рдЬेंрдбрд░ рдХा рд╣ोрдиे рдХे рд▓рдХ्рд╖рдг рдк्рд░рдХрдЯ рд╣ोрдиे рд▓рдЧрддे рдеे, рд╡े рдпा рддो рдЪुрдкрдЪाрдк рдкрд░िрд╡ाрд░ рд╕े рдмрд╣िрд╖्рдХृрдд рдХрд░ рджिрдП рдЬाрддे рдеे рдпा рд╕्рд╡рдпं рд╣ी рдЙрд╕ рд╣िрдЬрдб़ों рдХी рдмрд╕्рддी рдоें рдЬाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЕрднिрд╢рдк्рдд рд╣ोрддे рдеे। рдпрд╣ рдПрдХ рджрд░्рджрдиाрдХ рд╕्рдеिрддि рд╣ै рдХिрд╕ी рднी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рд▓िрдП, рдЬो рдорди рд╕े, рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рд╕े рд╕्рд╡рд╕्рде рд╣ो рдкрд░ंрддु рдПрдХ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд╡िрдХृрддि рдХे рдХाрд░рдг рд╕्рдд्рд░ी рдпा рдкुрд░ुрд╖ рдХрд╣рд▓ा рдкाрдиे рдХी рд╕्рдеिрддि рдоें рдиा рд╣ो। рдХрд▓्рдкрдиा рдХрд░рдиा рднी рдмрд╣ुрдд рднрдпाрд╡рд╣ рд▓рдЧрддा рд╣ै।
рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рд▓िрдЦрддे рдХे рджौрд░ाрди рдЖрдк рдиिрд╢्рдЪिрдд рд╣ी рдХिрди्рдирд░ рд╕рдоुрджाрдп рдХे рд╕ंрдкрд░्рдХ рдоें рдЖрдИ рд╣ोंрдЧी, рдЙрдирдХी рдордиोрд╕्рдеिрддि рдХो рдЬाрдирдиे рдХा рднी рдк्рд░рдпाрд╕ рдХिрдпा рд╣ोрдЧा। рдЙрдирд╕े рдоिрд▓рдХрд░ рдЖрдкрдХो рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдЕрдиुрднрд╡ рд╣ुрдП?
рдиीрд░рдЬा рдоाрдзрд╡: рдРрд╕े рд▓ोрдЧों рдХा рдПрдХ рд╕рдоूрд╣ рдЬрдм рдоेрд░े рдШрд░ рдоेрд░ी рдмेрдЯी рдХे рдЬрди्рдо рдкрд░ рдиाрдЪрдиे рдЧाрдиे рдФрд░ рдиेрдЧ рдоांрдЧрдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрдпा рддो рдоेрд░ा рдорди рдЙрдирдХे рдк्рд░рддि рдкीрдб़ा рд╕े рднрд░ рдЙрдаा। рдпрджि рдХिрд╕ी рдХे рдШрд░ рдЗрди्рд╣ें рдиेрдЧ рдиा рдоिрд▓े рддो рдЗрдирдХे рдЦाрдиे-рдкीрдиे, рдЬीрд╡рди рдпाрдкрди рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХौрди рдХрд░рддा рд╣ै?рдпे рдк्рд░рд╢्рди рд╕рд╣рдЬ рд╣ी рдоेрд░े рдорди рдоें рдЙрднрд░े -рдХैрд╕े рдЬीрддे рд╣ैं рдпे рд▓ोрдЧ рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╡ाрд░ рд╕े рджूрд░ рд░рд╣рдХрд░? рд╢िрдХ्рд╖ा рдХे рдЕंрдзेрд░े рдоें рдЬीрд╡рди рдмिрддा рджेрдиा рдЗрди्рд╣ें рдХैрд╕ा рд▓рдЧрддा рд╣ै? рдпे рддрдоाрдо рдк्рд░рд╢्рди рдоेрд░े рднीрддрд░ рдЙрдордб़рдиे рдШुрдордб़рдиे рд▓рдЧे। рдЙрд╕ рд╕рдордп рдоैं рдЖрдХाрд╢рд╡ाрдгी рд╡ाрд░ाрдгрд╕ी рдоें рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдЕрдзिрдХाрд░ी рдХे рд░ूрдк рдоें рдкोрд╕्рдЯेрдб рдеी। рдоैंрдиे рдорди рдоें рдПрдХ рд╕ंрдХрд▓्рдк рд▓िрдпा рдХि рдЗрдирдХी рдмрд╕्рддिрдпों рдоें рдЬाрдХрд░ рдЗрдирд╕े рдЗंрдЯрд░рд╡्рдпू рдХрд░рдХे рдЗрди рдкрд░ рдПрдХ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдмрдиाрдКंрдЧी рддाрдХि рдЗрдирдХी рдЖрд╡ाрдЬ рдЖрдХाрд╢рд╡ाрдгी рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рджूрд░ рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪा рд╕рдХूँ। рдоैंрдиे рдХрдИ рдХрдИ рдмाрд░ рдЗрдирдХी рдмрд╕्рддिрдпों рдоें рдЬाрдХрд░ рдЗंрдЯрд░рд╡्рдпू рд▓ेрдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХिрдпा, рдкрд░ंрддु рдмрд╣ुрдд рдХрдаिрдиाрдИ рд╕े рдЗрдирдХे рдмाрд░े рдоें рддрде्рдп рдЬुрдЯा рдкाрдИ। рдХ्рдпोंрдХि рдпे рд▓ोрдЧ рдмाрд╣рд░ी рд╕рдоाрдЬ рд╕े рдЬрд▓्рджी рдШुрд▓рддे рдоिрд▓рддे рдирд╣ीं। рд╡рд╣ीं рдкрд░ рдЗрдирдХे рдХुрдЫ рд╕ांрдХेрддिрдХ рд╢рдм्рджों рд╕े рднी рдкрд░िрдЪिрдд рд╣ुрдИ !рдкूрд░े рд░ीрддि рд░िрд╡ाрдЬ рдФрд░ рдЬीрд╡рди рд╢ैрд▓ी рдХो рдЦंрдЧाрд▓рдиे рдХे рдмाрдж рдоैंрдиे рдПрдХ рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдо рдмрдиाрдпा -"рдЕंрджाрдЬ рдЧुрд░ु"। рд▓ेрдХिрди рдХेрд╡рд▓ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдмрдиाрдиे рд╕े рдоेрд░े рдорди рдХो рд╕ंрддोрд╖ рдирд╣ीं рдеा। рдмाрд░-рдмाрд░ рдорди рдоें рдЖрддा рдеा рдХि рд╕рдоाрдЬ рдХो рдЬрдЧाрдиे рдХे рд▓िрдП рдоुрдЭे рдЗрдирдХे рдмाрд░े рдоें рдХुрдЫ рд▓िрдЦрдиा рдЪाрд╣िрдП। рдЙрд╕ी рдХा рдкрд░िрдгाрдо рд░рд╣ा рдХि рдоैंрдиे рдЗрди рд▓ोрдЧों рдХी рдорд░्рдоाрди्рддрдХ рдкीрдб़ा рдХो рдПрдХ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЙрдХेрд░ा рдФрд░ "рдпрдорджीрдк" рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдоें рдЗрдирдХे рд▓िрдП рдЖрд░рдХ्рд╖рдг, рд╢िрдХ्рд╖ा рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा, рдоाрдирд╡ीрдп рдЕрдзिрдХाрд░ों рдЖрджि рдХी рдоांрдЧ рдХी।
рдЖрдкрдиे 2002 рдоें рд╣ी рдерд░्рдб рдЬेंрдбрд░ рдХे рд▓िрдП рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рдФрд░ рдоाрдирд╡ाрдзिрдХाрд░ों рдХी рдоांрдЧ рдЙрдаाрдИ। 2014 рдоें рдЙрдЪ्рдЪрддрдо рди्рдпाрдпाрд▓рдп рдиे рдерд░्рдб рдЬेंрдбрд░ рдХो рд╡рд╣ рд╕рднी рдЕрдзिрдХाрд░ рдк्рд░рджाрди рдХिрдП рдЬिрдирдХी рдоांрдЧ рдЖрдкрдиे рдЕрдкрдиे рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХे рдЬрд░िрдП рдХी рдеी। рдЖрдкрдХे рдк्рд░рдпрдд्рдиों рд╕े рд╕рдоाрдЬ рдХे рдПрдХ рдЙрдкेрдХ्рд╖िрдд рд╕े рдоाрдиे рдЬाрдиे рд╡рд░्рдЧ рдХो рдЙрд╕рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ рдоिрд▓рддे рд╣ैं, рд╕ंрддुрд╖्рдЯि рддो рд╣ुрдИ рд╣ी рд╣ोрдЧी?
рдиीрд░рдЬा рдоाрдзрд╡: рдмिрд▓्рдХुрд▓ рд╕рд╣ी рдХрд╣ा рдиूрддрди рдЬी рдЖрдкрдиे, рдЬрдм рдоाрдирдиीрдп рдЙрдЪ्рдЪрддрдо рди्рдпाрдпाрд▓рдп рдж्рд╡ाрд░ा рдЕрдк्рд░ैрд▓ 2014 рдоें рдЗрд╕ рд╕рдоुрджाрдп рдХो рднी рддрдоाрдо рдЕрдзिрдХाрд░ рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рдФрд░ рд╕ुрд╡िрдзाрдПँ рдоिрд▓ीं рдЬिрдирдХी рдоांрдЧ рдоैंрдиे рдЕрдкрдиे рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдпрдорджीрдк рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдХी рдеीं рддो рдорди рдХो рдмрд╣ुрдд рд╕ंрддोрд╖ рд╣ुрдЖ рд▓рдЧा рдХुрдЫ рд╕ाрд░्рдердХ рдХिрдпा рдоैंрдиे। рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ рдХрднी рднी рддрд▓рд╡ाрд░ рдирд╣ीं рдЪрд▓ाрддा рдкрд░ंрддु рдкिंрдЪू рд╣ोрдиे рдХा рдХाрдо рддो рдХрд░рддा рд╣ै рд╕рдоाрдЬ рдХो рдЬрдЧाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЯॉрд░्рдЪрдмिрдпрд░рд░ рдХी рддрд░рд╣ рд╕े рд╣ोрддा рд╣ै рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ рд╢ाрдпрдж рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ рдХा рдПрдХ рджाрдпिрдд्рд╡ рдоुрдЭрд╕े рдкूрд░ा рд╣ुрдЖ рдЗрд╕ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХे рдмाрдж 10 12 рд╡рд░्рд╖ों рдмाрдж рдХुрдЫ рдЕрди्рдп рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ों рдиे рднी рдЗрдирдХे рдоुрдж्рджे рдкрд░ рд▓िрдЦा рдкूрд░े рднाрд░рдд рдоें рдерд░्рдб рдЬेंрдбрд░ рдХो рд▓ेрдХрд░ рдПрдХ рд╡िрдорд░्рд╢ рдЙрдаा рд▓ेрдХिрди рджुрдЦрдж рдпрд╣ рд╣ै рдХि рд╡िрдорд░्рд╢ рдоें рдЕрдкрдиे рдЖрдк рдХो рдорд╣ाрди рд▓ेрдЦрдХ рд╕िрдж्рдз рдХрд░рдиा рдЬ्рдпाрджा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд░рд╣ा рдФрд░ рдЗрди рд▓ोрдЧों рдХी рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХो рджूрд░ рдХрд░рдиा рдпा рдЗрдирдХो рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕्рд╡ीрдХाрд░्рдпрддा рджिрд▓ा рдкाрдиा рдЧौрдг рд╣ो рдЧрдпा। рдпрд╣ рднी рдмрддाрдУ рдиूрддрди рдЬी рдХि рдоेрд░े рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХे рдмाрдж 14-15 рд╡рд░्рд╖ों рдмाрдж рдЬो рд╡िрдорд░्рд╢ рдЫेрдб़ा рджुрд░्рднाрдЧ्рдп рд╕े рдЙрд╕рдХा рдиाрдо рд▓ोрдЧों рдиे рдХिрди्рдирд░ рд╡िрдорд░्рд╢ рдХрд░ рджिрдпा рдЗрдирдХे рд▓िрдП рдХिрди्рдирд░ рд╢рдм्рдж рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдЙрдЪिрдд рдирд╣ीं рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рдХिрди्рдирд░ рд╢рдм्рдж рд╣िрдоाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢ рдХी рдПрдХ рдЬाрддि рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рдпुрдХ्рдд рд╣ोрддा рд╣ै рдЬो рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдмрд╣ुрдд рд╕рдоृрдж्рдз рд╣ै рдФрд░ рдЙрди рд▓ोрдЧों рдиे рднी рдХिрди्рдирд░ рд╢рдм्рдж рдкрд░ рдЖрдкрдд्рддि рдХी рдеी। рд╣рдо рд▓ोрдЧों рдиे рдмрдЪрдкрди рдоें рдХрд╡िрддा рдкреЭी рд╣ै рдпрджि рд╣ोрддा рдХिрди्рдирд░ рдирд░ेрд╢ рдоैं рд░ाрдЬрдорд╣рд▓ рдоें рд░рд╣рддा рд╕ोрдиे рдХा рд╕िंрд╣ाрд╕рди рд╣ोрддा рд╕िрд░ рдкрд░ рдоुрдХुрдЯ рдЪрдордХрддा рд░ाрд╣ुрд▓ рд╕ांрдХृрдд्рдпाрдпрди рдЬी рдиे рдПрдХ рдпाрдд्рд░ा рд╡ृрддांрдд рд╣ी рд▓िрдЦा рд╣ै рдХिрди्рдирд░ рджेрд╢ рдоें рддो ‘рдХिрди्рдирд░’ рд╢рдм्рдж рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдерд░्рдб рдЬेंрдбрд░ рдпा рд╣िрдЬрдб़ा рд╕рдоुрджाрдп рдХे рд▓िрдП рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд▓ेрдХिрди рдЕрдкрдиे рдЖрдкрдХो рдЗрдирдХा рдорд╕ीрд╣ा рдмрддाрдиे рдХे рдлेрд░ рдоें рдЕрдзिрдХांрд╢ рд▓ेрдЦрдХों рдиे рдЗрди्рд╣ें рдХिрди्рдирд░ рдХрд╣рдиा рд╢ुрд░ू рдХिрдпा। рд╣िрдЬрдб़ा рд╢рдм्рдж рдХा рдЕрд░्рде рдЖрдк рд╢рдм्рджрдХोрд╢ рдоें рдкा рдЬाрдПंрдЧी рдЬो рдЗрдирдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рд╣ै। рдЗрд╕ рд╢рдм्рдж рд╕े рдоिрд▓рддा-рдЬुрд▓рддा рдПрдХ рд╢рдм्рдж рдФрд░ рд╣ै рд╣िрдЬ्рд░, рдЬिрд╕рдХा рдЕрд░्рде рд╣ोрддा рд╣ै рд╕ंрдХрдЯ рдХे рд╕рдордп рдЕрдкрдиी рдоाрддृрднूрдоि рд╕े рд╡िрдпोрдЧ। рдХिрддрдиा рд╕рдд्рдп рд╣ै рдХि рдпे рдЕрдкрдиी рдоाрддृрднूрдоि, рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХो рдЫोрдб़рдиे рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╡рд╢ рд╣ोрддे рд╣ैं। рддो, рдпрд╣ рд╢рдм्рдж рдЕрдкрд╢рдм्рдж рд╕े рд╕ाрдоाрди्рдп рд╢рдм्рдж рддрдм рдмрди рдЬाрдПрдЧा рдЬрдм рд╣рдо рд╕рднी рд╕рдоाрдЬ рдХे рд▓ोрдЧ рдЗрдирдХो рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕्рд╡ीрдХाрд░्рдпрддा рджेंрдЧे। рд╢рдм्рджों рдХो рдмрджрд▓ рджेрдиे рдоाрдд्рд░ рд╕े рдЗрдирдХे рдЬीрд╡рди рдоें рдХोрдИ рд╕ुрдзाрд░ рдирд╣ीं рдЖрдиे рд╡ाрд▓ा рд╣ै। рдпрд╣ рд╕ुрдЦрдж рдкрдХ्рд╖ рд╣ै рдХि рдоाрдирдиीрдп рдЙрдЪ्рдЪрддрдо рди्рдпाрдпाрд▓рдп рдж्рд╡ाрд░ा рдЕрдзिрдХाрд░ рдоिрд▓рдиे рдХे рдмाрдж рдЗрдирдоें рдЕрдкрдиे рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдХी рд▓рдб़ाрдИ рдХрд░рдиे рдХी рдЪेрддрдиा рдЬाрдЧृрдд рд╣ुрдИ рд╣ै рдФрд░ рд╡िрднिрди्рди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдЕрдм рдпे рдЖрдЧे рдЖрдиे рд▓рдЧे рд╣ैं। рдпрд╣ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХी рдПрдХ рдоौрди рд╡िрдЬрдп рдХрд╣ी рдЬाрдПрдЧी।
рдпрд╣ рд╕рдд्рдп рд╣ै рдХि рд╡рд░्рддрдоाрди рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдерд░्рдб рдЬेंрдбрд░ рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢ेрд╖ рдк्рд░рдпрдд्рди рдХिрдпे рдЬा рд░рд╣े рд╣ैं рд▓ेрдХिрди рдЖрдкрдХे рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рдоें рдРрд╕ी рдХौрди рд╕ी рд╕्рдеिрддिрдпाँ рдиिрд░्рдоिрдд рдХी рдЬाрдиी рдЕрдкेрдХ्рд╖िрдд рд╣ैं, рдЬिрдирдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдХिрди्рдирд░ рд╕рдоाрдЬ рдХो рд╕рдоाрдЬ рдХी рдоुрдЦ्рдпрдзाрд░ा рд╕े рдЬोреЬा рдЬा рд╕рдХे рдФрд░ рдЙрдирдХी рдКрд░्рдЬा рдХो рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рджिрд╢ा рджी рдЬा рд╕рдХे।
рдиीрд░рдЬा рдоाрдзрд╡: рдЙрдирдХो рд╕рдоाрдЬ рдХी рдоुрдЦ्рдпрдзाрд░ा рд╕े рдЬोрдб़рдиे рдХे рд▓िрдП рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓ी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै рдХि рдЗрди्рд╣ें рд╢िрдХ्рд╖ा рд╕े рдЬोрдб़ा рдЬाрдП। рд╢िрдХ्рд╖ा рд╕े рдЬोрдб़рдиे рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рднी рдмрд╣ुрдд рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै рдХि рдЗрдирдХी рджैрд╣िрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдФрд░ рдЗрдирдХी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕्рд╡ीрдХाрд░्рдпрддा рдХे рдмाрд░े рдоें рдЕрдзिрдХ рд╕े рдЕрдзिрдХ рдкाрда्рдпрдХ्рд░рдоों рдоें рдирдИ рдкीрдв़ी рдХो рдкрдв़ाрдпा рдЬाрдП, рдХ्рдпोंрдХि рд▓ोрдЧों рдХे рднीрддрд░ рдЗрдирдХे рдк्рд░рддि рд╕ाрдоाрди्рдпрддः рдПрдХ рдЙрдкेрдХ्рд╖ा рднाрд╡, рдЙрджाрд╕ीрдирддा рдпा рдлिрд░ рднрдп рдХा рднाрд╡ рд░рд╣рддा рд╣ै рдХि рдпे рднोंрдбे рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдХрд░рдиे рд▓рдЧрддे рд╣ैं। рдпे рддाрд▓िрдпाँ рдмрдЬाрдиे рд▓рдЧрддे рд╣ैं рдпा рдЕрд╢्рд▓ीрд▓рддा рдкрд░ рдЙрддрд░ рдЬाрддे рд╣ैं। рдЗрд╕ рднрдп рд╕े рд▓ोрдЧ рдЗрдирдХे рдкाрд╕ рдирд╣ीं рдЬाрдиा рдЪाрд╣рддे, рдпा рдЗрди्рд╣ें рдЕрдкрдиे рдкाрд╕ рдирд╣ीं рдмैрдаाрдиा рдЪाрд╣рддे। рддो рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рддो рднрдп рдХा рдпा рджूрд░ी рдХा рдпрд╣ рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рд╕рдоाрдк्рдд рдХрд░рдиा рд╣ोрдЧा। рдпрд╣ рд╢िрдХ्рд╖ा рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕ंрднрд╡ рд╣ै। рдЖрдк рджेрдЦिрдП рдкाрда्рдпрдХ्рд░рдоों рдоें рд╕рдм рдХुрдЫ рдкрдв़ाрдпा рдЬाрддा рд╣ै, рдкрд░ंрддु рдЗрд╕ рд╕рдоुрджाрдп рдХे рдмाрд░े рдоें рдХोрдИ рдЬाрдирдХाрд░ी рд╣рдоाрд░ी рдирдИ рдкीрдв़ी рдХे рдкाрд╕ рдирд╣ीं рд╣ोрддी рдФрд░ рджूрд╕рд░ा рджाрдпिрдд्рд╡ рд╣ै рдХि рд░ाрдЬрдиीрддि рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рд╕рдоाрдЬ рдФрд░ рдкрд░िрд╡ाрд░ рднी рдЗрди्рд╣ें рдЕрдкрдиे рд╕े рдЕрд▓рдЧ рдиा рд╕рдордЭे। рдпे рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╡ाрд░ рдоें рдЙрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рд░рд╣ें рдЬैрд╕े рдХोрдИ рдЕрди्рдп рджिрд╡्рдпांрдЧ рдмाрд▓рдХ рдЬो рдХाрди рд╕े, рдпा рд╣ाрде рдкैрд░ рд╕े рд╡िрдХрд▓ांрдЧ рд╣ोрддा рд╣ै, рдпा рдЖंрдЦ рд╕े рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдмाрдзिрдд рд╣ोрддा рд╣ै, рдкрд░ंрддु рдЕрдкрдиे рдоाрддा-рдкिрддा рдХे рд╕ाрде рд░рд╣ рд▓ेрддा рд╣ै। рд╡ैрд╕े рд╣ी рдЗрдирдХे рднीрддрд░ рдПрдХ рдЕрдХ्рд╖рдорддा рд╣ै, рдЬिрд╕рдХे рд╕ाрде рдпे рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╡ाрд░ рдоें рд░рд╣ рд╕рдХрддे рд╣ैं, рд╢िрдХ्рд╖ा рдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं, рдиौрдХрд░ी рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдмрд╕ рдЗрд╕े рд╕рдордЭрдиे рдФрд░ рд╕рдордЭाрдиे рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै।
рддिрдм्рдмрддी рд╢рд░рдгाрд░्рдеिрдпों рдж्рд╡ाрд░ा рдЕрдкрдиी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХे рд▓िрдП рдХिрдпे рдЬा рд░рд╣े рдЕрдердХ рдк्рд░рдпрдд्рди рдФрд░ рднाрд░рдд-рдЪीрди рд╕ीрдоा рд╡िрд╡ाрдж рдкрд░ рдЖрдкрдиे 'рдЧेрд╢े рдЬंрдкा’ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рд▓िрдЦा рд╣ै рдЬो рддिрдм्рдмрддी рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп, рд╕ाрд░рдиाрде (рд╡ाрд░ाрдгрд╕ी) рдХे рдкाрда्рдпрдХ्рд░рдо рдоें рдЪрд▓ाрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै, рдЗрд╕рдХे рд╕ाрде рд╣ी рдЖрдкрдиे ‘рджेрдирдкा: рддिрдм्рдмрдд рдХी рдбाрдпрд░ी' рднी рд▓िрдЦी рд╣ै। рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдХी рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХे рдк्рд░рддि рдЖрдкрдХा рдХ्рдпा рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рд╣ै рдФрд░ рдЖрдкрдХी рдирдЬрд░ рдоें рдЗрдирдХा рд╕рдоाрдзाрди рдХिрд╕ рддрд░рд╣ рдиिрдХाрд▓ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।
рдиीрд░рдЬा рдоाрдзрд╡: рдЖрдк рд╕рд╣ी рдХрд╣ рд░рд╣ी рд╣ैं рдиूрддрди рдЬी ! рддिрдм्рдмрддी рд╢рд░рдгाрд░्рдеिрдпों рдХी рдЕрд╣िंрд╕рдХ рдоुрдХ्рддि рд╕ाрдзрдиा рдФрд░ рдЙрдирдХी рд░ाрдЬрдиैрддिрдХ, рдзाрд░्рдоिрдХ, рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдЫрдЯрдкрдЯाрд╣рдЯ рдХो рдХेंрдж्рд░ рдоें рд░рдЦрдХрд░ рдоैंрдиे рджो рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдФрд░ рдПрдХ рдмाрдЗрд▓िंрдЧुрдЕрд▓ рдкोрдпрдЯ्рд░ी рдХрд▓ेрдХ्рд╢рди рд╕ाрд╣िрдд्рдп рд╕рдоाрдЬ рдХो рджिрдпा। "рджेрдирдкा: рддिрдм्рдмрдд рдХी рдбाрдпрд░ी" рдмाрдж рдоें рд▓िрдЦा рдЧрдпा рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рд╣ै рдФрд░ рдЧेрд╢े рдЬрдо्рдкा 2006 рдоें рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ुрдЖ। рдЖрдк рдЬाрдирддी рд╣ैं рдкूрд░ा рдЗрддिрд╣ाрд╕, рдХि рдХिрд╕ рддрд░рд╣ рд╕े рдЪीрди рдиे рддिрдм्рдмрдд рдкрд░ рдЕрдкрдиा рдмрд▓ाрдд् рдЕрдзिрдХाрд░ рдХрд░ рд▓िрдпा рдФрд░ рдкрд░рдо рдкाрд╡рди рджрд▓ाрдИ рд▓ाрдоा рдЬी рдХो рдЕрдкрдиे рд▓ाрдЦों рддिрдм्рдмрддी рдЕрдиुрдпाрдпिрдпों рдХे рд╕ाрде рднाрд░рдд рдоें рдЖрдХрд░ рд╢рд░рдг рд▓ेрдиी рдкрдб़ी। рд╣िрдоाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢ рдоें рдЙрдирдХे рдиिрд░्рд╡ाрд╕िрдд рд╕рд░рдХाрд░ рдХा рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп рд╣ै। рдпे рддिрдм्рдмрддी рд╢рд░рдгाрд░्рдеी рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо рдоें рдЖрд╕्рдеा рд░рдЦрддे рд╣ैं, рдЗрд╕рд▓िрдП рд╕ाрд░рдиाрде рдоें рднी рдпे рд░рд╣рддे рд╣ैं। рд╕ंрдпोрдЧ рд╣ै рдХि рдоेрд░ा рдЖрд╡ाрд╕ рднी рд╕ाрд░рдиाрде рдоें рд╣ै।
рдЕрдкрдиे рдЖрд╕рдкाрд╕ рдЗрди рддिрдм्рдмрддी рд╢рд░рдгाрд░्рдеिрдпों рдХो рдоैंрдиे рд╡िрднिрди्рди рд░ूрдкों рдоें рджेрдЦा рд╣ै। рдПрдХ рдШрдЯрдиा рд╕े рдЙрдж्рд╡ेрд▓िрдд рд╣ोрдХрд░ рдоैंрдиे рдЗрдирдХे рдКрдкрд░ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рд▓िрдЦрдиे рдХा рдорди рдмрдиाрдпा। рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рднाрд░рдд рдоें рдк्рд░рд╕ाрд░ рднाрд░рддी рд╣ो рдЬाрдиे рдХे рдмाрдж рдоैंрдиे рд╕ोрдЪा рдХि рдЖрдХाрд╢рд╡ाрдгी рдоें рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдЕрдзिрдХाрд░ी рдХे рд░ूрдк рдоें рдХाрд░्рдп рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдоैं рджेрдЦूं рдХि рдк्рд░рд╕ाрд░ рднाрд░рддी рдХो рдХिрддрдиे рдЕрдзिрдХाрд░ рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ैं। рдпाрдиी рд╣рдо рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдо рдк्рд░ोрдб्рдпूрд╕рд░ рдХिрддрдиे рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд╣ैं рдХोрдИ рднी рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдмрдиा рдкाрдиे рдоें? рдЙрд╕ рд╕рдордп рднाрд░рдд рдХी рдЕрдкрдиी рд░ाрдЬрдиैрддिрдХ рдкॉрд▓िрд╕ी рдХे рдЪрд▓рддे рддिрдм्рдмрдд рдХे рдоुрдж्рджे рдХो рдЙрдаाрдиा рдордиा рдеा। рдлिрд▓рд╣ाрд▓ рд╣рдо рдЖрдХाрд╢рд╡ाрдгी, рджूрд░рджрд░्рд╢рди рдХे рд▓ोрдЧ рддो рдирд╣ीं рдЙрдаा рд╕рдХрддे рдеे рдХ्рдпोंрдХि рд╣рдо рд╕рд░рдХाрд░ी рдХрд░्рдордЪाрд░ी рдеे। рд▓ेрдХिрди рдк्рд░рд╕ाрд░ рднाрд░рддी рдмрди рдЬाрдиे рдХे рдмाрдж рдоैंрдиे рд╕ोрдЪा рдХि рдоैं рд╢рд░рдгाрд░्рдеिрдпों рдХी рдЖрд╡ाрдЬ рдмрдиूं। рдПрдХ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдЗрдирдХी рд╡ेрджрдиा рдФрд░ рдЕрдкрдиे рджेрд╢ рд╕े рджूрд░ рд░рд╣рдиे рдХी рдЫрдЯрдкрдЯाрд╣рдЯ рдкрд░ рдмрдиाрдКं। рдоैंрдиे рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддिрдм्рдмрддी рдмौрдж्рдз рднिрдХ्рд╖ुрдУं, рддिрдм्рдмрддी рд╕ंрд╕्рдеाрди рдХे рддрдд्рдХाрд▓ीрди рдиिрджेрд╢рдХ рдФрд░ рдЫाрдд्рд░-рдЫाрдд्рд░ाрдУं рд╕े рд╕ाрдХ्рд╖ाрдд्рдХाрд░ рд▓ेрдХрд░ рдПрдХ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдмрдиाрдпा -"рдоुрдЭे рдЖрдХाрд╢ рдЪाрд╣िрдП"। рдЖрдХाрд╢ рдХा рддाрдд्рдкрд░्рдп рд╣ी рдеा рдХि рдоुрдЭे рдоेрд░ी рдоाрддृрднूрдоि рд╡ाрдкрд╕ рдоिрд▓рдиी рдЪाрд╣िрдП। рдЖрдХाрд╢ рд╕े рд╡िрд╢ाрд▓ рдХुрдЫ рдирд╣ीं рд╣ोрддा рдФрд░ рдоाрддृрднूрдоि рд╕े рдорд╣ाрди рднी рдХुрдЫ рдирд╣ीं рд╣ोрддा। рдкрд░ंрддु рдЙрд╕ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХो рд╕ुрдирдХрд░ рдоेрд░े рдЙрдЪ्рдЪाрдзिрдХाрд░िрдпों рдоें рдПрдХ рд╡िрд╡ाрдж рдЫिрдб़ рдЧрдпा рдХ्рдпोंрдХि рдЙрд╕ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХो рдоैंрдиे рдЖрдХाрд╢рд╡ाрдгी рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдХे рд▓िрдП рднेрдЬ рджिрдпा рдеा। рдкрддा рдЪрд▓ा, рдХुрдЫ рдЕрдзिрдХाрд░ी рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХो рдк्рд░рдердо рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рджेрдиे рдХे рдкрдХ्рд╖ рдоें рдеे рдФрд░ рдХुрдЫ рдиे рдХрд╣ा рдХि рдпрд╣ рдкॉрд▓िрд╕ी рдХे рд╡िрд░ुрдж्рдз рд╣ै। рдЗрд╕ рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдо рдСрдлिрд╕рд░ рдХो рдоेрдоो рдоिрд▓рдиा рдЪाрд╣िрдП। рдЙрд╕ рдмाрдд рдХो рдпрд╣ीं рдЫोрдб़рддी рд╣ूँ। рдмрд╕ рдЗрддрдиा рдмрддा рджूं рдХि рди рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдоिрд▓ा рдФрд░ рдиा рд╣ी рдоेрдоो рдоिрд▓ा। рдЙрд╕ी рдХे рдмाрдж рдоैंрдиे рд╕ोрдЪा рдХि рдмिрдиा рд▓िрдЦिрдд рд░ूрдк рд╕े рдЖрд╡ाрдЬ рдЙрдаाрдП рдЗрдирдХी рд╕рдорд╕्рдпा рдХो рд╣рдо рд╡िрд╢्рд╡рд╡्рдпाрдкी рдирд╣ीं рдмрдиा рд╕рдХрддे, рдХ्рдпोंрдХि рддिрдм्рдмрддी рдоुрдж्рджे рдкрд░ рдПрдХ рд╡िрдЪिрдд्рд░ рдвंрдЧ рдХा рдоौрди рдкूрд░े рд╡िрд╢्рд╡ рдиे рдУрдв़ рд░рдЦा рдеा। рдоाрдирд╡ाрдзिрдХाрд░ों рдХे рдк्рд░рд╢्рди рдкрд░ рдХрднी-рдХрднी рдеोрдб़ा рдмрд╣ुрдд рд╣ो рд╣рд▓्рд▓ा рдордЪрддा рдФрд░ рдлिрд░ рд╕рднी рд╢ांрдд рд╣ो рдЬाрддे। рдПрдХ рдмрдб़े рджेрд╢ рдЪीрди рд╕े рдЯрдХрд░ाрдиे рдпा рдЙрд╕рдХा рд╡िрд░ोрдз рдХрд░рдиे рдХा рд╕ाрд╣рд╕ рд╢ाрдпрдж рдХिрд╕ी рдоें рдирд╣ीं рдеा। рддो, рдоैंрдиे рдЙрд╕ рд╕рдордп рдЗрдирдХी рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ, рд░ाрдЬрдиैрддिрдХ рдЫрдЯрдкрдЯाрд╣рдЯ рдХो рдХेंрдж्рд░ рдоें рд░рдЦрддे рд╣ुрдП рдФрд░ рдЪीрди рдХी рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╡ाрджी рдиीрддि рдХो рд░ेрдЦांрдХिрдд рдХрд░рддे рд╣ुрдП "рдЧेрд╢े рдЬрдо्рдкा" рд▓िрдЦा рдФрд░ рдлिрд░ рдкрд░рдо рдкाрд╡рди рджрд▓ाрдИ рд▓ाрдоा рдЬी рдХे рдЖрдЧ्рд░рд╣ рдкрд░ рдоैंрдиे рджूрд╕рд░ा рдЙрдкрди्рдпाрд╕ "рджेрдирдкा: рддिрдм्рдмрдд рдХी рдбाрдпрд░ी " рд▓िрдЦा। 2019 рдоें рдоैंрдиे рдЗрдирдХी рд╕рдорд╕्рдпा рдкрд░ рдХेंрдж्рд░िрдд рдПрдХ рдмाрдЗрд▓िंрдЧुрдЕрд▓ рдкोрдпрдЯ्рд░ी рдХрд▓ेрдХ्рд╢рди рдЬो рд╣िंрджी рдФрд░ рдЗंрдЧ्рд▓िрд╢ рджोрдиों рднाрд╖ाрдУं рдоें рд╣ै, " рдл्рд░ी рдЯिрдмेрдЯ" рд╢ीрд░्рд╖рдХ рд╕े рд▓िрдЦा।
рдЖрдкрдХो рдоाрд▓ूрдо рд╣ोрдЧा рдХि рддिрдм्рдмрдд рдХी рд╕рдорд╕्рдпा рдХो рдЖрдЬाрджी рдХे рдмाрдж рд╕े рд╣рдоाрд░े рдорд╣ाрди рднाрд░рддीрдп рдиेрддाрдУं рдиे рднी рд╕рджрди рдоें рдЙрдаाрдпा рдеा। рдЙрдирдХा рднी рд╣ै рдоाрдирдиा рдеा рдХि рддिрдм्рдмрдд рдЬрдм рддрдХ рдЪीрди рдФрд░ рднाрд░рдд рдХे рдмीрдЪ рдоें рдмрдлрд░ рд╕्рдЯेрдЯ рдХे рд░ूрдк рдоें рдПрдХ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕्рдеिрдд рдеा, рддрдм рддрдХ рднाрд░рдд рдФрд░ рдЪीрди рдХे рдмीрдЪ рд╕ीрдоा рд╡िрд╡ाрдж рдирд╣ीं рдеा। рддрдоाрдо рддрд░рд╣ рдХी рдЯрдХрд░ाрд╣рдЯें, рдЕрддिрдХ्рд░рдордг рдХी рд╕рдорд╕्рдпाрдПँ рд╕ैрди्рдп рд╕рдорд╕्рдпाрдПँ рдФрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдкрд░ рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ा рднाрд░ी рдЦрд░्рдЪ рдПрдХрдоाрдд्рд░ рддिрдм्рдмрдд рдкрд░ рдЪीрди рдж्рд╡ाрд░ा рдмрд▓ाрдд् рдЕрдзिрдХाрд░ рдХрд░ рд▓ेрдиे рдХे рдХाрд░рдг рднाрд░рдд рдХे рд╕рдордХ्рд╖ рднी рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рд╣ो рдЧрдпा। рдЪीрди рдХрднी рдЕрд░ुрдгाрдЪрд▓ рдоें рдЕрдкрдиा рджाрд╡ा рдХрд░рддा рд╣ै рдпрд╣ рдХрд╣рддे рд╣ुрдП рдХि рдпрд╣ рд╕ाрдЙрде рдЯिрдмेрдЯ рд╣ै рдФрд░ рдХрднी рдбोрдХрд▓ाрдо рдпा рд▓рдж्рджाрдЦ рдоें рдпा рдХрд╣ीं рдФрд░ рднाрд░рдд рдХी рднूрдоि рдоें рдЕрддिрдХ्рд░рдордг рдХрд░рдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ें рдХрд░рддा рд╣ै।
рддो, рддिрдм्рдмрдд рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рднाрд░рдд рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рднी рдмрд╣ुрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै рдФрд░ рдпрджि рдоाрдирд╡ाрдзिрдХाрд░ों рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рджेрдЦें рддो рд╕рднी рдХो рдЗрд╕ рдзрд░рддी рдкрд░ рдЕрдкрдиी рд╕्рд╡ाрдзीрдирддा рдХे рд╕ाрде рд░рд╣рдиे рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рд╣ै। рдпрджि рднाрд░рдд 1947 рдоें рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬों рд╕े рдЖрдЬाрджी рдЪाрд╣рддा рдеा рддो рд╡рд╣ рдЖрдЬाрджी рдЖрдЬ рддिрдм्рдмрдд рдХे рд▓ोрдЧों рдХो рдЪीрди рд╕े рдХ्рдпों рдирд╣ीं рдЪाрд╣िрдП? рдХूрдЯрдиीрддिрдХ рдвंрдЧ рд╕े рд╡िрд╢्рд╡ рдХो рдЗрд╕ рдоुрдж्рджे рдкрд░ рд╕рдЪेрдд рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЗрд╕рдХा рд╕рдоाрдзाрди рдиिрдХрд▓ рд╕рдХрддा рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рдЪीрди рдХी рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╡ाрджी рдиीрддि рд╕े рджुрдиिрдпा рдХे рдЕрдиेрдХ рджेрд╢ рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ै рдФрд░ рдкूрд░े рд╡िрд╢्рд╡ рдХे рд▓ोрдЧ рдзрд░рддी рдкрд░ рд╢ांрддि рдЪाрд╣рддे рд╣ैं। рдпे рдХुрдЫ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдХाрд░рдг рд░рд╣े рдХि рдоैंрдиे рддिрдм्рдмрдд рдкрд░ рдЕрдкрдиी рд▓ेрдЦрдиी рдЪрд▓ाрдИ рдФрд░ рдХрдИ рдХृрддिрдпाँ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рд╕рдоाрдЬ рдХो рдоैंрдиे рджी। 'рдЧेрд╢े рдЬрдо्рдкा' рдХा рдХрдИ рднाрд╖ाрдУं рдоें рдЕрдиुрд╡ाрдж рд╣ो рдЪुрдХा рд╣ै। рд╕्рд╡рдпं рдоैंрдиे рдЗрд╕рдХा рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рдоें рд░ूрдкांрддрд░рдг рдХिрдпा рддाрдХि рд╡िрд╢्рд╡ рдХे рдЕрдзिрдХ рд▓ोрдЧों рддрдХ рдпрд╣ рдоुрдж्рджा рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдкрд╣ुँрдЪ рд╕рдХे।
рдпрд╣ाँ рдоैं рдЖрдкрдХे рдЙрдкрди्рдпाрд╕ ‘рдИрд╣ाрдоृрдЧ’ рдХी рдмाрдд рдХрд░рдиा рдЪाрд╣ूँрдЧी рдЬिрд╕рдоें рддрдеाрдЧрдд рдХी рднूрдоि рд╕ाрд░рдиाрде рдХे рджीрд░्рдШрдХाрд▓िрдХ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ-рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдЕрдз्рдпाрдпों рдХो рдЖрдкрдиे рдЗрд╕ рдЦूрдмрд╕ूрд░рддी рд╕े рдЕрдиाрд╡ृрдд рдХिрдпा рд╣ै, рд▓рдЧрддा рд╣ै рдоाрдиो рд╢рд╣рд░ рдЕрдкрдиी рдХрд╣ाрдиी рдЦुрдж рд╕ुрдиा рд░рд╣ा рд╣ो। рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдоें рдЕрддीрдд рдХा рдЧौрд░рд╡ рд╣ै рддो рд╡рд╣ीँ рд╡рд░्рддрдоाрди рд╡िрд╕ंрдЧрддिрдпों рдкрд░ рдЪिंрддा рднी рд╣ै, рдЪूँрдХि рд╕ाрд░рдиाрде рдЖрдкрдХी рдХрд░्рдорднूрдоि рд╣ै, рд╕ाрд░рдиाрде рд╕े рдЖрдкрдХा рд▓рдо्рдмे рд╕рдордп рд╕े рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рдЬुреЬाрд╡ рднी рд░рд╣ा рд╣ै рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдмрджрд▓рддे рдЗрд╕ рд╢рд╣рд░ рдХो рдЬिрд╕рд╕े рдЖрдк рдХिрд╕ рд░ूрдк рдоें рджेрдЦрддी рд╣ैं?
рдиीрд░рдЬा рдоाрдзрд╡: рдЖрдкрдиे рд╕рд╣ी рдХрд╣ा। рдоेрд░ा рдЙрдкрди्рдпाрд╕ "рдИрд╣ाрдоृрдЧ" рдЬो рднाрд░рддीрдп рдЬ्рдЮाрдирдкीрда рд╕े рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ुрдЖ рдеा, рд╕ाрд░рдиाрде рдХी рдкृрд╖्рдарднूрдоि рдкрд░ рдХेंрдж्рд░िрдд рд╣ै। рд╕ाрд░рдиाрде рдПрдХ рдУрд░ рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо рдХे рдЕрдиुрдпाрдпिрдпों рдХा рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕्рдерд▓ рд╣ै, рд╡рд╣ीं рдкрд░ рд╕рдиाрддрди рдзрд░्рдо рдХा рдПрдХ рдкौрд░ाрдгिрдХ рд╕्рдеाрди рднी рд╣ै। рдпрд╣ाँ рдкрд░ рд╕ाрд░ंрдЧ рдиाрде рдЬी рдХा рдПрдХ рдоंрджिрд░ рд╣ै рдЬो рдмрд╣ुрдд рдк्рд░ाрдЪीрди рд╣ै рдФрд░ рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै рдХि рдЖрджि рд╢ंрдХрд░ाрдЪाрд░्рдп рднी рдЗрд╕ рдоंрджिрд░ рдоें рдЖрдП рдеे рдФрд░ рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЬीрд░्рдгोрдж्рдзाрд░ рдХिрдпा рдеा। рдЗрд╕ी рд╕े рд╣рдо рдЗрд╕рдХी рдк्рд░ाрдЪीрдирддा рдХा рдЕрдиुрдоाрди рд▓рдЧा рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдЗрд╕ी рд╕ाрд░ंрдЧ рдиाрде рдХे рдиाрдо рдкрд░ рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХा рдиाрдо рд╕ाрд░рдиाрде рдиाрдо рдкрдб़ा। рдмाрдж рдоें рдЧौрддрдо рдмुрдж्рдз рдиे рднी рдЖрдХрд░ рдпрд╣ाँ рдЕрдкрдиे рд╢िрд╖्рдпों рдХो рдЬ्рдЮाрди рджिрдпा। рдЗрд╕рд▓िрдП рд╕ाрд░рдиाрде рдПрдХ рдРрд╕ा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕्рдеाрди рд╣ै рдХाрд╢ी рдХा, рдЬрд╣ाँ рдкрд░ рд╕рдиाрддрди рдзрд░्рдо рднी рд╣ै рдФрд░ рдЙрд╕ी рдХी рдПрдХ рд╢ाрдЦा рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо рднी рд╣ै। рджोрдиों рдзрд░्рдо рдХी рдЕрдкрдиी-рдЕрдкрдиी рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ рд╣ैं, рддो, рд╡рд╣ीं рджोрдиों рдХे рдЕрдкрдиे-рдЕрдкрдиे рдХुрдЫ рдкाрдЦंрдб рднी рд╣ैं।
рд╡िрд╢्рд╡ рдХे рддрдоाрдо рджेрд╢ рдмौрдж्рдз рджेрд╢ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЖрдЬ рдЬाрдиे рдЬाрддे рд╣ैं। рдЙрди рджेрд╢ों рд╕े рд▓ोрдЧ рд╢ांрддि рдХी рддрд▓ाрд╢ рдоें рд╕ाрд░рдиाрде рдн्рд░рдордг рдХे рд▓िрдП рдЖрддे рд╣ैं। рд▓ेрдХिрди рд╕ाрд░рдиाрде рдоें рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓े рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдоूрд▓ рдиिрд╡ाрд╕ी рдЖрдЬ рднी рдЕрднाрд╡, рдЧрд░ीрдмी, рдЕрд╢िрдХ्рд╖ा рдФрд░ рдмेрд░ोрдЬрдЧाрд░ी рдЬैрд╕ी рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рд╕े рдЬूрдЭрддे рд╣ुрдП рдЕрдкрдиा рдЬीрд╡рди рдпाрдкрди рдХрд░рддे рд╣ैं। рдПрдХ рддрд░рдл рдпрд╣ाँ рдХी рднूрдоि рдкрд░ рд╡िрд╢्рд╡ рдХे рддрдоाрдо рджेрд╢ों рдХे рдмрдб़े-рдмрдб़े рд╕рдоृрдж्рдз рдмौрдж्рдз рдоंрджिрд░ рдмрди рдЪुрдХे рд╣ैं, рд╡рд╣ीं рдкрд░ рдпрд╣ाँ рдХे рдоूрд▓ рдиिрд╡ाрд╕िрдпों рдХा рдЬो рдЬीрд╡рди рд╕्рддрд░ рд╣ै рд╡рд╣ рдмрд╣ुрдд рджрдпрдиीрдп рд╣ै। рдХрдИ рдмाрд░ рдпрд╣ाँ рдХे рд▓ोрдЧ рдмुрдж्рдз рдХी рдоिрдЯ्рдЯी рдХी рдЫोрдЯी-рдЫोрдЯी рдоूрд░्рддिрдпाँ рдмрдиाрдХрд░ рдЙрд╕рдХे рд╣ाрде рдкैрд░ рдХो рдЦंрдбिрдд рдХрд░, рдЙрд╕ рдкрд░ рдзुрдПँ рдФрд░ рднंрдЧрд░ैрдпा, рдЬो рдПрдХ рддрд░рд╣ рдХा рдкौрдзा рд╣ोрддा рд╣ै рдЙрд╕рдХो рд░рдЧрдб़ рдХрд░, рдЙрд╕ рдоूрд░्рддि рдХो рдкुрд░ाрдиा рдмрдиाрддे рд╣ैं। рдеोрдб़ा рдоिрдЯ्рдЯी рдкोрддрдХрд░ рдЙрдирдХे рдмрдЪ्рдЪे рд╡िрджेрд╢िрдпों рдХे рд╕ाрдордиे рдЙрди рдоूрд░्рддिрдпों рдХो рд▓े рдЬाрдХрд░ рдмрддाрддे рд╣ैं рдХि рдпрд╣ рдоूрд░्рддि рдЦंрдбрд╣рд░ों рдоें рдЦुрджाрдИ рдХे рджौрд░ाрди рдоिрд▓ी рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рджाрдо рдмрд╣ुрдд рдЕрдзिрдХ рд╣ै рдкрд░ंрддु рдЖрдкрдХो рдоैं рдХेрд╡рд▓ 100 рдбाрд▓рд░ рдоें рдпा 50рдбाрд▓рд░ рдоें рджे рджूंрдЧा। рд╕ौрджा рдкрдЯ рдЬाрддा рд╣ै рддो рдпे рдмрдЪ्рдЪे рдЦुрд╢ी-рдЦुрд╢ी рдЕрдкрдиे рдШрд░ рдХी рдУрд░ рдЪрд▓рддे рд╣ैं। рдпाрдиी рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо рд╣ो рдпा рд╕рдиाрддрди рдзрд░्рдо, рджोрдиों рдХे рдоूрд▓ рдоें рдЬो рднूрдЦ рд╣ै, рдЬो рдкीрдб़ा рд╣ै, рдЬो рдЧрд░ीрдмी рд╣ै, рд╡рд╣ рдХрд╣ीं рди рдХрд╣ीं рдбोрд▓рддी рд░рд╣рддी рд╣ै। рддो, рдЗрди рд╡िрд╕ंрдЧрддिрдпों рдХी рдУрд░ рднी рдз्рдпाрди рджेрдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै। рдЬिрд╕ рд╢ांрддि рдХी рдЪाрд╣рдиा рдоें рд╡िрд╢्рд╡ рднрд░ рд╕े рд▓ोрдЧ рднाрдЧрддे рд╣ुрдП рд╕ाрд░рдиाрде рдХी рдУрд░ рдЖрддे рд╣ैं, рд╡рд╣ рд╢ांрддि рдХिрддрдиी рдЕрд▓рдн्рдп рдФрд░ рдИрд╣ाрдоृрдЧ рдХी рддрд░рд╣ рд╣ै, рдЗрд╕ рддрде्рдп рдХो рд░ेрдЦांрдХिрдд рдХрд░рддा рд╣ै рдЙрдкрди्рдпाрд╕।
рдХाрд╢ी рдоेрд░ा рдЕрдкрдиा рд╢рд╣рд░ рд╣ै। рдоैं рдХрд╣ीं рднी, рд╡िрд╢्рд╡ рдХे рдХिрд╕ी рдХोрдиे рдоें рд░рд╣рддी рд╣ूँ, рдоेрд░ा рдорди рдмाрд░-рдмाрд░ рднाрдЧ рдХрд░ рдХाрд╢ी рдЖ рдЬाрддा рд╣ै। рдЕрдзिрдХ рд╕рдордп рдоैं рдмाрд╣рд░ рдЯिрдХ рдирд╣ीं рдкाрддी рдХ्рдпोंрдХि рдПрдХ рдЕрдЬीрдм рд╕ा рд▓рдЧाрд╡ рд╣ै рдЗрд╕ рдирдЧрд░ рдХे рд╕ाрде рдоेрд░ा। рдЗрд╕рдХे рд░рд╣рд╕्рдп рдФрд░ рд╕ौंрджрд░्рдп рдХो рднी рдоैंрдиे рд▓िрдЦा рд╣ै рддो рдЗрд╕рдХी рд╡िрд╕ंрдЧрддिрдпों рдХो рднी рдоैंрдиे рд░ेрдЦांрдХिрдд рдХिрдпा рд╣ै рдЕрдкрдиी рдХृрддिрдпों рдоें। рдПрдХ рд▓ंрдмे рд╕рдордп рд╕े рдХाрд╢ी рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ूँ, рдкрд░ рдРрд╕ा рд▓рдЧрддा рд╣ै, рдкрддा рдирд╣ीं рд╕рдордЭ рднी рдкाрдКंрдЧी рдХि рдирд╣ीं। рд╡िрд╢्рд╡рдиाрде рдХी рдирдЧрд░ी рдХो рд╕рдордЭ рдкाрдиा рдЗрддрдиा рдЖрд╕ाрди рддो рдирд╣ीं।
рдпрд╣ рдмрд╣ुрдд рд╣ी рджुрдЦрдж рд╣ै рдХि рдЖрдЬ рдХुрдЫ рд╕्рд╡ाрд░्рде рдХेрди्рдж्рд░िрдд рдоाрдирд╕िрдХрддा рд╡ाрд▓े рд▓ोрдЧ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рд╡ाрдж рдХो рдирдХाрд░ाрдд्рдордХ рдвंрдЧ рд╕े рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं, рдЖрдкрдХी рд╡ैрдЪाрд░िрдХ рдХृрддि 'рдЕрд░्рдеाрдд् рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рд╡ाрдж' рдЗрд╕ рдоुрдж्рджे рдХे рд╡िрд╡िрдз рдЖрдпाрдоों рдХा рддрде्рдпाрдд्рдордХ рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдХрд░рддी рд╣ै। рднाрд░рдд рдХी рд╡рд░्рддрдоाрди рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рдЖрдк рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рд╡ाрдж рдХो рдХिрд╕ рддрд░рд╣ рдкрд░िрднाрд╖िрдд рдХрд░ेंрдЧी?
рдиीрд░рдЬा рдоाрдзрд╡: рджेрдЦिрдП рдиूрддрди рдЬी, рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рд╡ाрдж рдХोрдИ рдирдпा рд╢рдм्рдж рднाрд░рдд рдХे рд▓िрдП рддो рдирд╣ीं рд╣ै। рдХ्рдпोंрдХि рд╡ैрджिрдХ рдордиीрд╖ा рдоें рднी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдФрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рд╡ाрдж рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рдеी। рдоैंрдиे рдкूрд░ी рдкुрд╕्рддрдХ рд╣ी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рд╡ाрдж рдХे рд╡िрднिрди्рди рдкрдХ्рд╖ों рдкрд░ рдХेंрдж्рд░िрдд рдХрд░рддे рд╣ुрдП рд▓िрдЦी। рд╕рдЪ्рдЪाрдИ рдпрд╣ी рд╣ै рдХि рдЖрдЬाрджी рдХे рдмाрдж рд╕े рдХुрдЫ рд▓ोрдЧों рдиे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рд╡ाрдж рдХो рдмрд╣ुрдд рд╣ी рд╕ंрдХुрдЪिрдд рдЕрд░्рдеों рдоें рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░рдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХिрдпा। рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рд╡ाрдж рдХा рдорддрд▓рдм рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рд╕े рдк्рд░ेрдо рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рдХिрд╕ी рд░ाрдЬрдиैрддिрдХ рдкाрд░्рдЯी рдХा рдЕрдиुрдпाрдпी рд╣ोрдиा рдоाрдд्рд░ рдирд╣ीं рд╣ोрддा рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рд╡ाрдж рдПрдХ рдмрд╣ुрдд рд╡्рдпाрдкрдХ рд╢рдм्рдж рд╣ै рдЬो рдЕрдкрдиे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХी рднौрдЧोрд▓िрдХ, рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ, рджाрд░्рд╢рдиिрдХ, рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рд╕ीрдоाрдУं рд╕े рд╣ोрддा рд╣ुрдЖ рдкूрд░े рд╡िрд╢्рд╡рдХрд▓्рдпाрдг рдХी рдмाрдд рдХрд░рддा рд╣ै। рд╡рд╕ुрдзैрд╡ рдХुрдЯुंрдмрдХрдо् рдХा рдиाрд░ा рджेрдиे рд╡ाрд▓े рднाрд░рдд рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рд╡ाрдж рдХे рд╕ंрдмंрдз рдоें рдХрдо рд╕े рдХрдо рдпрд╣ рдмाрдд 100% рд▓ाрдЧू рд╣ोрддी рд╣ै। рд╣рдоें рдпрд╣ рднी рдЬाрдирдиा рдЪाрд╣िрдП рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХेрд╡рд▓ рдХिрд╕ी рдХाрдЧрдЬ рдкрд░ рдкेंрд╕िрд▓ рд╕े рдЦींрдЪी рд╣ुрдИ рд▓рдХीрд░ рдоाрдд्рд░ рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдЗрд╕рдХी рднौрдЧोрд▓िрдХ, рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ, рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рд╡िрд░ाрд╕рдд рд╕े рд╣рдоाрд░ा рдЬो рд╕рд╣рдЬाрдд рд╕ंрдмंрдз рд╣ै, рдпा рдЬрди्рдо рд▓ेрддे рд╣ी рдЬिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдпрд╣ाँ рдХे рдкेрдб़, рдЭрд░рдиे, рдирджिрдпाँ, рдкрд╣ाрдб़, рд╕рдоुрдж्рд░ рд╕рдм рдЕрдкрдиे рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं, рдЕрдкрдиे рд╕े рд▓рдЧрдиे рд▓рдЧрддे рд╣ैं, рдпрд╣ рд▓рдЧाрд╡ рд╣рдоें рдЬрди्рдордЬाрдд рдоिрд▓ा рд╣ोрддा рд╣ै рдФрд░ рдпрд╣ी рдЬो рд▓рдЧाрд╡ рд╣ै, рдпा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХे рдк्рд░рддि рдк्рд░ेрдо рд╣ै, рд╣рдоाрд░े рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рд╡ाрдж рдХे рдоूрд▓ рдоें рд╣ै। рддो рдЕрдкрдиी рдХृрддि "рдЕрд░्рдеाрдд् рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рд╡ाрдж" рдоें рдоैंрдиे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рд╡ाрдж рдХे рд╡िрднिрди्рди рдЙрджाрд░ рдкрдХ्рд╖ों рдХो рд╕ाрдордиे рд▓ाрдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХिрдпा рд╣ै।
рдкिрдЫрд▓े рдХुрдЫ рд╕рдордп рд╕े рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдоें рд╡िрдорд░्рд╢ों рдХा рджौрд░ рдЪрд▓ рд░рд╣ा рд╣ै, рдЗрди рд╡िрдорд░्рд╢ों рдоें рд╕्рдд्рд░ी рд╡िрдорд░्рд╢ рдиे рд╕рдоाрдЬ рдХो рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХिрдпा। рдХ्рдпा рдЖрдкрдХो рд▓рдЧрддा рд╣ै рдХि рд╕्рдд्рд░ी рд╡िрдорд░्рд╢ рдХे рдиाрдо рдкрд░ рдЖрдЬ рдЬो рд╕ाрд╣िрдд्рдп рд╕рдоाрдЬ рдХो рдкрд░ोрд╕ा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै рдЙрд╕рд╕े рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХी рд╕्рдеिрддि рдоें рдХुрдЫ рд╕ुрдзाрд░ рдЖрдпेрдЧा рдпा рдлिрд░ рдпे рд╕рдм рдХोрд░े рд╢ोрд╢ेрдмाрдЬी рд╣ै।
рдиीрд░рдЬा рдоाрдзрд╡: рдЖрдкрдиे рдмिрд▓्рдХुрд▓ рд╕рд╣ी рдХрд╣ा рдХि рд╕्рдд्рд░ी рд╡िрдорд░्рд╢ рдХे рдиाрдо рдкрд░ рдЖрдЬ рдЬो рдХुрдЫ рднी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рд╕рдоाрдЬ рдоें рдкрд░ोрд╕ा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै, рд╡рд╣ рдХेрд╡рд▓ рдиाрд░ेрдмाрдЬी рд╣ै। рдЗрд╕рд╕े рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХी рд╕्рдеिрддि рдоें рдХोрдИ рд╕ुрдзाрд░ рдирд╣ीं рдЖрдиे рд╡ाрд▓ाрд╣ै। рдмрд▓्рдХि рдкрд░िрд╡ाрд░ рдЯूрдЯ рд░рд╣ा рд╣ै, рд╕рдоाрдЬ рд╡िрдЦंрдбिрдд рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै рдФрд░ рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд░ूрдк рдоें рдЬो рд╣рдоाрд░े рднाрд╡ी рдиाрдЧрд░िрдХ рд╣ैं, рдЙрдирдоें рд╕ंрд╕्рдХाрд░ों рдХा рдЕрднाрд╡ рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै। рдпрд╣ рд╕рдм рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै рддрдеाрдХрдеिрдд рд╕्рдд्рд░ी рд╡िрдорд░्рд╢ рдХे рдиाрдо рдкрд░। рдХुрдЫ рднрдЯрдХी рд╣ुрдИ рд╕्рдд्рд░िрдпों рдж्рд╡ाрд░ा рд╕рдоाрдЬ рдХो рдЬो рджिрдЧ्рдн्рд░рдоिрдд рдХрд░рдиे рдХा рдХाрд░्рдп рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै, рдЙрд╕рдХे рдХाрд░рдг।
рднाрд░рддीрдп рд╕्рдд्рд░ी рдХा рдПрдХ рдЙрдЬ्рдЬрд╡рд▓ рдЕрддीрдд рд░рд╣ा рд╣ै। рдмрд╕ рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░рдиे рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै। рдордз्рдп рдХाрд▓ рдоें рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХी рдЙрд╕ рд╕्рдеिрддि рдоें рдХ्рд╖рд░рдг рдХी рд░ेрдЦा рджिрдЦाрдИ рджेрддी рд╣ै рдЬो рдЙрд╕ рд╕рдордп рдХी рд░ाрдЬрдиैрддिрдХ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдХी рджेрди рд╣ै। рдкрд░ंрддु рдЬैрд╕े рд╣ी рд╕्рд╡ाрдзीрди рднाрд░рдд рдоें рд╕्рдд्рд░ी рдиे рдХрджрдо рд░рдЦा, рд╡рд╣ рдЕрдкрдиी рдкुрд░ाрдиी рд╕्рдеिрддि рдХो рдкुрдиः рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рд▓рдЧी рд╣ै। рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै। рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХोрдИ рдРрд╕ी рдЪीрдЬ рдирд╣ीं рд╣ै рдЬिрд╕рдХो рдПрдХाрдПрдХ рд╕ाрдордиे рд▓ाрдХрд░ рд░рдЦ рджिрдпा рдЬाрдП। рдпрд╣ рд╣ोрддा рд╣ै рдзीрд░े-рдзीрд░े। рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХी рд╕्рдеिрддि рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै। рд╕рд░рдХाрд░ों рдХे рдк्рд░рдпाрд╕ рд╕े, рд╕्рдд्рд░ी рдХे рд╕्рд╡рдпं рдХे рдЖрдд्рдо рдмрд▓ рдХे рдХाрд░рдг рдФрд░ рдкрд░िрд╡ाрд░ рдоें рдкुрд░ुрд╖ рд╕рджрд╕्рдпों рдХे рднी рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХे рдХाрд░рдг। рдЗрд╕ी рдкुрд░ुрд╖ рдХे рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдХो рдирдХाрд░рдиे рдХा рдПрдХ рдоूрд░्рдЦрддाрдкूрд░्рдг рдЕрднिрдпाрди рд╣ै рддрдеाрдХрдеिрдд рдЖрдЬ рдХा рд╕्рдд्рд░ी рд╡िрдорд░्рд╢। рд╣рдо рдкिрддा, рднाрдИ, рдкुрдд्рд░, рдкрддि рдХे рд░ूрдк рдоें рдкुрд░ुрд╖ рдХो рдирдХाрд░ рдХрд░ рдЕрдХेрд▓ेрдкрди рдХे рд╕ाрде рдирд╣ीं рдЪрд▓ рд╕рдХрддे। рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХे рдиाрдо рдкрд░ рд╕्рд╡рдЪ्рдЫंрджрддा рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджेрдиे рд╕े рд╣рдоाрд░ा рднाрд░рддीрдп рд╕рдоाрдЬ рдФрд░ рдкрд░िрд╡ाрд░ рдЯूрдЯेрдЧा। рдЗрд╕рд▓िрдП рднी рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै рдХि рд╕्рдд्рд░ी рд╡िрдорд░्рд╢ рдХो рднाрд░рддीрдпрддा рдХे рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рд╕े рджेрдЦрдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХिрдпा рдЬाрдП। рдЗрд╕ рдмिंрджु рдХो рдз्рдпाрди рдоें рд░рдЦрддे рд╣ुрдП рдоैंрдиे рдЕрдкрдиे рд▓рд▓िрдд рдиिрдмंрдз рд╢ैрд▓ी рдоें рдПрдХ рдХृрддि рд╕ाрд╣िрдд्рдп рд╕рдоाрдЬ рдХो рджी рд╣ै -"рднाрд░рддीрдп рд╕्рдд्рд░ी рд╡िрдорд░्рд╢" рдиाрдо рд╕े। рджेрдЦिрдП, рдЗрд╕рдХा рднी рдХोрдИ рдЕрд╕рд░ рджिрдЦाрдИ рдкрдб़рддा рд╣ै рдЕрдерд╡ा рдирд╣ीं?
рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рд╕े рдЖрдЧे рдмреЭрдХрд░ рдЖрдкрдХी рдХрд╣ाрдиिрдпों рдкрд░ рдмाрдд рдХрд░ें рддो рдЖрдкрдХी рдХрд╣ाрдиिрдпों рдХे рд╡िрд╖рдп рд╡ैрд╡िрдз्рдпрдкрд░рдХ рд╣ैं рдЬो рдоूрд▓рддः рдоाрдирд╡ीрдп рдоुрдж्рджों рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ैं। рдЗрди рдХрд╣ाрдиिрдпों рдоें рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ों рдХी рдмाрдд рд╣ै, рдорд╣िрд▓ा рдЕрд╕्рдоिрддा рдХे рдк्рд░рддि рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рд╣ै, рдкाрд░िрд╡ाрд░िрдХ рдФрд░ рдиैрддिрдХ рдоूрд▓्рдпों рдкрд░ рдЬोрд░ рд╣ै, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡िрдШрдЯрди рдкрд░ рдЪिंрддाрдПँ рд╣ैं, рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рд╡ाрдж рд╣ै, рднाрд░рддीрдп рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдЧौрд░рд╡ рд╣ै, рдХुрд▓ рдоिрд▓рдХрд░ рд╡े рд╕ाрд░े рдоुрдж्рджे рд╣ैं рдЬिрдирд╕े рднाрд░рддीрдп рд╕рдоाрдЬ рдмрдирддा рд╣ै। рдХ्рдпा рд╕ोрдЪрдХрд░ рдЖрдк рдХрд╣ाрдиी рдХे рд▓िрдП рдХिрд╕ी рд╡िрд╖рдп рдХा рдЪрдпрди рдХрд░рддी рд╣ैं?
рдиीрд░рдЬा рдоाрдзрд╡: рдиूрддрди рдЬी, рдоेрд░ी рдХрд╣ाрдиिрдпों рдХे рдмाрд░े рдоें рдЬो рдк्рд░рд╢्рди рдЖрдкрдиे рдХिрдпा, рдЙрди рдк्рд░рд╢्рдиों рдХे рд╕ाрд░े рдЙрдд्рддрд░ рднी рдЖрдкрдХे рдк्рд░рд╢्рдиों рдоें рд╣ी рдиिрд╣िрдд рд╣ैं। рдпрд╣ рд╕рдЪ рд╣ै рдХि рдХोрдИ рднी рдХрд╣ाрдиीрдХाрд░ рдЕрдкрдиा рд╡िрд╖рдп рд╕рдоाрдЬ рдХे рдмीрдЪ рд╕े рд╣ी рдЪुрдирддा рд╣ै। рдХрдИ рдмाрд░ рдХрдИ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдФрд░ рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдорд╕्рдпाрдПँ рднी рд▓ेрдЦрдХ рдХा рдз्рдпाрди рдЕрдкрдиी рдУрд░ рдЦींрдЪрддी рд╣ैं рдФрд░ рд╡рд╣ рдЙрди рд╡िрд╖рдпों рдкрд░ рдЕрдкрдиी рдХрд╣ाрдиिрдпों рдХा рддाрдиा-рдмाрдиा рдмुрдирддा рд╣ै। рдЬैрд╕े- рдоेрд░ी рдПрдХ рдХрд╣ाрдиी рд╣ै "рдкрдд्рдерд░рдмाрдЬ"। рдпрд╣ рдкूрд░े рд╡िрд╢्рд╡ рдХो рдкрддा рд╣ै рдХि рдХрд╢्рдоीрд░ рдХी рд╕рдорд╕्рдпा рдкрд╣рд▓े рдХ्рдпा рдеी, рдХिрд╕ рддрд░рд╣ рд╣рдоाрд░े рд╡ीрд░ рд╕ैрдиिрдХों рдХे рдКрдкрд░ рд╡рд╣ाँ рдкрдд्рдерд░рдмाрдЬी рдХी рдШрдЯрдиाрдПँ рд╣ोрддी рдеीं, рдХैрд╕े рдЖрддंрдХрд╡ाрджिрдпों рдХो рдХुрдЫ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдж्рд░ोрд╣ी рдЯाрдЗрдк рдХे рд▓ोрдЧ рд╢рд░рдг рджेрддे рдеे рдЬिрд╕рдХे рдХाрд░рдг рдкूрд░ा рдХрд╢्рдоीрд░ рдЕрд╢ांрдд рд░рд╣рддा рдеा। рдЖрддंрдХिрдпों рдХी рдпрд╣ рдШुрд╕рдкैрда рдХैрд╕े рд╣ोрддी рдеी, рдЙрд╕рдХे рдмाрдж рдХ्рдпा рд╣ोрддा рдеा, рдпрд╣ рдкूрд░े рд╡िрд╢्рд╡ рд╕े рдЫिрдкा рд╣ुрдЖ рдирд╣ीं рдеा। рддो рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдХे рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдоुрдж्рджे рднी рдХрд╣ाрдиिрдпों рдХे рд╡िрд╖рдп рдмрдиे рдоेрд░े।
рдЬрд░ूрд░ी рдирд╣ीं рдХि рдХрд╣ाрдиिрдпों рдХा рд╡िрд╖рдп рдЬो рд╣рдоाрд░े рд╡рд░्рддрдоाрди рд╕рдоाрдЬ рдоें рдШрдЯिрдд рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै, рд╡рд╣ рд╣ी рд╣ो। рд╡рд╣ рднी рд╣ोрддा рд╣ै, рдФрд░ рдХрдИ рдмाрд░ рдХिрд╕ी рдШрдЯрдиा рдХो рд╕ुрдирдХрд░, рдкрдв़рдХрд░ рдпा рдЪिрдд्рд░ рдоें рджेрдЦрдХрд░ рднी рдПрдХ рд▓ेрдЦрдХ рдХा рд╣ृрджрдп рд╡िрдЪрд▓िрдд рд╣ोрддा рд╣ै। рдПрдХ рдХрд╣ाрдиी рдоैंрдиे рд▓िрдЦी " рдкुрди्рдиो рдХे рджाрд░рдЬी", рдЬो рдЕрдоृрддрд╕рд░ рдоें рд╕рди् 1919 рдоें рдЬрд▓िрдпाँрд╡ाрд▓ा рдмाрдЧ рдХांрдб рд╣ुрдЖ рдеा, рдЙрд╕рдХे рдКрдкрд░ рдХेрди्рдж्рд░िрдд рд╣ै। рдмрддाрдиा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै рдХि рддрдоाрдо рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ рд╡ाрджों, рдЬैрд╕े рджрдХ्рд╖िрдгрдкंрде, рд╡ाрдордкंрде рдЖрджि рд╕े рдЕрд▓рдЧ рд╣рдЯрдХрд░ рдЙрд╕ рдХрд╣ाрдиी рдХो рд╕рднी рдиे рдкрд╕ंрдж рдХिрдпा। "рд╣ंрд╕" рдкрдд्рд░िрдХा рдоें рд╡рд╣ рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ुрдИ। рдЙрд╕рдХा рдХрдИ-рдХрдИ рдк्рд░ांрддों рдХे рд╢рд╣рд░ों рдоें рдиाрдЯ्рдп рдоंрдЪрди рд╣ुрдЖ। рдФрд░ рдЙрд╕ рдХрд╣ाрдиी рдХे рд▓िрдЦрдиे рдХे рдкीрдЫे рдк्рд░ेрд░рдгा рдмрдиा рдХैрд▓ेंрдбрд░ рдХा рдПрдХ рдЪिрдд्рд░, рдЬिрд╕рдоें рдЬрд▓िрдпाँрд╡ाрд▓ा рдмाрдЧ рдЪिрдд्рд░िрдд рдеा। рдПрдХ рдХुрдЖं рдеा, рд▓ाрд╢ें рдкрдЯी рд╣ुрдИ рдеीं, рдХुрдЫ рдмाрд╣рд░ рдмिрдЦрд░ी рд╣ुрдИ рдеीं। рдпाрдиी рдПрдХ рдоाрд░्рдоिрдХ рджृрд╢्рдп рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХрд░ рд░рд╣ा рдеा рд╡рд╣ рдЪिрдд्рд░। рд╕ंрдпोрдЧ рд╕े рд╡рд╣ рд╕рд░рдХाрд░ी рдХैрд▓ेंрдбрд░ рдоेрд░े рдЖрдХाрд╢рд╡ाрдгी рдХे рдЕрдкрдиे рдХрдХ्рд╖ рдХे рджीрд╡ाрд░ рдкрд░ рдЯंрдЧा рд╣ुрдЖ рдеा। рдПрдХ рджिрди рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХрд░рдХे рдоैं рдЖрдХрд░ рдЕрдкрдиे рдХрдХ्рд╖ рдоें рдмैрдаी рдеी рдФрд░ рдПрдХाрдПрдХ рдЙрд╕ рдХैрд▓ेंрдбрд░ рдХे рдЪिрдд्рд░ рдкрд░ рдоेрд░ा рдз्рдпाрди рдЪрд▓ा рдЧрдпा рдеा। рдк्рд░рддिрджिрди рджेрдЦрддी рдеी рдЙрд╕ рдХैрд▓ेंрдбрд░ рдХो, рдХोрдИ рдлрд░्рдХ рдирд╣ीं рдкрдб़рддा рдеा। рд▓ेрдХिрди рдЙрд╕ рджिрди рдЙрд╕े рдЪिрдд्рд░ рдиे рдз्рдпाрди рдЕрдкрдиी рдУрд░ рдЦींрдЪा рдФрд░ рдоेрд░े рдорди рдоें рдПрдХ рд╡िрдЪाрд░ рдЖрдпा рдХि рдЬрд░ूрд░ी рддो рдирд╣ीं рдХि рдЬाрд▓िрдпाँ рд╡ाрд▓े рдмाрдЧ рдоें рдЬिрддрдиी рднी рднीрдб़ рдЗрдХрдЯ्рдаा рд╣ुрдИ рдеी рд╡рд╣ рд╢рд╣ीрдж рд╣ोрдиे рдХे рд▓िрдП рдЕрдкрдиे рдорди рдХो рддैрдпाрд░ рдХрд░рдХे рдЧрдИ рдеी। ? рдмрд╣ुрдд рд╕ाрд░े рдРрд╕े рднी рд▓ोрдЧ рд░рд╣े рд╣ोंрдЧे рдЬो рдпूँ рд╣ी рдЪрд▓े рдЧрдП рд╣ोंрдЧे рдЙрдд्рд╕ुрдХрддाрд╡рд╢ рдФрд░ рд╡े рднी рдоाрд░े рдЧрдП। рдпाрдиी рдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ुрдП рднी рд╢рд╣ीрдж рд╣ो рдЧрдП। рдФрд░ рдЬो рдХुрдПँ рдоें рдЧिрд░े рдпा рдЬिрдирдХी рд▓ाрд╢ें рдкрдЯ рдЧрдпीं рд╡рд╣ाँ, рдмाрдж рдоें рдХ्рдпा рдЙрдирдХा рдЕрддा-рдкрддा рдЪрд▓ा? рдмрд╕ рдЗрд╕ рдПрдХ рд╡िрдЪाрд░ рд╕े рдоेрд░े рдорди рдоें рдПрдХ рдкूрд░ी рдХрд╣ाрдиी рдХा рддाрдиा-рдмाрдиा рддैрдпाрд░ рд╣ो рдЧрдпा рдеा। рдиाрдпिрдХा рдХे рд░ूрдк рдоें рд╡рд░्рддрдоाрди рдХी рдПрдХ рд╡ृрдж्рдз рдорд╣िрд▓ा рдЬिрд╕рдХे рдкрддि рдЙрд╕ рдЬрдирд╕рднा рдоें рд╕ुрдирдиे рдХे рд▓िрдП рдЧрдпे рдеे рдФрд░ рд╡рд╣ीं рд╢рд╣ीрдж рд╣ो рдЧрдпे рдХी рдХрд▓्рдкрдиा рдХी рдоैंрдиे। рд╡рд╣ рдЙрд╕ рд╕рдордп рдЧрд░्рднрд╡рддी рдеी। рдХिрд╕ рддрд░рд╣ рд╕े рдЕрдкрдиे рдкрддि рдХी рдЕрд╕ाрдордпिрдХ рдоृрдд्рдпु рд╕े рдХ्рд╖ुрдм्рдз рд╣ोрдХрд░ рд╡рд╣ рднी рдЖрдЬाрджी рдХे рдЖंрджोрд▓рди рд╕े рд╕्рд╡рдпं рдХो рдЬोрдб़ рд▓ेрддी рд╣ै। рджेрд╢ рдХे рдЖрдЬाрдж рд╣ोрдиे рдХे рдмाрдж рдЬिрд╕ рддрд░рд╣ рдХी рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों, рд▓ूрдЯ рдЦрд╕ोрдЯ, рдн्рд░рд╖्рдЯाрдЪाрд░ рд╡рд╣ рдЕрдкрдиे рд╕рдоाрдЬ рдоें рджेрдЦрддी рд╣ै, рдЙрд╕рдХा рдорди рдкрд╢्рдЪाрддाрдк рд╕े рднрд░ рдЙрдарддा рд╣ै। рдЕрдкрдиी рдкрддि рдХे рд╢рд╣ाрджрдд рдХो рд╡рд╣ рдпाрдж рдХрд░рддी рд╣ै рдФрд░ рдЙрдирдХी рддрд╕्рд╡ीрд░ рдХो рд╡рд╣ рдЖрдЬाрджी рдХे рдмाрдж рдЬो рд▓ोрдЧों рдХा рдоोрд╣рднंрдЧ рд╣ुрдЖ рдеा, рд╕ाрд░ी рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рд╕ुрдиाрддी рд╣ैं। рд╡рд╣ рдмूрдв़ी рд╕्рдд्рд░ी рдЕрдкрдиे рдкрддि рдХी рддрд╕्рд╡ीрд░ рдХो рдЬो рдХрд╣ाрдиी рд╕ुрдиा рд░рд╣ी рд╣ै, рдЙрд╕рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╣рдоाрд░े рдкाрдардХ рднी рдЖрдЬाрджी рдХे рдкрд╣рд▓े рдФрд░ рдЖрдЬाрджी рдХे рдмाрдж рдХे рдЕंрддрд░ рдХो рд╕ाрдл-рд╕ाрдл рд╕рдордЭ рдкाрддे рд╣ैं।
рддो рд╣рд░ рдХрд╣ाрдиी рдХे рдкीрдЫे рдХी рдПрдХ рдЕрд▓рдЧ рдХрд╣ाрдиी рд╣ोрддी рд╣ै рдиूрддрди рдЬी। рдХрднी-рдХрднी рд╡िрд╖рдп рдЖрдкрдХो рднीрддрд░ рддрдХ рдЖंрджोрд▓िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं। рдХрднी-рдХрднी рдЖрдк рдЕрдкрдиे рд╕рдоाрдЬ рдХो рджेрдЦрдХрд░ рд▓ोрдЧों рдХो рд╕рддрд░्рдХ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рднी рдХोрдИ рд╡िрд╖рдп рдЙрдаाрддे рд╣ैं। рдпрд╣ рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рдХрд░рддा рд╣ै рдХि рдХрд╣ाрдиी рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рд▓ेрдЦрдХ рдХौрди рд╕ा рд╡िрд╖рдп рдЪुрдиेрдЧा?
рджैрдиिрдХ рд╕рдоाрдЪाрд░рдкрдд्рд░ों рдоें рдЕрдХ्рд╕рд░ рдЖрдкрдХे рд▓рд▓िрдд рдиिрдмंрдз рдЫрдкрддे рд░рд╣рддे рд╣ैं, рдЖрдкрдХे рджो рд▓рд▓िрдд рдиिрдмंрдз рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рднी рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ो рдЪुрдХे рд╣ैं। рднाрд╖ा рдХा рд▓ाрд╡рдг्рдп, рд╕рд╣рдЬрддा, рдк्рд░рд╡ाрд╣рдордпрддा рдФрд░ рд╡िрд╖рдп рдХो рд░ोрдЪрдХ рдвंрдЧ рд╕े рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рдиे рдХी рд╡िрд╢िрд╖्рдЯрддा рд▓рд▓िрдд рдиिрдмंрдзों рдХा рдЖрдХрд░्рд╖рдг рд╣ोрддी рд╣ै। рдоूрд▓ рднाрд╡ рдХे рд╕ाрде -рд╕ाрде рд╕्рд╡рдпं рдХो рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдкाрдардХ рд╕े рдХिрд╕ рддрд░рд╣ рд╕ंрд╡ाрдж рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░ рдкाрддी рд╣ैं?
рдиीрд░рдЬा рдоाрдзрд╡: рдЬрд╣ाँ рддрдХ рд▓рд▓िрдд рдиिрдмंрдзों рдХा рд╕рд╡ाрд▓ рд╣ै рдиूрддрди рдЬी, рддो рд╡рд░्рддрдоाрди рдпुрдЧ рдоें рдк्рд░ाрдп: рдпрд╣ рд╡िрдзा рд▓ुрдк्рдд рд╣ोрдиे рдХे рдХрдЧाрд░ рдкрд░ рд╣ै। рдПрдХ рд▓ंрдмी рд╢ृंрдЦрд▓ा рд▓рд▓िрдд рдиिрдмंрдзрдХाрд░ों рдХी рд╣рдо рд▓ोрдЧ рджेрдЦрддे рд╣ैं, рдЬिрд╕рдоें рдХुрдмेрд░рдиाрде рд░ाрдп, рд╣рдЬाрд░ी рдк्рд░рд╕ाрдж рдж्рд╡िрд╡ेрджी, рдкंрдбिрдд рд╡िрдж्рдпाрдиिрд╡ाрд╕ рдоिрд╢्рд░ рдЬैрд╕े рдЬ्рдЮाрдиी рд╡िрдж्рд╡ाрди рд╣ुрдЖ рдХрд░рддे рдеे। рджुрд░्рднाрдЧ्рдп рд╕े рдЗрд╕ рд╢ृंрдЦрд▓ा рдоें рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рди рдХे рдмрд░ाрдмрд░ рд╣ै। рдоेрд░े рд▓рд▓िрдд рдиिрдмंрдзों рдХो рдкреЭрдХрд░ рдкंрдбिрдд рд╡िрдж्рдпाрдиिрд╡ाрд╕ рдоिрд╢्рд░ рдЬी рдоुрдЭे рд▓рдЧाрддाрд░ рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣िрдд рдХрд░рддे рд░рд╣рддे рдеे। рдПрдХ рдмाрд░ рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдоुрдЭрд╕े рдХрд╣ा рднी рдеा рдХि рдХрдеा рд╕ाрд╣िрдд्рдп рднрд▓े рд╣ी рд▓िрдЦрддी рд╣ो, рд▓ेрдХिрди рд▓рд▓िрдд рдиिрдмंрдз рд▓िрдЦрдиा рдордд рдЫोрдб़рдиा। рдкुрдд्рд░ी рдХी рддрд░рд╣ рдЙрдирдХा рд╕्рдиेрд╣ рдоुрдЭे рдоिрд▓рддा рдеा। рдоैं рдЙрди्рд╣ें рдмाрдмूрдЬी рдХрд╣ा рдХрд░рддी рдеी рдФрд░ рд╕рдЪ рдмрддाрдКं рддो рдоेрд░े рд▓рд▓िрдд рдиिрдмंрдзों рдХे рд╡े рдк्рд░рд╢ंрд╕рдХ рдеे। рдЙрдирдХे рдж्рд╡ाрд░ा рджी рдЧрдИ рдЗрд╕ рдк्рд░ेрд░рдгा рдХे рдХाрд░рдг рд╣ी рдоैं рдЖрдЬ рддрдХ рд▓рд▓िрдд рдиिрдмंрдз рд▓िрдЦрддी рд╣ूँ рдФрд░ рд╕ाрде рд╣ी рдЗрд╕ рд╡िрдзा рдоें рдоेрд░ी рдЕрдкрдиी рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ुрдЪि рд╣ै। рджрд░рдЕрд╕рд▓ рд▓рд▓िрдд рдиिрдмंрдзों рдХे рд▓ेрдЦрди рдХे рд▓िрдП рдХुрдЫ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рддрдд्рд╡ рд╣ोрддे рд╣ैं, рдЬैрд╕े -рдЖрдкрдХो рдЕрдкрдиे рдзрд░्рдо, рд╕ंрд╕्рдХृрддि, рджрд░्рд╢рди рдЖрджि рдХा рднी рдЬ्рдЮाрди рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП, рд╕ाрде рд╣ी рд╕ाрде рднाрд╖ा рдкрд░ рдкूрд░ा рдиिрдпंрдд्рд░рдг рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП। рдЗрд╕ рд╡िрдзा рдоें рдХрдеा рддрдд्рд╡ рдФрд░ рдиाрдЯ्рдп рддрдд्рд╡ рднी рд╕рдоाрд╣िрдд рд╣ोрддे рд╣ैं, рддो рдХाрд╡्рдпाрдд्рдордХ рдк्рд░рд╡ाрд╣ рднी рд╣ोрддा рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рд╡िрдЪाрд░ों рдХी рдк्рд░рдоुрдЦрддा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ोрддी рд╣ै, рдЬो рд╡рд░्рддрдоाрди рд╕े рдЕрддीрдд рдФрд░ рдЕрддीрдд рд╕े рднрд╡िрд╖्рдп рддрдХ рдХी рдпाрдд्рд░ा рдкाрдардХों рдХो рдХрд░рд╡ाрддी рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рд▓рд▓िрдд рдиिрдмंрдзों рдХे рд▓ेрдЦрди рдоें рдЕрдз्рдпрдпрди рдФрд░ рд╕рдЬрдЧ рдк्рд░рд╕्рддुрддि рдХी рднूрдоिрдХा рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рд╣ोрддी рд╣ै। "рдЪैрдд рдЪिрдд्рдд рдорди рдорд╣ुрдЖ" "рд╕ांрдЭी рдлूрд▓рди рдЪीрддि", рдпрд╣ рд░ाрдо рдХौрди рд╣ैं, ", "рднाрд░рдд рдХा рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рд╕्рд╡рднाрд╡ "рдЖрджि рдоेрд░े рд▓рд▓िрдд рдиिрдмंрдз рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рд╣ैं। рд╣िंрджी рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рджैрдиिрдХ рдЕрдЦрдмाрд░ों рдХे рд╕ंрдкाрджрдХीрдп рдкृрд╖्рда рдкрд░ рднी рдоेрд░े рд▓рд▓िрдд рдиिрдмंрдз рдк्рд░ाрдп рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ोрддे рд░рд╣рддे рд╣ैं। рд╕ंрддोрд╖ рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдЕрднी рднी рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдХे рдиिрдмंрдзों рдХे рдкाрдардХ рд╣ैं рддो рдпрд╣ рд╡िрдзा рд▓ुрдк्рдд рдирд╣ीं рд╣ोрдиे рдкाрдПрдЧी।
рднाрд░рддीрдп рд╕рдоाрдЬ рдоें рд╢्рд░ीрд░ाрдо рдХा рдЪрд░िрдд्рд░ рдПрдХ рдРрд╕ा рдЖрджрд░्рд╢ рдЪрд░िрдд्рд░ рд╣ै рдЬो рдЙрдд्рддрд░ рд╕े рджрдХ्рд╖िрдг рддрдХ рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рд╣ै। рдк्рд░рднु рд░ाрдо рдЕрдкрдиे рдорд░्рдпाрджिрдд рдЪрд░िрдд्рд░ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕рдоाрдЬ рдХे рд╕рдордХ्рд╖ рдПрдХ рдРрд╕ा рдЖрджрд░्рд╢ рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рдХрд░рддे рд╣ैं рдЬिрд╕рдХा рдЕрдиुрдХрд░рдг рд╡िрд╢्рд╡ рдоाрдирд╡рддा рдХे рд▓िрдП рдХрд▓्рдпाрдгрдХाрд░ी рд╣ै। рд╢्рд░ीрд░ाрдо рдХे рдЪрд░िрдд्рд░ рдХा рдЧाрдпрди рд╡िрд╢्рд╡ рдХी рд╕рдорд╕्рдд рднाрд╖ाрдУँ рдоें рд╣ुрдЖ рд╣ै। рдЖрдЬ рдЬрдм рд╣рд░ рддрд░рдл рд╡рд░्рдЬрдиाрдПँ рдЯूрдЯ рд░рд╣ी рд╣ैं, рдорд░्рдпाрджाрдУं рдХा рдЙрд▓्рд▓ंрдШрди рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै, рд░ाрдо рдФрд░ рднी рдк्рд░ाрд╕ंрдЧिрдХ рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं। рдЖрдкрдХी рдкुрд╕्рддрдХ 'рдпрд╣ рд░ाрдо рдХौрди рд╣ैं' рд▓िрдЦрдиे рдХे рдкीрдЫे рдоूрд▓ рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХ्рдпा рд░рд╣ा?
рдиीрд░рдЬा рдоाрдзрд╡: рдиूрддрди рдЬी, рд░ाрдо рд╣ी рдПрдХрдоाрдд्рд░ рд╡िрд╢्рд╡ рдХे рдРрд╕े рдЕрд╡рддाрд░ी рдкुрд░ुрд╖ рд╣ैं рдЬो рд╣рд░ рдордиुрд╖्рдп рдХे рд╣рд░ рдкрд▓ рдХे рд╕ाрдХ्рд╖ी рд╣ैं। рдЙрд╕рдХे рдЬрди्рдо рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдоृрдд्рдпु рддрдХ рдХे рд╕ाрдеी рд╣ैं рдФрд░ рдПрдХ рдиिрд░्рд╡िрд╡ाрджिрдд рд╕рдд्рдп рдХे рд░ूрдк рдоें рдЖрджिрдХाрд▓ рд╕े рд╣рдоाрд░े рд╕ाрде-рд╕ाрде рдЪрд▓ рд░рд╣े рд╣ैं। рдЙрдирдХे рд╕ाрде рд╣рдоाрд░ा рдПрдХ рдЖрдд्рдоीрдп рд░िрд╢्рддा рд╣ै। рддुрд▓рд╕ीрджाрд╕ рдХрд╣рддे рд╣ैं рдиा - рддोрд╕े рдоोрд╕े рдиाрддे рдЕрдиेрдХ। рддो рдЕрдиेрдХ рддрд░рд╣ рдХा рдиाрддा рд░ाрдо рдХे рд╕ाрде рдЗрд╕ рд╕ंрд╕ाрд░ рдоें рдЬрди्рдо рд▓ेрдиे рд╡ाрд▓े рд╣рд░ рдк्рд░ाрдгी рдХे рд╕ाрде рд╣ै рдЙрдирдХा। рд▓ेрдХिрди рдХिрддрдиी рд╡िрдЪिрдд्рд░ рдмाрдд рд╣ै рди рдХि рдПрдХ рд╣ी рд╕рдордп рдоें рд╡े рдиिрд░्рд╡िрд╡ाрджिрдд рдкрд░рдо рд╕рдд्рдп рднी рд╣ैं, рдФрд░ рдЗрд╕ рд╕ंрд╕ाрд░ рдоें рдЙрдирд╕े рдЕрдзिрдХ рд╡िрд╡ाрджिрдд рднी рдХोрдИ рджूрд╕рд░ा рдирд╣ीं рд╣ै।
рд░ाрдо рдХेрд╡рд▓ рд░ाрдЬा рд░рд╣े рд╣ोрддे, рдзрд░्рдоाрдЪाрд░्рдп рд░рд╣े рд╣ोрддे, рди्рдпाрдпी рд░рд╣े рд╣ोрддे, рддो рдЕрдм рддрдХ рдЗрддрдиे рд▓ंрдмे рдХाрд▓рдЦंрдб рдоें рдЙрдирдХा рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдЕрди्рдп рд░ाрдЬाрдУं, рдзрд░्рдоाрдЪाрд░्рдпों рдХी рддрд░рд╣ рд╕े рдордж्рдзिрдо рдкрдб़ рдЧрдпा рд╣ोрддा। рд▓ेрдХिрди рдХ्рдпा рдХाрд░рдг рд╣ै рдХि рдЕрдиेрдХ рд╡िрд╡ाрджों рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рд░ाрдо рдХा рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рд╡ैрд╕े рдХा рд╡ैрд╕ा рд╣ी рдмрдиा рд╣ुрдЖ рд╣ै?рдЖрдордЬрди рдХो рднी рд░ाрдо рдЙрддрдиे рд╣ी рдк्рд░िрдп рд╣ैं рдЬिрддрдиा рдПрдХ рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рдпा рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдХो। рддो рд░ाрдо рдХे рдЗрди्рд╣ीं рдЕрдиेрдХ рд░ूрдкों рдкрд░ рдЪिंрддрди - рдордирди рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдоैंрдиे рд▓рд▓िрдд рдиिрдмंрдз рд╢ैрд▓ी рдоें "рдпрд╣ рд░ाрдо рдХौрди рд╣ैं", рдХे рд╕ाрд░े рдиिрдмंрдз рд▓िрдЦे рд╣ैं। рдЗрд╕ рдкुрд╕्рддрдХ рдХा рд▓ोрдХाрд░्рдкрдг рдЕрдпोрдз्рдпा рдоें рдорд╣ंрдд рдиृрдд्рдп рдЧोрдкाрд▓рджाрд╕ рдЬी рдФрд░ рдоाрдирдиीрдп рдЗंрдж्рд░ेрд╢ рдЬी рдХी рдЙрдкрд╕्рдеिрддि рдоें рдЕрдпोрдз्рдпा рд╢ोрдз рд╕ंрд╕्рдеाрди рдоें рд╣ुрдЖ рдеा।
рдЕрднी рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдлीрдЬी рдоें рдмाрд░рд╣рд╡ाँ рд╡िрд╢्рд╡ рд╣िंрджी рд╕рдо्рдоेрд▓рди рд╣ुрдЖ рдЬिрд╕рдоें рд╡िрджेрд╢ рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдХी рдУрд░ рд╕े рднाрд░рдд рдХा рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдд्рд╡ рдХрд░рдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рдЖрдкрдХो рдоिрд▓ा। рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдХे рд╕рдо्рдоेрд▓рдиों рдХे рдЖрдпोрдЬрди рд╣िंрджी рдХी рд╡ैрд╢्рд╡िрдХрддा рдХे рд▓िрдП рдХिрддрдиे рдЙрдкрдпोрдЧी рд╣ैं?
рдиीрд░рдЬा рдоाрдзрд╡: 12рд╡ें рд╡िрд╢्рд╡ рд╣िंрджी рд╕рдо्рдоेрд▓рди, рдлिрдЬी рдоें рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдоुрдЭे рднी рднेрдЬा рдеा рдЕрдкрдиे рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдоंрдбрд▓ рдоें। рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдХे рд╕рдо्рдоेрд▓рдиों рдХा рд╡िрд╢्рд╡ рдХे рдКрдкрд░ рдк्рд░рднाрд╡ рддो рдкрдб़рддा рд╣ै рд╣िंрджी рдХो рд▓ेрдХрд░। рднाрд░рдд рдХे рд▓ोрдЧ, рднाрд░рдд рдХी рд╕рд░рдХाрд░ рд╕рдЬрдЧ рд╣ै, рдпрд╣ рднी рд╕ंрджेрд╢ рдкूрд░े рд╡िрд╢्рд╡ рдХो рдЬाрддा рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рд╣рдо рднाрд░рддीрдп рд▓ोрдЧों рдХो рд╡िрдЪाрд░ рдХрд░рдиा рд╣ै рдХि рдЕрдкрдиे рдЫोрдЯे-рдЫोрдЯे рдиिрд╣िрдд рд╕्рд╡ाрд░्рдеों рдХो рд▓ेрдХрд░ рд╣िंрджी рдХो рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕े рд▓ाрдЧू рдХрд░рдиे рдоें рд╣рдоाрд░ी рдЬो рдЙрджाрд╕ीрдирддा рд╣ै, рд╡рд╣ рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рд╕ंрдШ рдоें рд╣िंрджी рдХो рдк्рд░рддिрд╕्рдеाрдкिрдд рд╣ोрдиे рдоें рдмाрдзा рдмрди рд░рд╣ी рд╣ै। рдЖрдк рджेрдЦेंрдЧे рдХि рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рд╕ंрдШ рдоें рдЬो 6 рднाрд╖ाрдПँ рд╕्рд╡ीрдХृрдд рд╣ैं, рд╡े рд╕рдм рдХी рд╕рдм рдЕрдкрдиे рджेрд╢ рдХी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рднाрд╖ाрдПँ рд╣ैं। рд╣рдо рдЕрдкрдиे рджेрд╢ рдоें рд╣िंрджी рдХो рдЕрднी рд░ाрдЬрднाрд╖ा рдХे рд░ूрдк рдоें рднी рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕े рд▓ाрдЧू рдирд╣ीं рдХрд░ рдкाрдП рд╣ैं। рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рдХा рд╡рд░्рдЪрд╕्рд╡ рдмрдиा рд╣ुрдЖ рд╣ै। рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рднाрд╖ा рдЬрдм рддрдХ рд╣िंрджी рдирд╣ीं рдмрдиेрдЧी, рддрдм рддрдХ рд╣рдоें рд▓рдЧрддा рд╣ै рдХि рдХोрдИ рдкрд░िрдгाрдо рд╣рдоाрд░े рд╕ाрдордиे рдирд╣ीं рдЖ рдкाрдПрдЧा। рдпрд╣ рднी рд╕рдЪ рд╣ै рдХि рдкूрд░े рд╡िрд╢्рд╡ рдоें рдмрд╣ुрдд рд╕ाрд░े рджेрд╢ों рдоें рд╣िंрджी рдмोрд▓ी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै, рд╕рдордЭी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै, рдкрдв़ाрдИ рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЕрдкрдиे рджेрд╢ рдоें рдХрд╣ीं рдиा рдХрд╣ीं рдЕрдкेрдХ्рд╖िрдд рддो рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ै। рдЗрд╕ рдУрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХो рднी рдз्рдпाрди рджेрдиा рд╣ोрдЧा рдФрд░ рдЗрд╕ рдУрд░ рд╣рдо рднाрд░рддीрдпों рдХो рднी рдз्рдпाрди рджेрдиा рдкрдб़ेрдЧा।
рдЖрдк рдЖрдХाрд╢рд╡ाрдгी рдоें рдЙрдЪ्рдЪ рдЕрдзिрдХाрд░ी рдХे рдкрдж рд╕े рд╕ेрд╡ा рдиिрд╡ृрдд्рдд рд╣ुрдИ рд╣ैं, рдХिрд╕ рддрд░рд╣ рдХे рдЕрдиुрднрд╡ рдЖрдкрдХो рдЗрд╕ рд╕ेрд╡ा рдоें рд░рд╣рддे рд╣ुрдП рдоिрд▓े, рдЦрдЯ्рдЯे рднी рдФрд░ рдоीрдаे рднी। рд░ेрдбिрдпो рдХा рдХाрд▓ा рдЕрдз्рдпाрдп рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЖрдкрдиे рдкाрдардХों рддрдХ рдЖрдХाрд╢рд╡ाрдгी рдХे рдХिрди рд╡िрд╖рдпों рдХो рдкрд╣ुँрдЪाрдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХी рд╣ै?
рдиीрд░рдЬा рдоाрдзрд╡: рд╕ंрдШ рд▓ोрдХ рд╕ेрд╡ा рдЖрдпोрдЧ рдж्рд╡ाрд░ा рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдЕрдзिрдХाрд░ी рдЖрдХाрд╢рд╡ाрдгी/ рджूрд░рджрд░्рд╢рди рдХे рд░ूрдк рдоें рдоेрд░ा рдЪрдпрди рд╣ुрдЖ рдеा। рдЙрд╕ рдиौрдХрд░ी рдХो рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЕрдиेрдХ рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдЦрдЯ्рдЯे рдоीрдаे, рдЙрддाрд░ рдЪрдв़ाрд╡ рд╡ाрд▓े рдЕрдиुрднрд╡ рднी рд╣ुрдП, рдЬो рдк्рд░ाрдпः рд╕рднी рдХो рд╣ोрддे рд╣ैं। рдоेрд░े рд╕ाрде рдХुрдЫ рдЬ्рдпाрджा рдЗрд╕рд▓िрдП рд╣ुрдЖ рдХि рдоैं рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ी рд╣ी рдирд╣ीं рдеी, рд╕ाрде рд╣ी рд╕ाрде рдоें рд▓िрдЦрддी рднी рдеी рдФрд░ рд▓ेрдЦрди рднी рдРрд╕े рдмिंрджुрдУं рдкрд░, рдРрд╕े рд╡िрд╖рдпों рдкрд░, рдЬो рдХрдИ рдмाрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рдкॉрд▓िрд╕ी рдХे рдЦिрд▓ाрдл рд╣ोрддे рдеे। рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рд▓िрдП рддिрдм्рдмрдд рдХा рдоुрдж्рджा। рд╕рди् 2006 рдоें рдоेрд░ा рдЙрдкрди्рдпाрд╕ "рдЧेрд╢े рдЬрдо्рдкा" рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ुрдЖ। рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рдкॉрд▓िрд╕ी рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдеा। рдЗрд╕рд▓िрдП рд╡िрднाрдЧ рдоें рдоुрдЭे рдХрдИ рддрд░рд╣ рд╕े рдкрд░ेрд╢ाрди рдХрд░рдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ें рдХी рдЧрдИं। рдпрд╣ाँ рддрдХ рдХрд╣ा рдЧрдпा рдХि рдЖрдк рдХी рдиौрдХрд░ी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै। рдЗрд╕ी рддрд░рд╣ рдХे рди рдЬाрдиे рдХिрддрдиे рдЕрдиुрднрд╡ рд╣ुрдП। рдЙрдирдХा рд╡рд░्рдгрди рдЕрдм рдХ्рдпा рдХрд░ूं?рдЕрдм рддो рд╕ेрд╡ा рдоुрдХ्рдд рд╣ो рдЪुрдХी рд╣ूँ। рддो рдЙрдирдХे рдЖрдЧ्рд░рд╣ों рдФрд░ рджुрд░ाрдЧ्рд░рд╣ों рдХी рдЪрджрд░िрдпा рдоैं рдЙрди्рд╣ीं рдХो рд╕ौंрдкрддी рд╣ूँ। рдПрдХ рдФрд░ рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╕े рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ो рдЬाрдПрдЧा। рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдХा рдПрдХ рдиिрдпрдо рд╣ै, рдЬो рдорд╣िрд▓ा рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдкрд░ рдХुрдЫ рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рд▓ाрдЧू рд╣ोрддा рд╣ै, рдХि рдЕрдкрдиे рд╕рд░्рд╡िрд╕ рдХे рдЕंрддिрдо рджो рд╡рд░्рд╖ों рдоें рдЙрди्рд╣ें рдЕрдкрдиा рд╣ोрдордЯाрдЙрди рдпाрдиी рдЧृрд╣ рдЬрдирдкрдж рдЕрд╡рд╢्рдп рдоिрд▓ेрдЧा, рд▓ेрдХिрди рдоेрд░े рд╕ाрде рдРрд╕ा рдирд╣ीं рд╣ुрдЖ। рдоेрд░ा рдЯ्рд░ांрд╕рдлрд░ рджूрд╕рд░ी рдЬрдЧрд╣ рдкрд░ рдХिрдпा рдЧрдпा рдФрд░ рдоेрд░े рдиिрд╡ेрджрди рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рдоुрдЭे рдоेрд░ा рдЧृрд╣ рдЬрдирдкрдж рдирд╣ीं рджिрдпा рдЧрдпा। рдРрд╕ी рд╣ी рдЕрдиेрдХ рдмाрддें рд╣ैं, рдЬिрди्рд╣ें рдЬрдм рдоैं рдпाрдж рдХрд░ рд▓ेрддी рд╣ूँ рддो рд╕рд░्рд╡िрд╕ рдкीрд░िрдпрдб рдХा рдЕрдиुрднрд╡ рдХрдб़рд╡ाрд╣рдЯ рдоें рдмрджрд▓ рдЬाрддा рд╣ै।
рд╣ाँ, рд╡िрд╖рдп рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮ рдХे рд░ूрдк рдоें рдоैं рдиि:рд╢ुрд▓्рдХ рдХाрд╢ी рд╡िрдж्рдпाрдкीрда рд╡ाрд░ाрдгрд╕ी рдоें рдкрдд्рд░рдХाрд░िрддा рдХे рдЫाрдд्рд░ों рдХा рдПрдХ рдкीрд░िрдпрдб рд▓ेрдиे рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдж्рд╡ाрд░ा рдЖрдоंрдд्рд░िрдд рдеी। рдпрд╣ рд╕िрд▓рд╕िрд▓ा рдХрдИ рд╡рд░्рд╖ों рддрдХ рдЪрд▓ा। рдЗрд╕ рджौрд░ाрди рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеिрдпों рдиे рдоुрдЭрд╕े рдиिрд╡ेрджрди рдХिрдпा рдХि рд░ेрдбिрдпो рдкрд░ рд╣िंрджी рдоें рдХोрдИ рдоैрдЯेрд░िрдпрд▓ рд╣рдо рд▓ोрдЧों рдХो рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рджेрдиे рдХे рд▓िрдП рдирд╣ीं рдоिрд▓рддा рд╣ै। рдХृрдкрдпा рдЖрдк рдЬो рд▓ेрдХ्рдЪрд░ рджेрддी рд╣ैं рдЙрд╕े рд╣ी рдпрджि рдкुрд╕्рддрдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЫрдкрд╡ा рджें рддो рд╣рдо рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеिрдпों рдХा рдмрд╣ुрдд рднрд▓ा рд╣ो рдЬाрдПрдЧा। рддो, рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеिрдпों рдХे рдЖрдЧ्рд░рд╣ рдкрд░ рд╣ी рдоैंрдиे рдЙрд╕ рд╕рдордп " рд░ेрдбिрдпो рдХा рдХрд▓ा рдкрдХ्рд╖" рдиाрдо рд╕े рдПрдХ рдкुрд╕्рддрдХ рд▓िрдЦी рдеी, рдЬिрд╕े рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдк्рд░рдХाрд╢рди рд╡ाрд░ाрдгрд╕ी рдиे рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рдХिрдпा рдеा। рддрдм рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдЖрдЬ рддрдХ рд░ेрдбिрдпो рдХी рджुрдиिрдпा рдоें рдмрд╣ुрдд рддрдХрдиीрдХी рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдЖ рдЪुрдХे рд╣ैं, рдЗрд╕рд▓िрдП рдоैं рдпрд╣ рдирд╣ीं рдХрд╣ рд╕рдХрддी рдХि рд╡рд╣ рдкुрд╕्рддрдХ рдЖрдЬ рднी рдк्рд░ाрд╕ंрдЧिрдХ рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЕрдкрдиी рд╡िрд╖рдпрд╡рд╕्рддु рдХे рдоाрдорд▓े рдоें рд╡рд╣ рд╣рдоेрд╢ा рдк्рд░ाрд╕ंрдЧिрдХ рд░рд╣ेрдЧी।
рдЕрд░े, рд╣рдо рд╣िрдЬреЬे рд╣ैं, рдЗंрд╕ाрди рдеोреЬे рд╣ी рд╣ैं рдЬो рдоुँрд╣ рдлेрд░ рд▓ें, рдЖрдкрдХे рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдпрдорджीрдк рдХी рдпрд╣ рдкंрдХ्рддि рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХी рдЯैрдЧрд▓ाрдЗрди рд╣ै, рд╡्рдпाрдкрдХ рдЕрд░्рде рдоें рджेрдЦें рддो рдЗрд╕рдХे рдЧрд╣рд░े рдоाрдпрдиे рд╣ैं। рдПрдХ рдЬाрдЧрд░ूрдХ рдФрд░ рд╕рдЪेрддрди рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ рд╣ोрдиे рдХे рдиाрддे рдЖрдк рдЕрдкрдиे рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдкाрдардХों рдХो рдХ्рдпा рд╕рди्рджेрд╢ рджेрдиा рдЪाрд╣рддी рд╣ैं?
рдиीрд░рдЬा рдоाрдзрд╡: рдерд░्рдб рдЬेंрдбрд░ рдкрд░ рдоैंрдиे рдПрдХ рдЙрдкрди्рдпाрд╕" рдпрдорджीрдк "рд▓िрдЦा рдЬो рд╕рди् 2002 рдоें рд╕ाрдордпिрдХ рдк्рд░рдХाрд╢рди рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рд╕े рдЖрдпा рдеा। рдкाрдардХ рдФрд░ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рд╕рдоाрдЬ рдХे рд▓ोрдЧ рднी рдпрд╣ рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░рддे рд╣ैं рдХि рд╣िंрджी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХा рдпрд╣ рдкрд╣рд▓ा рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рд╣ै рдЬो рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕े рдерд░्рдб рдЬेंрдбрд░ рдХी рдЖंрддрд░िрдХ рдд्рд░ाрд╕рджी рдФрд░ рдкीрдб़ा рдкрд░ рдХेंрдж्рд░िрдд рд╣ै। рдЗрд╕ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХे рдк्рд░рдХाрд╢рди рдХे 12-15 рд╡рд░्рд╖ों рдмाрдж рдЕрди्рдп рдЕрдиेрдХ рд▓ेрдЦрдХों рдиे рднी рдЗрд╕ рд╡िрд╖рдп рдХो рдЕрдкрдиी рд░рдЪрдиा рдХा рдоाрдз्рдпрдо рдмрдиाрдпा।
рднाрд░рдд рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдоाрдирдиीрдп рд╢्рд░ी рд░ाрдордиाрде рдХोрд╡िंрдж рдЬी рдХे рд╣ाрдеों рдерд░्рдб рдЬेंрдбрд░ рдФрд░ рддिрдм्рдмрддी рд╢рд░рдгाрд░्рдеिрдпों рдХी рдЕрд╣िंрд╕рдХ рдоुрдХ्рддि рд╕ाрдзрдиा рдкрд░ рдк्рд░рдердо рд▓ेрдЦрдиी рдЪрд▓ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдоुрдЭे рдиाрд░ी рд╢рдХ्рддि рдкुрд░рд╕्рдХाрд░- 2021 рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рднी рдХिрдпा рдЧрдпा। рдПрдХ рддрд░рд╣ рд╕े рдоेрд░े рдж्рд╡ाрд░ा рд▓िрдЦे рдЧрдП рдЗрди рджो рдЕрдирдЫुрдП рд╡िрд╖рдпों рдХो рднाрд░рдд рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдж्рд╡ाрд░ा рд░ेрдЦांрдХिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा। рдпрд╣ рдоेрд░े рд▓िрдП рдмрд╣ुрдд рдЧौрд░рд╡ рдХा рдХ्рд╖рдг рдеा рдФрд░ рдЖрдЬ рднी рдоैं рдЕрдкрдиी рд▓ेрдЦрдиी рдХो рдЗрд╕ рдмाрдд рдХे рд▓िрдП рдзрди्рдп рдоाрдирддी рд╣ूँ рдХि рдоेрд░े рдЗрди рдЙрдкрди्рдпाрд╕ों рдиे рднाрд░рдд рдХे рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХा рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдд्рд╡ рдХिрдпा рд╣ै।
рдЕрди्рдп рджिрд╡्рдпांрдЧ рдмрдЪ्рдЪों рдХी рддрд░рд╣ рд╕े рд╣ी рдерд░्рдб рдЬेंрдбрд░ рдХे рдмрдЪ्рдЪों рдХी рднी рдкाрд░िрд╡ाрд░िрдХ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕्рд╡ीрдХाрд░्рдпрддा рд╣ो, рдЙрди्рд╣ें рд╡े рд╕ाрд░ी рд╕ुрд╡िрдзाрдПँ рдоिрд▓ें рдЬो рдХिрд╕ी рднी рднाрд░рддीрдп рдиाрдЧрд░िрдХ рдХो рдоिрд▓рддी рд╣ैं, рдЙрдирдХे рд▓िрдП рд╢िрдХ्рд╖ा, рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдоें рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рдЬैрд╕ी рд╕ुрд╡िрдзा рджेрдХрд░ рдЙрди्рд╣ें рдоुрдЦ्рдп рдзाрд░ा рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпा рдЬाрдП, рдпे рддрдоाрдо рдоांрдЧें рдоैंрдиे рдЕрдкрдиे рдЗрд╕ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдХी рдеी। рдФрд░ рдпрд╣ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХी рдоौрди рд╡िрдЬрдп рдХрд╣ी рдЬाрдПрдЧी рдХि рдмिрдиा рдХिрд╕ी рдЬुрд▓ूрд╕, рдзрд░рдиा, рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдХे рдоाрдирдиीрдп рдЙрдЪ्рдЪрддрдо рди्рдпाрдпाрд▓рдп рдиे рдерд░्рдб рдЬेंрдбрд░ рдХे рд▓ोрдЧों рдХो рд╡े рд╕ाрд░ी рд╕ुрд╡िрдзाрдПँ рд╕ाрд░े рдЕрдзिрдХाрд░ рд╕рди् 2014 рдоें рджे рджिрдП।
рд╕ाрд╣िрдд्рдп рд╕े рд╣рдЯрдХрд░ рдХुрдЫ рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХे рдмाрд░े рдоें рднी рдЕрдкрдиे рдкाрдардХों рдХो рдХुрдЫ рдмрддाрдЗрдП, рдЬैрд╕े рдЖрдкрдХा рдоाрдпрдХा, рдЖрдкрдХी рд╢िрдХ्рд╖ा рджीрдХ्рд╖ा рдЖрджि। рдиीрд░рдЬा рд╕े рдиीрд░рдЬा рдоाрдзрд╡ рдмрдирдиे рдХा рд╕рдлрд░ рдХैрд╕ा рд░рд╣ा?
рдиीрд░рдЬा рдоाрдзрд╡: рдиूрддрди рдЬी, рдкрд╣рд▓ा рдк्рд░рд╢्рди рдЖрдкрдиे рдоेрд░े рдкрд░िрд╡ाрд░, рдоेрд░ी рд╢िрдХ्рд╖ा рджीрдХ्рд╖ा рдХे рдмाрд░े рдоें рдХिрдпा рд╣ै рдФрд░ рджूрд╕рд░ा рдиीрд░рдЬा рд╕े рдиीрд░рдЬा рдоाрдзрд╡ рдмрдирдиे рдХा рд╕рдлрд░। рдоेрд░े рд╕рдлрд░ рдкрд░ рдПрдХ рдкूрд░ी рдкुрд╕्рддрдХ рд▓िрдЦी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै рдЗрд╕рд▓िрдП рдмрд╣ुрдд рд╕ंрдХ्рд╖ेрдк рдоें рдЖрдкрд╕े рдмрддाрдКंрдЧी।
рдкिрддाрдЬी рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдеे। рдоाँ рдПрдХ рдзрд░्рдордиिрд╖्рда рдорд╣िрд▓ा рдеीं। рджोрдиों рдХे рд╕ंрд╕्рдХाрд░ों рдиे рдоेрд░ा рдкाрд▓рди рдкोрд╖рдг рдХिрдпा। рдЬौрдирдкुрд░ рдХे рдПрдХ рд╕ुрджूрд░ рдЧांрд╡ рдХोрддрд╡ाрд▓рдкुрд░ рдоें рдоेрд░ा рдЬрди्рдо рд╣ुрдЖ рдеा। рдкिрддाрдЬी рдХे рд╕ाрде рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдкрд░ рдмैрдардХрд░ рдоैंрдиे рддрдоाрдо рдкाрда рдкрдв़े рдЬो рдЖрдЬ рднी рдоेрд░े рдЕंрдзेрд░ों рдоें рджीрдП рдХी рддрд░рд╣ рдЯिрдордЯिрдоाрддे рд╣ैं рдФрд░ рдоेрд░े рд░ाрд╕्рддों рдХो рд╕ुрдЧрдо рдмрдиाрддे рд╣ैं। рдЧांрд╡ рдХी рдк्рд░ाрдЗрдорд░ी рдкाрдард╢ाрд▓ा рд╕े рдХрдХ्рд╖ा 5 рддрдХ рдХी рд╢िрдХ्рд╖ा рд╣ुрдИ। рдЙрд╕рдХे рдмाрдж рдЬрд╣ाँ рдЬрд╣ाँ рдкिрддाрдЬी рдХा рдЯ्рд░ांрд╕рдлрд░ рд╣ोрддा рдеा, рд╡рд╣ाँ-рд╡рд╣ाँ рдоैं рдЙрдирдХे рд╕ाрде рд░рд╣рддी рдеी, рдФрд░ рдоेрд░ी рдкрдв़ाрдИ рдЪрд▓рддी рдеी। рдХрдХ्рд╖ा 9 рд╕े рдоैं рдмрдиाрд░рд╕ рдХे рдПрдХ рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдоें рдкрдв़рдиे рдХे рд▓िрдП рдЖ рдЧрдИ рдеी। рд╡рд╣ाँ рд╣ॉрд╕्рдЯрд▓ рдоें рд░рд╣рдХрд░ рдкрдв़ाрдИ рдХрд░рддी рдеी। рдЖрдк рд╕рдордЭ рд╕рдХрддी рд╣ैं рдХि рдПрдХ рдЧाँрд╡ рдХी рд▓рдб़рдХी рдЬрдм рдЕрдХेрд▓े рд╣ॉрд╕्рдЯрд▓ рдоें рд░рд╣рдиे рд▓рдЧрддी рд╣ै рддो рдЧाँрд╡ рдоें рддрдоाрдо рддрд░рд╣ рдХी рдлुрд╕рдлुрд╕ाрд╣рдЯें рдЬрди्рдо рд▓ेрдиे рд▓рдЧрддी рд╣ैं। рд▓рдб़рдХी рдФрд░ рдоाँ-рдмाрдк рд╕े рджूрд░? рдоेрд░े рд╕ाрде рднी рдРрд╕ा рд╣ुрдЖ। рд▓ोрдЧों рдХो рд▓рдЧा рдХि рдмेрдЯी рдЕрдХेрд▓े рдХрд╣ीं рд░рд╣ рд░рд╣ी рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рдкिрддाрдЬी рдЕрдкрдиे рдиिрд░्рдгрдп рдкрд░ рдЕрдбिрдЧ рдеे। рдЙрди्рд╣ें рдоुрдЭे рдкрдв़ाрдиा рдеा рддो, рдкрдв़ाрдиा рдеा। рдиाрддे рд░िрд╢्рддेрджाрд░ рд╡िрд╡ाрд╣ рдХे рд▓िрдП рдЬ्рдпाрджा рдЪिंрддिрдд рд╣ोрддे рд╣ैं, рд╕ो рдоेрд░े рднी рдеे। рд▓ेрдХिрди рдкिрддाрдЬी рдиे рд╕ाрдл рдордиा рдХрд░ рджिрдпा рдХि рдЬрдм рддрдХ рдмेрдмी (рдоेрд░ा рдШрд░ рдХा рдиाрдо рдмेрдмी рд╣ै) рдХी рдкрдв़ाрдИ рдкूрд░ी рдирд╣ीं рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै рдФрд░ рд╡рд╣ рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░ рдирд╣ीं рдмрди рдЬाрддी рд╣ै, рддрдм рддрдХ рдЗрд╕рдХा рд╡िрд╡ाрд╣ рдирд╣ीं рдХрд░ूंрдЧा। рддो рдкिрддा рдХे рджृрдв़ рдиिрд╢्рдЪрдп рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдЙрдирдХी рдмेрдмी рдЕрдкрдиी рд╢िрдХ्рд╖ा- рджीрдХ्рд╖ा рдмрдиाрд░рд╕ рдХे рдЙрд╕े рдЖрд░्рдп рдорд╣िрд▓ा рдХॉрд▓ेрдЬ рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдХाрд╢ी рд╣िंрджू рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдоें рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рд╡िрд╖рдп рдоें рдкीрдПрдЪ.рдбी. рдХрд░рдиे рддрдХ рдкूрд░ी рдХрд░рддी рд░рд╣ी। рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рд▓ोрдХ рд╕ेрд╡ा рдЖрдпोрдЧ рдж्рд╡ाрд░ा рд╢ैрдХ्рд╖िрдХ рд╕ेрд╡ा рдФрд░ рдлिрд░ рд╕ंрдШ рд▓ोрдХ рд╕ेрд╡ा рдЖрдпोрдЧ рдж्рд╡ाрд░ा рдЖрдХाрд╢рд╡ाрдгी, рджूрд░рджрд░्рд╢рди рдоें рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдЕрдзिрд╢ाрд╕ी рдХे рд░ूрдк рдоें рдПрдХ рд░ाрдЬрдкрдд्рд░िрдд рдЕрдзिрдХाрд░ी рдмрдирдХрд░ рдЕрдкрдиे рдкिрддा рдХे рд╕рдкрдиों рдХो рдкूрд░ा рдХिрдпा। рдбॉ. рдмेрдиी рдоाрдзрд╡ рд╕े рд╡िрд╡ाрд╣ рд╣ुрдЖ рддो рдЕрдкрдиे рд╕рд░рдиेрдо рдХो рд╣рдЯाрдХрд░ рдоैंрдиे рдЙрдирдХा рдоाрдзрд╡ рд▓े рд▓िрдпा। рд╣рдоाрд░ी рдк्рд░ाрдЪीрди рдкрд░ंрдкрд░ा рднी рд░рд╣ी рд╣ै рдХि рдкрддि рдХा рдиाрдо "рд╡ाрдЧрд░्рдеाрд╡िрд╡ рд╕рдо्рдкृрдХ्рддौ" рдХी рддрд░рд╣ рд╕े рдЬुрдб़ा рд░рд╣ा рд╣ै। рдоुрдЭे рднी рдоाрдзрд╡ рдмрдирдиा рдЕрдЪ्рдЫा рд▓рдЧा рдеा। рдмेрдиी рдоाрдзрд╡ рдФрд░ рдиीрд░рдЬा рдоाрдзрд╡ рдХे рджाрдо्рдкрдд्рдп-рд╕рдлрд░ рдХे рдмाрд░े рдоें рдлिрд░ рдХрднी рдЪрд░्рдЪा рдХрд░ूंрдЧी।
***
рд╕ाрдХ्рд╖ाрдд्рдХाрд░рдХрд░्рддा: рдбॉ рдиूрддрди рдкाрдг्рдбेрдп, рд╢िрдХ्рд╖ा рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рдЕрдзीрдирд╕्рде рдХाрд░्рдпाрд▓рдп рдХेंрдж्рд░ीрдп рд╣िंрджी рдиिрджेрд╢ाрд▓рдп рдоें рд╕рд╣ाрдпрдХ рдиिрджेрд╢рдХ рдкрдж рдкрд░ рдХाрд░्рдпрд░рдд рд╣ैं। рдЖрдк 2015-2019 рддрдХ рдоॉрд░ीрд╢рд╕ рдХे рдкोрд░्рдЯ рд▓ुрдИрд╕ рдоें рднाрд░рддीрдп рдЙрдЪ्рдЪाрдпोрдЧ рдоें рд░ाрдЬрдирдпिрдХ рдХे рдкрдж рдкрд░ рдкрджрд╕्рде рд░рд╣ीं рдФрд░ 11рд╡ें рд╡िрд╢्рд╡ рд╣िंрджी рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдХे рдЖрдпोрдЬрди рдоें рдЖрдкрдиे рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднूрдоिрдХा рдиिрднाрдИ। рддीрди рд╡िрд╖рдпों рднाрд╖ाрд╡िрдЬ्рдЮाрди, рд╣िंрджी рд╕ाрд╣िрдд्рдп, рд░ूрд╕ी рднाрд╖ा рдПрд╡ं рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдоें рд╕्рдиाрддрдХोрдд्рддрд░ рдПрд╡ं ‘рд╣िंрджी-рд░ूрд╕ी рднाрд╖ा рдХे рд╡्рдпрддिрд░ेрдХी рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг’ рдкрд░ рдкीрдПрдЪ.рдбी. рдЙрдкाрдзि рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдИ। рднाрд╖ा рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рдк्рд░рд╡ाрд╕ी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдкрд░ рдЕрдиेрдХ рдкुрд╕्рддрдХें рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ो рдЪुрдХी рд╣ैं। рд╣िंрджी рдХे рдк्рд░рдЪाрд░-рдк्рд░рдЪाрд░ рдоें рдЖрдкрдХे рдпोрдЧрджाрдиों рдХे рд▓िрдП рдЕрдиेрдХ рд╕рдо्рдоाрди рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдП рд╣ैं।
рдИрдоेрд▓: pandeynutan91@gmail.com
рдЪрд▓рднाрд╖: 7303112607



