Showing posts with label рд░ाрдзेрд╢्рдпाрдо рднाрд░рддीрдп. Show all posts
Showing posts with label рд░ाрдзेрд╢्рдпाрдо рднाрд░рддीрдп. Show all posts

рд▓рдШुрдХрдеा: рдФрдХाрдд

рд░ाрдзेрд╢्рдпाрдо рднाрд░рддीрдп

- рд░ाрдзेрд╢्рдпाрдо рднाрд░рддीрдп

"....рдЬрдм рд╣рдо рджूрд╕рд░ों рдХो рд╕рд░рдкंрдЪ рдмрдирд╡ा рд╕рдХрддे рд╣ैं, рддो рдХ्рдпा рд╣рдо рд╕рд░рдкंрдЪ рдирд╣ीं рдмрди рд╕рдХрддे! рдХ्рдпों рди рдЗрд╕ рдмाрд░  рд╕рд░рдкंрдЪी рдХे рд▓िрдП рдЪुрдиाрд╡ рд▓реЬा рдЬाрдП।" рдмैрдардХ рдоें рд╡िрдЪाрд░-рд╡िрдорд░्рд╢ рдХрд░рдиे рдмैрдаे рдкाँрдЪ-рдЫрд╣ рдкुрд░ुрд╖ों рдоें рд╕े рдПрдХ рдиे рдХрд╣ा।
"рдмाрдд рддो рд╕рд╣ी рд╣ै рддेрд░ी। рдЕрдм рдкрди्рдж्рд░рд╣-рдмीрд╕ рдШрд░ों рдХी рд╡ोрдЯ рддो рдЕрдкрдиी рд╣ैं рд╣ी, рд╕ाрде рдоें рдЗрддрдиे рд╣ी рд╡ोрдЯ рдФрд░ рдоिрд▓ рдЬाрдПँ рддो рд╕рд░рдкंрдЪी рдХा рд╕ेрд╣рд░ा рдЕрдкрдиे рд╣ी рдЖрджрдоी рдХे рд╕िрд░ рд╕рдордЭो।" рдЙрдирдоें рд╕े рджूрд╕рд░े рдиे рдЕрдкрдиी рд╕рд╣рдорддि рдЬрддाрддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा।
"рд╡ैрд╕े рднी рд╕ाрд░ी рдЙрдо्рд░ рджूрд╕рд░े рдХी рдЪैрдЦрдЯ рдкрд░ рдХ्рдпा рд╕िрд░ рдЭुрдХाрдиा। рдЕрдкрдиी рднी рдХुрдЫ рдФрдХाрдд рд╣ोрдиी  рдЪाрд╣िрдП।" рдПрдХ рдФрд░ рдкुрд░ुрд╖ рдЕрдкрдиी рдмाрдд рдХрд╣े рдмрдЧैрд░ рд░рд╣ рди рд╕рдХा।
рдЧंрднीрд░ рдЪिंрддрди рдоें рдбूрдмे рдПрдХ рдкुрд░ुрд╖ рдХो рдЯोрдХрддे рд╣ुрдП рдЙрдирдоें рд╕े рдПрдХ рдиे рдХрд╣ा, "рднाрдИ рд╕ाрд╣рдм, рдЖрдк рднी рдХुрдЫ рдХрд╣ рджो, рдХ्рдпा рдмिрд▓्рдХुрд▓ рд╣ी рдЧूंрдЧे рдХा рдЧुреЬ рдЦाрдП рдмैрдаे рд╣ो।"
"рд╣ाँ, рдмाрдд рддो рддुрдо्рд╣ाрд░ी рд╕рд╣ी рд╣ै। рд╡ैрд╕े рднी рдЪुрдиाрд╡ рд▓реЬрдиा рддो рд╕рдмрдХा рдоौрд▓िрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ рд╣ै। рдкрд░..."
"рдкрд░! рдкрд░ рдХ्рдпा?" рдЙрди्рд╣ें рдЙрд╕рдХा рдкрд░ рдХрд╣рдиा рдРрд╕ा рд▓рдЧा рдоाрдиो рдЕрднी рдмिрд▓ рд╕े рдХोрдИ рд╕ाँрдк рдиिрдХрд▓ेрдЧा рдФрд░ рдЙрди рд╕рдмрдХो рдбрд╕ рдЬाрдпेрдЧा।
"рднाрдИ рдЬрд▓्рджी рдХрд╣ो, рдкрд░ рдХ्рдпा?"
"рднाрдЗрдпो, рдЪुрдиाрд╡ рдоें  рдпрджि рджूрд╕рд░े рд╡ोрдЯрд░ों рдиे рднी рддुрдо्рд╣ाрд░ी рддрд░рд╣ рд╣ी  рдЪुрдиाрд╡ рдоें рдЦाрдпा-рдкिрдпा рдХिрд╕ी рдФрд░ рдХा, рдФрд░  рд╡ोрдЯ рджी рдХिрд╕ी рдФрд░ рдХो, рддो рдХ्рдпा рд╣ोрдЧा?"
"рдХ्рдпा!" рдпрд╣ рд╕ुрдирддे рд╣ी рдЙрди्рд╣ें рд▓рдЧा рдЬैрд╕े рд╡े рд╢рдм्рдж рдирд╣ीं рдмрд▓्рдХि рдЙрдирдХे рдКрдкрд░ рдЯूрдЯрдХрд░ рдЧिрд░ा рдХोрдИ рдкрд╣ाреЬ рд╣ै рдФрд░ рдЕрдм рд╡े рдЙрд╕ी рдкрд╣ाреЬ рдХे рдиीрдЪे рджрдмрддे рдЪрд▓े рдЬा рд░рд╣े рд╣ैं। 
***

рдирд╕ीрдм рд╡िрд╣ाрд░ рдХाрд▓ोрдиी, рдШрд░ौंрдбा рдХрд░рдиाрд▓ 132114
рдЪрд▓рднाрд╖: 931 538 2236

рд▓рдШुрдХрдеा: рдм्рд░рд╣्рдордЬ्рдЮाрди

рд░ाрдзेрд╢्рдпाрдо рднाрд░рддीрдп

- рд░ाрдзेрд╢्рдпाрдо рднाрд░рддीрдп

рдкрддि рдХो рдЫрд╣ рдорд╣ीрдиे рдмाрдж рдШрд░ рдХे рдж्рд╡ाрд░ рдкрд░ рджेрдЦ рдкрдд्рдиी рд╣рддрдк्рд░рдн рд░рд╣ рдЧрдИ। рдХाрд░рдг рдеा рдкрддि рдХी рд╕ाрдоाрди्рдп рд╡ेрд╢рднूрд╖ा рддрдеा рдЙрд╕рдХी рджाреЭी рдоुंрдбी рд╣ोрдиा। рдкрд╣рд▓े рддो рдкрддि рдиे рджाреЭी рдХो рдаीрдХ рдЙрд╕ी рддрд░рд╣ рддैрдпाрд░ рдХрд░ рд▓िрдпा рдеा рдЬैрд╕े рдХि рд╕ंрдд рджिрд╡्рдпрд╢ंрдХрд░ рдЬी рдХी рджाреЭी। рдкрддि рд╕рди्рди्рдпाрд╕ी рдмрди рдЙрдирдХी рд╢рд░рдг рдоें рдЪрд▓ा рдЧрдпा рдеा।
рдкрдд्рдиी рдкूрдЫे рдмрдЧैрд░ рди рд░рд╣ рд╕рдХी, "рдЖрдк рд╡ाрдкिрд╕! рдЖрдк рддो рджाрд╡ा рдХрд░рдиे рд▓рдЧे рдеे рдХि рдЖрдкрдХे рдЕрди्рджрд░ рд╕े рднी рджिрд╡्рдп рд╡ाрдгी рдлूрдЯрддी рд╣ै। рдПрдХ рджिрди рдоैं рднी рджिрд╡्рдпрд╢ंрдХрд░ рдЬी рдХी рддрд░рд╣ рдорд╣ाрди рд╕ंрдд рдмрдиूँрдЧा। рд▓ोрдЧों рдХा рд╣ुрдЬूрдо рдоेрд░े рдкीрдЫे-рдкीрдЫे рдЪрд▓ेрдЧा। рдЗрд╕ी рдЪाрд╣ рдоें рдЖрдк рд▓рдо्рдмी рджाреЭी рд░рдЦрдиे рд▓рдЧे рдеे рдФрд░ рдпोрдЧी рдЪोрд▓ा рднी рдкрд╣рди рд▓िрдпा рдеा। рд╣рдоें рднी рд▓рдЧрдиे рд▓рдЧा рдХि рдЖрдкрдХो рдм्рд░рд╣्рдордЬ्рдЮाрди рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै।"
"рд╣ाँ, рдоुрдЭे рдм्рд░рд╣्рдордЬ्рдЮाрди рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै।"
"рдм्рд░рд╣्рдордЬ्рдЮाрди рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ो рдЧрдпा рддो рдлिрд░ рдпрд╣ाँ?" рдкрдд्рдиी рдлिрд░ рд╕े рдЖрд╢्рдЪрд░्рдпрдЪрдХिрдд рд╣ुрдИ।
"рд╕ुрдиो! рдЬрдм рдХрд╣ीं рд╕рдд्рд╕ंрдЧ рд╣ोрддा рддो рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рд╢्рд░рдж्рдзाрд▓ु рдФрд░рддों рдоें рдоुрдЭे рддुрдо्рд╣ाрд░ा рдЕрдХ्рд╕ рдФрд░ рдЦेрд▓рддे рд╣ुрдП рдмрдЪ्рдЪों рдоें рдоुрдЭे рдЕрдкрдиे рдмेрдЯे рдХा рд░ूрдк рджिрдЦाрдИ рджेрдиे рд▓рдЧрддा। рдПрдХ рджिрди рддो рдХрдоाрд▓ рд╣ी рд╣ो рдЧрдпा। рд╣рдо рджिрд╡्рдпрд╢ंрдХрд░ рдЬी рдХे рд╕ाрде рдХिрд╕ी рдЧाँрд╡ рд╕े рдЧुрдЬрд░ рд░рд╣े рдеे। рдеोреЬी рджूрд░ी рдкрд░ рдХोрдИ рд╡्рдпрдХ्рддि рдПрдХ рдмрдЪ्рдЪे рдХो рдкीрдЯ рд░рд╣ा рдеा।
рдоैं рджिрд╡्рдпрд╢ंрдХрд░ рдЬी рдХो рдпрд╣ рдХрд╣рддे рд╣ुрдП рдмрдЪ्рдЪे рдХी рдУрд░ рджौреЬा рдХि рджेрдЦो рд╡рд╣ рдоेрд░े рдмेрдЯे рдХो рдкीрдЯ рд░рд╣ा рд╣ै। рдоैंрдиे рд╡рд╣ाँ рдкрд╣ुँрдЪрддे рд╣ी рдЙрд╕ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХो рдЬोрд░ рдХा рдзрдХ्рдХा рджिрдпा। рд╡рд╣ рджूрд░ рдЬा рдЧिрд░ा। рдоैं рдмрдЪ्рдЪे рдХो рд╕ीрдиे рд╕े рд▓рдЧा рд▓ेрдиा рдЪाрд╣рддा рдеा рдХि рджेрдЦрддा рд╣ूँ, рдмрдЪ्рдЪा рдЙрдарддे рд╣ी рд░рдлू рдЪрдХ्рдХрд░ рд╣ो рдЧрдпा। рдоैं рдардЧा рд╕ा рд╡рд╣ीं рдЦреЬा рд░рд╣ рдЧрдпा।
рд╕ंрдд рдЬी рдХी рдирдЬрд░ рдоुрдЭ рдкрд░ рдеी। рдоैं рдЙрдирдХे рдкाрд╕ рд╡ाрдкрд╕ рдЖрдпा।
рджिрд╡्рдпрд╢ंрдХрд░ рдЬी рдЕрдкрдиी рд╡ाрдгी рдоें рд░рд╕ рдШोрд▓рддे рд╣ुрдП рдмोрд▓े, ‘рд╡рдд्рд╕! рдмेрд╣рддрд░ рд╣ोрдЧा рдЖрдк рдЕрдкрдиे рдШрд░ рдЪрд▓े рдЬाрдПँ!"
рдкрдд्рдиी рдЪुрдкрдЪाрдк рдЙрди्рд╣ें рдЕрдкрдиे рдХрдорд░े рдоें рд▓े рдЖрдИ।

рд▓рдШुрдХрдеा рд╡िрдзा рд╕ंрдмंрдзी рдЙрд▓рдЭी рдЧुрдеिрдпों рдХो рд╕ुрд▓рдЭाрддी рдкुрд╕्рддрдХ - рдкрд░िрди्рджे рдкूрдЫрддे рд╣ैं

- рд░ाрдзेрд╢्рдпाрдо рднाрд░рддीрдп

рдкрд░िрди्рджे рдкूрдЫрддे рд╣ैं 

рд▓ेрдЦрдХ: рдбॉ рдЕрд╢ोрдХ рднाрдЯिрдпा
рдк्рд░рдХाрд╢рдХ: рд▓рдШुрдХрдеा рд╢ोрдз рдХेрди्рдж्рд░, рднोрдкाрд▓ рдо.рдк्рд░
рдкृрд╖्рда: 144
рдоूрд▓्рдп: ₹100.00


рд▓рдШुрдХрдеा рд╡िрдорд░्рд╢ рдХी рдкрд╣рд▓ी рдкुрд╕्рддрдХ ‘рдкрд░िрди्рджे рдкूрдЫрддे рд╣ैं’рдХा рдк्рд░рдХाрд╢рди рдЗрд╕ рд╡िрдзा рдХे рд▓िрдП рд╢ुрдн рд╕ंрдХेрдд рд╣ी рдоाрдиा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рдЗрд╕ рд╡िрдзा рдкрд░ рд╡िрдорд░्рд╢ рдмрд╣ुрдд рдХрдо рдкреЭрдиे-рд╕ुрдирдиे рдоें рдЖрдпा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рдХुрдЫ рд▓ेрдЦрдХ, рд╕рдоीрдХ्рд╖рдХ рдЕрдкрдиे рд╣ी рдиिрдпрдо рдЧрдвे़ рдЬा рд░рд╣े рд╣ैं। рдРрд╕े рдоें рдирд╡рд▓ेрдЦрдХों рдХे рд▓िрдП рдн्рд░рдо рдХी рд╕्рдеिрддि рдкैрджा рд╣ोрдиा рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рд╣ै। рдЙрдирдХे рд╕рдордХ्рд╖ рдпрд╣ीं рдк्рд░рд╢्рди рдоुँрд╣ рдмाрдпे рдЦреЬे рд░рд╣рддे рд╣ैं рдХि рд▓рдШुрдХрдеा рдХे рд▓िрдП рд╢рдм्рдж рд╕ीрдоा рдХिрддрдиी рд╣ो, рдкाрдд्рд░ рдХिрддрдиे рд╣ों, рдХाрд▓рджोрд╖ рдХिрд╕े рдоाрдиे рдпा рдиा рдоाрдиे, рдХрд▓्рдкрдиा рдХा рд╕рдоाрд╡ेрд╢ рдХिрддрдиा рд╣ो, рдпрдеाрд░्рде рдФрд░ рдЖрджрд░्рд╢ рдХा рддाрд▓рдоेрд▓ рдХैрд╕े рдмрдиे, рд╕ंрд╡ाрдж рд▓िрдЦрддे рд╕рдордп рдХिрди рдмाрддों рдХा рдз्рдпाрди рд░рдЦें, рднाрд╖ा рд╢ैрд▓ी рдФрд░ рд╢ीрд░्рд╖рдХ рддрдХ рдоें рдЙрд▓рдЭрди рд╣ो рддो рдРрд╕े рдоें рдмेрд╣рддрд░ рд░рдЪрдиा рдХैрд╕े рд╣ो? рдЕрдм рд╡िрдзा рдХे рдкाрд░рдЦिрдпों рдХा рджाрдпिрдд्рд╡ рдмрди рдЬाрддा рд╣ै рдЙрди рдирд╡рд▓ेрдЦрдХों рдХो рднрдЯрдХे рд╣ुрдП рд░ाрд╣рдЧीрд░ рдХी рднांрддि рд╕рд╣ी рдоाрд░्рдЧ рджिрдЦाрдПँ рддाрдХि рд╡े рдмिрдиा рдХिрд╕ी рдЙрд▓рдЭрди рдХे рдЕрдкрдиे рд▓рдХ्рд╖्рдп рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪ рд╕рдХें।
рд░ाрдзेрд╢्рдпाрдо рднाрд░рддीрдп

 рд▓рдШुрдХрдеा рдХे рдЙрди рд░ाрд╣िрдпों рдХे рд▓िрдП рд╣ी рдпрд╣ рдкुрд╕्рддрдХ рдк्рд░рдХाрд╢ рдоें рдЖрдИ। рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рдЕрд╣्рдо рднूрдоिрдХा рдиिрднाрдИ рд▓рдШुрдХрдеा рд╡िрдзा рдХो рд╕рдорд░्рдкिрдд рдХांрддा рд░ाрдп рдиे, рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рдирд╡рд▓ेрдЦрдХों рдХी рд╕рдорд╕्рдпा рдХो рдЧрд╣рд░े рд╕े рд╕рдордЭा рдФрд░ рдЗрд╕ рд╕рдорд╕्рдпा рдХो рдбॉрдоाрд▓рддी рдорд╣ाрд╡рд░ рдмрд╕ंрдд рдХे рд╕ाрдордиे рд░рдЦा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдХी рдкुрд╕्рддрдХ рдХे рд▓िрдП рд▓рдШुрдХрдеा рд╢ोрдз рдХेрди्рдж्рд░ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рдХрд░рд╡ाрдиे рдХा рдЖрд╢्рд╡ाрд╕рди рджिрдпा। рдкुрд╕्рддрдХ рдк्рд░рдХाрд╢рди рдХे рдЖрд╢्рд╡ाрд╕рди рдоिрд▓рдиे рдЙрдкрд░ांрдд рдпрд╣ी рд╕рдорд╕्рдпा рдХांрддा рд░ाрдп рдиे рд╡рд░िрд╖्рда рд▓рдШुрдХрдеाрдХाрд░ рдбॉ рдЕрд╢ोрдХ рднाрдЯिрдпा рдХे рд╕ाрдордиे рд░рдЦी।

рдбॉ рдЕрд╢ोрдХ рднाрдЯिрдпा рд▓рдШुрдХрдеा рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮ рд╣ैं। рдЗрди्рд╣ोंрдиे рдЗрд╕ рд╡िрдзा рдХे рдмреЬे рдЙрддाрд░-рдЪреЭाрд╡ рджेрдЦे рд╣ैं। рдЪाрд░ рджрд╢рдХ рд╕े рдЗрд╕ рд╡िрдзा рдХी рдЬреЬों рдХो рдЕрдкрдиी рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ рд╕ाрдзрдиा-рдЬрд▓ рд╕े рдкрд▓्рд▓рд╡िрдд-рдкुрд╖्рдкिрдд рдХрд░рддे рд░рд╣े рд╣ैं। рд░ाрдЬ्рдп-рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕े рд▓ेрдХрд░ рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдкрд░िрджृрд╢्рдп рддрдХ рдХा рдЪिрдд्рд░рдг рдХрд░рддे рд╣ुрдП рд▓рдШुрдХрдеाрдУं рдХा рдХोрдиा-рдХोрдиा рдЭांрдХा рд╣ै। рдХॉрд▓ेрдЬ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдЕрдШ्рдпाрдкрди рдХрд░рддे рд╣ुрдП рд╡िрдзा рдХी рдЧрд╣рд░ाрдЗрдпों рдХो рд╕рдордЭा, рдЧोрд╖्рдаिрдпों, рд╕рдо्рдоेрд▓рдиों, рдПрд╡ं рд▓рдШुрдХрдеा рд╡िрдж्рд╡ाрдиों рдХे рд╕ाрде рдЧрд╣рди рд╡िрдЪाрд░ рдоंрдердирдХрд░ рдЗрд╕ рд╡िрдзा рдХे рд▓िрдП рдХुрдЫ рд╕ाрд░्рд╡рднौрдоिрдХ рддрде्рдп рддрдп рдХिрдП рд╣ैं। рдЕрддः рдирд╡рд▓ेрдЦрдХों рдХी рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ा рдХो рд╢ांрдд рдХрд░рдиे рдХा рдкूрд░ा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХिрдпा рдЧрдпा рдЗрд╕ рдкुрд╕्рддрдХ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े।

‘рдкрд░िрди्рджे рдкूрдЫрддे рд╣ैं’ рдкुрд╕्рддрдХ рдоें рдкрд░िрди्рджे рдирд╡рд▓ेрдЦрдХ рд╣ैं рдФрд░ рдЙрди рдж्рд╡ाрд░ा рдЙрдаाрдП рдЧрдП рдЕрд╕्рд╕ी рд╕рд╡ाрд▓ों рдХा рдЬрд╡ाрдм рдмрд╣ुрдд рд╣ी рд╕рд░рд▓, рд╕рд╣рдЬ рд░ूрдк рдоें рд╣рд░िрд╢ंрдХрд░ рдкрд░рд╕ाрдИ, рд╡िрд╖्рдгु рдк्рд░рднाрдХрд░, рд╡िрд╖्рдгु рдиाрдЧрд░, рд░рд╡ीрди्рдж्рд░ рд╡рд░्рдоा, рдЗрдм्рдиे рдЗंрд╢ा, рд╕рдоीрд░ा рдордЗрдиे, рдкृрде्рд╡ीрд░ाрдЬ рдЕрд░ोреЬा, рдЕрд╕рдЧрд░ рд╡рдЬाрд╣рдд, рд░рдоेрд╢ рдмрддрд░ा, рд╕рддीрд╢ рджुрдмे, рднрдЧीрд░рде, рдмрд▓рд░ाрдо рдЕрдЧ्рд░рд╡ाрд▓, рд╣рд░рднрдЬрди рдЦेрдордХрд░рдгी, рд╢्рдпाрдо рд╕ुрди्рджрд░ рджीрдк्рддि, рдЕрдорд░ рдЧोрд╕्рд╡ाрдоी, рд░ाрдоेрд╢्рд╡рд░ рдХाрдо्рдмोрдЬ‘рд╣िрдоांрд╢ु’ рдЕрд╢ोрдХ рднाрдЯिрдпा рдХी рд╢्рд░ेрд╖्рда рд▓рдШुрдХрдеाрдУं рдХे рдЙрджाрд╣рд░рдг рджेрдиे рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдЕрди्рдп рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд▓рдШुрдХрдеाрдХрд░ों рдХी рд▓рдШुрдХрдеाрдУं рдХे рдиाрдо рдмрддाрдХрд░ рд╣рд▓ рдХрд░рдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХिрдпा рдЧрдпा।

 рдирд╡рд▓ेрдЦрдХों рдж्рд╡ाрд░ा рд▓рдШुрдХрдеा рдХे рдЖрдХाрд░ рдмाрд░े рдкूрдЫрдиे рдкрд░ рдбॉ рдЕрд╢ोрдХ рднाрдЯिрдпा рд▓िрдЦрддे рд╣ैं- рдЫोрдЯे рдЖрдХाрд░ рдХी рд▓рдШुрдХрдеाрдУं рдХा рдПрдХ рд╕ाँрдЪा рдирдП рд▓ेрдЦрдХों рдХे рдорди рдоें рдмрди рдЧрдпा рд╣ै। рд╡рд╣ рдмреЬा рдЧрд▓рдд рд╣ै, рдРрд╕ा рд╕ाँрдЪा рд╕ृрдЬрди рдХा рд╢рдд्рд░ु рд╣ै। рд▓рдШुрдХрдеाрдПँ рдпрджि рд╡िрд╖рдп рдХी рдоांрдЧ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд▓рдо्рдмी рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ैं рддो рдЙрди्рд╣ें рдЬाрди-рдмुрдЭрдХрд░ рдЫोрдЯा рдордд рдХрд░ें। рд░рдЪрдиा рдХी рдоांрдЧ рдХो, рдЙрд╕рдХी рдкूрд░्рдгрддा рдХो рджेрдЦें, рдЖрдХाрд░ рдХो рднूрд▓ рдЬाрдП। рдорди рдХो рдЦुрд▓ा рдХрд░ें, рд▓рдШुрдХрдеा рдоें рдЦुрд▓ाрдкрди рдЖрдиे рджें। рдорди рдмреЬा рдмрдиाрдП, рд▓рдШुрдХрдеा рднी рдмреЬी рд╣ोрддी рдЬाрдпेрдЧी।

рд░рдЪрдиा рдХी рд╢рд░्рддें рд░рдЪрдиा рдХे рднीрддрд░ рд╕े рд╣ी рдиिрдХрд▓рддी рд╣ैं, рдмाрд╣рд░ рд╕े рдеोрдкी рдирд╣ीं рдЬाрддीं। рдмाрд╣рд░ рд╕े рддो рд░рдЪрдиाрдд्рдордХ рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди рдФрд░ рдорд░्рдпाрджा рд╣ी рдЪाрд╣िрдП।

рдЛрддा рд╢ेрдЦрд░ рдордзु рдФрд░ рдЙрд╖ा рднрджौрд░िрдпा рдк्рд░рд╢्рди рдЙрдаाрддी рд╣ैं рдХि рд▓рдШुрдХрдеा рдоें рдХрд▓्рдкрдиा рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд╣ाँ рддрдХ рдЙрдЪिрдд рд╣ै? рдЗрд╕ рдк्рд░рд╢्рди рдкрд░ рднाрдЯिрдпा рдЬी рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╕े рдЪрд░्рдЪा рдХрд░рддे рд╣ैं рдФрд░ рдЕрдкрдиी рдмाрдд рдХो рдФрд░ рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрдордЪंрдж рдХा рдЙрджाрд╣рд░рдг рджेрддे рд╣ैं। рдЙрдирдХा рдоाрдирдиा рд╣ै рдХि рдПрдХ рдХाрд▓्рдкрдиिрдХ рдпрдеाрд░्рде рднी рд╣ोрддा рд╣ै। рдЕрд░्рдеाрдд рдХрд▓्рдкрдиा рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдХिрдпा рдЬाрдП рдХि рд╡рд╣ рдпрдеाрд░्рде рд▓рдЧे।

рдбॉ рднाрдЯिрдпा рд▓िрдЦрддे рд╣ैं- рдХрд▓्рдкрдиा рдХा рд░рдЪрдиाрдд्рдордХ рд╣ोрдиा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै рдЕрд░्рдеाрдд, рд╣рд╡ाрдИ рдХрд▓्рдкрдиा рдирд╣ीं, рдРрд╕ी рдХрд▓्рдкрдиा рдЬो рд░рдЪрдиा рдХे рд╕ृрдЬрди рдоें рд╕рд╣ाрдпрдХ рд╣ो, рдЙрд╕рдХे рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХो рдкूрд░ा рдХрд░े। рдХрд▓्рдкрдиा рдПрдХ рд╕ाрде рдХрдИ рдХाрдо рдХрд░рддी рд╣ै। рдпрджि рдХрд▓्рдкрдиा рд╕े рд╕ृрдЬिрдд рд▓рдШुрдХрдеा рджेрдЦрдиी рд╣ै рддो рдмрд▓рд░ाрдо рдЕрдЧ्рд░рд╡ाрд▓ рдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рдирджी рдХो рдмрдЪाрдиा’ рджेрдЦी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै।

рдЕрд╢ोрдХ рднाрдЯिрдпा рдЗрд╕ рд╡िрдзा рдХे рд▓िрдП рдирдП-рдирдП рдк्рд░рдпोрдЧ рдХे рдкрдХ्рд╖рдзрд░ рд░рд╣े рд╣ैं, рд╡рд╣ीं рдЗрд╕рдоें рдЖ рд░рд╣ी рдХрдордЬोрд░िрдпों рдХी рдУрд░ рднी рдЗंрдЧिрдд рдХрд░рддे рд╣ैं- рдЕрдзिрдХрддрд░ рд╣िंрджी рд▓рдШुрдХрдеाрдПँ рдХрд▓्рдкрдиा рд╕े рджूрд░ рд░рд╣рддी рд╣ैं। рдЗрд╕рд▓िрдП рд╡े рдШрдЯिрдд рддрдХ рд╣ी рд╕ीрдоिрдд рд░рд╣рддी рд╣ैं। рдЙрд╕े ‘рдХрд╣рди’ рдоें рдмрджрд▓рдиे рдХा рдЙрдкрдХ्рд░рдо рд╡рд╣ाँ рдирд╣ीं рдоिрд▓рддा। рдЗрд╕ рдХाрд░рдг рд╡े рдШрдЯрдиा рдХрдеा рддрдеा рдХрдеा рдк्рд░рд╕ंрдЧ рдпा рднाрд╡ -рдХрдеा рдмрдирдХрд░ рд░рд╣ рдЬाрддी рд╣ैं।

рд░рд╡ि рдк्рд░рднाрдХрд░,рдкूрдирдо рдбोрдЧрд░ा, рд╕ुрдиीрддा рдд्рдпाрдЧी, рдиेрд╣ा рдиाрд╣рдЯा, рд╕ीрдоा рднाрд░рддी, рд╢िрд╡рдиाрде рд╢рд░्рдоा, рдЕрд░рд╡िрдиा рдЧрд╣рд▓ोрдд, рд╕ुрднाрд╖ рдЬोрдирд╡ाрд▓ рдкूрдЫрддे рд╣ैं рдХि рдХिрд╕ी рднी рд╡िрдзा рдоें рд░рдЪрдиा рдХिрд╕рдХे рд▓िрдП рдХी рдЬाрдиी рдЪाрд╣िрдП, рдкाрдардХ рдХे рд▓िрдП рдпा рд╡рд░िрд╖्рда рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ों рдХी рд╕्рд╡ीрдХृрддि рдХे рд▓िрдП। рдЙрдирдХे рдк्рд░рд╢्рди рдХा рдЙрддрд░ рд╡े рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рджेрддे рд╣ैं - рд░рдЪрдиा рдпрдеाрд╕ंрднрд╡ рдмреЬे рд╕े рдмреЬे рдкाрдардХ-рд╡рд░्рдЧ рдХो рдз्рдпाрди рдоें рд░рдЦрдХрд░ рд▓िрдЦрдиी рдЪाрд╣िрдП। рдкाрдардХ рд╣ी рд░рдЪрдиा рдХी рдЕंрддिрдо рдХрд╕ौрдЯी рд╣ै।

рд▓рдШुрдХрдеा рдХी рд░рдЪрдиा рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдкрд░ рд╡िрдЪाрд░ рд╣ैं - рд▓िрдЦрдиा рдПрдХ рдмрдЪ्рдЪे рдХे рдЬрди्рдо рдХी-рд╕ी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╣ै। рд▓ेрдЦрдХ рд▓ेрдЦрди рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╖рдп рдХा, рдХрде्рдп рдХा рдмीрдЬ рд▓ेрдХрд░ рдорди рдоें рд░рдЦрддा рд╣ै, рдЕрдкрдиी рд╕ंрд╡ेрджрдиा рд╕े, рд╕ोрдЪ рд╕े рдЙрд╕े рдкोрд╕рддा рд╣ै, рдЙрд╕рдХे рд░ूрдк-рдЖрдХाрд░ рдХी рдХрд▓्рдкрдиा рдХрд░рддा рд╣ै, рдлिрд░ рдорди рдоें рдЙрд╕рдХो рдкूрд░ा рдмрдиा рд▓ेрдиे рдХे рдмाрдж рдХाрдЧрдЬ рдкрд░ рдЙрддाрд░рддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рд╢्рд░ेрд╖्рда рд░рдЪрдиाрдПँ рдкреЭрдиे рд╕े рд╢्рд░ेрд╖्рда рд▓िрдЦрдиे рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा рднी рдоिрд▓рддी рд╣ै।

рдХाрд▓рджोрд╖ рдХे рд▓िрдП рдбॉ рднाрдЯिрдпा рдЕрдкрдиी рд╣ी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рдкीреЭी рджрд░ рдкीреЭी’ рдФрд░ рдордзुрджीрдк рдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рд╕рдордп рдХा рдкрд╣िрдпा рдШूрдо рд░рд╣ा рд╣ै’ рдХा рдЙрджाрд╣рд░рдг рджेрддे рд╣ैं। рд╕ाрде рдоें рд▓िрдЦрддे рд╣ैं - рд▓рдШुрдХрдеा рдХेрд╡рд▓ рдХ्рд╖рдг рдХी рд╡िрдзा рдирд╣ीं рд╣ै, рд╡рд╣ рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╕рдордп рдХी рд╡िрдзा рдирд╣ीं рд╣ै। рдХाрд▓ рдиिрд░рди्рддрд░ рдк्рд░рд╡ाрд╣рдоाрди рд╣ै। ‘рдкीреЭी рджрд░ рдкीреЭी’ рд▓рдШुрдХрдеा рддीрди рдкीреЭिрдпों рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै। рд╡рд╣ीं рдордзुрджीрдк рдХी рд▓рдШुрдХрдеा рдмреЬे рдХाрд▓рдЦंрдб рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ैं। рд▓рдШुрдХрдеा рдоें рдиाрдЯ्рдп рд╢ैрд▓ी рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рд╣ै।

рдФрд░ рдЕंрдд рдоें рд▓рдШुрдХрдеा рдХे рд▓िрдП рдХ्рдпा рдЪाрд╣िрдП-рд▓рдШुрдХрдеा рднी рдирджी рдХी рддрд░рд╣ рд╣ोрддी рд╣ै рдЬिрд╕рдХे рд▓िрдП рджो рдХिрдиाрд░े рдЪाрд╣िрдП рдЙрд╕ी рддрд░рд╣ рд▓рдШुрдХрдеा рдХे рд▓िрдП рд╕ंрд╡ेрджрдиा рдФрд░ рдЬ्рдЮाрди рдХे рд╣ैं। рдпे рдХिрдиाрд░े рднाрд╖ा рдФрд░ рд╢िрд▓्рдк рдХे рд╣ैं। рдЗрди рд╕рдмрдХे рд╕ाрде рд░рдЪрдиा рдирджी рдХी рднांрддि рдмрд╣े-рдРрд╕ा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП। рдЗрди рд╕рдмрдХे рд╕ाрде рд░рдЪрдиा рд╕ीрдзे рдкाрдардХ рдХे рд╣ृрджрдп рд░ूрдкी рд╕рдоुрдж्рд░ рдоें рд╕рдоा рдЬाрдП, рдЪेрддрдиा рдХो рдЭрдХрдЭोрд░ рджे, рдРрд╕ा рдк्рд░рдпाрд╕ рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдЙрди рдк्рд░рд╢्рдиों рдХे рд╕рдЯीрдХ рдЙрдд्рддрд░ рдкреЭрдХрд░ рдХрд╣ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै-рдпрд╣ рдкुрд╕्рддрдХ рд▓рдШुрдХрдеा рдХे рд▓िрдП рд╕ंрд╕्рдХाрд░ рдкुрд╕्рддрдХ рд╣ै। рдпрд╣ рдЬрд╣ाँ рдирд╡рд▓ेрдЦрдХों рдХे рд▓िрдП рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рдХ рдХा рдХाрдо рдХрд░ेрдЧी рд╡рд╣ीं рдкुрд░ाрдиे рд▓рдШुрдХрдеाрдХाрд░ों рдХे рд▓िрдП рд╕рд╣ाрдпрдХ рд╕िрдж्рдз рд╣ोрдЧी। рдЗрд╕ी рдЖрд╢ा рдФрд░ рдЙрдо्рдоीрдж рдХे рд╕ाрде рдбॉ рд╕ाрд╣рдм рдХो рдмрдзाрдИ।

рд╣िंрджी рд▓рдШुрдХрдеाрдУं рдХे рдЖрд▓ोрдХ рдоें рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЪेрддрдиा

рд░ाрдзेрд╢्рдпाрдо рднाрд░рддीрдп

- рд░ाрдзेрд╢्рдпाрдо рднाрд░рддीрдп

рдЖрдЪाрд░्рдп рдбॉ. рд╣рдЬाрд░ी рдк्рд░рд╕ाрдж рдж्рд╡िрд╡ेрджी рдиे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдпрддा рдХा рдЕрд░्рде рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХрд░рддे рд╣ुрдП рд▓िрдЦा рд╣ै- "рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХा рдЕंрд╢ рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХी рд╕ेрд╡ा рдХे рд▓िрдП, рдЗрд╕рдХो рдзрди-рдзाрди्рдп рд╕े рд╕рдоृрдж्рдз рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП, рдЗрд╕рдХे рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдиाрдЧрд░िрдХ рдХो рд╕ुрдЦी рдФрд░ рд╕рдо्рдкрди्рди рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП, рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХो рд╕рдм рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдд्рдпाрдЧ рдФрд░ рдХрд╖्рдЯ рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░рдиे рдЪाрд╣िрдП।"
рджूрд╕рд░े рд╢рдм्рджों рдоें рдЗрд╕े рдпूँ рднी рд╡्рдпрдХ्рдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै рдХि рд░ाрд╖्рдЯ्рд░-рдк्рд░ेрдо рд╕े рддाрдд्рдкрд░्рдп рджेрд╢рднрдХ्рддि рдоें рд░ाрдЧ рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рд╢ौрд░्рдп рдПрд╡ं рдЙрдд्рд╕ाрд╣ рдХा рднाрд╡ рд╣ोрдиा, рд╕ाрде рдоें рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдкрд░ рдЖрдПँ рд╕ंрдХрдЯों рдХा рд╕ाрдордиा рдХрд░рдиा, рдЙрд╕рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ाрдгों рдХी рдмाрдЬी рд▓рдЧाрдиा, рджेрд╢ рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдоें рд╣ी рдЕрдкрдиा рд╡िрдХाрд╕ рд╕рдордЭрдиा, рджेрд╢ рдХी рдк्рд░рдХृрддि рд╕े рдк्рд░ेрдо рд╣ोрдиा, рдзрд░्рдо рдФрд░ рдЬाрддि рдХी рд╕ंрдХीрд░्рдгрддा рд╕े рдКрдкрд░ рдЙрдардХрд░ рд╕рд░्рд╡рдЬрди рд╣िрддाрдп рдХी рдЪिंрддा рдХрд░рдиा, рд░ाрд╖्рдЯ्рд░-рдк्рд░ेрдо рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै। рдпрджि рджेрд╢ рдХे рдХिрд╕ी рднी рдиाрдЧрд░िрдХ рдоें рдпे рдЧुрдг рд╡िрдж्рдпрдоाрди рди рд╣ों, рддो рдЙрд╕े рднाрд░ рд╕рдордЭрдиा рдЪाрд╣िрдП । рдЙрд╕ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рд▓िрдП рдХрд╡ि рдХी рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдкंрдХ्рддिрдпाँ рд╕рдЯीрдХ рдмैрдарддी рд╣ैंः-
рдЬो рднрд░ा рдирд╣ीं рд╣ै рднाрд╡ों рд╕े, рдмрд╣рддी рдЬिрд╕рдоें рд░рд╕рдзाрд░ рдирд╣ीं।
рд╡рд╣ рд╣ृрджрдп рдирд╣ीं рдкрдд्рдерд░ рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рд╕्рд╡рджेрд╢ рдХा рдк्рдпाрд░ рдирд╣ीं।।

рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдк्рд░ेрдо рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рджेрдЦें рддो рд╣рдоाрд░े рджेрд╢ рдХा рдЕрддीрдд рд╕्рд╡рд░्рдгिрдо рд░рд╣ा рд╣ै। рдЗрд╕ рджेрд╢рдк्рд░ेрдо рдХो рдЙрдкрди्рдпाрд╕ों, рдХрд╣ाрдиिрдпों рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рд▓рдШुрдХрдеाрдУं рдоें рд╡्рдпрдХ्рдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд░рд╣ा рд╣ै। рд╡ैрд╕े рддो рд▓рдШुрдХрдеाрдПँ рдкौрд░ाрдгिрдХ рдХाрд▓ рд╕े рд╣ी рд▓िрдЦी рдЬाрддी рд░рд╣ी рд╣ैं, рдкрд░ рдЙрд╕ рд╕рдордп рд╡े рдоाрдд्рд░ рдмोрдз рдХрдеाрдПँ рдмрдирдХрд░ рд╣ी рд░рд╣ рдЧрдИं। рджेрд╢ рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рдХी рдкीреЬा, рдЙрдирд╕े рдХोрд╕ों рджूрд░ рдеी। рдкрд░ рдЖрдЬ рд▓рдШुрдХрдеाрдПँ рд╕рдоाрдЬ рдХे рдпрдеाрд░्рде рдХो рд▓ेрдХрд░ рдкाрдардХ рдХो рдЪिंрддрди рдПрд╡ рдордирди рдХे рд▓िрдпे рдмाрдз्рдп рдХрд░рддी рд╣ैं। рдпрджि рд▓рдШुрдХрдеाрдУं рдоें рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЪेрддрдиा рдХी рдмाрдд рдХрд░ें рддो рдЕрдирдЧिрдирдд рд▓рдШुрдХрдеाрдПँ рджेрд╢рдк्рд░ेрдо рдХी рд▓ौ рдЬрдЧाрдиे рдоें рд╕рдлрд▓ рд╕िрдж्рдз рд╣ुрдИ рд╣ैं। рдпрд╣ाँ рдоाрддाрдПँ рдРрд╕े рдкुрдд्рд░ рдк्рд░ाрдк्рддि рдХी рдХाрдордиा рдХрд░рддी рд░рд╣ी рд╣ैं, рдЬो рджेрд╢ рдХे рдХाрдо рдЖрдПँ। рдиाрд░िрдпाँ рдЕрдкрдиे рдкрддि рдХो рджेрд╢ рдХी рдЦाрддिрд░ рдпुрдж्рдз рдоें рдЬाрдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рдЙрдирдХी рдЖрд░рддी рдЙрддाрд░рддी рдеीं। рдпрд╣ी рдкрд░рдо्рдкрд░ा рдЖрдЬ рднी рдЕрдХ्рд╖ुрдг्рдг рд╣ै।

рдк्рд░ेрдордЪंрдж рдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рд╡рд░рджाрди’ рджेрд╢рдк्рд░ेрдо рдХो рд╕рдорд░्рдкिрдд рд╣ै। рдЬो рд╣рд░ рднाрд░рддрд╡ाрд╕ी рд╕्рдд्рд░ी рдХो рдк्рд░ेрд░िрдд рдХрд░рддी рд╣ै рдХि рд╣рдоें рдЕрдкрдиी рдоाрддृрднूрдоि рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП рдРрд╕े рд╣ी рд╕ुрдкुрдд्рд░ рдХी рдХाрдордиा рдХрд░рдиी рдЪाрд╣िрдП। рдЗрд╕ рд▓рдШुрдХрдеा рдоें рдПрдХ рдоाँ рджेрд╡ी рдоाँ рд╕े рдпे рд╡рд░рджाрди рдоाँрдЧрддी рд╣ै рдХि рд╣े рдоाँ! рдоुрдЭे рдРрд╕ा рд╕рдкूрдд рджे, рдЬो рдЗрд╕ рдоाрддृрднूрдоि рдХी рд╕ेрд╡ा рдХрд░ рд╕рдХे। рдЗрд╕рдХा рдЙрдкрдХाрд░ рдХрд░ рд╕рдХे। рдпрджि рдЗрд╕ рдЬрди्рдорднूрдоि рдкрд░ рдХोрдИ рдЖँрдЪ рдЖрдП рддो рдЕрдкрдиे рдк्рд░ाрдг рди्рдпोрдЫाрд╡рд░ рдХрд░рдиे рд╕े рдПрдХ рдкрд▓ рдХे рд▓िрдП рднी рди рд╕ोрдЪे। рд▓рдШुрдХрдеा рдХा рд╕ाрд░ рд░ूрдк рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ै।
............
‘рдоाрддा! рдоैंрдиे рд╕ैंрдХреЬों рд╡्рд░рдд рд░рдЦे, рджेрд╡рддाрдУं рдХी рдЙрдкाрд╕рдиा рдХी। рддीрд░्рде рдпाрдд्рд░ाрдПँ рдХीं, рдкрд░рди्рддु рдордиोрд░рде рдкूрд░ा рди рд╣ुрдЖ। рддрдм рддुрдо्рд╣ाрд░ी рд╢рд░рдг рдоें рдЖрдпी। рддुрдордиे рд╕рджा рдЕрдкрдиे рднрдХ्рддों рдХी рдЗрдЪ्рдЫा рдкूрд░ी рдХी। рдХ्рдпा рдоैं рддुрдо्рд╣ाрд░े рджрд░рдмाрд░ рд╕े рдиिрд░ाрд╢ рд╣ो рдЬाрдКँ?’
‘рд╕ुрд╡ाрдоा! рдоैं рддुрдорд╕े рдмрд╣ुрдд рдЦुрд╢ рд╣ूँ। рдоाँрдЧ рдХ्рдпा рдоाँрдЧрддी рд╣ै?’
...... .......
"рдРрд╕ा рд╕рдкुрдд्рд░ рдЬो рдЕрдкрдиे рджेрд╢ рдкрд░ рдЙрдкрдХाрд░ рдХрд░े।"
"рддेрд░ी рдмुрдж्рдзि рдзрди्рдп рд╣ो। рдЬा, рддेрд░ी рдЗрдЪ्рдЫा рдкूрд░ी рд╣ोрдЧी।"

рдк्рд░ेрдордЪंрдж рдХी рд▓рдШुрдХрдеा рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рд░рдоेрд╢ рдмрддрд░ा рдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рд▓реЬाрдИ’ рдоें рднी рдРрд╕े рд╣ी рднाрд╡ों рдХे рджрд░्рд╢рди рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЙрд╕рдоें рдПрдХ рдкрдд्рдиी рдЕрдкрдиे рдкрддि рдХे рджेрд╢ рдкрд░ рд╢рд╣ीрдж рд╣ोрдиे рдкрд░ рдЦुрдж рдХो рдЧौрд░рд╡ाрди्рд╡िрдд рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХрд░рддी рд╣ै।

рдмрд╣ू рдиे рдХрдорд░े рдХा рджрд░рд╡ाрдЬा рдаीрдХ рдЙрд╕ी рддрд░рд╣ рдмंрдж рдХिрдпा рдЬैрд╕े рд╣рдоेрд╢ा рдЙрд╕рдХा ‘рдлौрдЬी’ рдХिрдпा рдХрд░рддा рдеा। рд╡рд╣ рдоुреЬी рддो рдЙрд╕рдХी рдЖँрдЦें рднीрдЧी рд╣ुрдИ рдеीं। рдЙрд╕рдиे рд╕рдЬ-рд╕ंрд╡рд░рдХрд░ рдкрд▓ंрдЧ рдкрд░ рд░рдЦी рдмंрджूрдХ рдЙрдаाрдИ। рдлिрд░ рд▓ेрдЯ рдЧрдИ рдФрд░ рдмंрджूрдХ рдХो рдмрдЧрд▓ рдоें рд▓िрдЯाрдХрд░ рдЙрд╕े рдЪूрдорддे-рдЪूрдорддे рд╕ो рдЧрдИ।

рд░рдоेрд╢ рдмрддрд░ा рдХी рд▓рдШुрдХрдеा рдоें рддो рдкрдд्рдиी рдЕрдкрдиे рдкрддि рдХी рд╢рд╣ाрджрдд рдкрд░ рдЧрд░्рд╡ рдХрд░рддी рд╣ै рд▓ेрдХिрди рдбॉ. рд╕рддोрд╖ рдЧौреЬ рдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рдоेрд░ा рджेрд╢’ рдоें рддो рдПрдХ рдк्рд░ेрдоिрдХा рд╣ी рдЕрдкрдиे рдк्рд░ेрдоी рд╕े рд╕्рд╡ाрдзीрдирддा рд╕ंрдЧ्рд░ाрдо рдоें рдЬाрдиे рдХो рдмाрдз्рдп рдХрд░рддी рд╣ै।

... рдЖрд╢ा рдиे рдЕрдкрдиे рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рдкрддि рд╡िрдХ्рд░рдо рдХो рд╕्рд╡ाрдзीрдирддा рд╕ंрдЧ्рд░ाрдо рдоें рдЬाрдиे рдХी рд╣ाрдоी рднрд░рд╡ा рд▓ी। рд╡िрдХ्рд░рдо рдХे рдкिрддा рдмреЬे рдк्рд░рд╕рди्рди рд╣ुрдП рддрдеा рджूрд╕рд░े рджिрди рдЕрд╢्рд░ुрдкूрд░िрдд рдиेрдд्рд░ों рд╕े рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╡िрджा рдХिрдпा। рдЙрд╕ рд╕рдордп рдЖрд╢ा рднी рдЖрдИ рдФрд░ рдЖрд░рддी рдЙрддाрд░ рдХрд░ рдХрд╣ा, "рдоेрд░े рд╡िрдХ्рд░рдо рд╕рджैрд╡ рдз्рдпाрди рд░рдЦрдиा, рдоैं рддुрдо्рд╣ाрд░ी рд╣ूँ, рддुрдо्рд╣ाрд░ी рд╣ी рд░рд╣ूँрдЧी, рд╣ाँ, рд╣рдо рд╕рдм рдХे рд▓िрдП рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рд╣ै рд╣рдоाрд░ा рджेрд╢।

рдбॉ. рдкूрд░рди рд╕िंрд╣ рдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рдоैं рдоाँ рд╣ूँ’ рдоें рднी рджेрд╢рдк्рд░ेрдо рдХी рдоिрд╕ाрд▓ рдЬрд▓рддी рджिрдЦाрдИ рджेрддी рд╣ै рдЬिрд╕рд╕े рджूрд╕рд░े рднी рдЙрд╕рд╕े рдк्рд░рдХाрд╢ рдкाрддे рд╣ैं। рдЗрд╕рдоें рдПрдХ рдоाँ рджूрд╕рд░ी рдоाँ (рднाрд░рдд рдоाँ) рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХे рдмाрд░े рдоें рд╕ोрдЪрддी рд╣ै рдФрд░ рдЕрдкрдиे рдкुрдд्рд░ рдХो рдЙрд╕рдХी рд░рдХ्рд╖ा рд╣ेрддु рд╕ीрдоा рдкрд░ рднेрдЬрддी рд╣ै।

рдЕрдпोрдз्рдпाрдк्рд░рд╕ाрдж рдЧोрдпрд▓ीрдп рдХा рдЕрдзिрдХрддрд░ рдХाрд░्рдп рд▓рдШुрдХрдеा рдкрд░ рд░рд╣ा। рдЗрдирдХी рд░рдЪрдиाрдПँ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдк्рд░ेрдо рд╕े рдУрддрдк्рд░ोрдд рдоिрд▓рддी рд╣ै। рдЙрдирдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рд╢рд╣ीрдж рдмрдХрд░ी’ рд╣рдоें рдк्рд░ेрд░िрдд рдХрд░рддी рд╣ै рдХि рди рддो рдЕрди्рдпाрдп рдХрд░ो рдФрд░ рди рд╣ी рдЕрди्рдпाрдп рд╕рд╣ो, рдХ्рдпोंрдХि рдЕрди्рдпाрдп рд╕рд╣рдиे рд╡ाрд▓ा рднी рдЙрддрдиा рд╣ी рджोрд╖ी рд╣ोрддा рд╣ै, рдЬिрддрдиा рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा। рдпрд╣ рд▓рдШुрдХрдеा рдпрд╣ рднी рд╕ंрджेрд╢ рджेрддी рд╣ै рдХि рд╣рдо рдЬрдм рддрдХ рдбрд░рддे рд╣ैं, рд╢ोрд╖рдХ рд╣рдоें рдбрд░ा рдХрд░ рд░рдЦрддे рд╣ैं। рдоृрдд्рдпु рдиिрд╢्рдЪिрдд рд╣ै рдЗрд╕рд▓िрдП рдоृрдд्рдпु рд╕े рдХ्рдпा рдбрд░рдиा। рдЬрдм рджेрд╢-рдзрд░्рдо рдкрд░ рдорд░рдиे рдХी рдмाрдд рд╣ो рддो рдлिрд░ рд╕ोрдЪрдиे рдХी рдХोрдИ рдмाрдд рд╣ी рдирд╣ीं, рдпрд╣ी рдиिрд╢्рдЪрдп рдХрд░ рдЬрдм рдмрдХрд░ी рднेреЬिрдпे рд╕े рдЯрдХрд░ाрдИ рддो рдЙрд╕рдиे рднेреЬिрдпे рдХो рдЪाрд░ों рдЦाрдиे рдЪिрдд्рдд рдХрд░ рджिрдпा। рдмрдХрд░ी рдорд░ рдЬрд░ूрд░ рдЧрдИ। рдкрд░, рднेреЬिрдпे рдХो рднी рджूрд╕рд░ों рдкрд░ рдЕрдд्рдпाрдЪाрд░ рдХрд░рдиे рдХो рдирд╣ीं рдЫोреЬ рдЧрдИ।

рдЕрдпोрдз्рдпाрдк्рд░рд╕ाрдж рдЧोрдпрд▓ीрдп рдХी рд▓рдШुрдХрдеा рдкреЭрдиे рдХे рдмाрдж рдЬрдм рд╣рдмीрдм рдХैрдлी рдХी рд▓рдШुрдХрдеा‘ рдХрд╡ि рдХे рдЧीрдд’ рдкреЭрддे рд╣ैं рддो рд╡рд╣ाँ рднी рдХрд╡ि рдЕрди्рдпाрдп рдХे рд╡िрд░ूрдж्рдз рдЖрдо рдЬрдирддा рдХो рдЙрда рдЦреЬा рд╣ोрдиे рдХो рдк्рд░ेрд░िрдд рдХрд░рддा рдоिрд▓рддा рд╣ै। рд╡рд╣ рд░ाрдЬрджрдмрд░рдмाрд░ों рдХा рд╕्рддुрддिрдЧाрди рдЧाрдиे рд╡ाрд▓ा рди рдеा рдмрд▓्рдХि рд░ाрдЬा рдХे рдЕрди्рдпाрдп рдХो рдЕрдкрдиी рдХрд╡िрддा рдХे рдоाрдз्рдпрдо рддрдХ рджрд░рдмाрд░ рдоें рдкрд╣ुँрдЪाрдиे рд╡ाрд▓ा рдеा। рдФрд░ рдРрд╕े рдХाрдоों рдХी рд╕рдЬा рдоिрд▓рддी рд╣ै рдоौрдд। рд░ाрдЬा рдЖрдЦिрд░ рд░ाрдЬा рд╣ोрддा рд╣ै рд▓ेрдХिрди рд░ाрдЬा рдпрд╣ рднूрд▓ рдЬाрддा рд╣ै рдХि рдХрд╡ि рднी рдХрд╡ि рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЙрдирдХी рдХрд▓рдо рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рдХी рдРрд╕ी рдЖрдЧ рдЬрд▓ा рдЬाрддे рд╣ैं рдХि рд░ाрдЬा рднी рд╕ोрдЪрдиे рдХो рдордЬрдмूрд░ рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं। рдЬो рд╕ेрдиा рдЕрдзिрдХाрд░ी рдкрдж рдХे рд▓ाрд▓рдЪ рдоें рдЖрдХрд░ рдХрд╡ि рдХो рд░ाрдЬрдж्рд░ोрд╣ рдХे рдЕрдкрд░ाрдз рдоें рдлंрд╕ाрдХрд░ рд░ाрдЬा рдХे рд╕рдо्рдоुрдЦ рд▓े рдЖрддा рд╣ै рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдмрджрд▓े рдЙрдкрд╕ेрдиाрдкрддि рдХा рдкрдж рднी рдкा рд▓ेрддा рд╣ै рд▓ेрдХिрди рдХрд╡ि рдХो рдоौрдд рдХे рдШाрдЯ рдЙрддाрд░рдиे рдХे рдмाрдж рднी рдЙрд╕рдХे рдХाрдиों рдоें рдХрд╡ि рдХे рдЧीрдд рдЧूंрдЬрддे рд╣ैं рдФрд░ рдХрдоाрд▓ рддрдм рд╣ोрддा рд╣ै рдЬрдм рджूрд░ рдЕрдкрдиे рдШрд░ рдЖрдпा рд╡рд╣ рдлрдЯी-рдлрдЯी рдЖंрдЦों рд╕े рджेрдЦрддा рд╣ै рдХि рдиाрдЬों рдкрд▓ी рдЙрд╕рдХी рдЗрдХрд▓ौрддी рдмेрдЯी рджрд░्рдж-рднрд░ी рдЖрд╡ाрдЬ рдоें рдХрд╡ि рдХा рдЧीрдд рдЧा рд░рд╣ी рд╣ै।

рд▓рдШुрдХрдеा рдХे рд╕рд╢рдХ्рдд рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдмрд▓рд░ाрдо рдЕрдЧ्рд░рд╡ाрд▓ рдХे рд▓рдШुрдХрдеा рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ ‘рдЬुрдмेрджा’ рдФрд░ ‘рдкीрд▓े рдкंрдЦों рд╡ाрд▓ी рддिрддрд▓िрдпाँ’ рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░рдиे рдкрд░ рдкाрддे рд╣ैं рдХि рдЕрдиेрдХ рд▓рдШुрдХрдеाрдПँ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЪेрддрдиा рд╕े рдУрддрдк्рд░ोрдд рд╣ैं। рдЗрд╕ी рд╡िрд╖рдп рдкрд░ рдЙрдирдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рдЦोрдИ рд╣ुрдИ рддाрдХрдд’ рдЬिрд╕рдоें рд▓ेрдЦрдХ рдиे рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै рдХि рд╣рдоाрд░े рд╕ोрдЪрдиे рдХे рджाрдпрд░े рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд╣ैं। рджेрд╢ рд╕े рд╕рдЪ्рдЪा рдк्рд░ेрдо рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рд╡्рдпрдХ्рддि рд╣рд░ рд╡рдХ्рдд рджेрд╢ рд╣िрдд рдоें рд╣ी рд╕ोрдЪेрдЧा। рдЙрдо्рд░ рдХा рдЙрд╕ рдкрд░ рдХोрдИ рдЕрд╕рд░ рдирд╣ीं рд╣ोрддा। рд▓рдШुрдХрдеा рдоें рдоुрдЦ्рдп рдкाрдд्рд░ рдорд╕ूрдж рдоिрдпाँ рдХो рд▓िрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдЬो рдоुрд╕рд▓рдоाрди рд╣ै। рд▓ेрдЦрдХ рдиे рдкाрдд्рд░ рдХा рдЪрдпрди рдХрд░рддे рд╕рдордп рдпрд╣ рдмाрдд рдз्рдпाрди рд░рдЦी рд╣ै рдХि рдЗрд╕ рджेрд╢ рдХी рдЖрдЬाрджी рдоें рдоुрд╕рд▓рдоाрдиों рдХा рдпोрдЧрджाрди рдХрдо рдирд╣ीं рд╣ै। рдЙрдирдХे рдмрд▓िрджाрдиों рдХी рд▓рдо्рдмी рдЧाрдеा рд╣ै, рдЗрд╕ीрд▓िрдП рдЬрдм рд╡े рджेрд╢ рдХे рдмрджрддрд░ рд╣ाрд▓ाрдд рджेрдЦрддे рд╣ैं, рдЙрдирдХे рд╣ृрджрдп рдоें рдПрдХ рд╣ूрдХ-рд╕ी рдЙрдарддी рд╣ै।

..."рд╡рд╣ рдлिрд░ рдмुрджрдмुрджाрдпे, "рдХिрд╢ोрд░ाрд╡рд╕्рдеा рдоें рд╣ी рдоैं рдЖрдЬाрджी рдХी рдЬंрдЧ рдоें рдХूрдж рдкреЬा рдеा - рдЗрд╕े рдЖрдк рдХрдо рдЙрдо्рд░ рдоें рдХिрдпा рдЧрдпा рдоेрд░ा рдкрд╣рд▓ा рдХुрдЯेрд╡ рдоाрди рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдЖрдЬाрджी рдХे рдмाрдж рд╕рдд्рддा рд╕ुрдЦ рд▓ूрдЯрдиे рдХी рдмрдЬाрдп рдоैं рдХुँрд╡ाрд░ा рд░рд╣ा рдФрд░ рдЦंрдбिрдд рдоूрд▓्рдпों рдХी рдкुрдиःрд╕्рдеाрдкрдиा рдоें рдЬुрдЯ рдЧрдпा। рдпрд╣ рдЬрд╡ाрдиी рдХी рднूрд▓ рдеी। рдЕрдм рдмुреЭाрдкे рдоें рдоुрдЭे рд▓рдЧрддा рд╣ै рдХि рдЧुрд▓ाрдоी рдЕрднी рдЧрдИ рдирд╣ीं рд╣ै। рдЖрдкрдХा рд╢рд░्рддिрдпा рдЗрд▓ाрдЬ рдЕрдЧрд░ рд╡рд╣ी рдЬрд╡ाрдиी, рд╡рд╣ी рдЙрдоंрдЧ рдЗрди рд░рдЧों рдоें рднрд░ рджे рддो рдоैं рдПрдХ рдлिрд░ рд╕े рдЖрдЬाрджी рдХी рд▓рдбाрдИ рдоें рдХूрдж рдкреЬрдиा рдЪाрд╣рддा рд╣ूँ, рдбॉ. рд╕ाрд╣рдм... рдпрдХीрди рдоाрдиे।

рдЗрдирдХे рдЕрддिрд░िрдХ्рдд ‘рдЕрд▓ाрд╡ рдХे рдЗрд░्рдж-рдЧिрд░्рдж’, ‘рдЧुрд▓рдоोрд╣рд░’, ‘рдХрд╢्рдоीрд░ рд╕рдорд╕्рдпा’, ‘рдирдпी рдкौрдз’, ‘рд╕ुрдмрд╣ рдХा рдЗंрддрдЬाрд░’ рднी рджेрд╢рдк्рд░ेрдо рдХे рднाрд╡ рдЬрдЧाрдиे рдоें рд╕рдлрд▓ рд╕िрдж्рдз рд╣ोрддी рд╣ैं।

рдПрди рдЙрди्рдиी рдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рдХрдмूрддрд░ों рд╕े рднी рдЦрддрд░ा’ рдоें рд╡ैрд╕े рддो рдХрдмूрддрд░ рд╢ांрддि рдХे рдк्рд░рддीрдХ рдоाрдиे рдЧрдП рд╣ैं, рдкрд░ рдЙрдирдХे рдорди рдоें рднी рдЖрдЬाрджी рдХी рддीрд╡्рд░ рдЗрдЪ्рдЫा рд╣ोрддी рд╣ै। рдЙрд╕ рдЖрдЬाрджी рдХे рд▓िрдП рд╡े рднी рдмрдЧाрд╡рдд рдХрд░рдиे рдкрд░ рдЙрддрд░ рдЖрддे рд╣ैं। рд▓рдШुрдХрдеा рдоें рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХрд░ рджिрдпा рдХि рдЙрд╕ рджिрди рдХे рдмाрдж рддो рдЙрдирдХे рдЕрди्рджрд░ рдЖрдЬाрджी рдХी рдк्рд░рдмрд▓ рдЗрдЪ्рдЫा рдЬाрдЧ рдЙрдаी рдЬрдм рдПрдХ рдХрдмूрддрд░ рдЦुрд▓े рдЖрд╕рдоाрди рдоें рдЙреЬ рдЖрдпा। рдЙрд╕рдиे рдЖрдЬाрджी рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдХो рд╕рдордЭा। рд╡рд╣ рдЕрди्рдп рд╕ाрдеिрдпों рдХो рднी рдЙрд╕ рдЖрдЬाрджी рдХा рдЖрдирди्рдж рд▓ेрдиे рдХो рдк्рд░ेрд░िрдд рдХрд░рдиे рд▓рдЧा। рдоाрдиो рдЙрди्рд╣ें рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХा рдкाрда рдкреЭा рд░рд╣ा рд╣ो рдФрд░ рдк्рд░рддीрдХाрдд्рдордХ рд░ूрдк рд╕े рд▓िрдЦी рд▓рдШुрдХрдеा рдХे рдЕрди्рдд рдоें рдЙрд╕рдХा рдХ्рдпा рдкрд░िрдгाрдо рд╣ुрдЖ рджेрдЦिрдПः-

... рдоुрдЭे рд▓рдЧा рдХि рдкिрддाрдЬी рдХрдмूрддрд░ों рд╕े рднी рднрдпрднीрдд рд╣ो рдЙрдаे рд╣ैं। рд░ाрдд рдХो рджो-рддीрди рдмाрд░ рдкिрддाрдЬी рдмिрд╕्рддрд░ рдЫोреЬрдХрд░ рдмाрд╣рд░ рдЪрд▓े рдЧрдП рдеे। рджूрд╕рд░े рджिрди рд╕ुрдмрд╣ рд╣ोрддे рд╣ी рдкिрддाрдЬी рдиे рдкिंрдЬрд░ा рдЦोрд▓ा рдФрд░ рд╕рднी рдХрдмूрддрд░ों рдХो рдЖрдХाрд╢ рдоें рдЙреЬा рджिрдпा। рдЗрд╕ рдкрд░ рдоैंрдиे рдкिрддाрдЬी рд╕े рдкूрдЫा, "рдЖрдкрдиे рдпрд╣ рдХ्рдпा рдХिрдпा рдкिрддाрдЬी? рдЖрдкрдиे рдХрдмूрддрд░ों рдХो рдЙреЬा рджिрдпा?’

рдкिрддाрдЬी рдиे рдмोрдЭिрд▓ рд╕्рд╡рд░ рдоें рдХрд╣ा, "рдмेрдЯे, рдЬрдм рдк्рд░рдЬा рдЖрдЬाрджी рдХी рддीрд╡्рд░ рдЗрдЪ्рдЫा рд╕े рдЬाрдЧ рдЙрдарддी рд╣ै рддो рдмреЬे рд╕े рдмреЬा рддाрдиाрд╢ाрд╣ рднी рдШुрдЯрдиे рдЯेрдХрдиे рдХो рдордЬрдмूрд░ рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै। рдлिрд░ рддुрдо्рд╣ाрд░े рдкिрддा рддो...’

рдПрди рдЙрди्рдиी рдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рд╕рд░्рдХрд╕’ рднी рдРрд╕े рд╣ी рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХрд░рдиे рдХी рдк्рд░рд░ेрдгा рджेрддी рд╣ै। рдФрд░ рднрдЧीрд░рде рдкрд░िрд╣ाрд░ рдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рд╕्рдкाрд░्рдЯाрдХрд╕ рдХा рдЬрди्рдо’ рдХो рджेрдЦें рддो рднрдЧीрд░рде рдЬी рдХी рд▓рдШुрдХрдеा рднी рдЧुрд▓ाрдоों рдХी рдкीреЬा рдХा рдмреЬा рд╣ी рдоाрд░्рдоिрдХ рдЪिрдд्рд░ рдЦींрдЪрддी рд╣ै। рд╡рд╣ рднी рдЖрдЬाрджी рдХे рд▓िрдП рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХрд░рдиे рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा рджेрддी рд╣ै। рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХрд░рддे рд╕рдордп рд╡ैрд╕े рддो рдЬीрд╡рди рджाँрд╡ рдкрд░ рд▓рдЧाрдиा рдкреЬрддा рд╣ै рдкрд░ рдПрдХ рд╕рдордп рдРрд╕ा рднी рдЖрддा рд╣ै рдЬрдм рдЦुрд╢िрдпाँ рдк्рд░рджाрди рдХрд░ рдЬाрддा рд╣ै। рд╕ैрдХреЬों рд╕्рдд्рд░ी-рдкुрд░ुрд╖ рдЧुрд▓ाрдо рдмाрдЬाрд░ рдоें рдмेрдЪे рдЬा рд░рд╣े рдеे। рдмाрдд-рдмाрдд рдоें рдЭिреЬрдХिрдпाँ, рдЧाрд▓िрдпाँ, рдЕрдкрдоाрди рдФрд░ рдХोреЬे, рдлिрд░ рднी рд╣рдЬाрд░ों рдЧुрд▓ाрдо рдкैрджा рд╣ो рд░рд╣े рдеे। рдЧुрд▓ाрдо рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рдХрд░ рдЙрдарддे рд╣ैं। рдиाрдпрдХ рдЧुрд▓ाрдоों рдХी рддाрдХрдд рдХो рдЗрдХрдЯ्рдаा рдХрд░рддा рд╣ै, рдпे рдоाрд▓िрдХ рд▓ोрдЧ рд╣рдоाрд░ी рдмрджрддрд░ рдЬिрди्рджрдЧी рдХे рд▓िрдП рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ рд╣ैं। рдоाрд▓िрдХो рдХा рдХрдд्рд▓ेрдЖрдо, рдЧुрд▓ाрдоों рдХा рдХрдд्рд▓ेрдЖрдо। рд░ोрдоाँрдЪिрдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рджृрд╢्рдп। рдоुрдЭे рд▓рдЧा, рдЧुрд▓ाрдоों рдХी рдЬिрди्рджрдЧी рдоें рдХुрдЫ рдХ्рд╖рдг рд╕ुрди्рджрд░ рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЕрди्рддिрдо рджृрд╢्рдп рдоें рдиाрдпрдХ рдХा рдмрдЪ्рдЪा рджौреЬрддे-рджौреЬрддे рдмреЬा рд╣ोрддा рд╣ै рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдкीрдЫे рд╕ैрдХреЬो рдЧुрд▓ाрдо рдмрдЪ्рдЪे рджौреЬрддे рд╣ैं рд╣рдеिрдпाрд░ों рд╕े рд▓ैрд╕। рдоेрд░ा рдорди рд╣рд▓्рдХा рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै।


рд╡िрд╖्рдгु рдк्рд░рднाрдХрд░ рдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рдоुрдХ्рддि; рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЪेрддрдиा рдХी рдПрдХ рд╕рд╢рдХ्рдд рд▓рдШुрдХрдеा рдЬाрди рдкреЬрддी рд╣ै। рд▓рдШुрдХрдеा ‘рдкрд░ाрдзीрди рд╕рдкрдиेрд╣ु рд╕ुрдЦ рдиाрд╣ि’ рд╡ाрд▓ी рд▓ोрдХोрдХ्рддि рдХो рд╕्рд╡рдпं рд╕िрдж्рдз рдХрд░рддी рд╣ै। рд▓рдШुрдХрдеा рдоें рдиीрдЧ्рд░ो рдоाрд▓िрдХ-рдЬाрддि рдХे рд╢ोрд╖рдг рд╕े рдЫुрдЯрдХाрд░ा рдкाрдХрд░ рдХाрдо рдХी рдЦोрдЬ рдоें рд░рд╣рддा рд╣ै।рджुрд░्рднाрдЧ्рдп, рдЙрд╕े рдХрд╣ीं рдХाрдо рдирд╣ीं рдоिрд▓ा рддो рдЕंрдд рдоें рдоाрд▓िрдХ рдХे рд╕ाрдордиे рдеा। рдоाрд▓िрдХ рд╕рд╣ाрдиुрднूрддि рджрд░्рд╢ाрддे рд╣ुрдП рдмोрд▓ा, "рддрдм рддो рдпрд╣ рдоुрдХ्рддि рддुрдо्рд╣ें рдорд╣ंрдЧी рдкреЬी। рддुрдо рд▓ोрдЧ рдкрд╣рд▓े рд╣ी рдЕрдЪ्рдЫे рдеे।"

рди рдЬाрдиे рдЙрд╕े рдХ्рдпा рд╣ुрдЖ, рди рдЬाрдиे рдЙрд╕ рдХंрдХाрд▓ рдоें рдХрд╣ाँ рд╕े рдЬीрд╡рди рдЙрдореЬ рдЖрдпा। рдЙрд╕рдХी рдЖँрдЦों рд╕े рдк्рд░рд╕рди्рдирддा рдХी рдПрдХ рддेрдЬ рд░ोрд╢рдиी рдЪрдордХрдиे рд▓рдЧी рдеी। рджрд░рд╡ाрдЬे рдкрд░ рдЖрдХрд░ рд╡рд╣ рдХ्рд╖рдг рднрд░ рдХे рд▓िрдП рд░ुрдХा, рдмोрд▓ा, "рдЬी рдирд╣ीं! рддрдм рд╣рдо рджाрд╕ рдеे, рдЕрдм рдоुрдХ्рдд рд╣ैं рдЕрдкрдиा рдЬीрд╡рди рдмрдиाрдиे рдФрд░ рдмिрдЧाреЬрдиे рдХे рд▓िрдП рдоुрдХ्рдд рд╣ै। рдоुрдХ्рддि рдЗрди्рд╕ाрди рдХे рдЬीрд╡рди рдХी рд╢рд░्рдд рд╣ै।"


рдХिрд╕ी рднी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХे рдиाрдЧрд░िрдХ рдпुрдж्рдз рдирд╣ीं рдЪाрд╣рддे। рд╡े рд╕рджैрд╡ рд╢ांрддि рдХी рдЕрднिрд▓ाрд╖ा рд░рдЦрддे рд╣ैं, рдкрд░рди्рддु рд░ाрдЬрдиीрддिрдЬ्рдЮ рд▓ोрдЧ рдЕрдкрдиा рдЙрд▓्рд▓ू рд╕ीрдзा рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЕрдиाрд╡рд╢्рдпрдХ рдпुрдж्рдз рдЬрдирддा рдкрд░ рдеोрдк рджेрддे рд╣ैं; рд╢ांрддि рднंрдЧ рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै। рд▓ाрдЦों рдХрд░ोреЬों рдХा рдиुрдХрд╕ाрди рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै। рдЬрдЧрджीрд╢ рдХрд╢्рдпрдк рдХी ‘рдпुрдж्рдз рдХा рдЧрдгिрдд’ рднी рдРрд╕ी рд╣ी рд╕рдЯीрдХ рд▓рдШुрдХрдеा рд╣ै।

рджो рджेрд╢ों рдХे рдмीрдЪ рд▓реЬाрдИ рдкूрд░े рдЬोрд░ों рдкрд░ рдЪрд▓ рд░рд╣ी рдеी। рдЕрдЪाрдирдХ рдпुрдж्рдз рд╡िрд░ाрдо рдХी рдШोрд╖рдгा рд╣ुрдИ। рджोрдиों рджेрд╢ों рдХे рдЬрд╡ाрди рд╕ीрдоा рдоें рдЖрдордиे-рд╕ाрдордиे рдеे, рд▓ेрдХिрди рдЕрдм рдЙрдирдХा рд░ूрдк рдЕрдХ्рд░ाрдордХ рди рд╣ोрдХрд░ рд╕्рддрдм्рдзрдХाрд░ी рдеा। рдЗрдзрд░ рдпे рджोрдиों рдЬрд╡ाрди рднाрдИ-рдЪाрд░ा рдиिрднा рд░рд╣े рдеे, рдЙрдзрд░ рджोрдиों рджेрд╢ों рдХे рд░ेреЬिрдпो рдкрд░ рдпрд╣ рдЦрдмрд░ рдЕрдкрдиे-рдЕрдкрдиे рдвंрдЧ рд╕े рдк्рд░рд╕ाрд░िрдд рдХрд░ рд░рд╣े рдеे-рдЕрд╕्рдеाрдпी рдпुрдж्рдз рд╡िрд░ाрдо рднंрдЧ। рд╡ाрд░्рддा рдЕрд╕рдлрд▓। рджेрд╢ рдХी рдЬрдирддा рдЕрди्рдд рддрдХ рджुрд╢्рдордиों рдХा рдоुрдХाрдмрд▓ा рдХрд░ेрдЧी।

рдЧुрд░рдоीрдд рд╕िंрд╣ рдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рдпुрдж्рдз рдФрд░ рдкुрдг्рдп’ рдоें рд╢рд╣ीрдж рдХा рд╡ृрдж्рдз рдкिрддा рднी рдпुрдж्рдз рдХो рдХिрд╕ी рд╕рдорд╕्рдпा рдХा рд╣рд▓ рдирд╣ीं рдоाрдирддा।

рд╡ृрдж्рдз рдиे рдХрд╣ा, “рдоेрд░ा рдПрдХ рдоाрдд्рд░ рдкुрдд्рд░ рдпुрдж्рдз рдоें рд╢рд╣ीрдж рд╣ो рдЪुрдХा рд╣ै। рдоेрд░ी рддрд░рд╣ рдиा рдЬाрдиे рдХिрддрдиे рд▓ोрдЧों рдХे рдПрдХ рдоाрдд्рд░ рдкुрдд्рд░ рд╕ेрдиा рдоें рд╣ै, рдХ्рдпा рдЙрдирдХा рд╕рд╣ाрд░ा рдирд╣ीं рдЦो рдЬाрдПрдЧा। рдоैं рдЗрд╕ рдиिрд░्рдЬрди рдорд░ुрд╕्рдерд▓ рдоें рдкाрдиी рдкिрд▓ाрдиे рдХा рдХрд░्рдо рдЗрд╕рд▓िрдП рдХрд░рддा рд╣ूँ, рд╢ाрдпрдж рдЗрд╕ рдеोреЬे рд╕े рдкुрдг्рдп рд╕े рдпुрдж्рдз рдиा рд╣ो, рдХिрд╕ी рдХा рд╕рд╣ाрд░ा рдиा рдЦो рдЬाрдП।" рд╡ृрдж्рдз рд╡्рдпрдХ्рддि рдХी рдЖँрдЦें рдирдо рд╣ो рдЧрдИं।

рд╕्рд╡рджेрд╢ рдк्рд░ेрдо рдХा рднाрд╡ рд╕рд░्рд╡рд╢्рд░ेрд╖्рда рднाрд╡ рдоाрдиा рдЧрдпा рд╣ै। рдЬिрд╕ рд╡्рдпрдХ्рддि рдоें рдРрд╕ी рднाрд╡рдиा рд╣ोрдЧी рддो рд╡рд╣ рдЕрдкрдиे рджेрд╢ рдХी рд╣рд░ рд╡рд╕्рддु рд╕े рдк्рд░ेрдо рдХрд░ेंрдЧा। рд╡िрджेрд╢ी рд╡рд╕्рддुрдУं рдХो рдкाрд╕ рднी рдлрдЯрдХрдиे рдирд╣ीं рджेрдЧा। рд╕ूрд░рдЬ рдлोрдЧाрдЯ рдиे рдЕрдкрдиी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рд╣рдеिрдпाрд░’ рдоें рдпрд╣ी рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХिрдпा рд╣ै। рд▓рдШुрдХрдеा рдоें рдиाрд░ी рдкाрдд्рд░ рдпрд╣ी рд╕ोрдЪрддे рд╣ुрдП рдХेрд╡рд▓ рдЕрдкрдиे рджेрд╢ рдХे рдЙрдд्рдкाрджрди рд╣ी рдЦрд░ीрджрдиा рдЪाрд╣рддी рд╣ै। рдРрд╕ा рдХрд░рдиे рд╕े рдЙрд╕рдХे рдЕрди्рджрд░ рдХी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░-рднрдХ्рддि рдХे рджрд░्рд╢рди рд╣ोрддे рд╣ैं।

рдпुрдж्рдз рдоें рдЬिрддрдиा рдорд╣рдд्рд╡ рд▓реЬрдиे рд╡ाрд▓े рдХा рд╣ै рдЙрддрдиा рд╣ी рдорд╣рдд्рд╡ рдЬрдп рдмोрд▓рдиे рд╡ाрд▓ों рдХा рднी рд╣ोрддा рд╣ै। рджेрд╢рднрдХ्рддि рдЬрд╣ाँ рджेрд╢ рдХी рд╕ीрдоाрдУं рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рд╕ैрдиिрдХों рдоें рджिрдЦाрдИ рджेрддी рд╣ै рд╡ैрд╕ी рд╣ी рджेрд╢рднрдХ्рддि рдЙрди рдиाрдЧрд░िрдХों рдоें рджेрдЦी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ैं рдЬो рджेрд╢ рдХे рдЕрди्рджрд░ рд░рд╣рдХрд░ рджेрд╢ рдХे рд╕ंрд╕ाрдзрдиों рдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рддे рд╣ैं। рдкंрдХрдЬ рд╢рд░्рдоा рдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рджेрд╢рднрдХ्рддि’ рджेрд╢ рдХे рдиाрдЧрд░िрдХों рдХो рджेрд╢-рд╣िрдд рдоें рдХाрд░्рдп рдХрд░рдиे рдХो рдк्рд░ेрд░рдгा рджेрддी рд╣ै।

рдпрджि рд╣рдо рдмाрдд рдХрд░ें рдЗрди्рджु рдЧुрдк्рддा рдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рджेрд╢ рдХी рдоाрдЯी’ рддो рд▓ेрдЦिрдХा рднी рдкाрдардХों рддो рдпрд╣ рднाрд╡ рд╕ंрдк्рд░ेрд╖िрдд рдХрд░рдиे рдоें рд╕рдлрд▓ рд╣ोрддी рд╣ै рдХि рдЕрдкрдиे рд╡рддрди рдХी рдоाрдЯी рдоें рдПрдХ рдЕрд▓ौрдХिрдХ рд╢рдХ्рддि рд╣ोрддी рд╣ै, рдЬो рд╕ाрдд рд╕рдоुрди्рдж्рд░ рдкाрд░ рдЧрдП рдк्рд░рд╡ाрд╕ी рдХो рднी рдЕрдкрдиे рдоोрд╣ рдоें рдмांрдзे рд░рдЦрддी рд╣ै। рдкाрдд्рд░ рдЕрдкрдиे рд╕ाрде рдЕрдкрдиे рджेрд╢ рдХी рд╕ौंрдзी рдЧंрдз рд╕े рдорд╣рдХрддी рдоाрдЯी рдХो рд▓े рдЬाрддा рд╣ै।

рдирд░ेрди्рдж्рд░ рдХुрдоाрд░ рдЧौреЬ рдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рдЯांрдЧों рдХा рджुрдЦ’ рдРрд╕े рд╣ी рджेрд╢рднрдХ्рдд рд╕ैрдиिрдХ, рдЬो рдпुрдж्рдз-рднूрдоि рдоें рдЕрдкрдиी рдЯांрдЧें рдЧंрд╡ा рдмैрдаा рд╣ै рдХा рдордиोрд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдХрд░рддी рд╣ै। рд╡рд╣ рдЕрдкрдиे рджुрдЦ-рд╕ुрдЦ рдХो рджेрд╢ рдХे рд╕ाрде рдЬोреЬ рд▓ेрддा рд╣ै। рд▓рдШुрдХрдеा рдРрд╕े рд╣ी рд╕ैрдиिрдХ рдХी рдорд╣िрдоा рдХा рдмрдЦाрди рдХрд░рддी рд╣ै।

рд░ोрд╣िрдд рдпाрджрд╡ рдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рд▓ाрдаिрдпाँ’ рд╣рдоाрд░ा рдз्рдпाрди рдЖрдХрд░्рд╖िрдд рдХрд░рддी рд╣ै, рдФрд░ рдЙрди рд╢рд╣ीрджों рдХी рдпाрдж рджिрд▓ाрддी рд╣ै рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рджेрд╢ рдкрд░ рдЕрдкрдиे рдк्рд░ाрдг рди्рдпौрдЫाрд╡рд░ рдХिрдП। рд▓рдШुрдХрдеा рдЕрдкрдиे рдЕрди्рджрд░ рдкूрд░ा рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд╕рдоेрдЯे рд╣ुрдП рд╣ै।

рдЖрдХाрд╢ рдоें рдЙреЬрддे рдкंрдЫी рд╕े рдкूрдЫो рдЦुрд▓े рдЖрдХाрд╢ рдоें рдЙреЬрдиे рдХा рдЖрдиंрдж рдХ्рдпा рд╣ै। рдкрд░рдо рд╕ुрдЦ рдХा рдЕрдиुрднрд╡ рд╣ोрддा рд╣ै। рдЙрди्рд╣ें рдЕрдкрдиे рдкंрдЦों рдкрд░ рдЧрд░्рд╡ рд╣ोрддा рд╣ै। рдЬीрд╡рди рдХा рд▓рдХ्рд╖्рдп рдкूрд░्рдг рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै। рдпрд╣ीं рдмाрддें рдоाрдирд╡ рдкрд░ рднी рд▓ाрдЧू рд╣ोрддी рд╣ैं। рдЖрдЬाрджी рдХा рд╕ुрдЦ рдХेрди्рдж्рд░ рдоें рд░рдЦрдХрд░ рд░рддрди рдЪंрдж ‘рд░рдд्рдиेрд╢’ рдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рдЖрдЬाрджी’ рдЙрд╕ी рдУрд░ рд╕ंрдХेрдд рдХрд░рддी рд╣ै।

рдкिрддा рдиे рдЖрдХाрд╢ рдХी рдУрд░ рдЗрд╢ाрд░ा рдХрд░ рдмрддाрдпा, "рд╡рд╣ рджेрдЦो, рдкрдХ्рд╖ी рдЖрдХाрд╢ рдоें рдЙреЬ рд░рд╣े рд╣ैं। рд╕्рд╡рдЪ्рдЫंрдж, рдиिрд░्рднрдп, рдЕрдм рдпрджि рдЗрди्рд╣ें рдкрдХреЬрдХрд░ рдХोрдИ рдкिंрдЬреЬे рдоें рдбाрд▓ рджे рддो рдЗрдирдХी рдЖрдЬाрджी рдЫिрди рдЬाрдпेрдЧी।"

рдЗрд╕ी рд╕े рдк्рд░ेрд░िрдд рд╣ो рдмрдЪ्рдЪे рдиे рдПрдХ рджूрдХाрди рдкрд░ рдПрдХ рдкिंрдЬреЬे рдоें рдмंрдж рддोрддे рдХा рджрд░рд╡ाрдЬा рдЦोрд▓ рджिрдпा। рддोрддा рдлुрд░्рд░ рд╕े рдЙреЬ рдЧрдпा।

рдЖрддंрдХрд╡ाрджी рдЕрдкрдиे рдордирд╕ूрдмों рдоें рддрднी рдХाрдордпाрдм рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЬрдм рд╣рдо рдзрд░्рдо, рдЬाрддि, рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдиाрдо рдкрд░ рдмंрдЯे рд╣ोрддे рд╣ैं। рд╡े рдЗрд╕ी рднेрджрднाрд╡ рдХा рд▓ाрдн рдЙрдаाрддे рд╣ैं। рдпрджि рд╣рдо рд╕рдм рдПрдХ рд╣ो рддो рдХिрд╕ी рдХी рд╣िрдо्рдордд рдирд╣ीं рдХि рджुрд╢्рдорди рд╣рдо рдкрд░ рд╡ाрд░ рдХрд░ рд╕рдХे। рд╣рдоें рдРрд╕े рд╕рдордп рдоें рдПрдХ рд╣ो рдЬाрдиे рдХा рд╕ंрджेрд╢ рджेрддी рд╣ै, рдорд╣ेрди्рдж्рд░ рд╕िंрд╣ рдорд╣рд▓ाрди рдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рдПрдХ рд╣ी рд░ाрд╕्рддा’।

рдкाрд░рд╕ рджाрд╕ोрдд рдХी рд▓рдШुрдХрдеाрдПँ рднाрд╡рдк्рд░рдзाрди рд╣ोрддी рд╣ैं। рд╡े рдоाрдирд╡ेрддрд░ рдк्рд░ाрдгिрдпों рдХा рд╕рд╣ाрд░ा рд▓ेрдХрд░ рд▓рдШुрдХрдеाрдУं рдХी рд░рдЪрдиा рдХрд░рддे рд╣ैं। рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЪेрддрдиा рд╕े рдУрддрдк्рд░ोрдд рд░рдЪрдиाрдПँ рджेрд╢ рдк्рд░ेрдо рдХो рдЬाрдЧृрдд рдХрд░рддी рд╣ैं। рдЖрдЬाрджी рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдХो рдк्рд░рддिрдкाрджिрдд рдХрд░рддी рдЙрдирдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рдкрди्рдж्рд░рд╣ рдЕрдЧрд╕्рдд’ рдРрд╕े рд╣ी рднाрд╡ рдкैрджा рдХрд░рддी рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рджूрд╕рд░ी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рдоाрдЯी рдХा рдЦेрд▓’ рднी рджेрд╢ рдХी рдоाрдЯी рдХे рд╕рдо्рдоोрд╣рди рдХो рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рддी рд╣ै।

рдЗрд╕рдХे рд╡िрдкрд░ीрдд рджेрд╢ рдк्рд░ेрдо рдХा рдвोंрдЧ рджिрдЦाрдиे рд╡ाрд▓ों рдХो рдЕрдорд░ीрдХ рд╕िंрд╣ рджीрдк рдиे рдЕрдкрдиी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рджेрд╢-рдк्рд░ेрдо’ рдоें рд▓рддाреЬा рд╣ै। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдмрддाрдиा рдЪाрд╣ा рд╣ै рдХि рджेрд╢-рдк्рд░ेрдо рджिрдЦाрдиे рдХी рдирд╣ीं рдмрд▓्рдХि рдЕрдиुрднрд╡ рдХрд░рдиे рдХी рдЪीрдЬ рд╣ै।

рдЬिрддेрди्рдж्рд░ рд╕ूрдж рдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рд╡ाрджा’ рдоें рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХे рдк्рд░рддि рдХрд░्рддрд╡्рдп рдХो рдиिрд░्рд╡ाрд╣ рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЙрдирдХे рд╕ाрдордиे рд╡े рджृрд╢्рдп рд╕рдЬीрд╡ рд╣ो рдЙрдарддे рд╣ैं рдХि рд╕ैрдиिрдХ рдкाрдд्рд░ों рдХो рднूрд▓рдиा рдкреЬрддा рд╣ै рдХि рдЬो рджुрд╢्рдорди рдЙрдирдХे рд╕ाрдордиे рд╣ै। рдоाрд░рдиे рд▓ाрдпрдХ рд╣ैं рдкрд░ рд╡े рдЙрд╕рдХो рдоाрд░рдиे рдХी рдмрдЬाрдп рдЙрд╕े рдЫोреЬ рджेрддे рд╣ैं । рдХ्рдпोंрдХि рд╡рд╣ рдорд░рдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рдЕрдкрдиी рдмेрдЯी рдХी рддрд╕्рд╡ीрд░ рджेрдЦрддा рд╣ै рдФрд░ рдЙрд╕рд╕े рд╡ाрджा рдХрд░рдХे рдЖрдпा рдеा рдХि рд╡рд╣ рд╡ाрдкिрд╕ рдЖрдпेрдЧा। рдРрд╕ा рдХрд░рдиे рд╕े рдЙрди्рд╣ें рднी рдЕрдкрдиे рдмрдЪ्рдЪों рдХी рдпाрдж рдЖ рдЬाрддी рд╣ै।

рдЕрддिрдеि рджेрд╡ो рднрд╡ः рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХा рдЕंрдЧ рд╣ै । рджेрд╢ рдоें рдЕрдиेрдХ рдЖंрддрд░िрдХ рд╕рдорд╕्рдпाрдПँ рд╣ोрдиे рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рд╡े рд╡िрджेрд╢िрдпों рдХे рд╕ाрдордиे рдЕрдкрдиी рдИрдоाрдирджाрд░ी рдХी рдоिрд╕ाрд▓ рдкेрд╢ рдХрд░рддे рд╣ैं। рдРрд╕ा рд╣ी рд╕ंрджेрд╢ рдоुрдХेрд╢ рд╢рд░्рдоा рдиे рдЕрдкрдиी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рджेрд╢ рдХे рдиाрдо рдкрд░’ рдоें рджिрдпा рд╣ै।

рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рднाрд╡рдиा рд╕े рдУрддрдк्рд░ोрдд рдПрдХ рджिрд╡्рдпांрдЧ рдХो рдХेрди्рдж्рд░ рдоें рд░рдЦрдХрд░ рд╢ीрд▓ рдХौрд╢िрдХ рдиे рд▓рдШुрдХрдеा ‘рд╡िрдХрд▓ांрдЧ’ рдХी рд░рдЪрдиा рдХी рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рдПрдХ рджिрд╡्рдпांрдЧ рд░ाрд╖्рдЯрдЧाрди рдХे рджौрд░ाрди рдмैрд╕ाрдЦिрдпों рдХे рд╕рд╣ाрд░े рдЦреЬे рд╣ोрдХрд░ рдЕрдкрдиे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХे рдк्рд░рддि рд╕рдо्рдоाрди рдкрджрд░्рд╢िрдд рдХрд░рддा рд╣ै।

рд░рдоेрд╢ рдмрддрд░ा рдХी рдПрдХ рдЕрди्рдп рд▓рдШुрдХрдеा ‘рд╕िрд░्рдл рд╣िрди्рджुрд╕्рддाрди’ рдоें’ рднी рджेрд╢рдк्рд░ेрдо рдХे рджрд░्рд╢рди рд╣ोрддे рд╣ै। рд╡िрджेрд╢ों рдоें рдЬрд╣ाँ рд▓ोрдЧ рдЕрдкрдиे рдЖрдк рдоें рд╣ी рдЦोрдП рд░рд╣рддे рд╣ैं рд╡рд╣ी рднाрд░рддीрдп рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд╣ोрдиे рдкрд░ рднी рдПрдХ рд╣ोрдиे рдХा рдк्рд░рдоाрдг рджेрддे рд╣ैं। рд▓рдШुрдХрдеा рдоें рдкाрд╢्рдЪाрдд्рдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдФрд░ рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддिрдпों рдХी рддुрд▓рдиा рдХрд░рдиे рдкрд░ рд╣рдо рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХो рдХрд╣ीं рдЕрдШिрдХ рд╢्рд░ेрд╖्рда рдкाрддे рд╣ैं।
рд▓ोрдЧ рд╡िрджेрд╢ों рдоें рдЬाрдХрд░ рдЕрдкрдиे рджेрд╢ рдХो рдЫोрдЯा рд╕рдордЭрдиे рд▓рдЧрддे рд╣ें рдпрд╣ рдЙрдирдХी рдпрд╣ рдЧрд▓рддी рдХ्рд╖рдоा рдХрд░рдиे рд▓ाрдпрдХ рдирд╣ीं рд╣ोрддी। рдПрдХ рд╕рдЪ्рдЪा рджेрд╢рд╡ाрд╕ी рдХрднी рднी рдЕрдкрдиे рджेрд╢ рдХो рдХрдорддрд░ рдирд╣ीं рдЖंрдХрддा। рдпрджि рджेрд╢ рдоें рдХुрдЫ рд╕рдорд╕्рдпाрдПँ рд╣ैं рддो рдЙрдирдХा рд╕рдоाрдзाрди рдХрд░рдиा рд╣рд░ рджेрд╢рд╡ाрд╕ी рдХा рдХрд░्рддрд╡्рдп рдмрдирддा рд╣ै। рдРрд╕े рд╣ी рднाрд╡ рд░ाрдордХुрдоाрд░ рдЖрдд्рд░ेрдп рдХी рд▓рдШुрдХрдеा‘рд╢рд░्рдо рдХी рдмाрдд’ рдоें рджेрдЦрдиे рдХो рдоिрд▓рддे рд╣ैं। ‘ рдорддрд▓рдм рдпрд╣ рдХि рднाрд░рдд рдПрдХ рд╕ुрди्рджрд░ рджेрд╢ рд╣ै। рдЕрди्рдп рдХुрдЫ рджेрд╢ों рд╕े рдЬ्рдпाрджा рд╣ी рд╕ुрди्рджрд░ рдФрд░ рд╕рдо्рдкрди्рди। рдкрд░рди्рддु рдпрд╣ाँ рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓े рд▓ोрдЧ рдпрджि рдмेрдИрдоाрди рд╣ैं рдФрд░ рд╕рдм рдУрд░ рдЧрди्рджрдЧी рдлैрд▓ाрдП рд░рдЦрддे рд╣ैं рддो рдЗрд╕рдоें рднाрд░рдд рдХा рдХ्рдпा рджोрд╖? рднाрд░рдд рдЦुрдж рддो рд╕рдлाрдИ рдХрд░рдиे рдЖрдпेрдЧा рдирд╣ीं। рд╣рд░ рдмुрд░ाрдИ рдХा рджोрд╖ рджेрд╢ рдХे рд╕िрд░ рдореЭрдиे рдХी рдЖрджрдд рдЬрдм рддрдХ рд╣рдо рдирд╣ीं рдЫोреЬ рдкाрдпेंрдЧे рддрдм рддрдХ рдпрд╣ाँ рдн्рд░рд╖्рдЯाрдЪाрд░ рдФрд░ рдЧрди्рджрдЧी рдХा рдмोрд▓рдмाрд▓ा рдмрдиा рд░рд╣ेрдЧा। рдЖрдкрдХो рдпрджि рд╡рд╣ाँ рд╢рд░्рдо рдорд╣рд╕ूрд╕ рд╣ो рд░рд╣ी рдеी рддो рднाрд░рддीрдп рд╣ोрдиे рдкрд░ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЦुрдж рдХे рдн्рд░рд╖्рдЯ рдФрд░ рдЧрди्рджрдЧी рдк्рд░िрдп рд╣ोрдиे рдкрд░ рдорд╣рд╕ूрд╕ рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдП рдеी।’

рдЪौрдзрд░ी рд╕ाрд╣рдм рдХे рдЪेрд╣рд░े рдХा рд░ंрдЧ рдЕрдЪाрдирдХ рдмрджрд▓ рдЧрдпा рдеा। рдФрд░ рдЙрд╕ी рд╕े рдоिрд▓рддे рдЬुрд▓рддे рднाрд╡ों рдХो рдЕрдкрдиे рдЕрди्рджрд░ рд╕рдоेрдЯे рдЕрд░ुрдг рдХुрдоाрд░ рдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рд╢рд░्рдд’ рдоें рджेрдЦрдиे рдХो рдоिрд▓рддे рд╣ैं।


рдоिрдерд▓ेрд╢ рдХुрдоाрд░ी рдоिрд╢्рд░ा рдЕрдкрдиी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рддिрд░ंрдЧा’ рдоे рдПрдХ рдоाँ рдХे рдХреЬे рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХे рдмाрдж рд╕े рдмेрдЯा рдХे рдЖрдИ. рдП. рдПрд╕ рдмрдирдиे рдкрд░ рдЙрд╕े рдПрдХ рддिрд░ंрдЧा рдЦрд░ीрджрдХрд░ рджेрддी рд╣ै рддाрдХि рдЙрд╕ рд╕рдордп рдХी рдЕрдзूрд░ी рдЕрднिрд▓ाрд╖ा рдЕрдм рдкूрд░ी рдХी рдЬाрдП। рдЗрд╕рд╕े рдпрд╣ी рд╕िрдж्рдз рд╣ोрддा рд╣ै рдХि рдЙрдирдХे рджिрд▓ рдоें рдЕрдкрдиे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХे рдк्рд░рддि рдХृрддрдЬ्рдЮрддा рдк्рд░рдХрдЯ рдХрд░рддी рд╣ै।

рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХिрд╕ी рднी рджेрд╢ рдХी рдЖрдд्рдоा рд╣ोрддी рд╣ै। рдФрд░ рдЙрд╕ рдЖрдд्рдоा рдХा рд╕рдо्рдоाрди рдХрд░рдиा рд╣рдо рд╕рдм рджाрдпिрдд्рд╡ рдмрдирддा рд╣ै рд▓ेрдХिрди рд░ाрдЬрдиीрддिрдЬ्рдЮों рдХी рдмिрдЧрдбैрд▓ рдФрд▓ाрдж рдХाрдиूрди рдХो рдХाрдиूрди рдирд╣ीं рд╕рдордЭрддे। рд▓ेрдХिрди рдордзुрдХांрдд рдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рдоंрдд्рд░ीрдкुрдд्рд░’ рдоें рдПрдХ рдРрд╕े рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рд╕ोрдЪ рдХे рд░ाрдЬрдиीрддिрдЬ्рдЮ рд╣ैं рдЬो рдЕрдкрдиी рдмिрдЧрдбैрд▓ рдФрд▓ाрдж рдХो рдЙрд╕рдХे рдХिрдпे рдХी рд╕рдЬा рджिрд▓ाрдХрд░ рджेрд╢ рдХे рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдоें рд╕рдЪ्рдЪी рдЖрд╕्рдеा рджрд░्рд╢ाрддे рд╣ैं। рдРрд╕े рд╣ी рднाрд╡ рд╕े рдУрддрдк्рд░ोрдд рд╣ै рд░ाрдордХुрдоाрд░ рдШोрдЯреЬ рдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рдиिрдпрдоाрдиुрд╕ाрд░’।
рд╢ोрднा рд░рд╕्рддोрдЧी рдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рдкुрдиः рднрдЧрддрд╕िंрд╣’ рдоें рдмेрдЯा рдЬрдм рдкिрддा рдХी рддрд░рд╣ рджेрд╢рднрдХ्рддि рдХी рд░ाрд╣ рдкрд░ рдЪрд▓ рдкреЬрддा рд╣ै рддो рдоाँ рдШрдмрд░ा рдЙрдарддी рд╣ै рднрдЧрддрд╕िंрд╣ рдХी рдоाँ рдХी рддрд░рд╣। рд╡рд╣ рдЕрдкрдиे рд╕ैрдиिрдХ рдкрддि рдХी рддрд░рд╣ рдЕрдкрдиे рдмेрдЯे рдХो рдЦोрдиा рдирд╣ीं рдЪाрд╣рддी рдЗрд╕рд▓िрдП рд╕ेрдиा рдоें рдЬाрдиे рд╕े рд░ोрдХрдиा рдЪाрд╣рддी рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рдмेрдЯा рдЕрдкрдиी рдоाँ рд╕े рдмреЭрдХрд░ рднाрд░рддрдоाрддा рдХो рдоाрдирддा рд╣ै । рдоाँ рдХो рдЕрдкрдиे рд╕ाрдордиे рдЕрдкрдиा рдмेрдЯा рдирд╣ी рдоाрдиो рднрдЧрддрд╕िंрд╣ рдЦреЬा рджिрдЦाрдИ рджेрддा рд╣ै। рд▓рдШुрдХрдеा рдпрд╣ी рднाрд╡ рдкैрджा рдХрд░рддी рд╣ै рдХि рд╣рдоें рджेрд╢рднрдХ्рддों рдХी рддрд░рд╣ рдЕрдкрдиे рджेрд╢ рдХे рд╕рд░्рд╡рд╕्рд╡ рди्рдпौрдЫाрд╡рд░ рдХрд░ рджेрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рд╡िрд╖्рдгु рдк्рд░рднाрдХрд░ рдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рдЦрдж्рджрд░ рдХी рдзोрддी’ рдоें рдРрд╕ी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдпрддा рдХे рджрд░्рд╢рди рд╣ोрддे рд╣ैं।

рдЪिрдд्рд░ा рдоुрдж्рдЧрд▓ рдХी рд▓рдШुрдХрдеाрдПँ рдЕрдкрдиे рдХрде्рдп рдХो рдмреЬी рд╣ी рд╕ाрджрдЧी рд╕े рдкेрд╢ рдХрд░рддी рд╣ुрдИ рдЖрдЧे рдмреЭрддी рд╣ै। рдЪिрдд्рд░ा рдоुрдж्рдЧрд▓ рдоुрдЦ्рдпрддः рдХрдеाрдХाрд░ рд╣ै; рдкрд░, рдЙрдирдХी рд▓рдШुрдХрдеाрдПँ рд▓рдШुрдХрдеाрдХाрд░ों рдХो рд╕ीрдЦ рджेрддी рд╣ै। рдЙрдирдХी рд▓рдШुрдХрдеाрдУं рдоें рд╕ाрдоाрдЬिрдХрддा рдХे рд╕ाрде рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рднाрд╡рдиा рдХे рднी рджрд░्рд╢рди рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЙрдирдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рд╕ेрд╡ा 17' рджेрд╢ рдХो рд╕рдорд░्рдкिрдд рд╣ै।

рд░рдд्рдирдХुрдоाрд░ рд╕ांрднрд░िрдпा рдХी ‘рдХैрдж’ рдоें рдкिंрдЬрд░े рдФрд░ рдЯрд╣рдиी рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЖрдЬाрджी рдХी рдкрд░िрднाрд╖ा рд╕рдордЭ рдоें рдЖ рдЬाрддी рд╣ै। рдПрдХ рддोрддे рдХो рдкिंрдЬрд░े рд╕рд╣िрдд рдмिрдХрддा рджेрдЦ, рдкेреЬ рдХी рдЯрд╣рдиी рдкрд░ рдмैрдаे рджूрд╕рд░े рддोрддे рд╕े рд╡्рдпंрдЧ्рдп рд╕े рдХрд╣ा, "рднैрдпा, рдмреЬे рднाрдЧ्рдпрд╢ाрд▓ी рд╣ो, рджाрдиा-рдкाрдиी рд╕рджैрд╡ рддुрдо्рд╣ाрд░े рдкाрд╕ рд░рд╣рддा рд╣ै рдФрд░ рдЬрд╣ाँ рдЬाрддे рд╣ो, рдЕрдкрдиा рдШрд░ рд╕ाрде рд░рдЦрддे рд╣ो।"
рдкिंрдЬрд░े рдоें рдмैрдаा рддोрддा рдХ्рд╖ोрдн рд╕े рд╕ुрд▓рдЧ рдЙрдаा, "рддुрдо рдоेрд░ी рдЗрди рд╕ुрдЦ-рд╕ुрд╡िрдзाрдУं рдХो рдЯрд╣рдиी рдкрд░ рдмैрдардиे рдХे рджुрд░्рднाрдЧ्рдп рд╕े рдмрджрд▓ рд▓ो।"

рдЯрд╣рдиी рдкрд░ рдмैрдаे рддोрддे рдиे рдк्рд░рдд्рдпुрдд्рддрд░ рдоें рдЧрд░्рджрди рд╣िрд▓ाрдИ рдФрд░ рдЭрдЯ рдЙреЬ рдЧрдпा।

‘рд╢рд╣ीрдж рдХी рдоाँ’ рд▓рдШुрдХрдеा рдк्рд░рддाрдк рд╕िंрд╣ рд╕ोреЭी рдж्рд╡ाрд░ा рд░рдЪिрдд рдПрдХ рдРрд╕ी рд▓рдШुрдХрдеा рдЬो рдоाँ рдЕрдкрдиे рдмेрдЯे рдХो рджेрд╢ рдХी рдЖрдЬाрджी рдХे рд▓िрдП рддैрдпाрд░ рдХрд░рддी рд╣ै। рдФрд░ рдмेрдЯा рднी рджेрд╢ рдкрд░ рд╢рд╣ीрдж рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै। рдЙрд╕ рдоाँ рдХे рдЖंрд╕ू рдмेрдЯे рдХे рд╢рд╣ीрдж рд╣ोрдиे рдкрд░ рдирд╣ीं рдиिрдХрд▓рддे, рд╡े рддрдм рдмेрдХाрдмू рд╣ो рдЬाрддे рдЬрдм рд╡рд╣ рджेрд╢ рдХी рджुрд░्рджрд╢ा рджेрдЦрддी рд╣ै। рдпे рд▓рдШुрдХрдеाрдПँ

рд╢рд╣ीрдж рдХी рдоाँ рдиे рдзोрддी рдХे рдЖँрдЪрд▓ рдоें рдЖँрд╕ुрдУं рдХो рд╕рдоेрдЯा рдФрд░ рдЙрдд्рддрд░ рджिрдпा, "рддрдм рджेрд╢ рдХो рдЖрдЬाрдж рдХрд░ाрдиे рдХा рдЬुрдиूрди рдФрд░ рдЬрдЬ्рдмा рдеा, рдЬिрд╕рдХे рд▓िрдП рд╢рд╣ाрджрдд рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рдеी, рдд्рдпाрдЧ рдФрд░ рд╣ौрд╕рд▓े рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рдеी, рдЖँрд╕ुрдУं рдФрд░ рдмुрдЬрджिрд▓ी рдХी рдирд╣ीं। рдЖрдЬ рдЬो рдоेрд░ी рдЖँрдЦों рдоें рдЖँрд╕ू рд╕рдоाрдпे рд╣ैं, рд╡े рджेрд╢ рдХी рджुрд░्рджрд╢ा рдХी рдЙрдкрдЬ рд╣ै।"

рдРрд╕ा рд╣ी рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕ंрддोрд╖ рд╕ुрдкेрдХрд░ рдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рд╕рдо्рдоाрдиीрдп рдкाрдЧрд▓’ рдоें рдЪिрдд्рд░िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рд╢्рдпाрдордиंрджрди рд╢ाрд╕्рдд्рд░ी рдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рджेрд╢рднрдХ्рдд’ рдоें рдРрд╕े рд╣ी рджेрд╢рднрдХ्рддों рдкрд░ рдк्рд░рдХाрд╢ рдбाрд▓рддी рд╣ै।

рд░ाрдзेрд╢्рдпाрдо рднाрд░рддीрдп рдХी рд▓рдШुрдХрдеाрдПँ ‘рдирдордХ’ рддрдеा ‘рд╕ाрд╣рд╕ рдХी рдЬिंрджрдЧी’ рдоें рд░ाрд╖्рдЯीрдп рдЪेрддрдиा рдХे рднाрд╡ рджेрдЦे рдЬा рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рдпрд╣ рджेрд╢ рд╣рдо рд╕рдм рдХा рд╣ै। рдЗрд╕рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рдиा рд╣рдо рд╕рдм рджाрдпिрдд्рд╡ рдмрдирддा рд╣ै। рдбॉ рд▓ीрд▓ा рдоोрджी рдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рд╡рд╕ीрдпрдд’ рдоें рдоुрдЦ्рдп рдкाрдд्рд░ рджेрд╢ рдХो рдПрдХрдЬुрдЯ рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рдпाрд╕рд░рдд рд░рд╣рддा рд╣ै। рд╡рд╣ рдХिрд╕ी рднी рдХीрдордд рдкрд░ рдЙрд╕рдХे рдЯुрдХреЬे рдирд╣ीं рд╣ोрдиे рджेрдиा рдЪाрд╣рддा । рд╡рд╣ рдПрдХ рдкрдд्рд░ рджेрд╢ рдХे рдиौрдЬрд╡ाрдиों рдХे рдиाрдо рд▓िрдЦрддा рд╣ै, “рдоेрд░े рдк्рдпाрд░े рдмрдЪ्рдЪो, рд░िрд╢्рддेрджाрд░ो рдФрд░, рджेрд╢рд╡ाрд╕िрдпो, рдкрд╣рд▓े рддो рд╣рдоाрд░ी рдЕрдЪрд▓ рд╕ंрдкрдд्рддि рдмрд╣ुрдд рд╡िрд╢ाрд▓ рдеी। рдоाँ рднोрд▓ी рдеी। рдЙрд╕рдХा рдмंрдЯрд╡ाрд░ा рд╣ोрддा рдЪрд▓ा рдЧрдпा рд╣ै। рд╕ाрдо-рджाрдо -рджंрдб-рднेрдж рд╕े рд▓ोрдЧ рд╣рдоें рд▓ूрдЯрддे рд░рд╣े рд╣ैं। рдкреЬौрд╕ी рдШुрд╕рдкैрда рдХрд░рддे рд░рд╣े। рдЕрдм рдоाँ рдХे рдоाрдирдЪिрдд्рд░ рдХा рдоाрди рд░рдЦрдиा। рдЕрдм рдЗрд╕рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХा рднाрд░ рддुрдо्рд╣ाрд░े рдХंрдзों рдкрд░ рд╣ै। рдЗрд╕े рдФрд░ рдордд рдмंрдЯрдиे рджेрдиा। рд╕рдм рдоिрд▓рдХрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рдиा।"

рдоुрдЖрд╡рдЬा - рд▓рдШुрдХрдеा

рд░ाрдзेрд╢्рдпाрдо рднाрд░рддीрдп

- рд░ाрдзेрд╢्рдпाрдо рднाрд░рддीрдп

рдЧाँрд╡ рдоें рдЖंрдзी рдФрд░ рдУрд▓ा-рд╡ृрд╖्рдЯि рдХे рдХाрд░рдг рдирд╖्рдЯ рд╣ुрдИ рдлрд╕рд▓ рдХे рдмрджрд▓े рдоुрдЖрд╡рдЬा рд░ाрд╢ि рдмाँрдЯрдиे рдПрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ी рдЖрдпा। рдмाрд░ी-рдмाрд░ी рд╕े рдХिрд╕ाрди рдЖ рд░рд╣े рдеे рдФрд░ рдЕрдкрдиी рдоुрдЖрд╡рдЬा рд░ाрд╢ि рд▓ेрддे рдЬा рд░рд╣े рдеे। рдЬрдм рд╕ाрд░ी рд░ाрд╢ि рдмंрдЯ рдЪुрдХी рддो рд░ाрдордзрди рдЦреЬा рд╣ुрдЖ рдФрд░ рд╣ाрде рдЬोреЬрдХрд░ рдХрд╣рдиे рд▓рдЧा, “рд╕ाрдм рдЬी, рд╣рдоें рднी рдХुрдЫ рдоुрдЖрд╡рдЬा рджे рджीрдЬिрдП!”

“рдХ्рдпा рддुрдо्рд╣ाрд░ी рднी рдлрд╕рд▓ рдирд╖्рдЯ рд╣ुрдИ рд╣ै?”

“рдирд╣ीं рд╕ाрдм рдЬी! рд╣рдоाрд░े рдкाрд╕ рддो рдЬрдоीрди рд╣ी рдирд╣ीं рд╣ै।”

“рддो рддुрдо्рд╣ें рдоुрдЖрд╡рдЬा рдХिрд╕ рдмाрдд рдХा?” рдЕрдзिрдХाрд░ी рдиे рд╕рд╣рдЬ рднाрд╡ рд╕े рдХрд╣ा।

“рд╕ाрдм рдЬी, рдХिрд╕ाрди рдХी рдлрд╕рд▓ рд╣ोрддी рдеी... рд╣рдо рдЧрд░ीрдм рдЙрд╕े рдХाрдЯрддे рдеे рдФрд░ рд╕ाрд▓ рднрд░ рднूрдЦे рдкेрдЯ рдХा рдЗрд▓ाрдЬ рд╣ो рдЬाрддा рдеा। рдЕрдм рдлрд╕рд▓ рддрдмाрд╣ рд╣ो рдЧрдИ рддो рдмрддाрдЗрдП рд╣рдо рдХ्рдпा рдХाрдЯेंрдЧे... рдФрд░ рдХाрдЯेंрдЧे рдирд╣ीं рддो рдЦाрдпेंрдЧे рдХ्рдпा?”

“рддुрдо्рд╣ें рдХुрдЫ рдирд╣ीं рдоिрд▓ेрдЧा... рдЬाрдУ рдЕрдкрдиे рдШрд░।” рдЗрд╕ рдмाрд░ рдЕрдзिрдХाрд░ी рдХुрдЫ рдХ्рд░ोрдзिрдд рд╕्рд╡рд░ рдоें рдмोрд▓ा।

рд░ाрдордзрди рдоाрдеा рдкрдХрдбे़ рд╡рд╣ीं рдмैрда рдЧрдпा।

рджेрд╢-рд╡िрджेрд╢ рд╕े рдХрдеाрдПँ: рдЕрд╢ोрдХ рднाрдЯिрдпा

рд╕рдоीрдХ्рд╖ा: рд░ाрдзेрд╢्рдпाрдо рднाрд░рддीрдп


рджेрд╢-рд╡िрджेрд╢ рд╕े рдХрдеाрдПँ
рд╕рдо्рдкाрджрдХ: рдЕрд╢ोрдХ рднाрдЯिрдпा
рдк्рд░рдХाрд╢рдХ: рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдЙрдкрдХ्рд░рдо
рдк्рд░рдХाрд╢рди рд╡рд░्рд╖: рдЬрдирд╡рд░ी, 2017
рдкृрд╖्рда: 135
рдоूрд▓्рдп: ₹ 80


рджेрд╢-рд╡िрджेрд╢ рдХी рд╕рд╢рдХ्рдд рд▓рдШुрдХрдеाрдУं рдХा рд╕ंрдЪрдпрди: рджेрд╢-рд╡िрджेрд╢ рд╕े рдХрдеाрдПँ

рд▓рдШुрдХрдеा рд╡िрдзा рдХो рдкрд▓्рд▓рд╡िрдд-рдкुрд╖्рдкिрдд рдХрд░рдиे рдоें рдЬिрди рд▓рдШुрдХрдеाрдХाрд░ों рдХा рд╡िрд╢ेрд╖ рдпोрдЧрджाрди рд░рд╣ा рд╣ै, рдЙрдирдоें рдбॉ рдЕрд╢ोрдХ рднाрдЯिрдпा рдХा рдиाрдо рдмрдб़े рд╕рдо्рдоाрди рдХे рд╕ाрде рд▓िрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЕрдм рддрдХ рдЗрдирдХी 12 рдоौрд▓िрдХ рдФрд░ 15 рд╕рдо्рдкाрджिрдд рдкुрд╕्рддрдХें рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ो рдЪुрдХी рд╣ैं। рдЗрдирдХे рджोрдиों рд▓рдШुрдХрдеा рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ ‘рдЬंрдЧрд▓ рдоें рдЖрджрдоी’ рдФрд░ ‘рдЕंрдзेрд░े рдоें рдЖँрдЦ’ рдХा рддрдоिрд▓ рд╡ рдорд░ाрдаी рдоें рдЕрдиुрд╡ाрдж рд╣ो рдЪुрдХा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рд╕ाрде рд▓рдШुрдХрдеा рд╡िрдзा рдХी рд░рдЪрдиा рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдкрд░ рднी рдЗрдирдХी рдЖрд▓ोрдЪрдиाрдд्рдордХ рдкुрд╕्рддрдХ ‘рд╕рдордХाрд▓ीрди рд╣िंрджी рд▓рдШुрдХрдеा’ рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ो рдЪुрдХी рд╣ै। рд╡рд╣ рдкुрд╕्рддрдХ рдЦूрдм рдЪрд░्рдЪा рдоें рд░рд╣ी। рдЕрдм рддो рдбॉ. рднाрдЯिрдпा рд▓рдШुрдХрдеा рдХे рдкрд░्рдпाрдп рд╕े рдмрди рдЧрдП рд╣ैं। ‘рдкंрдЬाрдм рд╕े рд▓рдШुрдХрдеाрдПँ’, рд╡ ‘рд╣рд░िрдпाрдгा рд╕े рд▓рдШुрдХрдеाрдПँ’ рдкुрд╕्рддрдХों рдХा рд╕рдо्рдкाрджрди рдХрд░рдиे рдХे рдмाрдж рдЕрдм рдЗрдирдХी рдирдЬрд░ рд╡िрджेрд╢ों рдХी рдУрд░ рдЧрдИ। рдЗрди्рд╣ोंрдиे рджेрд╢-рд╡िрджेрд╢ рдХी 18 рднाрд╖ाрдУं рд╕े 66 рд▓ेрдЦрдХों рдХी 88 рд▓рдШुрдХрдеाрдПँ рдкाрдардХों рдХो рд╕ौंрдк рджी। рдЗрди рд▓рдШुрдХрдеाрдУं рдХे рдмाрд░े рдоें рднाрдЯिрдпा рдЬी рдХा рдоाрдирдиा рд╣ै - рд╡िрд╢्рд╡ рдХे рд╡िрднिрди्рди рд▓ेрдЦрдХों рдХी рд░рдЪрдиाрдУं рдХो рдЖрдордиे-рд╕ाрдордиे рд░рдЦрдиे рд╕े рд╣рд░ рдЬрдЧрд╣ рдХे рдордиुрд╖्рдп рдХी рд╕ोрдЪ, рдЙрдирдХे рджुрдЦ-рд╕ुрдЦ рд╡ рдЪिрди्рддाрдУें-рд╕рд░ोрдХाрд░ों рдоें рдЖрд╢्рдЪрд░्рдпрдЬрдирдХ рд╕рдоाрдирддा рдЙрднрд░рдХрд░ рд╕ाрдордиे рдЖрддी рд╣ै। рджुрдиिрдпा рдХी рдХोрдИ рднी рднाрд╖ा рдпा рд╕ंрд╕्рдХृрддि рд╕ीрдоाрдУं рдоें рдирд╣ीं рдмंрдз рд╕рдХрддी। рдмрд╣рддे рдЬрд▓ рдХो рднрд▓ा рдХौрди рдмांрдз рд╕рдХрддा рд╣ै?

рдЕрд╢ोрдХ рднाрдЯिрдпा
рдЗрд╕ рдЫोрдЯे рд╕े рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХी рд▓рдШुрдХрдеाрдУं рдоें рдоाрдирд╡ рд╕ंрд╡ेрджрдиा рдХो рдХुрд░рджрдиे рдХी рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕ाрдорд░्рде्рдп рд╣ै рдФрд░ рд╣ै рд╡рд╕्рддु рдФрд░ рдЪिंрддрди рдХे рд╕ाрде рд╕्рд╡рд░ूрдк рдФрд░ рд╢ैрд▓ी рдХा рдЕрджрднुрдд рд╕ंрддुрд▓рди। рд╕рдкрдиे рд╡ो рдирд╣ीं, рдЬो рдиींрдж рдоें рджेрдЦे рдЬाрдПँ рдмрд▓्рдХि рд╕рдкрдиे рд╡ो рд╣ोрддे рд╣ैं рдЬो рдЦुрд▓ी рдЖрдЦों рд╕े рджेрдЦे рдЬाрдПँ। рд╡ो рд╕рдкрдиे рдЖрдЬाрджी рдХे рд▓िрдП рднी рд╣ो рддो рдЙрдирдХा рдорд╣рдд्рд╡ рдФрд░ рднी рдмрдв़ рдЬाрддा рд╣ै। рдЦрд▓ीрд▓ рдЬिрдм्рд░ाрди рдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рдЖрдЬाрджी’ рд╕ोрддे рд╣ुрдП рдЗंрд╕ाрди рдХो рдиींрдж рд╕े рдЬрдЧाрдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░рддी рд╣ै। рд╢ेрдЦ рд╕ाрджी рдХी рд▓рдШुрдХрдеा‘рд╕ुрдЦ рдХा рдоूрд▓्рдп’ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХрд░ рджेрддी рд╣ै рдХि рд╕ुрдЦ рдХा рдоूрд▓्рдп рд╡рд╣ी рдЬाрдирддा рд╣ै рдЬिрд╕рдиे рджुрдЦ рдХा рдордЬा рдЪрдЦा рд╣ो। рдЙрд░्рджू рднाрд╖ा рдоें рдЬрдоीрдиी рд╕рдЪ्рдЪाрдЗрдпों рдХे рдХुрд╢рд▓ рдЪिрддрд░े рд░рддрди рд╕िंрд╣ рдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рд▓рдХрдб़рд╣ाрд░ा рдФрд░ рдкрд░ी’ рдоें рдЬीрд╡рди рдХे рдпрдеाрд░्рде рдХा рдмोрдз рдХрд░рд╡ाрддी рд╣ै рдХि рднूрдЦ рдордиुрд╖्рдп рдХा рд╕рдм рдХुрдЫ рдЫीрди рд▓ेрддी рд╣ै। рдпрд╣ां рддрдХ рдХी рд▓рдХрдб़рд╣ाрд░े рдХी рдкрдд्рдиी рдХा рд╕ौрди्рджрд░्рдп рднी рдЗрд╕ी рднूрдЦ рдХी рднेंрдЯ рдЪрдв़ рдЬाрддा рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рдЬैрд╕े рд╣ी рднूрдЦ рдоिрдЯрддी рд╣ै рддो рд╕ुрди्рджрд░рддा рднी рд▓ौрдЯ рдЖрддी рд╣ै।

рд░ाрдзेрд╢्рдпाрдо рднाрд░рддीрдп
рд╡िрд╢्рд╡ рдХे рд╕ाрд░्рд╡рдХाрд▓िрдХ рдорд╣ाрди рд▓ेрдЦрдХों рдоें рд╢ुрдоाрд░ рд░ूрд╕ी рд▓ेрдЦрдХ рд▓िрдпो рддोрд▓рд╕्рддोрдп рдХी рдХрдеा ‘рджेрд╣ाрддी рдХी рдмुрдж्рдзि’ рдоें рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ै рдХि рдЬ्рдЮाрди рдмрдб़ी рдЪीрдЬ рд╣ै рдкрд░ рдЬ्рдЮाрди рд╕े рдмрдб़ा рд╣ोрддा рд╣ै рдЕрдиुрднрд╡। рдХैрд╕े рдПрдХ рдХрдордЬोрд░ рддाрдХрддрд╡рд░ рдХो рдкрд░ाрдЬिрдд рдХрд░ рджेрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рд╕ुрди्рджрд░ рд░ूрдк рдПंрддोрди рдЪेрдЦрд╡ рдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рдХрдордЬोрд░’ рдоें рджेрдЦा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рдХ्рд▓ाрд╕िрдХ рдЕрдоेрд░िрдХा рдХрдеाрдХाрд░ рдХाрд░्рд▓ рд╕ैंрдбрдмрд░्рдЧ рдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рд░ंрдЧ-рднेрдж’ рдкाрдардХ рдХा рдз्рдпाрди рдЕрдкрдиी рдУрд░ рдЖрдХрд░्рд╖िрдд рдХिрдП рдмिрдиा рдирд╣ीं рдЫोрдб़рддी। рд╣рдо рд╕рдм рдЗрд╕ рдЕрд╣ं рд╕े рдШिрд░े рд░рд╣рддे рд╣ैं рдХि рдЗрд╕ рд╕ंрд╕ाрд░ рдоें рд╣рдорд╕े рдЕрдзिрдХ рдЬ्рдЮाрдирд╡ाрди рдХोрдИ рдирд╣ीं। рдФрд░ рдЗрд╕ी рд╡рдЬрд╣ рд╕े рд╣рдо рдФрд░ों рд╕े рдШृрдгा рдХрд░рдиे рд▓рдЧ рдЬाрддे рд╣ैं। рджेрдЦिрдП рдПрдХ рдмाрдирдЧी - рдХाрд▓े рдЖрджрдоी рдиे рдкрдд्рдерд░ рдХे рдЯुрдХреЬे рд╕े рджोрдиों рд╡ृрдд्рддों рдХे рдЧिрд░्рдж рдПрдХ рдмрдб़ा рд╡ृрдд्рдд рдЦींрдЪा рдФрд░ рдХрд╣ा, ‘‘рдЗрддрдиा рдХुрдЫ рд╣ै, рдЬो рди рдЧोрд░ा рдЖрджрдоी рдЬाрдирддा рд╣ै, рди рдХाрд▓ा рдЖрджрдоी।’’ рд▓рдШुрдХрдеा рдоें рд╢िрд▓्рдк рдХी рдЫрдаा рджेрдЦрдиी рд╣ो рддो рдмांрдЧ्рд▓ा рдХी рдХрдеाрдХाрд░ рдЬрдпрд╢्рд░ी рд░ॉрдп рдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рдЙрд╕рдХी рдкीрдб़ा’ рдоें рджेрдЦी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै।

рд╣рд░िрд╢ंрдХрд░ рдкрд░рд╕ाрдИ рдХी рд░рдЪрдиाрдПँ рд╡्рдпंрдЧ्рдп рдХी рддेрдЬ рдзाрд░ рд▓िрдП рд╣ोрддी рд╣ैं। рдРрд╕ी рд╣ी рдзाрд░ рд▓рдШुрдХрдеा ‘рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди’ рдоें рджेрдЦी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै। рдЪिрдд्рд░ा рдоुрдж्рдЧрд▓ рдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рдмрдпाрди’ рдоें рдЬो рдоाँ рдХे рдмрдпाрди рд╣ै рдРрд╕ी рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдоें рд╣рд░ рдмेрдмрд╕ рдоाँ рдХे рдпрд╣ी рдмрдпाрди рд╣ोंрдЧे। рдЖрд░्рдеिрдХ рд╣ाрд▓ाрддों рд╕े рдЬूрдЭрддे рдПрдХ рдк्рд░ाрдгी рдХा рдХाрд░ूрдгिрдХ рдЪिрдд्рд░рдг рдЗрд╕рд╕े рдмेрд╣рддрд░ рдФрд░ рдХ्рдпा рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै -‘‘рдиाрд▓ рдкрд░ рдЕрдм рдХौрди рдЦрд░्рдЪ рдХрд░рддा рд╣ै рдоाँ! рд╣рдг्рдЯрд░ों рдФрд░ рдЪाрдмुрдХों рдХे рдмрд▓ рдкрд░ рдЕрдм рддो рдоाрд▓िрдХ рд▓ोрдЧ рдмिрдиा рдиाрд▓ рдаोंрдХे рд╣ी рдШोрдб़ों рдХो рдШिрд╕े рдЬा рд░рд╣े рд╣ैं ...’’ рдпрд╣ рдХрд╣рддे рд╣ुрдП рдЕрдкрдиे рджोрдиों рдкैрд░ рдЪाрджрд░ рд╕े рдиिрдХाрд▓рдХрд░ рдЙрд╕рдиे рдоाँ рдХे рдЖрдЧे рдлैрд▓ा рджिрдП, ‘‘рд▓ो, рджेрдЦ рд▓ो।’’ рдмрд▓рд░ाрдо рдЕрдЧ्рд░рд╡ाрд▓ рдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рдмिрди рдиाрд▓ рдХा рдШोрдб़ा’ рдХा рдЕрди्рддिрдо рд╡ाрдХ्рдп рдоाрдирд╡ рдХो рдЪिंрддा рдФрд░ рдЪिंрддрди рдХो рдмाрдз्рдп рдХрд░ рджेрддा рд╣ै। рдЕрд╢ोрдХ рднाрдЯिрдпा рдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рдХрдкों рдХी рдХрд╣ाрдиी’ рджрд▓िрдд рдЪेрддрдиा рдХी рд╕рд╢рдХ्рдд़ рд▓рдШुрдХрдеा рд╣ै рдЬो рдордиुрд╖्рдп рдХा рдордиोрд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдмрд╣ुрдд рдЕрдЪ्рдЫे рд╕े рдХрд░рддी рд╣ै। рд╕рд╡рд░्рдг рджрд▓िрддों рдХे рдк्рд░рддि рдХिрддрдиी рд╣ी рд╣рдорджрд░्рдж рдЬрддाрдпे рдкрд░ рдЙрд╕рдХे рдЬेрд╣рди рдоें рднेрджрднाрд╡ рдХी рджीрд╡ाрд░ рдордЬрдмूрддी рдХे рдбрдЯी рд░рд╣рддी рд╣ै। рдмрдЪ्рдЪे рдкрдд्рдерд░ рдХो рдоोрдо рдмрдиाрдиे рдХी рддाрдХрдд рд░рдЦрддे рд╣ैं рдЗрд╕ рдмाрдд рдХा рдЕрд╣рд╕ाрд╕ рдХрдорд▓ рдЪोрдкрдб़ा рдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рдк्рд▓ाрди’ рдоें рд╕े рд╕рдордЭा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рд░ाрдордХुрдоाрд░ рдЖрдд्рд░ेрдп рдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рдмिрди рд╢ीрд╢ों рдХा рдЪрд╢्рдоा’ рдоें рдкाрдпा рдХि рджेрд╢ рдоें рдЖрджрд░्рд╢ рдХिрд╕ рддрд░рд╣ рдЦोрдЦрд▓े рд╕ाрдмिрдд рд╣ो рд░рд╣े рд╣ै рдХि рдорд╣ाрди рдкुрд░ुрд╖ों рдХी рдЬрдпрди्рддी рдкрд░ рдЙрдирдХी рддрд╕्рд╡ीрд░ рдвूंрдврдХрд░ рдЙрдирдкрд░ рдкुрд╖्рдк рдЪрдв़ाрдП рдЬाрддे рд╣ैं। рдпुрдЧрд▓ рдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рдкेрдЯ рдХा рдХрдЫुрдЖ’ рдкाрдардХ рдкрд░ рд▓рдо्рдмे рд╕рдордп рддрдХ рдЕрдкрдиा рдЕрд╕рд░ рдбाрд▓рдиे рд╡ाрд▓ी рд▓рдШुрдХрдеा рд╕ाрдмिрдд рд╣ोрддी рд╣ै। рдкाрд╢्рдЪाрдд्рдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХैрд╕े рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХो рдЕрдкрдиी рдЧिрд░рдл्рдд рдоें рдлंрд╕ाрддी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै। рдпрд╣ рд╕ुрдХेрд╢ рд╕ाрд╣рдиी рдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рдХрд╕ौрдЯी’ рдкрдв़рдиे рдкрд░ рдкрддा рдЪрд▓рддा рд╣ै। рдк्рд░ेрдо рдХी рдоीрдаी рддाрди рд╕ुрдиाрддी рдФрд░ рдЙрд╕ рдоीрдаी рддाрди рдоें рдХैрд╕े рдордиुрд╖्рдп рд╕рдм рдХुрдЫ рднूрд▓ рдЬाрддा рд╣ै рдЗрд╕рдХी рдПрдХ рдоिрд╕ाрд▓ рдкंрдЬाрдмी рдХे рд▓рдШुрдХрдеाрдХाрд░ рд╢्рдпाрдорд╕ुрди्рджрд░ рджीрдк्рддि рдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рд╣рдж’ рдоें рджेрдЦी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै। рдЬрд╕рд╡ंрдд рд╕िंрд╣ рдмिрд░рджी рдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рднрдЧрд╡ाрди рдХा рдШрд░’ рднрдЧрд╡ाрди рдХे рдЕрд╕рд▓ी рд░ूрдк рдХे рджрд░्рд╢рди рдХрд░рд╡ाрддी рд╣ै। рдЕрдирдоोрд▓ рдЭा рдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рдмेрдЯा-рдмेрдЯी’ рдкрдв़рдХрд░ рд▓рдЧрддा рд╣ै рдХि рдмेрдЯा-рдмेрдЯी рдоें рднेрдж рдХрд░рдиे рдкрд░ рдпрд╣ рдк्рд░рд╢्рди рдЙрдардиा рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рд╣ै।

рдЕрди्рдд рдоें рдЗрддрдиा рд╣ी рдХрд╣ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै рдХि рдпे рдмेрд╣рдж рдЦूрдмрд╕ूрд░рдд рдХрдеाрдПँ рдЖрдкрдХो рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХा рдкाрдардХ рдмрдиाрдиे рдХी рддाрдХрдд рд░рдЦрддी рд╣ैं। рд╡िрд╢्рд╡ рднрд░ рдХे рдЪुрдиिрди्рджा рд▓ेрдЦрдХों рдХी рдпे рд▓рдШुрдХрдеाрдПँ рдЖрдкрдХो рд╕ुрдЦрдж рдЖрд╢्рдЪрд░्рдп рдоें рдбाрд▓ рджेंрдЧी। рдпे рд▓рдШुрдХрдеाрдПँ рдЖрдкрдХे рджिрд▓ों рдкрд░ рд░ाрдЬ рдХрд░рдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рд░рдЦрддी рд╣ैं।

рд╕ाрдХ्рд╖ाрдд्рдХाрд░: рдбाॅ. рдЕрд╢ोрдХ рднाрдЯिрдпा рд╕े рд░ाрдзेрд╢्рдпाрдо рднाрд░рддीрдп рдХी рд╡ाрд░्рддा

рдмреЬा рдмрдирдиे рдХे рд▓िрдП рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдмреЬा рдПрд╡ं рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд░рдЦिрдПः рдбॉ. рдЕрд╢ोрдХ рднाрдЯिрдпा
рдЕрд╢ोрдХ рднाрдЯिрдпा
рд▓рдШुрдХрдеा рд╡िрдзा рдХो рдкрд▓्рд▓рд╡िрдд-рдкुрд╖्рдкिрдд рдХрд░рдиे рдоें рдЬिрди рд▓рдШुрдХрдеाрдХाрд░ों рдХा рд╡िрд╢ेрд╖ рдпोрдЧрджाрди рд░рд╣ा рд╣ै,рдЙрдирдоें рдбॉ. рдЕрд╢ोрдХ рднाрдЯिрдпा рдХा рдиाрдо рдмреЬे рд╕рдо्рдоाрди рдХे рд╕ाрде рд▓िрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЕрдм рддрдХ рдЗрдирдХी 12 рдоौрд▓िрдХ рдФрд░ 15 рд╕рдо्рдкाрджिрдд рдкुрд╕्рддрдХें рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ो рдЪुрдХी рд╣ैं। рдЗрдирдХे рджोрдиों рд▓рдШुрдХрдеा рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ ‘рдЬंрдЧрд▓ рдоें рдЖрджрдоी’ рдФрд░ ‘рдЕंрдзेрд░े рдоें рдЖंрдЦ’ рдХा рддрдоिрд▓ рд╡ рдорд░ाрдаी рдоें рдЕрдиुрд╡ाрдж рд╣ो рдЪुрдХा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рд╕ाрде рд▓рдШुрдХрдеा рд╡िрдзा рдХी рд░рдЪрдиा рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдкрд░ рднी рдЗрдирдХी рдЖрд▓ोрдЪрдиाрдд्рдордХ рдкुрд╕्рддрдХ ‘рд╕рдордХाрд▓ीрди рд╣िंрджी рд▓рдШुрдХрдеा’ рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ो рдЪुрдХी рд╣ै। рд╡рд╣ рдкुрд╕्рддрдХ рдЦूрдм рдЪрд░्рдЪा рдоें рд░рд╣ी। рдЕрдм рддो рдбॉ. рднाрдЯिрдпा рд▓рдШुрдХрдеा рдХे рдкрд░्рдпाрдп рд╕े рдмрди рдЧрдП рд╣ैं।

рдкिрдЫрд▓े рджिрдиों рдорди-рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдоें рдЙрда рд░рд╣े рдк्рд░рд╢्рдиों рдХो рд▓ेрдХрд░ рдоैं рдбॉ. рднाрдЯिрдпा рд╕े рдоिрд▓ा। рдбॉ. рднाрдЯिрдпा рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рджिрдпे рдЙрди рдк्рд░рд╢्рдиों рдХे рдЙрдд्рддрд░ рд╕ुрд╡िрдЬ्рдЮ рдкाрдардХों рдХे рд▓िрдП рдиिрдо्рди рдк्рд░рдХाрд░ рд╕े рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпे рдЬा рд░рд╣े рд╣ैंः

рд░ाрдзेрд╢्рдпाрдо рднाрд░рддीрдпः рдиिःрд╕рди्рджेрд╣ рдЖрдк рдмрд╣ुрдоुрдЦी рдк्рд░рддिрднा рд╕े рд╕рдо्рдкрди्рди рд░рдЪрдиाрдХाрд░ рд╣ैं। рд▓рдШुрдХрдеा рдХे рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдЖрдкрдиे рдХрд╡िрддा, рдХрд╣ाрдиी, рддрдеा рдмाрд▓рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХी рд░рдЪрдиा рд╕ुрд░ुрдЪिрдкूрд░्рдг рд╢ैрд▓ी рдоें рдХी рд╣ै। рдкрд░рди्рддु рдкिрдЫрд▓े рдмाрд░рд╣-рддेрд░рд╣ рд╡рд░्рд╖ाें рдоें рдЖрдкрдиे рдЬिрд╕ рддрд░рд╣ рд▓рдШुрдХрдеा рдХो рдкोрд╖िрдд рдХिрдпा рд╣ै, рдЗрд╕ рддрде्рдп рдХो рдЬाрдирдХрд░ рдоेрд░े рдорди рдоें рднी рдПрдХ рдк्рд░рд╢्рди рдЙрдардиा рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рд╣ै рдХि рд▓рдШुрдХрдеा рдоें рдРрд╕ी рдХौрди рд╕ी рдЪрдордд्рдХाрд░िрдХ рд╢рдХ्рддि рд╣ै рдЬिрд╕рдиे рдЖрдкрдХो рдоोрд╣िрдд рдХिрдпा?

рдбॉ. рдЕрд╢ोрдХ рднाрдЯिрдпाः рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рд╣рд░ рд░рдЪрдиाрдХाрд░ рдЕрдкрдиे рддрд░ीрдХे рд╕े рд╕ोрдЪрддा рд╣ै। рдХрд╡ि рдЬрдм рд╕ोрдЪेрдЧा, рдХрд╡िрддा рдоें рдЬ्рдпाрджा рд╕ोрдЪेрдЧा। рдФрд░ рд▓рдШुрдХрдеा рд▓ेрдЦрдХ рдЬрдм рд╕ोрдЪेрдЧा рддो рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рд╕े рд╕ोрдЪेрдЧा, рдЙрд╕рдХी рдХрд▓рдо рд▓рдШुрдХрдеा рдХी рдУрд░ рдмреЭे। рджрд░рдЕрд╕рд▓ рд╣ुрдЖ рдпрд╣ рд╣ै рдХि 1975 рдоें рдЖрдкाрддрдХाрд▓ рдХे рджौрд░ाрди ‘рдзрд░्рдордпुрдЧ’ рдкрдд्рд░िрдХा рдоें рд▓рдХ्рд╖्рдоीрдХांрдд рд╡ैрд╖्рдгрд╡ рдХी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рд▓ोрдЧ’ рдЖрдкाрддрдХाрд▓ рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ुрдИ рдеी। рд╡рд╣ рдоैंрдиे рдЕрдо्рдмाрд▓ा рдЫाрд╡рдиी рдоें рдЗंрдЧ्рд▓िрд╢ рдмुрдХ рдбिрдкो рд╕े рд▓ेрдХрд░ рд╡рд╣ीं рдЦреЬे-рдЦреЬे рдкреЭी рдеी। рдЙрд╕ рд▓рдШुрдХрдеा рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдФрд░ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдоेрд░े рдорди рдоें рдмрд╕ рдЧрдпा। рдЙрд╕ рд╕рдордп ‘рд╣िंрджुрд╕्рддाрди’, рдХाрджрдо्рдмिрдиी’ рдЬैрд╕ी рдкрдд्рд░िрдХाрдУं рд╕े рд▓рдШुрдХрдеाрдПं рдкреЭ-рдкреЭрдХрд░ рдоेрд░े рдЬेрд╣рди рдоें рднी рд▓рдШुрдХрдеाрдУं рдХा рддाрдиाрдмрдиा рдмрдирдиे рд▓рдЧा। рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рд╕े рдкреЭрддे-рдкреЭрддे рдоेрд░े рдорди рдоें рдЬो рд╕ोрдЪ рдкैрджा рд╣ुрдИ рдЙрд╕рд╕े рд▓рдШुрдХрдеा рдмрдирдиे рд▓рдЧी।

рд░ाрдзेрд╢्рдпाрдо рднाрд░рддीрдп: рдЬрдм рдХрднी рднी рд▓рдШुрдХрдеा рдХी рд╡िрдХाрд╕ рдпाрдд्рд░ा рдХा рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд▓िрдЦा рдЬाрдпेрдЧा, рдЙрд╕рдоें рдЖрдкрдХा рдиाрдо рдмреЬे рд╕рдо्рдоाрди рд╕े рд▓िрдЦा рдЬाрдпेрдЧा। рд╡рд╣ рдХौрдирд╕ी рд╕ौрднाрдЧ्рдпрд╢ाрд▓ी рд▓рдШुрдХрдеा рд╣ै рдЬिрд╕े рдЖрдкрдХी рд▓рдШुрдХрдеा рдХी рд╡िрдХाрд╕ рдпाрдд्рд░ा рдоें рдкрд╣рд▓ी рд╕ोрдкाрди рдмрдирдиे рдХा рдЧौрд░рд╡ рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдЖ? рд╡рд╣ рд▓рдШुрдХрдеा рдХрдм, рдХिрд╕ рдкрдд्рд░-рдкрдд्рд░िрдХा рдоें рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ुрдИ? рдХृрдкрдпा рдмрддाрдЗрдП।

рдбॉ. рдЕрд╢ोрдХ рднाрдЯिрдпा: рдоुрдЭे рдпाрдж рдЖрддा рд╣ै, рдоेрд░ी рдкрд╣рд▓ी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рдЕрдкрд░ाрдзी’ рдЬрдирд╡рд░ी 1977 рдоें рдХाрд▓рдХा рдоें рд▓िрдЦी рдЧрдИ рдеी। рддрдм рдоैं рд╡рд╣ां рд░ाрдЬрдХीрдп рдорд╣ाрд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдоें рдкреЭाрддा рдеा। рд╕реЬрдХ рдХे рдКрдкрд░ рд╣ी рдПрдХ рдЫोрдЯा-рд╕ा рдмрд╕-рдЕрдб्рдбा рдеा। рд╡рд╣ां рд╕े рд░ेрд▓рд╡े рд╕्рдЯेрд╢рди рдХो рдЬा рд░рд╣ा рдеा। рдПрдХ рдвाрдмे рдХे рдЖрдЧे рд╕े рдЧुрдЬрд░рддे рд╣ुрдП рд╕ूрдиी рд╕реЬрдХ рдФрд░ рдвाрдмे рдкрд░ рдХिрд╕ी рдХो рди рдкाрдХрд░ рд╕ोрдЪा-‘рдЕрдЧрд░ рдХोрдИ рдЙрд╕рдХे рдмрд░्рддрдиों рдХो рдЙрдаा рд▓े рдЬाрдП рддो!’ рд╕рд╣рд╕ा рдвाрдмे рд╡ाрд▓ा рднीрддрд░ рд╕े рдирдоूрджाрд░ рд╣ुрдЖ। рдмрд╕, рдЕрдкрдиे рдХрдорд░े рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪрддे-рдкрд╣ुँрдЪрддे рд▓рдШुрдХрдеा ‘рдЕрдкрд░ाрдзी’ рддैрдпाрд░ рд╣ो рдЧрдИ। рдпрд╣ рд▓рдШुрдХрдеा 1978 рдоें ‘рд╕рдордЧ्рд░’ рдХे рд▓рдШुрдХрдеा рд╡िрд╢ेрд╖ांрдХ рдоें рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ुрдИ।

рд░ाрдзेрд╢्рдпाрдо рднाрд░рддीрдп
рд░ाрдзेрд╢्рдпाрдо рднाрд░рддीрдп:  рдоैं рдЬाрдирдиा рдЪाрд╣ूंрдЧा рдХि рдЖрдкрдХो рд╕ाрд╣िрдд्рдп рд╡िрд░ाрд╕рдд рдоें рдоिрд▓ा рдпा рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ рд╕ाрдзрдиा рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдпрд╣ां рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪे?

рдбॉ. рдЕрд╢ोрдХ рднाрдЯिрдпा: рдбॉ. рднाрд░рддीрдп, рд╢ाрдпрдж рдЖрдк рдирд╣ीं рдЬाрдирддे рдХि рдоैं рдПрдХ рдордЬрджूрд░ рдХा рдмेрдЯा рд╣ूं। рдоुрдЭे рд╕ाрд╣िрдд्рдп рд╡िрд░ाрд╕рдд рдоें рддो рдирд╣ीं рдоिрд▓ा рд▓ेрдХिрди рдИрдоाрдирджाрд░ी рдФрд░ рдоेрд╣рдирдд рдХे рд╕ंрд╕्рдХाрд░ рдЬрд░ूрд░ рдоिрд▓े। рдоेрд░े рдоाрдоा рдУрдордк्рд░рдХाрд╢ рднाрдЯिрдпा ‘рдЕрд░ाрдЬ’ рдЙрди рджिрдиों рдХрд╡िрддा рд▓िрдЦा рдХрд░рддे рдеे। рдоुрдЭे рдЙрдирдХी рдХрд╡िрддा рдХी рднाрд╖ा рдиे рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХिрдпा। рд╡рд╣ीं рд╕े рдоैंрдиे рдХрд╡िрддा рдХा рд╢िрд▓्рдк рд╕ीрдЦा। рд╢ुрд░ुрдЖрддी рджौрд░ рдоें рдоेрд░ी рд▓рдШुрдХрдеाрдПं рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдкрдд्рд░िрдХाрдУं рдоें рдЫрдкрдиे рд▓рдЧी рдеीं। 1977 рдоें рд╣ी ‘рдоृрддрдХ’ рд▓рдШुрдХрдеा рд▓िрдЦी, рдЬो рдЪрди्рдж्рд░ рдд्рд░िрдЦा рдХी рдкрдд्рд░िрдХा ‘рдпुрдЧрдоाрд░्рдЧ’ рдоें рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ुрдИ। 1981 рдоें ‘рдХрдеाрдмिрдо्рдм’ рдХे рд╡िрд╢ेрд╖ांрдХ рдоें рдоेрд░ी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рдкीреЭी рджрд░ рдкीреЭी’ рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ुрдИ। рдЙрд╕рдХे рдмाрдж рдоुрдЭे рдк्рд░рддिрдпोрдЧिрддा рдоें рднाрдЧ рд▓ेрдиे рдХा рдЦुрдоाрд░ рдЪреЭा। рдоेрд░ी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рдЪौрдеा рдЪिрдд्рд░’, ‘рдкीреЭी рджрд░ рдкीреЭी’, ‘рднूрдЦ’, ‘рдЯूрдЯрддे рд╣ुрдП рддिрдирдХे’ рдЖрджि рдкुрд░рд╕्рдХृрдд рд╣ुрдИ। рдмрд╕ рдЙрдо्рд░ рдХी рдЙрдоंрдЧ рдРрд╕ी рдеी рдХि рдоैं рд▓рдШुрдХрдеा рдоें рдЖрдХंрда рдбूрдм рдЧрдпा। рдмिрд╣ाрд░ी рдХी рдЙрдХ्рддि рд╣ै-‘рдЕрдирдмूрдбे़ рдмूреЬे, рддрд░े рдЬे рдмूреЬे рд╕рдм рдЕंрдЧ।’ рдоैं рддो рд▓рдШुрдХрдеा рдоें рд╕рдм рдЕंрдЧों рд╕рд╣िрдд рдбूрдм рдЪुрдХा рд╣ूं। рдЕрдм рдкाрд░ рдкा рдКंрдЧा рдпा рдирд╣ीं рдХुрдЫ рдирд╣ीं рдХрд╣ा рдЬा рд╕рдХрддा।

рд░ाрдзेрд╢्рдпाрдо рднाрд░рддीрдпः рдЕрдкрдиी рд░рдЪрдиा рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХे рдмाрд░े рдоे рдмрддाрдиे рдХा рдХрд╖्рдЯ рдХрд░ें।

рдбॉ. рдЕрд╢ोрдХ рднाрдЯिрдпाः рд╣рд░ рд▓ेрдЦрдХ рдХी рд▓िрдЦрдиे рдХी рдЕрдкрдиी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╣ोрддी рд╣ै। рд╡рд╣ рдХрд╣ाँ рд╕े рд╢ुрд░ू рд╣ोрддी рд╣ै, рдХुрдЫ рдХрд╣ा рдирд╣ीं рдЬा рд╕рдХрддा । рдпрджि рд╡рд╣ рд╡िрдЪाрд░рд╢ीрд▓ рдЕрдзिрдХ рд╣ोрдЧा рддो рд░рдЪрдиा рдХिрд╕ी рд╡िрдЪाрд░ рд╕े рдЬрди्рдо рд▓ेрдЧी। рдХिрд╕ी рд╕्рдеिрддि, рдк्рд░рд╕ंрдЧ ,рдкाрдд्рд░ рд╕े рднी рд▓ी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै।

рдПрдХ рдЙрджाрд╣рд░рдг рджेрддा рд╣ूं -рд▓рдШुрдХрдеा ‘рддीрд╕рд░ा рдЪिрдд्рд░’ рдЬिрд╕рдоें рдПрдХ рдмूреЭा рдмाрдк рдЕрдкрдиे рдмेрдЯे рдХो рддीрди рдЪिрдд्рд░ рдмрдиाрдХрд░ рд▓ाрдиे рдХो рдХрд╣рддे рд╣ैं। рдмेрдЯा рдкрд╣рд▓े рджो рдЪिрдд्рд░ों рдХो рд░ंрдЧों рд╕े рд╕ंрдЬाрддा рд╣ै рдФрд░ рддीрд╕рд░े рдЪिрдд्рд░ рдХो рдХाрд▓ी рдкैंрд╕िрд▓ рд╕े। рддो рдкिрддा рдкूрдЫрддा рдХि рдЗрд╕े рдХाрд▓ी рдкैंрд╕िрд▓ рд╕े рдХ्рдпूं। рддो рдмेрдЯा рдХрд╣рддा рд╣ै рдХि рдкिрддा рдЬी рдЗрд╕ рдЪिрдд्рд░ рддрдХ рдЖрддे рдЖрддे рд╕рдм рд░ंрдЧ рдЦрдд्рдо рд╣ो рдЧрдП рдеे। рдЗрд╕ рд▓рдШुрдХрдеा рдиे рдХैрд╕े рдЬрди्рдо рд▓िрдпा- рдПрдХ рджिрди рдоेрд░ी рдмेрдЯी рдШрд░ рдХे рдмाрд╣рд░ рдоिрдЯ्рдЯी рд╕े рдЦेрд▓ рд░рд╣ी рдеी। рдЙрд╕рдХे рдЙрд▓рдЭे рдмाрд▓, рдоिрдЯ्рдЯी рд╕े рд╕рдиे рд╣ाрде рдФрд░ рдЬेрдм рдоें рдкрдд्рдерд░ рднрд░े рдеे। рд╡рд╣ीं рд╕े рд╡рд░्рдЧ рдЪेрддрдиा рдЙрднрд░ी। рд╡рд░्рдЧ рдЪेрддрдиा рдХा рдЬाрдирдиा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै। рдмाрдХी рд╕рдм рдХрд▓्рдкрдиा рд╣ै। рддो рд░рдЪрдиाрдд्рдордХ рдХрд▓्рдкрдиा рдиे рдЬрди्рдо рд▓िрдпा। рд╕рдм рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рддрд░ीрдХे рд╣ैं рдФрд░ рдлिрд░ рдЕрд▓рдЧ рдЕрд▓рдЧ рддрд░ीрдХों рд╕े рд▓िрдЦрдиा рд╣ोрддा рд╣ै।

рд░ाрдзेрд╢्рдпाрдо рднाрд░рддीрдп: рдбॉ. рд╕ाрд╣рдм рдЖрдк рдЗрд╕ рд╡िрдзा рдХे рд╡िрдХाрд╕ рд╣ेрддु рдиिрд░рди्рддрд░ рдк्рд░рдпाрд╕рд░рдд рд╣ैं, рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рдЖрдкрдХो рдШрд░ рд╕े рдмाрд╣рд░ рднी рд░рд╣рдиा рдкреЬрддा рд╣ै рдРрд╕े рдоें рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХे рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХो рдХिрд╕ рд░ूрдк рдоें рджेрдЦрддे рд╣ैं?

рдбॉ. рдЕрд╢ोрдХ рднाрдЯिрдпा: рд░рдЪрдиाрдХाрд░ рдХो рд╕рдХ्рд░िрдп рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕рдо्рдкрд░्рдХ рдХे рд▓िрдП рдмाрд╣рд░ рдиिрдХрд▓рдиा рд╣ी рдкреЬрддा рд╣ै। рд╡ैрд╕े рднी рдШрд░ рдХे рд╕рд╣рдпोрдЧ рдмिрдиा рдпрд╣ рд╕рдм рд╕ंрднрд╡ рдирд╣ीं। рдоेрд░ी рдкрдд्рдиी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХी рдмрд╣ुрдд рдмреЬी рдкाрдардХ рд╣ै рдЬिрд╕рдиे рдоेрд░े рдШрд░ рдоें рдХрд╣ाрдиी рдХी рдРрд╕ी рдХोрдИ рдХिрддाрдм рдирд╣ीं рдЬो рдЙрд╕рдиे рдирд╣ीं рдкреЭी। рдоेрд░ी рджो рдмेрдЯिрдпां рд╣ैं рд▓ेрдХिрди рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрднी рдоेрд░े рд▓ेрдЦрди рдоें рд╡्рдпрд╡рдзाрди рдирд╣ीं рдбाрд▓ा। рдмрд╕ рдеोреЬी рдиींрдж рдХрдо рдХрд░рдиी рдкреЬрддी рд╣ै। рдЖрджрдоी рдоें рдХुрдЫ рдХрд░рдиे рдХी рдЙрдоंрдЧ рд╣ो рддो рдХрд╣ीं рднी рдкрд╣ुँрдЪा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

рд░ाрдзेрд╢्рдпाрдо рднाрд░рддीрдпः рд╕рд░, рд▓рдШुрдХрдеा рдХो рдПрдХ рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ рд╡िрдзा рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ों рдоें рд╣рд░िрдпाрдгा рд░ाрдЬ्рдп рдХा рдЕрдкрдиा рдПрдХ рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕्рдеाрди рд╣ै। рдмीрд╕рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдХे рдЖрдард╡ें-рдиौрд╡ें рджрд╢рдХ рдХे рдордз्рдп рд▓рдШुрдХрдеा рд▓ेрдЦрди рдХो рд▓ेрдХрд░ рд╕िрд░рд╕ा рдФрд░ рдХрд░рдиाрд▓ рдоें рдПрдХ рдЖंрджोрд▓рди рдХी рддрд░рд╣ рдХाрд░्рдп рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा। рдХрд░рдиाрд▓ рдоें рдЗрд╕ рдЖंрджोрд▓рди рдХा рдиेрддृрдд्рд╡ рдЖрдк рдХрд░ рд░рд╣े рдеे рдФрд░ рд╕िрд░рд╕ा рдоें рдбॉ. рд░ूрдкрджेрд╡рдЧुрдг рдФрд░ рд░ाрдЬрдХुрдоाрд░ рдиिрдЬाрдд рдХे рд╣ाрдеों рдоें рдеा। рдЖрдк рдЙрдирдХे рдЗрд╕ рдХाрд░्рдп рдХो рдХिрд╕ рджृрд╖्рдЯि рд╕े рджेрдЦрддे рд╣ैं?

рдбॉ. рдЕрд╢ोрдХ рднाрдЯिрдпा: рдЖрдкрдиे рдаीрдХ рдХрд╣ा рд╣ै рд╣рд░िрдпाрдгा рдоें рд▓рдШुрдХрдеा рдХे рджो рдХेрди्рдж्рд░ рдеे। рд╕िрд░рд╕ा рдФрд░ рдХрд░рдиाрд▓। рд╕िрд░рд╕ा рдоें рдбॉ. рд░ूрдкрджेрд╡рдЧुрдг рдФрд░ рд░ाрдЬрдХुрдоाрд░ рдиिрдЬाрдд рдХा рдЗрд╕ рд╡िрдзा рдХे рдЙрдд्рдеाрди рдоें рд╡िрд╢ेрд╖ рдк्рд░рдХाрд░ рдХा рдпोрдЧрджाрди рд░рд╣ा рд╣ै। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдиिрд░рди्рддрд░ рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ рдЖрдпोрдЬрди рдХрд░рд╡ाрдП। рдЙрди рдЖрдпोрдЬрдиों рдоें рд▓рдШुрдХрдеा рдХा рдоंрдЪрди рднी рдХрд░рд╡ाрдпा। рдЙрди рджोрдиों рдХे рд╕ंрдо्рдкाрджрди рдоें ‘рд╣рд░िрдпाрдгा рдХा рд▓рдШुрдХрдеा рд╕ंрд╕ाрд░’ рдиाрдо рд╕े рдкुрд╕्рддрдХ рдЖрдИ। рдпрд╣ рдкुрд╕्рддрдХ рдмреЬी рдоेрд╣рдирдд рд╕े рддैрдпाрд░ рдХी рдЧрдИ рдеी। рдЬो рд░рдЪрдиाрдХाрд░ों рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢ेрд╖ рдорд╣рдд्рд╡ рд░рдЦрддी рд╣ै। рдХрд░рдиाрд▓ рдХा рдк्рд░рд╢्рди рд╣ै рддो рд╣рдоाрд░े рдпрд╣ां рд░рдЪрдиाрдд्рдордХ, рд▓ेрдЦрди рдФрд░ рд╕ंрдкाрджрди рдХा рдХाрд░्рдп рдЕрдзिрдХ рд╣ुрдЖ।

рд░ाрдзेрд╢्рдпाрдо рднाрд░рддीрдпः рд╣рд░िрдпाрдгा рдоें рд╕рдордХाрд▓ीрди рд▓рдШुрдХрдеा рд▓ेрдЦрди рдкрд░ рдЖрдк рдХ्рдпा рдЯिрдк्рдкрдгी рдХрд░рдиा рдЪाрд╣ेрдЧे? рдФрд░ рдЗрд╕ рдХाрд░्рдп рдоें рдХिрд╕-рдХिрд╕ рд▓рдШुрдХрдеाрдХाрд░ рдХा рдпोрдЧрджाрди рд╕рд░ाрд╣рдиीрдп рдоाрдирддे рд╣ैं?

рдбॉ. рдЕрд╢ोрдХ рднाрдЯिрдпा: рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рд╣рд░िрдпाрдгा рд╕े рджो рд╣ी рд▓рдШुрдХрдеाрдХाрд░ों рдХे рдиाрдо рдоेрд░े рдЬेрд╣рди рдоें рдЖ рд░рд╣े рд╣ैं। рдПрдХ рдкृृрде्рд╡ीрд░ाрдЬ рдЕрд░ोреЬा рдФрд░ рджूрд╕рд░ा рд░ाрдордХुрдоाрд░ рдЖрдд्рд░ेрдп। рдЗрд╕рдХे рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдкूрд░рдг рдоुрдж्рдЧрд▓ рдЬोрдХि рд╕िрд░рд╕ा рд╕े рд╣ी рд╣ैं। рдЙрдирдХा 1982 рдоें ‘рдиिрд░рди्рддрд░ рдЗрддिрд╣ाрд╕’ рдиाрдо рд╕े рд▓рдШुрдХрдеा-рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдЖрдпा । рдоुрдж्рдЧрд▓ рдЬी рдк्рд░рдЧрддिрд╢ीрд▓ рдЪेрддрдиा рдХे рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ рд╣ैं। рдЙрдирдХी рдмेрдЯी рд╢рдоीрдо рд╢рд░्рдоा рдиे рднी рд▓рдШुрдХрдеा рдкрд░ рдХाрд░्рдп рдХिрдпा рд╣ै। 1982 рдоें рд╣ी рд╢рдоीрдо рдХे рд╕ंрдкाрджрди рдоें ‘рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░’ рдиाрдо рд╕े рд▓рдШुрдХрдеा рд╕ंрдХрд▓рди рдЖрдпा, рдЬिрд╕рдоें рддीрди рд╕ौ рдХे рдЖрд╕рдкाрд╕ рд▓рдШुрдХрдеाрдХाрд░ рд╢ाрдоिрд▓ рдеे। рдЙрдирдХी рдПрдХ-рдПрдХ рд░рдЪрдиा рдЙрд╕рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдХी рдЧрдИ рдеी। рд╕िрд░рд╕ा рд╕े рд╢ीрд▓ рдХौрд╢िрдХ, рдЕрдо्рдмाрд▓ा рд╕े рд╡िрдХेрд╢ рдиिрдЭाрд╡рди, рд╕ुрд░ेрди्рдж्рд░ рдЧुрдк्рдд, рд╣िрд╕ाрд░ рд╕े рд░ाрдордиिрд╡ाрд╕ рдоाрдирд╡ рдПрд╡ं рдХрдорд▓ेрд╢ рднाрд░рддीрдп рдФрд░ рдордзुрдХांрдд рд░ोрд╣рддрдХ рдоें рддрдеा рдЕрд░ूрдг рдХुрдоाрд░ рдХुрд░ूрдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдмैрдардХрд░ рд▓рдШुрдХрдеा рд▓ेрдЦрди рдоें рдпोрдЧрджाрди рджे рд░рд╣े рд╣ैं। рд░ाрдоेрд╢्рд╡рд░ рдХाрдо्рдмोрдЬ ‘рд╣िрдоांрд╢ु’ рдЬो рдкрд╣рд▓े рджिрд▓्рд▓ी рдоें рдеे, рдЕрдм рд╣рд░िрдпाрдгा рдоें рд░рд╣рдХрд░ рд╕्рд╡рдпं рддो рд▓рдШुрдХрдеा рд▓िрдЦ рд░рд╣े рд╣ैं рд╕ाрде рдоें ‘рд▓рдШुрдХрдеा рдбॉ.рдЯ рдХाॅрдо’ (рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ рдкрдд्рд░िрдХा) рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд▓рдШुрдХрдеा рдХे рд╡िрдХाрд╕ рд╣ेрддु рдк्рд░рдпाрд╕рд░рдд рд╣ैं।

 рд░ाрдзेрд╢्рдпाрдо рднाрд░рддीрдпः рд▓рдШुрдХрдеा рдХो рдПрдХ рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ рд╡िрдзा рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рдиे рдХा рдорд╣ाрди рдХाрд░्рдп рд╕ंрдкाрджрди рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ों рд╢ीрд░्рд╖рд╕्рде рдиाрдоों рдоें рдЖрдкрдХा рдиाрдо рднी рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै। рдоैं рдпрд╣ рдЬाрдирдиा рдЪाрд╣рддा рд╣ूं рдХि рд╣рд░िрдпाрдгा рдХे рдРрд╕े рдЕрди्рдп рдХौрдирд╕े рд▓рдШुрдХрдеा рд▓ेрдЦрдХ рд╣ैं рдЬो рдЖрдЬ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдЪрд░्рдЪिрдд рд╣ैं। рдФрд░ рдЗрд╕рдХे рдкीрдЫे рдХ्рдпा рдХाрд░рдг рд╣ैं।

рдбॉ. рдЕрд╢ोрдХ рднाрдЯिрдпाः рд╣рд░िрдпाрдгा рд╕े рдХрдИ рдмреЬे рдиाрдо рдРрд╕े рд╣ें рдЬो рдмाрдж рдоें рджिрд▓्рд▓ी рдоें рд╕्рдеाрдкिрдд рд╣ो рдЧрдП। рд╡िрд╖्рдгु рдк्рд░рднाрдХрд░ рдХुрдЫ рд╕рдордп рд╣рд░िрдпाрдгा рдоें рд░рд╣े। рд╡े рддो рд╡िрдЦ्рдпाрдд рдиाрдо рд╣ै। рд░рдоेрд╢ рдмрддрд░ा рдЪंрдбीрдЧреЭ рдоें рдиौрдХрд░ी рдХрд░рддे рдеे। рдЗрд╕рд▓िрдП рд╣рд░िрдпाрдгा рд╕े рдоाрдиे рдЬाрддे рд╣ैं। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдиिрд░्рдЭрд░, ‘рд╕ाрд░िрдХा’ рдФрд░ ‘рд╕ंрдбेрдоेрд▓’ рдЬैрд╕ी рдкрдд्рд░िрдХाрдУं рдоें рдмैрдардХрд░ рд▓рдШुрдХрдеा рдХो рд╕ंрд╡ाрд░ा। рди рдХेрд╡рд▓ рдЕрдкрдиी рд░рдЪрдиाрдУं рд╕े рдмрд▓्рдХि рдирдП рд▓ेрдЦрдХो рдХो рд▓िрдЦрдиा рд╕िрдЦрдиे рдХा рднी рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдмрдЦूрдмी рдХाрдо рдХिрдпा।

рдЙрд╕рдХे рдмाрдж рджो рдиाрдо рд▓ेрдиा рдЪाрд╣рддा рд╣ूं। рдПрдХ рдкृрде्рд╡ीрд░ाрдЬ рдЕрд░ोреЬा ,рджूрд╕рд░े рд░ाрдордХुрдоाрд░ рдЖрдд्рд░ेрдп। рдкृрде्рд╡ीрд░ाрдЬ рдЕрд░ोреЬा рдЬो рдХुрд░ूрдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╕े рдеे рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рдЖрдард╡े рджрд╢рдХ рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдоें рд╕ाрд░िрдХा рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд▓рдШुрдХрдеा рдХो рдирдпे рдЖрдпाрдо рджेрдиे рдХा рдХाрдо рдХिрдпा। рдЙрдирдХी ‘рджрдпा‘, ‘рджुрдЦ‘ ‘рдХрдеा рдирд╣ीं’, ‘рд╡िрдХाрд░’ рдЖрджि рдХрдИ рд╢्рд░ेрд╖्рда рд░рдЪрдиाрдПं рд╣ैं। рджूрд╕рд░ा рдиाрдо рд░ाрдордХुрдоाрд░ рдЖрдд्рд░ेрдп рдХा рд╣ै рдЬो рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдкृрд╖्рдарднूрдоि рд╕े рдЬुрдбे рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ рд╣ैं। рдоूрд▓рддः рдХрд╣ाрдиीрдХाрд░ рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рдЙрдирдХी рд░рдЪрдиाрдУं рдоें рд╕рд╣рдЬрддा рдФрд░ рд╕рдЬрдЧрддा рдХा рдмреЬा рд╕ुрди्рджрд░ рдоिрд╢्рд░рдг рдоिрд▓рддा рд╣ै। рдкाрдардХ рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдЖрдд्рд░ेрдп рдХी рд▓рдШुрдХрдеाрдПं рд╕рдлрд▓ рдоाрдиी рдЬाрддी рд╣ैं। рдЗрдирдХी рдХрдИ рд▓рдШुрдХрдеाрдПं рдоुрдЭें рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддी рд╣ैं, рдЬिрдирдоें ‘рдмिрди рд╢ीрд╢ों рдХा рдЪрд╢्рдоा’, ‘рджूрд╕рд░ा рдЬрд▓्рд▓ाрдж’, ‘рджो рдХोрдг рд╡ाрд▓ी рдд्рд░िрднुрдЬ’ рдЖрджि рд╣ैं। рд╣рд░िрдпाрдгा рдХी рдоिрдЯ्рдЯी рдХी рдЧंрдз рдЗрдирдХी рд▓рдШुрдХрдеाрдУं рдоें рд╡्рдпाрдк्рдд рд╣ै। рдпे рдЕрднी рднी рдиिрд░рди्рддрд░ рд▓िрдЦ рд░рд╣े рд╣ैं। рдпे рджो рдиाрдо рд╣рдоाрд░ी рд╣िंрджी рд▓рдШुрдХрдеा рдоें рдмреЬे рдЧрд░्рд╡ рд╕े рд▓िрдП рдЬाрддे рд╣ैं।

рд░ाрдзेрд╢्рдпाрдо рднाрд░рддीрдпः рдЖрдк рд╣рд░िрдпाрдгा рдХी рдорд╣िрд▓ा рд▓рдШुрдХрдеाрдХाрд░ों рдХे рд▓ेрдЦрди рдмाрд░े рдХ्рдпा рдХрд╣рдиा рдЪाрд╣ेंрдЧे?

рдбॉ. рдЕрд╢ोрдХ рднाрдЯिрдпाः рдЗрд╕ рдкुрд░ुрд╖ рдк्рд░рдзाрди рд╕рдоाрдЬ рдоें рдЬрдм рдорд╣िрд▓ाрдПं рдХрд▓рдо рдЙрдаाрддी рд╣ैं рддो рдЙрдирдХी рд░рдЪрдиाрдПं рджो рдЕрд░्рдеों рдоें рдкुрд░ुрд╖ों рд╕े рдЕрдзिрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ोрддी рд╣ै। рдПрдХ рддो рд╡े рдШрд░ рд╕े рд╕рдордп рдмрдЪाрдХрд░ рдХрд▓рдо рдЙрдаाрддी рд╣ेैं। рджूрд╕рд░े, рдЙрдирдХी рд░рдЪрдиाрдУं рдоें рд╕ंрд╡ेрджрдиा рдХा рдШрдирдд्рд╡ рдкुрд░ुрд╖ों рдХी рддुрд▓рдиा рдоें рдХрд╣ीं рдЕрдзिрдХ рд╣ोрддा рд╣ै। рд╣рд░िрдпाрдгा рдоें рдЖрдо рддौрд░ рдкрд░ рдХрд╣ाрдиी рд▓ेрдЦिрдХाрдУं рдиे рд╣ी рд▓рдШुрдХрдеा рдоें рдХрд▓рдо рдЪрд▓ाрдИ рд╣ै। рдЗрдирдоें рдЙрд░्рдоि рдХृрд╖्рдг, рдХрдорд▓ рдХрдкूрд░,рдЕंрдЬु рджुрдЖ рдЬैрдоिрдиी рдФрд░ рдХрдорд▓ा рдЪрдоेाрд▓ा рддो рдХрд╣ाрдиी рдХे рдЬाрдиे рдоाрдиे рдиाрдо рд╣ैं। рдЗрдирдХी рд▓рдШुрдХрдеाрдУं рдоें рд╢ोрд╖рдг рдХा рд╡िрд░ोрдз рдФрд░ рдоुрдХ्рддि рдХी рдЫрдЯрдкрдЯाрд╣рдЯ рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै, рд╕ाрде рд╣ी рдЗрдирдХी рд▓рдШुрдХрдеाрдУं рдоें рдХрдеा рдХी рдЬो рд░рд╡ाрдирдЧी рд╣ै, рдЙрд╕рдоें рдХрд╣ाрдиी рдХा-рд╕ा рдЖрдХрд░्рд╖рдг рдЫिрдкा рд╣ोрддा рд╣ै। рдпрд╣ी рдмाрдд рд╢ीрд▓ рдХौрд╢िрдХ, рдбॉ. рдоुрдХ्рддा, рдЗрди्рджिрд░ा рдЦुрд░ाрдиा, рдЙрд╖ा рд▓ाрд▓, рдоीрдиाрдХ्рд╖ी рдЬिрдЬीрд╡िрд╖ा, рдХрдорд▓ेрд╢ рдЪौрдзрд░ी, рдЗрди्рджु рдЧुрдк्рддा рдЖрджि рдХी рд▓рдШुрдХрдеाрдУं рдХे рдмाрд░े рднी рдХрд╣ी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै।

 рд░ाрдзेрд╢्рдпाрдо рднाрд░рддीрдпः рдХ्рдпा рд▓рдШुрдХрдеा рдХे рд▓िрдП рдЕрдкрдиाрдИ рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ी рд╡ाрд▓ी рд░рдЪрдиा рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рддрдпрд╢ुрджा рд╣ोрддी рд╣ै рдЕрдерд╡ा рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд▓ेрдЦрдХ рдХी рдЕрдкрдиी-рдЕрдкрдиी?

рдбॉ. рдЕрд╢ोрдХ рднाрдЯिрдпाः рдПрдХ рдХрд╡ि рдиाрдЯрдХрдХाрд░ рд╣ै рд░ाрдЬेрд╢ рдЬोрд╢ी। рдЙрдирдХी рдПрдХ рдкुрд╕्рддрдХ ‘рдПрдХ рдХрд╡ि рдХे рдиोрдЯ्рд╕’ рдЙрд╕рдоें рд▓िрдЦрддे рд╣ैं -‘‘ рд░рдЪрдиा рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХो рдЬाрдиा рдирд╣ीं рдЬा рд╕рдХрддा। рдоेрд░ी рдХ्рдпा, рдХिрд╕ी рдХी рднी рдирд╣ीं। рдЗрд╕рд╕े рддो рд░рдЪрдиे рдХा рд░рд╣рд╕्рдп рд╣ी рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ो рдЬाрдпेрдЧा।’’ рд╡ैрд╕े рднी рдПрдХ рд▓ेрдЦрдХ рдХो рдХोрдИ рдк्рд░рд╕ंрдЧ, рдШрдЯрдиा, рд╕्рдеिрддि рдпा рдкाрдд्рд░ рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं рджूрд╕рд░े рдХो рдирд╣ीं। рдРрд╕े рд╣ी рдПрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рд╡िрдЪाрд░ рджूрд╕рд░े рд╡्рдпрдХ्рддि рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░ें рдЬрд░ूрд░ी рдирд╣ीं। рдХोрдИ рд▓ेрдЦрдХ рдХрд▓्рдкрдиा рд╕े рд╣ी рдХिрд╕ी рдХрде्рдп рдпा рдк्рд░рд╕ंрдЧ рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЕрдкрдиी рдХрд▓्рдкрдиा рд╢рдХ्рддि рд╕े рд╕ाрд╣िрдд्рдп рд░рдЪ рдбाрд▓рддा рд╣ै। рдоैं рд╕рдордЭрддा рд╣ूं рд░рдЪрдиा рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рддрдпрд╢ुрджा рд╣ोрдиी рднी рдирд╣ीं рдЪाрд╣िрдП рдХ्рдпोंрдХि рдЗрд╕рд╕े рддो рд░рдЪрдиा рдХा рд╡िрдХाрд╕ рд╣ी рд░ूрдХ рдЬाрдпेрдЧा।

рд░ाрдзेрд╢्рдпाрдо рднाрд░рддीрдпः рдХिрд╕ी рднी рд▓рдШुрдХрдеाрдХाрд░ рдХो рдЕрдкрдиी рдЦुрдж рдХी рд░рдЪрдиा рдХो рдЙрдд्рдХृрд╖्рдЯ рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рдХ्рдпा рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП? рдХ्рдпा рдЖрдк рдЗрд╕ рд╡िрд╖рдп рдоें рд╕ुрдЭाрд╡ рджेрдиा рдЪाрд╣ेंрдЧे?

рдбॉ. рдЕрд╢ोрдХ рднाрдЯिрдпाः рдЖрдЬ рдЬो рдирдП рд▓рдШुрдХрдеाрдХाрд░ рд▓िрдЦ рд░рд╣े рд╣ैं рдЙрдирдоें рдЖрдорддौрд░ рд╕े рдЬрд▓्рджी рд╕्рдеाрдкिрдд рд╣ोрдиे рдХी рд╣реЬрдмреЬी рд╣ै। рдЙрдирдХी рд░рдЪрдиा рдкाрдардХ ,рдпा рд╕рдоाрдЬ рдкрд░ рдХ्рдпा рдк्рд░рднाрд╡ рдЫोреЬ рд░рд╣ी рд╣ै, рдЗрд╕рдХी рдЪिंрддा рдЙрди्рд╣ें рдирд╣ीं рд╣ै। рдПрдХ рджो рд╕ुрдЭाрд╡ рджिрдП рдЬाрдиे рдЬрд░ूрд░ी рд╣ैं। рдкрд╣рд▓ी рдмाрдд, рдЙрди्рд╣ें рд░рдЪрдиाрдд्рдордХ рд╡िрдХाрд╕ рдХे рд▓िрдП рд╣िंрджी рдХा рд╣ी рдирд╣ीं, рд╡िрд╢्рд╡ рдХा рд╕рд░्рд╡рд╢्рд░ेрд╖्рда рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдкреЭрдиा рдЪाрд╣िрдП, рд╡рд╣ рд╣िंрджी рдФрд░ рдЕрди्рдп рднाрд╖ाрдУं рдХा рд╣ो। рд▓рдШुрдХрдеा рд╣ी рдХ्рдпूं рдХрд╣ाрдиी рдкреЭें... рдиाрдЯрдХ рдкрдвें, рдЙрдирдХे рдкреЭрдиे рд╕े рдЙрди्рд╣ें рдкрддा рдЪрд▓ेрдЧा рдХि рд░рдЪрдиाрдзрд░्рдоिрддा рдХ्рдпा рд╣ोрддी рд╣ै। рдпрдеाрд░्рде рдХे рдХिрддрдиे рдЖрдпाрдо рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЙрд╕рдХी рд╕ूрдХ्рд╖्рдорддा рдХ्рдпा рд╣ोрддी рд╣ै। рд╣рдо рдЕрдкрдиे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕рдо्рдкрд░्рдХों рдХो рд╕рдХ्рд░िрдп рд░рдЦे।

рджूрд╕рд░ा, рд╕рдоाрдЬ рдоें рдЬो рдмрджрд▓ाрд╡ рдЖ рд░рд╣े рд╣ैं рдпा рд╕рдоाрдЬ рдоें рдиिрд░рди्рддрд░ рд╣ो рд░рд╣े рдкрд░िрд╡рд░्рддрдиों рдХा рдЬ्рдЮाрди рд╣рдоें рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП। рджोрдиों рдЪीрдЬें рд╣рдоाрд░ी рд░рдЪрдиाрдзрд░्рдоिрддा рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддी рд╣ै।

 рддीрд╕рд░ा, рд▓рдШुрдХрдеा рдХिрд╕ी рдПрдХ рдк्рд░рд╕ंрдЧ рдХा рд╡рд░्рдгрдирднрд░ рдирд╣ीं рд╣ै। рдЖрдЬ рдХрд▓ ‘рдлेрд╕рдмुрдХ’, ‘рд╡्рд╣ाрдЯрдПрдк’ рдкрд░ рдк्рд░ाрдпः рдРрд╕ी рд╣ी рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдЖ рд░рд╣ी рд╣ै। рдРрд╕ी рд╕ाрдордЧ्рд░ी рд╕े рдХेрдИ рд▓ेрдЦрдХ рдмреЬा рдирд╣ीं рдмрди рд╕рдХрддा। рдмреЬा рдмрдирдиे рдХे рд▓िрдП рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдмреЬा рд░рдЦिрдП, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд░рдЦिрдП। рдкाрдардХ рдХो рдз्рдпाрди рдоें рд░рдЦрдХрд░ рд▓िрдЦिрдП। рд▓िрдЦिрдП рдХ्рдпा! рдЬрдм рд╣рдо рдПрдХ рд░рдЪрдиाрдХाрд░ рдХो рд╕ृрдЬрдирдХрд░्рддा рдоाрдирддे рд╣ैं рддो рдХिрд╕ी рд╕्рдеिрддि, рдХिрд╕ी рдк्рд░рд╕ंрдЧ рдХो рдкुрдирд░्рд╕ृрдЬрди рдХीрдЬिрдП। рдЙрд╕рдХो рдПрдХ рддрд░рдл рд░рдЦिрдП рдФрд░ рдлिрд░ рдЕрдкрдиी рдХрд▓्рдкрдиा рдПрд╡ं рд░рдЪрдиाрдд्рдордХ рднाрд╖ा рдХे рд╕ाрде рдирдП рд╕िрд░े рд╕े рд▓िрдЦिрдП। рдПрдХ рдмाрдд рдХो рд╕реЬрдХ рдкрд░ рдЦреЬा рдЖрджрдоी рдХрд╣ рд░рд╣ा рд╣ै। рд╡рд╣ी рдмाрдд рдЖрдк рдХрд╣िрдП। рдЕрд░्рде рднी рд╡рд╣ी рдиिрдХрд▓ेрдЧा। рдЖрдкрдХी рднाрд╖ा рд╕ंрд░рдЪрдиाрдд्рдордХ рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдП। рдЙрд╕рдоें рд╕ौрди्рджрд░्рдп рдЖрдиा рдЪाрд╣िрдП। рдХрд╣ा рднी рдЧрдпा рд╣ै рд╕рдд्рдпрдо, рд╢िрд╡рдо, рд╕ुрди्рджрд░рдо। рд╕рдд्рдп рдФрд░ рд╢िрд╡ рдХे рдмाрдж рд╕ुрди्рджрд░ рд╣ी рдЖрддा рд╣ै। рдпрджि рд░рдЪрдиा рд╕ुрди्рджрд░ рдирд╣ीं рдмрдиेрдЧी рддो рдЙрд╕рдоें рдЖрдХрд░्рд╖рдг рдирд╣ीं рдЖрдпेрдЧा рдФрд░ рдкाрдардХों рдХो рднी рдк्рд░िрдп рдирд╣ीं рд╣ोрдЧी। рдлिрд░ рд░рдЪрдиा рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдЫुрдЯрддी рд╣ै рдЬैрд╕े рдЧाреЬी рд╕рдм рдХुрдЫ рдкीрдЫे рдЫोреЬрддी рдЪрд▓ी рдЬाрддी рд╣ै।

рд░ाрдзेрд╢्рдпाрдо рднाрд░рддीрдпः рдХ्рдпा рд▓рдШुрдХрдеाрдХाрд░ рд╕рдоाрдЬ рдХी рдирдм्рдЬ рдЯрдЯोрд▓рдиे рдоें рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдХाрдордпाрдм рд╣ो рд░рд╣े рд╣ैं। рдоेрд░ा рдорддрд▓рдм рдЧंрднीрд░ рд╡िрд╖рдпों рдкрд░ рд▓ेрдЦрдиी рдЪрд▓ा рд░рд╣े рд╣ैं рдпा рдЙрди्рд╣ें рдЕрдирджेрдЦा рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं।

рдбॉ. рдЕрд╢ोрдХ рднाрдЯिрдпाः рдмреЬा рдЧрд╣рд░ा рд╕рд╡ाрд▓ рдХिрдпा рд╣ै। рджрд░рдЕрд╕рд▓ рдХुрдЫ рд▓ेрдЦрдХ рддो рд╡िрд╖рдп рдХी рддрд▓ाрд╢ рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдХрд░рддे рд╣ै рдЬैрд╕े рдк्рд▓ाॅрдЯ рдХी рддрд▓ाрд╢ рдХрд░рддे рд╣ैं। рд░рдЪрдиाрдХाрд░ рдХрднी рдРрд╕ा рдХिрдпा рдирд╣ी рдХрд░рддा। рдПрдХ рд╡िрд╖рдп рд╣ै рдк्рд░ेрдо। рдПрдХ рдЧрдЬрд▓рдХाрд░ рдЗрд╕ рд╡िрд╖рдп рдкрд░ рдЕрдиेрдХ рд░рдЪрдиाрдПं рд▓िрдЦ рд╕рдХрддा рд╣ै рддो рдПрдХ рд▓рдШुрдХрдеाрдХाрд░ рдПрдХ рд╣ी рд╡िрд╖рдп рдкрд░ рджрд╕-рдмीрд╕ рд▓рдШुрдХрдеाрдПंँ рдХ्рдпों рдирд╣ीं। рдЬैрд╕े рд╣рдоाрд░े рд╕рдоाрдЬ рдоें рд╕ाрдо्рдк्рд░рджाрдпिрдХрддा рдХी рд╕рдорд╕्рдпा рд╣ै, рдЬाрддिрд╡ाрдж, рд╕ंрдХीрд░्рдгрддा рд╣ै рдХ्рдпा рдПрдХ рд▓рдШुрдХрдеा рд▓िрдЦрдХрд░ рдЙрд╕рдХा рдХрд░्рддрд╡्рдп рдкूрд░ा рд╣ो рдЬाрдпेрдЧा। рднीрд╖्рдо рд╕ाрд╣рдиी рдиे рд╕ांрдк्рд░рджाрдпिрдХрддा рдкрд░ рдПрдХ рдкूрд░ा рдЙрдкрди्рдпाрд╕ ‘рддрдорд╕’ рд▓िрдЦ рдбाрд▓ा। рдЙрд╕ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХे рдмाрдж рднी рдЙрди्рд╣ें рд╕ंрддुрд╖्рдЯि рдирд╣ीं рд╣ुрдИ। рдЙрд╕рдХे рдмाрдж ‘рдкाрд▓ी’, ‘рдЭुрдЯрдкुрдЯा’, ‘рдЕрдоृрддрд╕рд░ рдЖ рдЧрдпा рд╣ै’рдЬैрд╕ी рдХрдИ рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рдЗрд╕ी рд╡िрд╖рдп рдкрд░ рд▓िрдЦीं। рдЙрди्рд╣ें рд▓рдЧा рдХि рдпрдеाрд░्рде рдХे рдФрд░ рдЕрдиेрдХ рдЖрдпाрдо рд╣ैं рдЬो рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдоें рдкूрд░े рдирд╣ी рдЖ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдЬрдм рдПрдХ рдЙрдкрди्рдпाрд╕рдХाрд░ рд╡िрд╖рдп рдХे рдпрдеाрд░्рде рдХो рдПрдХ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдоें рдирд╣ीं рдЙрдХेрд░ा рд╕рдХрддा рддो рд▓рдШुрдХрдеाрдХाрд░ рдРрд╕ा рдХैрд╕े рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै। рд▓рдШुрдХрдеाрдХाрд░ рдХो рднी рдРрд╕े рд╣ी рдЕрдиेрдХ рд░рдЪрдиाрдПं рд▓िрдЦрдиे рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рд╣ै। рдкрд░ рд╡рд╣ рдмрдиी рдмрдиाрдИ рд░рдЪрдиाрдПं рдЕрдзिрдХ рджे рд░рд╣ा рд╣ै। рдкिрд╖्рдЯрдкेрд╖рдг рдЕрдзिрдХ рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै। рдЙрди्рд╣ें рд╕्рдеाрдкिрдд рд╣ोрдиे рдХी рд╣реЬрдмреЬी рд╣ै। рджिрдХ्рдХрддें рдЖрддी рд╣ैं। рд╣рдоाрд░े рд╕рдоाрдЬ рдоें рдХिрддрдиे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рд╣ुрдП рдЕрдм рд╡ैрд╢्рд╡ीрдХрд░рдг рд╕िрд░ рдЪреЭрдХрд░ рдмोрд▓ рд░рд╣ा । рдХाॅрдкोрд░ेрдЯ рдЬрдЧрдд рдХे рд▓ोрдЧ рдкूрд░ी рджुрдиिрдпा рдХो рдПрдХ рд╣ी рд░ंрдЧ рдоें рд░ंрдЧ рджेрдиे рдХो рдЖрддुрд░ рд╣ैं। рдпрд╣ рдЪुрдиौрддी рд░рдЪрдиाрдХाрд░ рдХे рд╕ाрдордиे рд╣ै рдХि рд╡рд╣ рдХैрд╕े рдЕрдкрдиी рд╡िрд╡िрдзрддा, рдЕрдкрдиी рд╕ंрд╕्рдХृрддि, рдЕрдкрдиे рд░ीрддिрд░िрд╡ाрдЬ, рдФрд░ рдХैрд╕े рдЕрдкрдиी рдкрд░рдо्рдкрд░ाрдУं рдХो рдмрдЪाрдХрд░ рд░рдЦ рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЙрд╕рдХे рд▓िрдП рдпрдеाрд░्рде рдХे рдирдП-рдирдП рд░ूрдкों рдХो рддрд▓ाрд╢рдиा рд╣ोрдЧा। рдЗрд╕े рд▓рдШुрдХрдеाрдХрд░ рдЕрднी рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕े рд▓ा рдирд╣ीं рдкा рд░рд╣े рд╣ैं। рд╣ां, рдХोрд╢िрд╢ рдХी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै рдкрд░ рдЕрднी рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдХाрдордпाрдм рдирд╣ीं рд╣ो рдкा рд░рд╣े рд╣ैं। рдЖрдЬ рдХेрд╡рд▓ рдкाрд░िрд╡ाрд░िрдХ рд╕ंрдмंрдзों рдХी рдЯूрдЯрди, рд╡ृрдж्рдзों рдХे рдк्рд░рддि рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рд▓िрдЦрдиे рдоाрдд्рд░ рд╕े рдХाрдо рдирд╣ीं рдЪрд▓ेрдЧा। рдЖрдЬ рдЬो рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЕрдзःрдкрддрди рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै; рдХिрд╕ाрди рдЖрдд्рдорд╣рдд्рдпाрдПं рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं; рдордЬрджूрд░ рджो рдЬूрди рдХी рд░ोрдЯी рдХे рд▓िрдП рдоाрд░ा-рдоाрд░ा рдлिрд░ рд░рд╣ा рд╣ै; рдзाрд░्рдоिрдХ рдЙрди्рдоाрдж рд╕िрд░ рдкрд░ рдЪреЭрдХрд░ рдмोрд▓ рд░рд╣ा рд╣ै। рдЙрдирдкрд░ рд▓िрдЦрдиे рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рд╣ै।

рд░ाрдзेрд╢्рдпाрдо рднाрд░рддीрдпः рдЖрдЬ рдХे рд╕рдордп рдоें рд▓ेрдЦрдХों рдХे рд╕ाрдордиे рдХौрдирд╕ी рдЪुрдиौрддिрдпां рд╣ैं рдФрд░ рдЙрдирдХा рд╕ाрдордиा рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै?

рдбॉ. рдЕрд╢ोрдХ рднाрдЯिрдпाः рд▓рдШुрдХрдеाрдХाрд░ों рдХे рд╕ाрдордиे рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓ी рдЪुрдиौрддी рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдЖрдЬ рд╕рдоाрдЬ рдоें рдЬो рд╕ंрд╡ेрджрдирд╣ीрдирддा рдмреЭ рд░рд╣ी рд╣ै рдЙрд╕рдоें рдЕрдкрдиी рд╕ंрд╡ेрджрдиा рдХो рдмрдЪाрдХрд░ рд░рдЦрдиे рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рд╣ै। рджूрд╕рд░ा, рдЬो рдЙрдирдХी рд▓рдШुрдХрдеा рд╣ैं рд╡ो рд╕рд╣ी рд░рдЪрдиाрдд्рдордХ рдЙрднाрд░ рд▓ेрдХрд░ рд╣рдоाрд░े рд╕ाрдордиे рдЖрдП। рддीрд╕рд░ी рдмреЬी рдЪुрдиौрддी рд╣ै рдХि рд░рдЪрдиाрдХाрд░ рд▓рдШुрдХрдеा рдХो рдПрдХ рдРрд╕े рд╢िрд▓्рдк, рд╢ैрд▓ी, рдФрд░ рднाрд╖ा рдоें рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХрд░ें рддाрдХि рд╡рд╣ рдкाрдардХ рдХो рд╕рд╣ी рджिрд╢ा рдоें рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░े। рдпे рддीрдиों рдмреЬी рдЪुрдиौрддिрдпाँ рд╣ैं। рдоैं рддो рдпрд╣ाँ рддрдХ рдХрд╣рдиा рдЪाрд╣ूँрдЧा рдХि рдХрдИ рдмाрд░ рд▓рдШुрдХрдеा рдХो рд▓рдШु рдпрдеाрд░्рде рдмोрдз рдХी рд░рдЪрдиा рдоाрдирдХрд░ рдПрд╡ं рд╕рд░рд▓ рдоाрдирдХрд░ рдЫोрдЯे рд░ाрд╕्рддे рд╕े рдиिрдХрд▓рдХрд░ рдХिрддाрдмें рдЫाрдкी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ैं।

рд▓рдШुрдХрдеा рд▓िрдЦрдиा рдХрдаिрди рд╣ै।рдпрд╣ рдХрд╣ीं рд╕े рднी рд╕рд░рд▓ рдирд╣ीं рд╣ै। рдЗрд╕рдоें рднी рдЪिंрддрди рдЙрддрдиा рд╣ी рд╣ै рдЬिрддрдиा рдХрд╣ाрдиी, рдХрд╡िрддा, рдиाрдЯрдХ, рдпा рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХी рдХिрд╕ी рдЕрди्рдп рд╡िрдзा рдоें।

рд░ाрдзेрд╢्рдпाрдо рднाрд░рддीрдпः рдХिрд╕ी рднी рд╡िрдзा рдХी рдЙрдкрд▓рдм्рдзि рдХे рд▓िрдП рдЙрд╕рдХी рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдХा рд╡िрд╢ेрд╖ рдорд╣рдд्рд╡ рд╣ोрддा рд╣ै। рдоैं рд╕рдордЭрддा рд╣ूं рдХि рдЕрднी рддрдХ рд▓рдШुрдХрдеा рдХे рд╕рдоीрдХ्рд╖рдХों рдХी рдХрдоी рд░рд╣ी рд╣ै। рдпрд╣ рдХрдоी рдХैрд╕े рдкूрд░ी рдХी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै?

рдбॉ. рдЕрд╢ोрдХ рднाрдЯिрдпा: рдбॉ. рднाрд░рддीрдп, рдЖрдкрдиे рднी рдкреЭा рд╣ोрдЧा рдХि рдЬрдм рднी рдХोрдИ рдирдИ рд╡िрдзा рдпा рдирдИ рд╢ैрд▓ी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдоें рдЖрддी рд╣ै рддो рдЙрд╕рдХी рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдХा рдХाрд░्рдп рднी рдЙрд╕рдХे рд▓ेрдЦрдХों рдХो рд╣ी рдХрд░рдиा рдкреЬрддा рд╣ै। рдЫाрдпाрд╡ाрджी рдХрд╡ि рдЬрдпрд╢ंрдХрд░ рдк्рд░рд╕ाрдж, рдиिрд░ाрд▓ा рдпрджि рдЫाрдпाрд╡ाрджी рдХрд╡िрддाрдУं рдХी рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рди рдХрд░рддे рддो рд╢ाрдпрдж рдЫाрдпाрд╡ाрдж рдЗрд╕ рд░ूрдк рдоें рд╕्рдеाрдкिрдд рди рд╣ेाрддा। рдЖрдЪाрд░्рдп рд░ाрдордЪрди्рдж्рд░ рд╢ुрдХ्рд▓ рдиे ‘рд╣िंрджी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕’ рдХे рдк्рд░рдердо рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг рдоें рдЫाрдпाрд╡ाрдж рдЖрди्рджोрд▓рди рдХी рдЙрдкेрдХ्рд╖ा рдХीं। рдЬрдпрд╢ंрдХрд░ рдк्рд░рд╕ाрдж рдФрд░ рдиिрд░ाрд▓ा рдиे рдЕрдкрдиे рд╕рдоीрдХ्рд╖ाрдХрд░्рдо рд╕े рдЗрд╕े рдЙрднाрд░рдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХिрдпा рдФрд░ рдлिрд░ рдЗрд╕ी рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ोрдХрд░ рд╢ुрдХ्рд▓ рдиे рджूрд╕рд░े рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг рдоें рдЫाрдпाрд╡ाрдж рдХी рдоुрдХ्рдд рдХंрда рд╕े рдк्рд░рд╢ंрд╕ा рдХी।

рдЬрд╣ाँ рддрдХ рд▓рдШुрдХрдеा рдХी рдмाрдд рд╣ै, рдЗрд╕рдоें рднी рд▓ेрдЦрдХ рд╕рдоीрдХ्рд╖ाрдХрд░्рдо рдиिрднा рд░рд╣े рд░рд╣े рд╣ै। рднрдЧीрд░рде рдФрд░ рдмрд▓рд░ाрдо рдЕрдЧ्рд░рд╡ाрд▓ рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╕рдХ्рд░िрдп рд╣ैं। рдЗрдирдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдХрдИ рд▓ेрдЦрдХ рдРрд╕े рднी рд╣ै рдЬो рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдХрд░्рдо рд╣ी рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं рдЬिрдирдоें рдбॉ. рдмी.рдПрд▓ рдЖрдЪ्рдЫा , рдбॉ. рдЬिрддेрди्рдж्рд░ рдЬीрддू рдФрд░ рдЙрдоेрд╢ рдорд╣ाрджोрд╖ी рд╣ैं। рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдХрд░्рдо рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै। рдкрд░ рд╕рдоीрдХ्рд╖ाрдХрд░्рдо рдХी рдЗрддрдиी рдЪिंрддा рдирд╣ीं рд╣ै, рдЬिрддрдиी рдмेрд╣рддрд░ рд▓рдШुрдХрдеाрдУं рдХी рд╣ै। рдпрджि рд░рдЪрдиा рдмेрд╣рддрд░ рд╣ोрдЧी рддो рдХрд╣ाрдиी рдХे рдЖрд▓ोрдЪрдХ рдпा рджूрд╕рд░ी рд╡िрдзाрдУं рдХे рдЖрд▓ोрдЪрдХों рдХा рдз्рдпाрди рд╕्рд╡рддः рд╣ी рдЗрдзрд░ рдЖ рдЬाрдпेрдЧा।

рд░ाрдзेрд╢्рдпाрдо рднाрд░рддीрдпः рд▓рдШुрдХрдеा рд▓ेрдЦрди рдоें рдмिрдо्рдм, рдк्рд░рддीрдХ, рдлैंрдЯेंрд╕ी рдХी рдХिрддрдиी рдЧुंрдЬाрдЗрд╢ рд░рд╣рддी рд╣ै।

рдбॉ. рдЕрд╢ोрдХ рднाрдЯिрдпाः рд▓рдШुрдХрдеा рдоें рдмिрдо्рдм... рдмिрдо्рдм рдордиुрд╖्рдп рдХी рдХрдордЬोрд░ी рд╣ै। рдЖрдкрдХो рд╡े рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рдпाрдж рд░рд╣ेंрдЧी рдЬिрд╕рдХा рдХोрдИ рдЪिрдд्рд░ рдЖрдкрдХे рд╕ाрдордиे рдЖрддा рд╣ै, рд╡рд╣ рднूрд▓рддे рдирд╣ीं। рдЪाрд╣े ‘рдХрдлрди’ рдХрд╣ाрдиी рдоें рдк्рд░рд╕рд╡ рдкीреЬा рд╕े рдЫрдЯрдкрдЯाрддी рдмुрдзिрдпा рд╣ो рдпा рд╢рд░ाрдм рдкीрдХрд░ рд▓реЬрдЦреЬाрддे рдШीрд╕ू ,рдоाрдзрд╡ рд╣ों। рдмिрдо्рдм рдордиुрд╖्рдп рдХी рдХрдордЬोрд░ी рднी рд╣ै рдФрд░ рдЙрд╕рдХी рд╢рдХ्рддि рднी। рд▓рдШुрдХрдеा рдоें рдмिрдо्рдм рдпाрдиि рдЪिрдд्рд░ाрдд्рдордХрддा рд╣ोрдЧी рддो рдЙрд╕рдХी рдк्рд░ाрдгрд╡рдд्рддा рдХो рдмреЭाрдпेрдЧी।

рдЖрдкрдиे рдк्рд░рддीрдХ рдФрд░ рдлैंрдЯेрд╕ी рдХा рдмреЬा рдЕрдЪ्рдЫा рдЬिрдХ्рд░ рдХिрдпा рд╣ै। рдк्рд░рддीрдХ рд▓рдШुрдХрдеा рдоें рдЗрд╕рд▓िрдП рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рдЖрдЬ рдЕрдзिрдХрддрд░ рд▓рдШुрдХрдеाрдПं рд╕рдкाрдЯ рд░ूрдк рдоें рд▓िрдЦी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ैं। рдХुрдЫ рдЗрд╕рдХे рд╕рдорд░्рдердХ рднी рд╣ैं। рд╕рдкाрдЯ рд░рдЪрдиा рдХे рдмрд╣ुрдд рдЕрдзिрдХ рд╕рдордп рддрдХ рдЯिрдХрдиे рдХे рдХрдо рд╣ी рдЖрд╕ाрд░ рд╣ोрддे рд╣ैं। рдпा рдЙрд╕рдХे рдк्рд░рддीрдХ рдпा рдлैंрдЯेंрд╕ी (рдлैंрдЯेंрд╕ी рджрд░рдЕрд╕рд▓ рдХрд▓ाрдд्рдордХ рдХрд▓्рдкрдиा рдХा рд╣ी рд░ूрдк рд╣ै) рдЙрд╕ рдХрд▓्рдкрдиा рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░рдХे рд╡рд╣ рдлैंрдЯेंрд╕ी рд╢ैрд▓ी рдоें рд░рдЪрдиा рд▓िрдЦ рд░рд╣े рд╣ैं। рдЙрд╕рдоें рдПрдХ рдирдпा рд░ूрдк рдЖрдпेрдЧा। рдкाрдардХ рдЖрдХрд░्рд╖िрдд рд╣ोंрдЧे। рдЗрд╕рд▓िрдП рдк्рд░рддीрдХ рдПрд╡ं рдлैंрдЯेंрд╕ी рдХा рдЕрдкрдиा рдорд╣рдд्рд╡ рд╣ै। рдк्рд░рддीрдХ рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рд▓рдШुрдХрдеा рдХा рдЫोрдЯा рдЖрдХाрд░ рднी рдмреЬे рд░ूрдк рдоें рд╣рдоाрд░े рд╕ाрдордиे рдЦुрд▓рддा рд╣ै । рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд▓рдШुрдХрдеाрдХाрд░ рд▓рдШुрдХрдеा рдХा рдЕрддिрдХ्рд░рдордг рднी рдХрд░ рд▓ेрддा рд╣ै, рдЬो рд╡рд╣ рдмिрдиा рдк्рд░рддीрдХ рдХे рдирд╣ीं рдХрд░ рд╕рдХрддा।

рд░ाрдзेрд╢्рдпाрдо рднाрд░рддीрдпः рд▓рдШुрдХрдеा рд▓ेрдЦрди рдоें рдк्рд░ाрдпः рд╢िрд▓्рдк рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЪрд░्рдЪा рдХी рдЬाрддी рд╣ै рдХृрдкрдпा рдмрддाрдЗрдП рдХि рд▓рдШुрдХрдеा рд▓िрдЦрддे рд╕рдордп рдХैрд╕े рдФрд░ рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╢िрд▓्рдк рдХा рдз्рдпाрди рд░рдЦा рдЬाрдП।

рдбॉ. рдЕрд╢ोрдХ рднाрдЯिрдпाः рдоैं рд╢िрд▓्рдк рд╕े рдкрд╣рд▓े рд╡рд╕्рддु рдкрд░ рдЖрддा рд╣ूं। рд╡рд╕्рддु рд╣ै рддो рд╢िрд▓्рдк рд╣ै। рд╢िрд▓्рдк рдХिрд╕рдХा? рд╡рд╕्рддु рдХा। рд╣рдордиे рд╡рд╕्рдд्рд░ рдФрдвे़ рд╣ैं рдпрд╣ рд╣рдоाрд░ा рд╢िрд▓्рдк рд╣ै ,рд╣рдоाрд░ी рд╢ैрд▓ी, рд╕्рдЯाрдЗрд▓ рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рдордиुрд╖्рдп рд╣ै рддрднी рддो рд╡рд╕्рдд्рд░ рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рд╡рд╕्рддु рдХा рдорд╣рдд्рд╡ рдкрд╣рд▓े рд╣ै рдФрд░ рд╢ैрд▓ी рдХा рдмाрдж рдоें। рдЗрд╕рдоें рджो рддीрди рдмाрддें рд╣ैं। рдпрджि рд▓рдШुрдХрдеाрдХाрд░ рд▓рдШुрдХрдеा рд░рдЪрддे рд╕рдордп рддрдпрд╢ुрджा рдкैрдоाрдиे рдЕрдкрдиाрдпेрдЧा рддो рд▓рдШुрдХрдеा рдХृрдд्рд░िрдо рдмрдиेрдЧी। рд╕ंрднрд╡ рд╣ै рдЖрдк рдЦुрд▓े рд░ूрдк рдоें рд▓िрдЦे рдЬा рд░рд╣े рд╣ैं рдФрд░ рд▓िрдЦрддे-рд▓िрдЦрддे рдХрд╣ीं рдиिрдХрд▓ рдЬाрдП, рддो рдиिрдХрд▓ рдЬाрдиे рджीрдЬिрдП... рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै рдХि рд╡рд╣ рдХрд╣ाрдиी рдХा рд░ूрдк рдзाрд░рдг рдХрд░ рд▓े। рдпрджि рдЬрдмрд░рджрд╕्рддी рд▓िрдЦोрдЧे рдиा рдпे рд▓िрдЦрдиा... рджूрд╕рд░ी рдмाрдд, рд▓िрдЦрдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рддैрдпाрд░ी рдХрд░ें... рдЖрдк рд▓िрдЦे рддो рднाрд╖ा рдкрд░ рд╡िрд╢ेрд╖ рдз्рдпाрди рджें। рдФрд░ рд▓िрдЦрддे рд╕рдордп рдпрд╣ рджेрдЦें рдХि рд╕ंрд╡ाрдж, рд╡рд░्рдгрди, рдкрд░िрд╡ेрд╢ рдХी рдХिрддрдиी рдЧुंрдЬाрдЗрд╢ рд╣ै। рдпрджि рдкрд╣рд▓े рдХी рддैрдпाрд░ी рд╣ोрдЧी рддो рд╢िрд▓्рдк рдЖрдкрдХे рд╣ाрде рдоें рд╣ोрдЧा। рдоैंрдиे рджेрдЦा рдХि рдЬ्рдпाрджाрддрд░ рд▓ेрдЦрдХ рд╕ंрд╡ाрджों рдоें рдЦुрдж рдШुрд╕े рд░рд╣рддे рд╣ैं। рдкाрдд्рд░ рдирд╣ीं рдмोрд▓ рд░рд╣ा, рд▓ेрдЦрдХ рдХी рдЕрдкрдиी рднाрд╖ा рдмोрд▓ рд░рд╣ी рд╣ै। рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рд╡िрдж्рд╡ाрди рдеैрдХрд░े рдХрд╣рддे рд╣ैं, ‘‘рдЖрдИ рдбोंрдЯ рдХंрдЯ्рд░ोрд▓ рдоाрдИ рдХрд░ैрдХ्рдЯрд░्рд╕। рдЖрдИ рдПрдо рдЗрди рджेрдпрд░ рд╣ेंрдб्рд╕’’ рдпाрдиि, ‘‘рдоैं рдЕрдкрдиे рдкाрдд्рд░ों рдХे рд╣ाрдеों рдоें рдЦेрд▓рддा рд╣ूँ। рдорддрд▓рдм рдкाрдд्рд░ рдоुрдЭे рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं।’’ рдЬрдм рдРрд╕ा рд╣ो рдЬाрдП рдХि рд░рдЪрдиाрдХाрд░ рдХे рднीрддрд░ рдмैрдардХрд░ рдПрдХ рдкाрдд्рд░ рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рдХрд░े рддो рд░рдЪрдиा рдиे рдЬрд╣ाँ рдкрд╣ुँрдЪрдиा рд╣ै рд╕्рд╡рдпं рд╣ी рдкрд╣ुँрдЪ рдЬाрдпेрдЧी।

рд░ाрдзेрд╢्рдпाрдо рднाрд░рддीрдпः рд▓рдШुрдХрдеा рдоें рдк्рд░рдпोрдЧों рдХी рдХिрддрдиी рдЧुंрдЬाрдЗрд╢ рд╕рдордЭрддे рд╣ैं।

рдбॉ. рдЕрд╢ोрдХ рднाрдЯिрдпाः рджेрдЦिрдП, рд╕рдордп рдкрд░िрд╡рд░्рддрдирд╢ीрд▓ рд╣ै рдФрд░ рдирдП рд╕рдордп рдХे рдпрдеाрд░्рде рдХो рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЕрдкрдиी рд╢ैрд▓ी, рдФрд░ рд╢िрд▓्рдк рдоें рднी рдмрджрд▓ाрд╡ рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рд╣ोрддी рд╣ै। рдпрджि рд╡рд░्рдгрдиाрдд्рдордХ рдкрдж्рдзрддि рдоें рд╣ी рд╕рдм рдХुрдЫ рдХрд╣ा рдЬाрддा рддो рдлिрд░ рд▓рдШुрдХрдеा рдоें рдХिрд╕ी рднी рдк्рд░рдпोрдЧ рдХी рдХोрдИ рдЧुंрдЬाрдЗрд╢ рдирд╣ी рдеी। рдоैंрдиे рдЖрдкाрддрдХाрд▓ рдХा рдЬिрдХ्рд░ рдХिрдпा। рдЙрд╕рдоें рд▓рдХ्рд╖्рдоीрдХांрдд рд╡ैрд╖्рдгрд╡ рдХी ‘рд▓ोрдЧ’ рд▓рдШुрдХрдеा рдФрд░ рдХिрд╕ी рд░ूрдк рдоें рдирд╣ीं рдЖ рд╕рдХрддी рдеी। рдЙрд╕рдоें рдПрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рдШрд░ рдХे рдмाрд╣рд░ рдмैрдаा рдЕрдкрдиा рдХाрдо рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै।рдХुрдЫ рд▓ोрдЧ рдЖрддे рд╣ैं рдФрд░ рдХрд╣рддे рд╣ैं рдХि рджेрдЦो рд╡рд╣ рдмैрдаा рдХाрдо рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै। рд╡рд╣ рдЦреЬा рд╣ो рдЧрдпा... рдХрд╣рддे рд╣ैं рджेрдЦो рд╡ो рдЦреЬा рд╣ो рдЧрдпा। рд╡рд╣ рд╣ंрд╕рддा рд╣ै рддो рдХрд╣рддे рд╣ैं рджेрдЦो рд╡ो рд╣ंрд╕ рд░рд╣ा рд╣ै। рд╡рд╣ рдШрд░ рдоें рдШुрд╕ рдЬाрддा рд╣ै рддो рдХрд╣рддे рд╣ैं рдХि рдШрд░ рдоें рдШुрд╕ рдЧрдпा... рдЙрд╕рдХे рдШрд░ рдХा рджрд░рд╡ाрдЬा рдЦрдЯрдЦрдЯाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рджрд░рд╡ाрдЬा рдирд╣ीं рдЦुрд▓ा। рдЬрдм рджрд░рд╡ाрдЬा рдирд╣ीं рдЦुрд▓рддा рддो рдЙрд╕рдХा рджрд░рд╡ाрдЬा рддोреЬा рдЧрдпा। рддो рд╡рд╣ рдЫрдд рдкрд░ рд▓рдЯрдХा рдоिрд▓ा। рд╡े рдмोрд▓े, ‘‘рджेрдЦो, рд╕ाрд▓ा рдорд░ рдЧрдпा।’’ рдлिрд░ рд╡े рдХिрд╕ी рдФрд░ рдХे рдШрд░ рдХी рдУрд░ рдЪрд▓ рджिрдП। рдЖрдкाрддрдХाрд▓ рдкрд░ рдпрд╣ рдк्рд░рддीрдХाрдд्рдордХ рд▓рдШुрдХрдеा рдЗрд╕ी рд╢ैрд▓ी рдоें рдХрд╣ी рдЬा рд╕рдХрддी рдеी। рддो рд▓ेрдЦрдХ рдпрджि рд╕рдордп рдХे рдоुрддाрдмिрдХ рдпрдеाрд░्рде рдХा рджрдмाрд╡ рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХрд░ेрдЧा рддो рдЙрд╕े рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдирдП рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░рдиे рд╣ोंрдЧे। рдХोрдИ рдмेрдЪैрдиी рд░рдЪрдиा рдХो рдЕрдкрдиा рдирдпा рд╢िрд▓्рдк рдЙрд╕рдоें рдЦोрдЬрдиे рдХी рдУрд░ рд▓े рдЬाрддी рд╣ै। рдЙрд╕рдХी рдк्рд░рддीрдХ рд╢ैрд▓ी, рдлैंрдЯेрд╕ी, рдЖрдд्рдордХрдеाрдд्рдордХ рд╢ैрд▓ी, рдбाрдпрд░ी, рдЖрдзे рдЕрдзूрд░े рд╡ाрдХ्рдп рдХी рд╢ैрд▓ी, рдкрдд्рд░ рд╢ैрд▓ी, рдПрдХ-рдПрдХ рд╢рдм्рдж рдХी, рдПрдХ-рдПрдХ рд╡ाрдХ्рдп рдХी рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै। рдПрдХ рдкूрд░ा рд▓рдо्рдмा рдПрдХ рд╡ाрдХ्рдп рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै। рдоेрд░ी рд▓рдШुрдХрдеा ‘рд╕्рдд्рд░ी рдХुрдЫ рдирд╣ीं рдХрд░рддी!’ рдоें рдХोрдИ рдкूрд░्рдг рд╡िрд░ाрдо рдирд╣ीं। рдЙрд╕рдоें 27 рдХ्рд░िрдпाрдПं рд╣ैं। рдЗрд╕рд╕े рдкрддा рдЪрд▓рддा рд╣ै рдХि рд╕्рдд्рд░ी рдХे рдЬीрд╡рди рдоें рдХрд╣ीं рдкूрд░्рдг рд╡िрд░ाрдо рдирд╣ीं рд╣ै। рдЗрд╕े рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░рдХे рд╣ी рдмрддाрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рд╡िрд╖्рдгु рдиाрдЧрд░ рдХी ‘рдИрд╢्рд╡рд░ рдХी рдХрд╣ाрдиी’ рддो рд╕ाрд░ी рдк्рд░рдпोрдЧрдзрд░्рдоी рд▓рдШुрдХрдеाрдУं рдХी рдкुрд╕्рддрдХ рд╣ै। рдЕрд╕рдЧрд░ рд╡рдЬाрд╣рдд, рднрдЧीрд░рде, рдмрд▓рд░ाрдо рдЕрдЧ्рд░рд╡ाрд▓, рд╕ुрдХेрд╢ рд╕ाрд╣рдиी рдиे рдк्рд░рдпोрдЧ рдХिрдП। рдЗрдирдХे рдк्рд░рдпोрдЧ рджेрдЦे рдЬाрдиे рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рд╣ै। рдФрд░ рд▓рдШुрдХрдеा рдоें рдЗрди рдк्рд░рдпोрдЧों рдХी рдмрд╣ुрдд рдЧुंрдЬाрдЗрд╢ рд╣ै। рдЗрд╕рд╕े рд░рдЪрдиाрдХाрд░ рдЕрдкрдиे рд╕рдордп рдХी рдЪुрдиौрддिрдпों рд╕े рдмेрд╣рддрд░ рдвंрдЧ рд╕े рдЬूрдЭ рд╕рдХेрдЧा рдФрд░ рд░рдЪрдиा рдоें рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░ рд╕рдХेрдЧा।

рд░ाрдзेрд╢्рдпाрдо рднाрд░рддीрдпः рд▓рдШुрдХрдеा рд▓ेрдЦрди рдХो рд╕рдоृрдж्рдз рдмрдиाрдиे рдоें рд╣рд░िрдпाрдгा рдЧ्рд░ंрде рдЕрдХाрджрдоी рдХी рдкрдд्рд░िрдХा ‘рдХрдеाрд╕рдордп’ рдФрд░ рд╣рд░िрдпाрдгा рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдЕрдХाрджрдоी рдХी рдкрдд्рд░िрдХा ‘рд╣рд░िрдЧंрдзा’ рдХे рдпोрдЧрджाрди рд╕े рдЖрдк рдХिрддрдиे рд╕ंрддुрд╖्рдЯ рд╣ैं। рдФрд░ рд╕ाрде рдоें рдЕрдХाрджрдоी рдХो рдХ्рдпा рд╕ुрдЭाрд╡ рджेрдиा рдЪाрд╣ेंрдЧे рдЬिрд╕рд╕े рдЗрд╕ рд╡िрдзा рдХो рдФрд░ рдЙрдЪाрдЗрдпांँ рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ो рд╕рдХे।

рдбॉ. рдЕрд╢ोрдХ рднाрдЯिрдпाः рдмреЬा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдк्рд░рд╢्рди рд╣ै। рджेрдЦिрдП, рд╣рд░िрдпाрдгा рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдЕрдХाрджрдоी рд╕े рдкрд╣рд▓े рдоैं рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕्рддрд░ рдХे рдЖрдпोрдЬрди рдХी рдмाрдд рдмрддाрддा рд╣ूं। рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕्рддрд░ рдХी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдЕрдХाрджрдоी рдиे рдкिрдЫрд▓े рд╡рд░्рд╖ рд░рд╡ीрди्рдж्рд░ рднрд╡рди, рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рдоें рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рд▓рдШुрдХрдеा рдкाрда рдХрд░рд╡ाрдпा, рдЬिрд╕рдоें рд╣рд░िрдпाрдгा рд╕े рдоुрдЭे рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпा। рдЙрд╕рдХे рдмाрдж рджिрд▓्рд▓ी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдЕрдХाрджрдоी рдиे рдЕрдкрдиे рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ рдорд╣ोрдд्рд╕рд╡ рдоें рдЕрди्рдп рд╡िрдзाрдУं рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рд▓рдШुрдХрдеा рдкрд░ рднी рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХрд░рд╡ाрдпा, рдЬिрд╕рдоें рдоेрд░े рд╕ाрде 10 рд▓ेрдЦрдХों рдиे рд▓рдШुрдХрдеा рдкाрда рдХिрдпा। рдЕрдм рдЕрдХाрджрдоिрдпां рд▓рдШुрдХрдеा рдХो рдЧंрднीрд░рддा рд╕े рд▓े рд░рд╣ी рд╣ैं।

рдЖрдкрдХो рдЬाрдирдХрд░ рдЦुрд╢ी рд╣ोрдЧी рдХि рд╣рд░िрдпाрдгा рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдЕрдХाрджрдоी рдХी рдкрдд्рд░िрдХा рд╣рд░िрдЧंрдзा рдкрд╣рд▓े рдЕंрдХ рд╕े рд╣ी рд▓рдШुрдХрдеाрдУं рдХो рдЙрдЪिрдд рд╕्рдеाрди рджे рд░рд╣ी рд╣ै। рдирд╡рдо्рдмрд░-рджिрд╕рдо्рдмрд░ 1985 рдоें ‘рд╣рд░िрдЧंрдзा’ рдХे рдк्рд░рд╡ेрд╢ांрдХ рдоें рдоेрд░ी рджो рд▓рдШुрдХрдеाрдУं ‘рдЪौрдеा рдЪिрдд्рд░’ рдФрд░ ‘рднाрд╡рдиा’ рдХो рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпा рдЧрдпा। рд╣рд░िрдЧंрдзा рдиे 2007 рдоें рдоेрд░े рд╕рд╣рдпोрдЧ рд╕े рд▓рдШुрдХрдеा рд╡िрд╢ेрд╖ांрдХ рдиिрдХाрд▓ा। рдлिрд░ рдЬрдирд╡рд░ी 2011 рдоें рдоेрд░े рд╕ौрдЬрди्рдп рд╕ंрдкाрджрди рдоें рд╡ृрд╣рдж рд▓рдШुрдХрдеा рд╡िрд╢ेрд╖ांрдХ рдиिрдХाрд▓ा рдЧрдпा।

 рд╣рд░िрдпाрдгा рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдЕрдХाрджрдоी рдиे рдЕрднी рдкिрдЫрд▓े рджिрдиों рдкांрдЪ рдХाрд░्рдпрд╢ाрд▓ाрдУं рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрдпा, рдЬिрд╕рдоें рдХाрд▓ेрдЬ рдХे рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеिрдпों рдХोे рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХी рдЕрди्рдп рд╡िрдзाрдУं рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рд▓рдШुрдХрдеा рд╡िрдзा рдХा рднी рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рджिрдпा।

 рд╣рд░िрдпाрдгा рдЧ्рд░ंрде рдЕрдХाрджрдоी рдиे 2013 рдоें ‘рд╕рдордХाрд▓ीрди рд╣िंрджी рд▓рдШुрдХрдеा’ рдиाрдордХ рдоेрд░ी рдЖрд▓ोрдЪрдиा рдкुрд╕्рддрдХ рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рдХी। рд╣рд░िрдпाрдгा рдЧ्рд░ंрде рдЕрдХाрджрдоी рдХी рдкрдд्рд░िрдХा ‘рдХрдеा рд╕рдордп’ рдоें рд╢ुрд░ू рд╕े рд╣ी рд▓рдШुрдХрдеाрдПँ рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ोрддी рд░рд╣ी рд╣ैं। рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдкрдд्рд░िрдХाрдУं рдоें рд▓рдШुрдХрдеाрдПँ рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ोрдиा рдЗрд╕рдХे рдЙрди्рдирдпрди рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдпोрдЧрджाрди рдХрд░рддी рд╣ैं। рдоैं рдЕрд╡рд╢्рдп рдХрд╣рдиा рдЪाрд╣ूँрдЧा рдХि рдЕрдХाрджрдоी рдХाрд▓ेрдЬ рдоें рд▓ेрдЦрди рдХे рдЫोрдЯे-рдЫोрдЯे рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХрд░рд╡ाрддी рд░рд╣े, рдЬिрд╕рд╕े рдирд╡рд▓ेрдЦрди рдХो рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣рди рдоिрд▓ेрдЧा।

рд░ाрдзेрд╢्рдпाрдо рднाрд░рддीрдпः рд▓рдШुрдХрдеा рд╡िрдХाрд╕ рдоें рд╕्рдХूрд▓ рдХाॅрд▓ेрдЬों рдХी рдХ्рдпा рднूрдоिрдХा рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै?

рдЕрд╢ोрдХ рднाрдЯिрдпाः рдпे рдЖрдкрдиे рдЕрд▓рдЧ рд╕ा рдк्рд░рд╢्рди рдХिрдпा рд╣ै। рдЕрдм рдХोрдИ рдмрдЪ्рдЪा рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рддो рдирд╣ीं рд▓िрдЦ рд╕рдХрддा। рд╢ुрд░ुрдЖрддी рджौрд░ рдоें рд╡рд╣ рдЫोрдЯी рдХрд╡िрддा рд▓िрдЦेрдЧा, рд▓рдШुрдХрдеा рд▓िрдЦेрдЧा। рдпрджि рдЙрд╕рдоें рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХा рд░ूрдЭाрди рд╣ोрдЧा рддो рдХрд╣ाрдиी рднी рд▓िрдЦ рд╕рдХрддा рд╣ै। рд╢ुрд░ुрдЖрддी рджौрд░ рдоें рд╕्рдХूрд▓, рдХाॅрд▓ेрдЬ рдХे рдмрдЪ्рдЪों рдоें рдЬो рдИрдоाрдирджाрд░ी, рдЬो рдЬрдЬ्рдмा рдФрд░ рдн्рд░рд╖्рдЯाрдЪाрд░ рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдЬो рдЖрдХ्рд░ोрд╢ рд╣ोрддा рд╣ै рдпрджि рдЙрд╕рдХो рд░рдЪрдиाрдд्рдордХ рджिрд╢ा рдоें рд▓े рдЬाрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рддो рдЕрдХाрджрдоी рд╣ी рд▓े рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै। рд╕्рдХूрд▓ рдХाрд▓ेрдЬों рдоें рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдХे рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХрд░рд╡ाрддे рд░рд╣рдиे рдЪाрд╣िрдП। рддाрдХि рдЙрдирдХी рдХрд▓рдо рдЪрд▓рддी рд░рд╣े।
рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рдХ्рдпा рд╣ै рдХि рд╕ाрд╣िрдд्рдп рд╣рдоें рдЦूँрдЦ्рд╡ाрд░ рд╣ोрдиे рд╕े рдмрдЪाрддा рд╣ै। рд╡ो рд╣рдоें рдоाрдирд╡ीрдп рдмрдиाрддा рд╣ै। рд▓िрдЦрдиा рд╕िрд░्рдл рдкाрдардХ рдХे рд▓िрдП рд╣ी рдирд╣ीं рдмрд▓्рдХि рд░рдЪрдиाрдХाрд░ рднी рдЙрд╕рд╕े рдмрдирддा рд╣ै। рдЕрдкрдиी рдХрдоिрдпों рд╕े рдкाрд░ рдкाрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рднी рд╣ै рдХि рдЕрдХाрджрдоी рдРрд╕े рдХाрд░्рдп рдХрд░ें।

рд░ाрдзेрд╢्рдпाрдо рднाрд░рддीрдпः рд▓рдШुрдХрдеा рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдоें рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдХिрди-рдХिрди рд▓рдШुрдХрдеाрдХाрд░ों рдХा рд╡िрд╢ेрд╖ рдпोрдЧрджाрди рдоाрдирддे рд╣ैं।

рдбॉ. рдЕрд╢ोрдХ рднाрдЯिрдпाः рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдпрджि рджेрдЦें, рддो рдоैं рд╡िрд╖्рдгु рдк्рд░рднाрдХрд░ рд╕े рд╢ुрд░ू рдХрд░рддा рд╣ूँ। рд╕рд╣рдЬрддा рдФрд░ рдоाрдирд╡ीрдпрддा рдЙрдирдХी 101 рд▓рдШुрдХрдеाрдУं рдоें рдкреЭрдиे рдХो рдоिрд▓рддी рд╣ैं। рджूрд╕рд░ा рдиाрдо рд╣рд░िрд╢ंрдХрд░ рдкрд░рд╕ाрдИ рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рд▓рдШुрдХрдеाрдУं рдоें рд╡्рдпंрдЧ्рдпाрдд्рдордХ рд╢ैрд▓ी рдХो рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा। рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рд░рдоेрд╢ рдмрддрд░ा рдЬिрдирдХी рд╕ाрд░ी рдХी рд╕ाрд░ी рд▓рдШुुрдХрдеाрдПँ рдХрд▓ाрдд्рдордХрддा рдХा рдЕрдж्рднुрдд рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ैं। рдПрдХ рднрдЧीрд░рде рд╣ै рдЬो рд░рдЪрдиा рдФрд░ рдЖрд▓ोрдЪрдиा рдоें рдмреЬा рдиाрдо рд╣ै। рдмрд▓рд░ाрдо рдЕрдЧ्рд░рд╡ाрд▓, рд╕рддीрд╢ рджुрдмे, рд╕ुрдХेрд╢ рд╕ाрд╣рдиी рд╣ैं, рдпे рд▓рдШुрдХрдеा рдоें рдиिрд░рди्рддрд░ рд╕рдХ्рд░िрдп рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓े рдиाрдо рд╣ैं। рд╣рд░िрдпाрдгा рд╕े рдоैं рдкрд╣рд▓े рд╣ी рджो рдиाрдо рдмрддा рдЪुрдХा рд╣ूँ। рдПрдХ рдкृрде्рд╡ीрд░ाрдЬ рдЕрд░ोреЬा, рджूрд╕рд░े рд░ाрдордХुрдоाрд░ рдЖрдд्рд░ेрдп рдЬो рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рд▓рдШुрдХрдеा рдХे рдк्рд░рддिрд╖्рдаिрдд рдиाрдо рд╣ै।

рд░ाрдзेрд╢्рдпाрдо рднाрд░рддीрдпः рд▓рдШुрдХрдеा рд╡िрдзा рдХे рдк्рд░рдЪाрд░ рдк्рд░рд╕ाрд░ рдоें рдкрдд्рд░-рдкрдд्рд░िрдХाрдУं рдХा рдХ्рдпा рдпोрдЧрджाрди рд░рд╣ा рд╣ै?

рдбॉ. рдЕрд╢ोрдХ рднाрдЯिрдпाः рдбॉ. рднाрд░рддीрдп, рдЕрдХ्рд╕рд░ рд▓рдШुрдХрдеाрдХाрд░ों рдж्рд╡ाрд░ा рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै рдХि рдкрдд्рд░िрдХाрдПँ рд▓рдШुрдХрдеा рдХी рдЙрдкेрдХ्рд╖ा рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ैं। рдкрд░ рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдРрд╕ा рдирд╣ीं рд╣ै। рдкрдд्рд░-рдкрдд्рд░िрдХाрдПँ рд╣ी рддो рд▓рдШुрдХрдеा рдХा рдк्рд░рдЪाрд░-рдк्рд░рд╕ाрд░ рдХрд░рддी рд╣ैं। рдЬрдм рдХрдорд▓ेрд╢्рд╡рд░ рдХे рд╕ंрдкाрджрди рдоें рд╕ाрд░िрдХा рдХा рдЕрдХ्рддूрдмрд░ 1973 рдоें рд▓рдШुрдХрдеा рдмрд╣ुрд▓ рдЕंрдХ рдиिрдХрд▓ा рддो рдЙрд╕рдХा рдЕрд╕рд░ рджूрд░рдЧाрдоी рд░рд╣ा। рдЙрд╕рд╕े рд▓рдШुрдХрдеा рд╡рд╣ांँ рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪी рдЬрд╣ाँ рдЙрд╕рдХे рдмिрдиा рдирд╣ीं рдкрд╣ुँрдЪ рд╕рдХрддी рдеी। рдХुрдЫ рдкрдд्рд░िрдХाрдУं рдиे рд▓рдШुрдХрдеा рдЗрд╕рд▓िрдП рднी рдЫाрдкी рдХ्рдпोंрдХि рд╡рд╣ рд╕рдордп рдХी рдоांрдЧ рдеी। рдФрд░ рд╕ाрд░िрдХा рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ рдкрдд्рд░िрдХाрдУं рдХे рд▓рдШुрдХрдеा рд╡िрд╢ेрд╖ांрдХ рд▓рдЧाрддाрд░ рдЫрдк рд░рд╣े рдеें рд╣рдо рдпाрдж рдХрд░ें рдЪрдг्рдбीрдЧрдв рд╕े ‘рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдиिрд░्рдЭрд░’, ‘рд╢рдм्рдж’ рдХा рд╡िрд╢ेрд╖ांрдХ, рдЕрдо्рдмाрд▓ा рдХैंрдЯ рд╕े ‘рд╢ुрднрддाрд░िрдХा’, рджिрд▓्рд▓ी рд╕े ‘рд╕рдордЧ्рд░’ рдмिрд╣ाрд░ рд╕े ‘рдирд╡рддाрд░ा’ рдоुрдо्рдмрдИ рд╕े ‘рдХрдеाрдмिрдо्рдм’ ‘рд╡рд░्рд╖рд╡ैрднрд╡’ рд▓рдШुрдХрдеा рд╡िрд╢ेрд╖ांрдХ рдиे рд▓рдШुрдХрдеा рдХी рдЙрд░्рд╡рд░ рднूрдоि рддैрдпाрд░ рдХी। рдпे рд╕ाрд░ी рдкрдд्рд░िрдХाрдПँ рдЕрд╡्рдпाрд╡рд╕ाрдпिрдХ рдеी। рд▓рдШुрдХрдеाрдУं рдХा рд╕िрд▓рд╕िрд▓ा рдЪрд▓рддा рд░рд╣ा। рдмрд╣ुрдд рдк्рд░рдоुрдЦ рдкрдд्рд░िрдХाрдУं рдоें рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ рд╕े ‘рд╕рдоांрддрд░’ рдкрдЯрдиा рд╕े ‘рджिрд╢ा’ рдПрдХ рдФрд░ рджो рднाрдЧ, рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рд╕े ‘рд╕ंрдмोрдзрди’ рджिрд▓्рд▓ी рдк्рд░рдХाрд╢рди рджिрд▓्рд▓ी рдХी ‘рдЖрдЬрддрдХ’ рд▓рдЦрдирдК рд╕े ‘рд╕рд░рд╕्рд╡рддी рд╕ुрдорди’ рдФрд░ рдЕंрдбрдоाрди рдиिрдХोрдмाрд░ рд╕े рдПрдХрдоाрдд्рд░ рдкрдд्рд░िрдХा ‘рдж्рд╡ीрдкрд▓рд╣рд░ी’ рдкрдд्рд░िрдХाрдУं рдХे рд▓рдШुрдХрдеा рд╡िрд╢ेрд╖ांрдХ рдЕрдкрдиा рд╡िрд╢ेрд╖ рдорд╣рдд्рд╡ рд░рдЦрддे рд╣ैं। рд╣рд░िрдпाрдгा рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдЕрдХाрджрдоी рдХी рдкрдд्рд░िрдХा рд╣рд░िрдЧंрдзा рдиे рднी рдЕрдм рддрдХ рддीрди рд▓рдШुрдХрдеा рд╡िрд╢ेрд╖ांрдХ рдиिрдХाрд▓े рд╣ैं।

рдеोреЬा рд▓рдШुрдХрдеा рд▓ेрдЦрдХों рдХो рднी рд╕ोрдЪрдиा рд╣ोрдЧा рдХि рдЬो рдкрдд्рд░िрдХाрдПँ рд▓рдШुрдХрдеा рдирд╣ीं рдЫाрдк рд░рд╣ी рд╣ैं, рдХрд╣ीं рдЗрд╕рдХा рдХाрд░рдг рдЙрдирдХी рд▓рдШुрдХрдеाрдУं рдоें рддो рдоौрдЬूрдж рдирд╣ीं। ‘рдЙрдж्рднाрд╡рдиा’ рдоें рдкрд╣рд▓े рдиिрдпрдоिрдд рд▓рдШुрдХрдеाрдПँ рдЖрддी рдеीं рдлिрд░ рдХрднी-рдХрднी рдЖрдиे рд▓рдЧी। рд╡рд░्рддрдоाрди рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдкрдд्рд░िрдХा рдЧाрдЬिрдпाрдмाрдж рд╕े рдЕрд▓ीрдЧреЭ рдЪрд▓ी рдЧрдИ। рдЬрдм рдирдоिрддा рдЬी рд╕ंрдкाрджрдХ рдеी рддो рд▓рдШुрдХрдеाрдПँ рдЫрдкीं рд▓ेрдХिрди рдЬрдм рджिрд▓्рд▓ी рдЖрдИ рддो рдкрдд्рд░िрдХा рдиे рд▓рдШुрдХрдеाрдПँ рдЫाрдкрдиा рдмंрдж рдХрд░ рджिрдпा। рдХрдИ рдмाрд░ рд╕ंрдкाрджрдХों рдХी рд╕ोрдЪ рднी рдХाрдо рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ोрддी рд╣ै। ‘рдкрд╣рд▓’ рдкрдд्рд░िрдХा рдиे рдХрд╣ рд░рдЦा рд╣ै рдХि рд╣рдоें рд▓рдШुрдХрдеा рдФрд░ рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдордд рднेрдЬें। рдЙрд╕ рджृрд╖्рдЯि рд╕े рд╣рдоें рджेрдЦрдиा рд╣ोрдЧा।

рдЖрдЬ рдХрдеाрджेрд╢, рдХрдеाрдХ्рд░рдо, рдХрдеाрд╕рдордп, рд╕рдоाрд╡рд░्рддрди, рд╣ंрд╕, рдордзुрдорддी, рдЙрдд्рддрд░рдк्рд░рджेрд╢, рд╢ीрд░ाрдЬा, рд╣िрдордк्рд░рд╕्рде, рд╕рд░рд╕्рд╡рддी рд╕ुрдорди, рдЕрд╡िрд░ाрдо, рд╢ुрднрддाрд░िрдХा, рдкुрд╖्рдкрдЧंрдзा, рдкंрдЬाрдм рд╕ौрд░рдн рдЖрджि рдкрдд्рд░िрдХाрдУं рдиे рд▓рдШुрдХрдеा рдХो рдиिрдпрдоिрдд рд╕्рдеाрди рджिрдпा рд╣ुрдЖ рд╣ै। рдЕрдм рд▓рдШुрдХрдеा рд▓ेрдЦрдХों рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рдХрд░рддा рд╣ै рдХि рд╡े рд▓рдШुрдХрдеा рдХो рдХрд╣ाँ рд▓े рдЬाрддे рд╣ैं।

рд░ाрдзेрд╢्рдпाрдо рднाрд░рддीрдпः рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХे рд╡िрдХाрд╕ рд╣ेрддु рдк्рд░рдХाрд╢рдХों рдХी рдХ्рдпा рднूрдоिрдХा рд░рд╣рддी рд╣ै?

рдбॉ. рдЕрд╢ोрдХ рднाрдЯिрдпाः рдЗрд╕ рдмाрд░े рдоें рдоेрд░े рд╡िрдЪाрд░ рдеोреЬे рдЕрд▓рдЧ рд╣ैं। рдкрд╣рд▓ी рдмाрдд рдк्рд░рдХाрд╢рдХों рдХो рдЕрдкрдиी рднूрдоिрдХा рдмрджрд▓рдиी рд╣ोрдЧी। рд╡े рдХिрддाрдмें рдЫाрдкрдХрд░ рдЖрд░ाрдо рд╕े рдмैрда рдЬाрддे рд╣ैं рдФрд░ рдпрд╣ рднी рдирд╣ीं рджेрдЦрддे рдХि рдпрд╣ рдкाрдардХ рддрдХ рдХैрд╕े рдЬाрдпेंрдЧी। рд╕ाрде рд╣ी рд░ोрдиा рд░ोрддे рд╣ैं рдХि рдХिрддाрдмें рдмिрдХ рдирд╣ीं рд░рд╣ी। рдлिрд░ рдк्рд░рдХाрд╢рдХ рдХ्рдпों рдмрдиे рд╣ो рдЖрдк рдШी рддेрд▓ рдмेрдЪिрдП... рдЫोреЬ рджीрдЬिрдП рдЗрд╕рдХो।
рджूрд╕рд░ा, рд▓ेрдЦрдХों рдХो рднी рдЕрдкрдиी рднूрдоिрдХा рдмрджрд▓рдиी рд╣ोрдЧी। рд▓ेрдЦрдХ рдЕрдкрдиी рдХिрддाрдм рд▓ेрдХрд░ рдШрд░ рд╕े рдмाрд╣рд░ рдХ्рдпों рдирд╣ीं рдЬाрддे... рдк्рд░рджрд░्рд╢рдиी рдирд╣ीं рд▓рдЧाрддे। рдкрд╣ाреЬी рдЗрд▓ाрдХों рдпा рджूрд░ рджрд░ाрдЬ рдХे рдЧाँрд╡-рджेрд╣ाрдд рдХे рд▓ोрдЧों рдХो рдХ्рдпा рдкрддा рдХि рджिрд▓्рд▓ी, рдЗрд▓ाрд╣ाрдмाрдж рдоें рдХौрди рд╕ी рдХिрддाрдмें рдЫрдк рд░рд╣ी рд╣ैं। рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдоें рдХ्рдпा рдХुрдЫ рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै। рдоैं рдХрд╣рддा рд╣ूँ рд▓ेрдЦрдХ рдФрд░ рдк्рд░рдХाрд╢рдХ рдпрджि рдЕрдкрдиी рдХिрддाрдмें рд▓ेрдХрд░ рдЬाрдпेंрдЧे рддो рдкाрдардХ рдХिрддाрдмों рдХो рд╣ाрдеों рд╣ाрде рд▓ेंрдЧे।

рдоैं рдлिрд░ рдХрд╣рддा рд╣ै рдХि рдХिрддाрдм рдХे рдЪाрд░ рдЪрд░рдг - рдЕрдЪ्рдЫी рд╕ाрдордЧ्рд░ी, рдЕрдЪ्рдЫा рдк्рд░ोрдбрдХ्рд╢рди, рдХрдо рдХीрдордд, рдХिрддाрдм рдЦुрдж рдЪрд▓рдХрд░ рдкाрдардХों рддрдХ рдЬाрдП ... рдЖрдк рдЬрдм рдХрд╣рддे рд╣ैं рдХि рдоीрдбिрдпा рдоें рдХिрддाрдмों рдкрд░ рдЦрддрд░ा рдоंрдбрд░ा рд░рд╣ा рд╣ै... рдмंрдж рд╣ो рдЬाрдпेंрдЧे... рддो рдЖрдк рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рдХ्рдпा рдХрд░рддे рд╣ैं?

рд░ाрдзेрд╢्рдпाрдо рднाрд░рддीрдпः рд▓рдШुрдХрдеा рдХे рднрд╡िрд╖्рдп рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЖрдк рдХ्рдпा рд╕ोрдЪрддे рд╣ैं?

рдбॉ. рдЕрд╢ोрдХ рднाрдЯिрдпाः рд╕рдЪ рддो рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдоिрд▓ी-рдЬुрд▓ी рд╕ोрдЪ рд╣ै।рд▓рдШुрдХрдеा рдХे рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рддрд░рд╣ рдХे рдкाрдардХ рд╣ैं। рд╣рд░ рдЕрдЦрдмाрд░ рдоें рд▓рдШुрдХрдеाрдПँ рдЖрддी рд╣ैं।рдЙрд╕рдоें рдЕрд▓рдЧ рддрд░рд╣ рдХे рдкाрдардХ рд╣ैं। рд╕्рдеाрдкिрдд рдкрдд्рд░िрдХाрдУं рдоें рднी рд▓рдШुрдХрдеाрдПँ рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ोрддी рд░рд╣рддी рд╣ैं। рдЙрд╕рдоें рджूрд╕рд░ी рддрд░рд╣ рдХे рдЧंрднीрд░ рдкाрдардХ рд╣ैं। рдЕрдм рддो рд╣рд░ рддрд░рд╣ рдХे рд▓рдШुрдХрдеाрдУं рдХे рдкाрдардХो рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рд╣ै। рдоैं рднрд╡िрд╖्рдп рдХे рдк्рд░рддि рдЕрд╡рд╢्рдп рд╣ी рдЖрд╢ाрди्рд╡िрдд рд╣ूं। рдЬिрд╕ рддрд░рд╣ рд╕े рдоैंрдиे рдЕрдХाрджрдоिрдпों рдХी рд╕рд░рдЧрд░्рдоिрдпों рдХो рджेрдЦा рд╣ै рдФрд░ рдЬिрд╕ рддрд░рд╣ рд╕े рдпुрд╡ा рд╡рд░्рдЧ рдЗрд╕рд╕े рдЬुреЬ рд░рд╣ा рд╣ै, рд╡рд╣ рдмेрд╣рдж рдЦाрд╕ рд╣ै। рджीрдкрдХ рдорд╢ाрд▓ рдФрд░ рд╕ुрдзीрд░ рдж्рд╡िрд╡ेрджी рдХी рд▓рдШुрдХрдеाрдПँ рджेрдЦрдиे рдоें рдЖ рд░рд╣ी рд╣ैं। рдЗрд╕рд╕े рдЖрд╢ा рдмрдирддी рд╣ै рдЗрд╕рдоें рдЧंрднीрд░ рд░рдЪрдиाрдХрд░्рдоी рдЗрд╕рд╕े рдЬुрдбेंрдЧे। рдФрд░ рдЗрд╕ рд╡िрдзा рдХो рдПрдХ рдирдП рдоुрдХाрдо рдкрд░ рд▓े рдЬाрдпेंрдЧे।

рд░ाрдзेрд╢्рдпाрдо рднाрд░рддीрдпः рд▓рдШुрдХрдеा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рдирдП рд▓ेрдЦрдХों рдХो рдЖрдк рдХ्рдпा рд╕ंрджेрд╢ рджेрдиा рдЪाрд╣ेंрдЧे?

рдбॉ. рдЕрд╢ोрдХ рднाрдЯिрдпाः рдирдП рд▓ेрдЦрдХों рдХो рдЬाрдирдиा рд╣ोрдЧा рдХि рдХिрд╕ी рд╡िрдзा рдХा рдХोрдИ рд╢ाрд░्рдЯ рдХрдЯ рдирд╣ीं рд╣ोрддा рд╣ै। рд▓рдШुрдХрдеा рджेрдЦрдиे рдоें рдЬिрддрдиी рд╕рд░рд▓ рд╣ै рд▓िрдЦрдиे рдоें рдЙрддрдиी рд╣ी рдХрдаिрди рд╣ै। рдирдП рд▓ेрдЦрдХों рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рд╣ी рд╕ंрджेрд╢ рд╣ै рдХि рдЕрдкрдиी рд╕ंрд╡ेрджрдиा, рдЕрдкрдиी рдЬाрдирдХाрд░ी, рдЕрдкрдиे рдЕрдиुрднрд╡, рдЕрдкрдиा рдЕрдз्рдпрдпрди рддीрдиों-рдЪाрд░ों рдЪीрдЬों рдХो рдоिрд▓ाрдХрд░ рдЕрдкрдиा рд░рдЪрдиाрдд्рдордХ рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ рдмрдиाрдПँ... рд▓िрдЦрдиे рдХी рддैрдпाрд░ी рдХрд░ें рдЙрд╕рдХे рдмाрдж рдЖрдк рд░рдЪрдиा рдоें рдЦो рдЬाрдП। рд░рдЪрдиा рдХो рдПрдХ рдмाрд░ рд▓िрдЦрдХрд░ рдЙрдирдХो рд░рдЦ рдЫोреЬें... рдХुрдЫ рджिрдиों рдмाрдж рдЙрд╕े рдлिрд░ рд╕े рджेрдЦें... рдЕрдЬ्рдЮेрдп, рдк्рд░рд╕ाрдж, рдк्рд░ेрдордЪंрдж рдиे рдЕрдкрдиी рд░рдЪрдиा рдХो рдмाрд░-рдмाрд░ рд╕ँрд╡ाрд░ा рд╣ै। рд▓िрдпोрддोрд▓рд╕्рддोрдп рдиे ‘рд╡ाрд░ рдПंрдб рдкीрд╕’ рд╕ुрдирдиे рдоें рдЖрдпा рд╣ै рдХि рдкрдЪ्рдЪीрд╕ рдмाрд░ рд▓िрдЦा рдЧрдпा। рд╣рдо рдПрдХ рдмाрд░ рд░рдЪрдиा рд▓िрдЦрдХрд░ рдЙрд╕े рдЕрди्рддिрдо рдирд╣ीं рдоाрди рд╕рдХрддे । рдЙрд╕рдХी рдЪрд░्рдЪा рд╕े рдкीрдЫे рди рд╣рдЯें। рдЖрд▓ोрдЪрдиा рдХो рдмрд░्рджाрд╢рдд рдХрд░ें। рдкुрдиः рдкुрдиः рд▓िрдЦें рдЙрд╕рдХी рднाрд╖ा рдХी, рд╢िрд▓्рдк рдХी рд╡ाрдХ्рдп рд╡िрди्рдпाрд╕ рдХी рдмाрд░ाрдХिрдпों рдкрд░ рдЬाрдПँ, рдФрд░ рд╕рдордп-рд╕рдордп рдкрд░ рдЙрд╕े рджेрдЦें। рдЗрд╕ी рддрд░рд╣ рд╕े рдЖрдк рдЖрдЧे рдмреЭ рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рд░ाрдзेрд╢्рдпाрдо рднाрд░рддीрдп

рдЬрди्рдо: 15.07.1974; рд╣рд╕рдирдкुрд░, рдХрд░рдиाрд▓
рд╢िрдХ्рд╖ा: рдПрдо.рдП рд╣िंрджी, рдПрдо.рдлिрд▓, рдкीрдПрдЪ.рдбी (рд╣िंрджी рд▓рдШुрдХрдеाрдУं рдХे рдЖрд▓ोрдХ рдоें рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЪेрддрдиा)

рд╕рдо्рдкाрджिрдд рдХृрддि: рд╣рд░िрдпाрдгा рд╕ेे рд▓рдШुрдХрдеाрдПँ (рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕рд╣рдпोрдЧ)

рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд░рдЪрдиाрдПं: рд╣ंрд╕, рдХрдеाрдХ्рд░рдо, рд╕ाрдХ्рд╖ाрдд्рдХाрд░, рд╕рдоाрд╡рд░्рддрди, рд╢ुрдн рддाрд░िрдХा, рд╡рд░्рддрдоाрди рд╕ाрд╣िрдд्рдп, рд╢ीрд░ाрдЬा, рд╣िрдордк्рд░рд╕्рде, рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢, рд╣рд░िрдЧंрдзा, рдХрдеाрд╕рдордп, рд╕ाрд╣िрдд्рдп рд╕рдорд░्рдеा, рдЕрд╡िрд░ाрдо рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХी, рд╕ाрджрд░ рдЗрдг्рдбिрдпा, рдЖрджि рдкрдд्рд░िрдХाрдУं рдоें рд░рдЪрдиाрдПं рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ुрдИ। рд▓рдШुрдХрдеाрдПँ рдкंрдЬाрдмी рдФрд░ рдорд░ाрдаी рдоें рдЕрдиुрд╡ाрджिрдд। рдЖрдХाрд╢рд╡ाрдгी рдПрд╡ं рджूрд░рджрд░्рд╢рди рд╕े рд▓рдШुрдХрдеाрдПँ рдк्рд░рд╕ाрд░िрдд।

рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ / рд╕рдо्рдоाрди: рдк्рд░ौреЭ рд╢िрдХ्рд╖ा рд╡िрд╖рдп рдкрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕्рддрд░ рдХी рдиिрдмंрдз рдк्рд░рддिрдпोрдЧिрддा рдоें рд╕ांрдд्рд╡рдиा рдкुрд░рд╕्рдХाрд░।
рд╣рд░िрдпाрдгा рд╡िрдХрд▓ांрдЧ рдПрд╡ं рдорд╣िрд▓ा рд╡िрдХाрд╕ рд╕ंрдШ рдХी рдУрд░ рд╕े рд░ाрдЬ्рдп рд╕्рддрд░ीрдп рдХрд╡िрддा рдк्рд░рддिрдпोрдЧिрддा рдоें рдж्рд╡िрддीрдп рд╕्рдеाрди।
рд╕ाрд╣िрдд्рдп рд╕рдорд░्рдеा рдХी рдУрд░ рд╕े рд╢्рд░ेрд╖्рда рд▓рдШुрдХрдеा рдПрд╡ं рд╢्рд░ेрд╖्рда рдХрд╣ाрдиी рдкुрд░рд╕्рдХाрд░।
рд╕ाрд╣िрдд्рдп рд╕рднा рдХैрдерд▓ рдж्рд╡ाрд░ा рд╕्рд╡рджेрд╢ рджीрдкрдХ рд╕्рдоृрддि рдкुрд╕्рддрдХ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░

рд╕рдо्рдкрд░्рдХ: рдирд╕ीрдм рд╡िрд╣ाрд░ рдХाрд▓ोрдиी, рдШрд░ौंрдбा, рдХрд░рдиाрд▓-132114
рдЪрд▓рднाрд╖: +91 931 538 2236
рдИрдоेрд▓: rbhartiya74@gmail.com