рд╕рдоीрдХ्рд╖ा: рд▓ाрдЬрдкрдд рд░ाрдп рдЧрд░्рдЧ
рдХृрддि: рдЧूрдЧрд▓ рдмॉрдп (рдХिрд╢ोрд░ рдЙрдкрди्рдпाрд╕)
рд▓ेрдЦрдХ: рдордзुрдХांрдд
рдк्рд░рдХाрд╢рдХ: рдПрд╕. рдкी. рдХौрд╢िрдХ рдЗंрдЯрд░рдк्рд░ाрдЗрдЬेрдЬ, рджिрд▓्рд▓ी
рдк्рд░рдХाрд╢рди рд╡рд░्рд╖: 2020
рдоूрд▓्рдп: ₹ 300/- (рд╕рдЬिрд▓्рдж), рдкृрд╖्рда рд╕ंрдЦ्рдпा: 110
'рд╕ोрдж्рджेрд╢्рдп рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХी рдЙрдд्рдХृрд╖्рдЯ рдХृрддि'
![]() |
| рдордзुрдХांрдд |
рдЖрдЬ рдЬрдмрдХि рдмрдЪ्рдЪों рдФрд░ рдпुрд╡ाрдУं рдоें рдХोрд░्рд╕ рд╕े рдЗрддрд░ рдХрдеा-рдХрд╣ाрдиिрдпों рдХी рдкुрд╕्рддрдХें рдкрдв़рдиे рдХी рдк्рд░рд╡ृрдд्рддि рдХा рд▓ोрдк рд╣ोрддा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै, рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХे рдкрд╣рд▓े рд╣ी рдЦрдг्рдб рдоें рдиाрдпрдХ - рдЧूрдЧрд▓ - рдХा рдкिрддा рдЧोрдкाрд▓ рдЙрд╕рдХे рд▓िрдпे рд╢्рд░ीрдорддी рдЗрди्рдж्рд░ा рд╕्рд╡рдк्рди рдж्рд╡ाрд░ा рд▓िрдЦिрдд рдкुрд╕्рддрдХ ‘рджाрдирд╡ीрд░ рдорд╣ाрдкुрд░ुрд╖ों рдХी рдХрд╣ाрдиिрдпाँ’ рд▓ाрдХрд░ рджेрддा рд╣ै। рдмрдЪ्рдЪे рдХो рд╕ंрд╕्рдХाрд░िрдд рдХрд░рдиे рдоें рдоाँ рдХी рдк्рд░рдердо рддрдеा рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднूрдоिрдХा рд╣ोрддी рд╣ै। рдЧूрдЧрд▓ рдХी рдоाँ рдиे рднी рдЙрд╕рдХो рдмрдЪрдкрди рд╕े рдорд╣ाрдкुрд░ुрд╖ों рдХी рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рд╕ुрдиा-рд╕ुрдиाрдХрд░ рдкाрд▓ा-рдкोрд╕ा рд╣ै। рдмрдЪрдкрди рдХे рд╕ंрд╕्рдХाрд░ рд╣ी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рдЖрдЧाрдоी рдЬीрд╡рди рдХी рджिрд╢ा рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं।
рдХрдЯ-рде्рд░ोрдЯ рдХрдо्рдкीрдЯिрд╢рди рдХे рдЗрд╕ рдпुрдЧ рдоें рдоाрддा-рдкिрддा рдХी рдмрдЪ्рдЪों рд╕े рдЕрдкेрдХ्рд╖ाрдПँ рдЗрддрдиी рдмрдв़ рдЧрдпी рд╣ैं рдХि рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдПрдХ-рдЖрдз рдк्рд░рддिрд╢рдд рдирдо्рдмрд░ рдХрдо рдЖрдиे рдкрд░ рднी рдоाрддा-рдкिрддा рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдмुрд░ा-рднрд▓ा рдХрд╣рдиे рдФрд░ рдХुрдЫ рдХेрд╕ों рдоें рдк्рд░рддाрдб़िрдд рдХрд░рдиे рдоें рднी рдирд╣ीं рд╣िрдЪрдХिрдЪाрддे। рдкрд░िрдгाрдо рдХ्рдпा рд╣ोрддा рд╣ै, рдирддीрдЬे рдЬрдм рдЖрддे рд╣ैं рддो рд╕рдоाрдЪाрд░рдкрдд्рд░ों рдоें рдмрдЪ्рдЪों рдж्рд╡ाрд░ा рдЖрдд्рдорд╣рдд्рдпा рдХे рдЕрдиेрдХ рд╕рдоाрдЪाрд░ рдкрдв़рдиे рдХो рдоिрд▓рддे рд╣ैं। рдЗрд╕ рд╕рдорд╕्рдпा рдХा рдиिрджाрди рд▓ेрдЦрдХ рдиे рдмрд╣ुрдд рд╕ुрди्рджрд░ рдвंрдЧ рд╕े рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпा рд╣ै। рдПрдХ, рдмрдЪ्рдЪा рдЬिрддрдиे рдирдо्рдмрд░ рд▓ेрдХрд░ рдкाрд╕ рд╣ो рдЧрдпा, рдЙрд╕े рдЙрд╕рдХे рд▓िрдпे рд╢ाрдмाрд╢ी рджी рдЬाрдп। рдЧूрдЧрд▓ рджрд╕рд╡ीं рдХрдХ्рд╖ा рдоें рдкाрд╕ рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै। рдЙрд╕рдХी рдоाँ рдпрд╣ рд╕рдоाрдЪाрд░ рдЙрд╕рдХे рдкाрдкा рдХो рд╕ुрдиाрддे рд╣ुрдП рдХрд╣рддी рд╣ै рддो рдЧूрдЧрд▓ рдХे рдкाрдкा рдФрд░ рдоाँ рдХे рдмीрдЪ рдХा рд╕ंрд╡ाрдж рдЧ़ौрд░рддрд▓рдм рд╣ैं:-
‘рдЕрд░े рд╡ाрд╣, рдпрд╣ рддो рдмрд╣ुрдд рдЦ़ुрд╢ी рдХा рд╕рдоाрдЪाрд░ рд╣ै... рд╢ाрдмाрд╢ рдмेрдЯे рдЧूрдЧрд▓, рд╢ाрдмाрд╢।’
‘рдкрд░рди्рддु рдирдо्рдмрд░ рдХुрдЫ рдХрдо рдЖрдпे рд╣ैं...।’
‘рдХिрддрдиे?’
‘рд╕ाрда рдк्рд░рддिрд╢рдд...’
‘рдЕрд░े рднाрдЧрд╡ाрди्, рд╕ाрда рдк्рд░рддिрд╢рдд рдХ्рдпा рдХрдо рд╣ोрддे рд╣ैं! рдкाрд╕ рд╣ो рдЧрдпा, рдоैं рддो рдЗрд╕рдоें рднी рдЧूрдЧрд▓ рдХी рдмрд╣ाрджुрд░ी рдоाрдирддा рд╣ूँ। рдоैं рддो рдЖрдард╡ीं рдкाрд╕ рднी рдирд╣ीं рдХрд░ рдкाрдпा рдеा...,’ рдЧोрдкाрд▓ рдиे рдЧूрдЧрд▓ рдХी рдкीрда рдердкрдердкाрдпी।
рджूрд╕рд░े, рдЧूрдЧрд▓ рдиौрдХрд░ी рджिрд▓ाрдиे рд╡ाрд▓ी рдкрдв़ाрдИ рдХी рдмрдЬाрдп рдкैрддृрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп рдХो рдФрд░ рдЕрдЪ्рдЫे рд╕े рдЪрд▓ाрдиे рдХे рд▓िрдпे рдХाрд░рдкेंрдЯрд░ рдХा рд╢िрдХ्рд╖рдг рд▓ेрдиे рдХे рд▓िрдпे рдЖрдИ.рдЯी.рдЖрдИ. рдоें рджाрдЦ़िрд▓ा рд▓ेрдиे рдХी рд╕ोрдЪрддा рд╣ै, рдЬिрд╕े рдЧोрдкाрд▓ рднी рдкрд╕рди्рдж рдХрд░рддा рд╣ै। рдпрджि рд╕рднी рдЕрднिрднाрд╡рдХों рдХी рд╕ोрдЪ рдЧोрдкाрд▓ рдЬैрд╕ी рд╣ो рдЬाрдпे рддो рдирд╡ांрдХुрд░ों рдХो рдоाрдирд╕िрдХ рддрдиाрд╡ рд╕े рдЫुрдЯрдХाрд░ा рдоिрд▓ рд╕рдХрддा рд╣ै рдФрд░ рдЙрднрд░рддी рдк्рд░рддिрднाрдПँ рдЕрд╕рдордп рдХाрд▓-рдХ्рд╡рд▓िрдд рди рд╣ोрдХрд░ рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рд░ूрдк рдоें рд╕рдоाрдЬ рдХे рдЙрдд्рдеाрди рдФрд░ рд╡िрдХाрд╕ рдоें рдЕрдкрдиा рдпोрдЧрджाрди рджे рд╕рдХрддी рд╣ैं।
![]() |
| рд▓ाрдЬрдкрдд рд░ाрдп рдЧрд░्рдЧ |
рдХрд╣рддे рд╣ैं рдХि рд╡िрдкрдд्рддि рдоें рд╣ी рдЖрдЧे рдмрдв़рдиे рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдЫिрдкे рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЧोрдкाрд▓ рдХी рдПрдХ्рд╕ीрдбेंрдЯ рдоें рдЖрдХрд╕्рдоिрдХ рдоृрдд्рдпु рд╕े рд╣ी рдЧूрдЧрд▓ рдХो рдЙрдд्рддрд░рджाрдпिрдд्рд╡ рдХा рдмोрдз рд╣ोрддा рд╣ै рдФрд░ рд╡рд╣ рдЕрдкрдиे рдЙрдд्рддрд░рджाрдпिрдд्рд╡ рдХो рдмрдЦ़ूрдмी рдиिрднाрддा рд╣ी рдирд╣ीं, рдпुрд╡ाрдУं рдХे рд▓िрдпे рдЖрджрд░्рд╢ рднी рдмрдирддा рд╣ै। рдиिрд╢्рдЪрдп рд╣ी, рдЙрд╕рдХी рдоाँ рдиाрд░ाрдпрдгी рдХा рдЙрд╕рдХी рдХ़ाрдмिрд▓िрдпрдд рдоें рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рддрдеा рдЖрд╢ीрд░्рд╡ाрдж рдЙрд╕े рдЖрдЧे рдмрдв़рдиे рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдКрд░्рдЬा рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддे рд╣ैं। рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рдЧोрдкाрд▓ рдХी рдЕрд╕рдордп рдоृрдд्рдпु рдХा рдПрдХ рдХाрд░рдг рд░рдХ्рдд рдХा рд╕рдордп рдкрд░ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рди рд╣ो рдкाрдиा рдеा рдФрд░ рдпрд╣ीं рд╕े рдЧूрдЧрд▓ рд╕्рд╡ैрдЪ्рдЫिрдХ рд░рдХ्рддрджाрди рдХी рдУрд░ рдк्рд░рд╡ृрдд्рдд рд╣ुрдЖ। рдЙрд╕рдХी рдЗрд╕ рднाрд╡рдиा рдХो рдк्рд░рд╢्рд░рдп рдоिрд▓ा рдХॉрд▓ेрдЬ рдоें рд╕ुрднाрд╖ рдЪрди्рдж्рд░ рдмोрд╕ рдХी рдЬрдпंрддी рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдЖрдпोрдЬिрдд рд░рдХ्рддрджाрди рд╢िрд╡िрд░ рд╕े рдкूрд░्рд╡ рд╕ेрд╡ाрдиिрд╡ृрдд्рдд рд╕ैрди्рдп рдЕрдзिрдХाрд░ी рдж्рд╡ाрд░ा рджिрдпा рдЧрдпा рднाрд╖рдг, рдЬिрд╕рдоें рд╕ैрди्рдп рдЕрдзिрдХाрд░ी рдиे рд╕ुрднाрд╖ рдЪрди्рдж्рд░ рдмोрд╕ рдХा рдЙрдж्рдШोрд╖ рджुрд╣рд░ाрдпा - ‘рддुрдо рдоुрдЭे рдЦूрди рджो, рдоैं рддुрдо्рд╣ें рдЖрдЬ़ाрджी рджूंрдЧा।’ рдЧूрдЧрд▓ рдХी рдоिрдд्рд░ рдЕрд░ुрдгा рдж्рд╡ाрд░ा рд░рдХ्рддрджाрди рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдпे рдЕрдкрдиा рдиाрдо рд▓िрдЦрд╡ाрдиा рдЧूрдЧрд▓ рдХे рд╕ाрд░े рд╕ंрд╢рдп рджूрд░ рдХрд░ рджेрддा рд╣ै рдФрд░ рдПрдХ рдмाрд░ рд░рдХ्рддрджाрди-рдпрдЬ्рдЮ рдоें рдЖрд╣ुрддि рдбाрд▓рдиे рдХे рдмाрдж рдЧूрдЧрд▓ рдкीрдЫे рдоुрдб़рдХрд░ рдирд╣ीं рджेрдЦрддा, рдмрд▓्рдХि рдЕрд░ुрдгा рдХी рднрд╡िрд╖्рдпрд╡ाрдгी - ‘... рддुрдо्рд╣ाрд░ा рдЙрдд्рд╕ाрд╣ рджेрдЦрдХрд░ рддो рдоुрдЭे рд▓рдЧрддा рд╣ै рдХि рдПрдХ рджिрди рддुрдо рд░рдХ्рддрджाрди рдХे рдорд╣ाрдиाрдпрдХ рдмрдиोрдЧे....।’ - рдХो рдЕрдХ्рд╖рд░рд╢ः рдЪрд░िрддाрд░्рде рдХрд░рддा рд╣ै рдФрд░ рдорд╣ाрдорд╣िрдо рд░ाрдЬ्рдпрдкाрд▓ рдорд╣ोрджрдп рдЧांрдзी рдЬрдпंрддी рдХे рдкाрд╡рди рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдЙрд╕े рдЙрд╕рдХी рдЕрдж्рд╡िрддीрдп рд░рдХ्рддрджाрди рд╕ेрд╡ाрдУं рдХे рд▓िрдпे рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХрд░рддे рд╣ैं। рдЗрд╕рд╕े рдпрд╣ рдЙрдХ्рддि рдк्рд░рдоाрдгिрдд рд╣ोрддी рд╣ै рдХि рд╣рд░ рд╕рдлрд▓ рдЖрджрдоी рдХी рд╕рдлрд▓рддा рдХे рдкीрдЫे рдПрдХ рдФрд░рдд рд╣ोрддी рд╣ै। рдпрд╣ рдмाрдд рдЕрд▓рдЧ рд╣ै рдХि рдЧूрдЧрд▓ рдХी рдЙрдкрд▓рдм्рдзिрдпों рдХे рдкीрдЫे рджो рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХा рд╕рдХ्рд░िрдп рд╕рд╣рдпोрдЧ рд░рд╣ा - рдПрдХ рдЙрд╕рдХी рдоाँ, рджूрд╕рд░ी рдЙрд╕рдХी рдоिрдд्рд░ рдЕрд░ुрдгा।
рд╕рдо्рднрд╡рддः рдЧूрдЧрд▓ рд░рдХ्рддрджाрди рдпрдЬ्рдЮ рдоें рдЗрддрдиा рдмрдб़ा рдпोрдЧрджाрди рди рджे рдкाрддा рдпрджि рдмाँрдХे рдмिрд╣ाрд░ी рдЬी рдХी рдЙрд╕ рдкрд░ рдЕрд╕ीрдо рдХृрдкा рди рдмрд░рд╕рддी। рдХрд╣рддे рд╣ैं рдХि рдИрд╢्рд╡рд░ рдЬो рдХрд░рддा рд╣ै, рдЙрд╕рдХा рд╢्рд░ेрдп рд╕्рд╡рдпं рди рд▓ेрдХрд░ рдЕрдкрдиे рд╣ी рдХिрд╕ी рдЕंрд╢ рдХो рдЙрд╕рдХा рд╣рдХ़рджाрд░ рдмрдиा рджेрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдЙрд╕ी рдХी рдХृрдкा рдХा рдЖрд╢ीрд░्рд╡ाрдж рд╣ोрддा рд╣ै рдХि рдиिрдоिрдд्рдд рдмрдиा рд╡्рдпрдХ्рддि рдкूрд░ी рдХृрддрдЬ्рдЮрддा рд╕े рд╕ौंрдкा рдЧрдпा рдЙрдд्рддрд░рджाрдпिрдд्рд╡ рдиिрднाрддा рд╣ै। рдЧूрдЧрд▓ рдХी рдкाрд░рдЦी рджृрд╖्рдЯि рдоें рдХрдмाрдб़ी рдХी рдХुрд░्рд╕ी рдЪрдв़ рдЬाрддी рд╣ै, рдХिрди्рддु рдЙрд╕рдиे рджрд╕-рдмीрд╕ рд╣рдЬ़ाрд░ рдХрдоाрдиे рдХी рд╕ोрдЪी рдеी। рдЙрд╕े рдХ्рдпा рдкрддा рдеा рдХि рдмाँрдХे рдмिрд╣ाрд░ी рдЬी рдЙрд╕े рдЫрдк्рдкрд░ рдлाрдб़ рдХे рджेрдиे рд╡ाрд▓े рд╣ैं। рдмрдв़рдИ рдХी рдЫोрдЯी-рд╕ी рджुрдХाрди рдеोрдб़े рд╕े рд╕рдордп рдоें рд╣ी рдЧोрдкाрд▓ рд╢ॉрдкिंрдЧ рдоॉрд▓ рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै। рдЗрд╕ी рддрде्рдп рдХी рдУрд░ рд▓ेрдЦрдХ рдиे ‘рднूрдоिрдХा’ рдоें рд╕ंрдХेрдд рдХिрдпा рд╣ै - ‘рдЙрдкрди्рдпाрд╕ ‘рдЧूрдЧрд▓ рдмॉрдп’ рд▓िрдЦрддे рд╣ुрдП рдоुрдЭे рдПрдХ рдФрд░ рд╡िрд╢ेрд╖ рдЕрдиुрднूрддि рд╣ुрдИ। рд╡ैрд╕े рддो рдХрднी рднी рдоैं рдХрдЯ्рдЯрд░ рдзाрд░्рдоिрдХ рдирд╣ीं рд░рд╣ा, рд╕рднी рджेрд╡ी-рджेрд╡рддाрдУं рдоें рдоेрд░ी рдЖрд╕्рдеा рд░рд╣ी рд╣ै, рдкрд░рди्рддु рдХोрдИ рд╡िрд╢ेрд╖ рджेрд╡рддा рдоेрд░ा рдЖрд░ाрдз्рдп рдирд╣ीं рд░рд╣ा।....рди рдЬाрдиे рдХैрд╕े рдоेрд░े рдЕрди्рддрд░्рдорди рдоें ‘рд╢्рд░ी рдмाँрдХे рдмिрд╣ाрд░ी рдЬी’ рдиे рдиिрд╡ाрд╕ рдХрд░ рд▓िрдпा।’ рд▓ेрдЦрдХ рдХी рдпрд╣ी рднाрд╡рдиा рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХे рдиाрдпрдХ рдХे рдЬीрд╡рди рдоें рдЙрджिрдд рд╣ोрддी рд╣ै।
рд╕्рд╡ैрдЪ्рдЫिрдХ рд░рдХ्рддрджाрди рдХो рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЖрди्рджोрд▓рди рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рдХрд░рдиे рдХी рд▓ेрдЦрдХ рдХी рдкрд░िрдХрд▓्рдкрдиा рдкूрд░्рдгрддः рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рд╣ै। рд▓ेрдЦрдХ рдиे рд░рдХ्рддрджाрди рдХो рдЕрдкрдиे рдЬीрд╡рди рдХा рдоिрд╢рди рдмрдиाрдпा рд╣ुрдЖ рд╣ै рдФрд░ рдаोрд╕ рдзрд░ाрддрд▓ рдкрд░ рдЖрд╢ाрддीрдд рд╕рдлрд▓рддा рднी рдкाрдпी рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдпे рдпрд╣ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдкाрдардХों рддрдеा рд╕рдоाрдЬ рдХे рд▓िрдпे рдк्рд░ेрд░рдгा рдХा рд╕्рд░ोрдд рд╕िрдж्рдз рд╣ोрдЧा।
рд╢िрд▓्рдк рдХी рдмाрдд рдХрд░ें рддो рд▓ेрдЦрдХ рдиे рдЕрд░ुрдгा рдФрд░ рдЧूрдЧрд▓ рдХे рдк्рд░ेрдо рдХो рдмрд╣ुрдд рдоुрдЦрд░рддा рд╕े рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рдд рди рдХрд░рдХे рднी рдХрдеाрдирдХ рдХो рдЖрдЧे рдмрдв़ाрдиे рдХा рдоाрдз्рдпрдо рдмрдиाрдпा рд╣ै। рдЕрд░ुрдгा рд░рдХ्рддрдиाрд░ाрдпрдг рдХрдеा рдХे рдЖрдпोрдЬрди рдоें рдЕрд╣рдо рднूрдоिрдХा рдиिрднाрддी рд╣ै рддрдеा рд░рдХ्рддрджाрди рдХे рд╕ाрд░्рдердХ рд╕ंрджेрд╢ рдХो рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХे рдЬ़рд░िрдП рд╣рд░ рдкрд░िрд╡ाрд░ рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪाрдиे рдоें рдЧूрдЧрд▓ рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рд╕рд╣ाрдпрдХ рдмрдирддी рд╣ै। рд▓ेрдЦрдХ рдиे рджो рд╕्рд╡рдк्рди-рджृрд╢्рдпों рдХा рд╕ृрдЬрди рдХिрдпा рд╣ै। рдЕрдкрдиे рдЬीрд╡рди рдоें рдк्рд░рдердо рд░рдХ्рддрджाрди рдХрд░рдиे рдХे рдкрд╢्рдЪाрдд् рдЧूрдЧрд▓ рд╕्рд╡рдк्рди рдоें рдЕрд░ुрдгा рд╕ंрдЧ рдЖрдХाрд╢ рдоें рдЙрдб़ाрди рднрд░рддा рд╣ै। рдЧूрдЧрд▓ рдХे рдбीрд▓-рдбौрд▓ рдХो рджेрдЦрдХрд░ рдиाрд░ाрдпрдгी рд╕्рд╡рдк्рди рдоें рдЕрдкрдиे рд╕्рд╡рд░्рдЧीрдп рдкрддि рдЧोрдкाрд▓ рдХे рдЦ़्рдпाрд▓ों рдоें рдЦो рдЬाрддी рд╣ै। рджोрдиों рд╣ी рд╕्рд╡рдк्рди-рджृрд╢्рдп рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХрддा рдФрд░ рд░ोрдЪрдХрддा рд╕े рдкрд░िрдкूрд░्рдг рд╣ैं।
рд╕्рд╡ैрдЪ्рдЫिрдХ рд░рдХ्рддрджाрди рдХे рдХेрди्рдж्рд░ीрдп рднाрд╡ рдХे рд╕ाрде рд▓ेрдЦрдХ рдиे рд╕ुрдмрд╣ рдХी рд╕ैрд░ (рдЧूрдЧрд▓ рдХा рд╕ैрд░ рдХो рдЬाрдиा), рд╕рджैрд╡ рдХुрдЫ рдирдпा рдХрд░рдиे рдХी рддрдорди्рдиा (рдЧूрдЧрд▓ рдж्рд╡ाрд░ा рдХृрд╖्рдг рдХे рд╡िрд░ाрдЯ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХो рд▓рдХрдб़ी рдкрд░ рдЙрддाрд░рдиा), рдПрдХ рдЧाँрд╡ рдХे рд▓рдб़рдХे-рд▓рдб़рдХी рдХे рд╡िрд╡ाрд╣ рд╕рдо्рдмрди्рдзी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рдХो рдирдХाрд░рдиा рдЬैрд╕े рдоुрдж्рджों рдХो рднी рд░ेрдЦांрдХिрдд рдХिрдпा рд╣ै। рднाрд╖ा рдкाрдд्рд░ाрдиुрдХूрд▓ рддрдеा рд╕ंрд╡ाрдж рдХрдеाрдирдХ рдХो рдЧрддि рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиे рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдЪрд░िрдд्рд░-рдЪिрдд्рд░рдг рдХрд░рдиे рдоें рднी рд╕рд╣ाрдпрдХ рд╕िрдж्рдз рд╣ुрдП рд╣ैं।рджृрд╖्рдЯांрдд рдХे рддौрд░ рдкрд░ рдиिрдо्рди рд╕ंрд╡ाрдж рдЧ़ौрд░рддрд▓рдм рд╣ै:
‘рдкाрдкा, рд▓рдХрдб़ी рдХे рдЗрд╕ рдЯुрдХрдб़े рдкрд░ рдоैं рднрдЧрд╡ाрди рдХृрд╖्рдг рдХे рд╡िрд░ाрдЯ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХा рдЪिрдд्рд░ рдЙрдХेрд░рдиा рдЪाрд╣рддा рд╣ूँ рдЬैрд╕ा рдХि рдЙрд╕ рдХैрд▓ेंрдбрд░ рдоें рдмрдиा рд╣ुрдЖ рд╣ै।’
‘...рдмेрдЯे, рд╡िрдЪाрд░ рддो рд╢्рд░ेрд╖्рда рд╣ै, рдкрд░рди्рддु рдХाрдо рдХрдаिрди рд╣ै...।’
‘рдкाрдкा, рдЖрдк рд╣ी рддो рдХрд╣рддे рд╣ो рдХि рдЗंрд╕ाрди рдХे рд▓िрдпे рдХुрдЫ рднी рдЕрд╕ंрднрд╡ рдирд╣ीं рд╣ै। рдоुрдЭे рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд╣ै рдХि рдЖрдкрдХे рдЖрд╢ीрд░्рд╡ाрдж рд╕े рдоैं рдЗрд╕рдХो рдЕрд╡рд╢्рдп рдмрдиा рд▓ूँрдЧा।’
‘рджैрдиिрдХ рдЯ्рд░िрдм्рдпूрди’ рдоें рд╕ुрд╢ीрд▓ рдХुрдоाрд░ рдлुрд▓्рд▓ рд▓िрдЦрддे рд╣ैं - ‘рдЧूрдЧрд▓ рдмॉрдп’ рдПрдХ рдЖрджрд░्рд╢рдкрд░рдХ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рд╣ै, рдЬो рдмрдиाрд╡рдЯ рдПрд╡ं рдмुрдиाрд╡рдЯ рдоें рдХुрд╢рд▓ рд╢िрд▓्рдкी рдХा рдЕрд╣рд╕ाрд╕ рдХрд░рд╡ाрддा рд╣ै।.... рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХिрд╢ोрд░ों рдПрд╡ं рдЕрди्рдп рдкाрдардХों рдХे рд▓िрдП рднी рд░ोрдЪрдХ рдПрд╡ं рдк्рд░ेрд░рдгाрдк्рд░рдж рддрдеा рд╕рджाрд╢рдп рд╕े рд▓िрдЦी рдЙрдкрдпोрдЧी рд░рдЪрдиा рд╣ै।’
рд╕рдордЧ्рд░рдд: рдХрд╣ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै рдХि рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдЕрдкрдиे рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдоें рдкूрд░्рдгрддः рд╕рдлрд▓ рд░рд╣ा рд╣ै। рдпुрд╡ाрд╡рд░्рдЧ рдЗрд╕рд╕े рдк्рд░ेрд░рдгा рдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░рдХे рд░рдХ्рддрджाрди рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдпे рдк्рд░ेрд░िрдд рд╣ोрдЧा рдФрд░ рдЕрдкрдиा рдЬीрд╡рди рд╕рдлрд▓ рдХрд░ेрдЧा, рдХ्рдпोंрдХि рд░рдХ्рддрджाрди рд╣ी рдорд╣ाрджाрди рд╣ै।
рд▓ाрдЬрдкрдд рд░ाрдп рдЧрд░्рдЧ
150, рд╕ेрдХ्рдЯрд░ 15, рдкंрдЪрдХूрд▓ा-134113 (рд╣рд░िрдпाрдгा), рднाрд░рдд
рдЪрд▓рднाрд╖: +91 921 644 6527; рдИрдоेрд▓: blesslrg@gmail.com
рд▓ाрдЬрдкрдд рд░ाрдп рдЧрд░्рдЧ
150, рд╕ेрдХ्рдЯрд░ 15, рдкंрдЪрдХूрд▓ा-134113 (рд╣рд░िрдпाрдгा), рднाрд░рдд
рдЪрд▓рднाрд╖: +91 921 644 6527; рдИрдоेрд▓: blesslrg@gmail.com







