рд╡рд░्рдЬीрдиिрдпा (рдЕрдоेрд░िрдХा)
рдХрд╣ी-рдЕрдирдХрд╣ी (рдХाрд╡्рдп-рд╕ंрдЧ्рд░рд╣)
рд╢рд╢ि рдкाрдзा
рдЕрдпрди рдк्рд░рдХाрд╢рди, рдЙрдд्рддрдо рдирдЧрд░, рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी
рдкृрд╖्рда: 152, рдоूрд▓्рдп: ₹ 425 рд░ुрдкрдпे, рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг:2025
рд╡рд░िрд╖्рда рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ рд╢्рд░ीрдорддी рд╢рд╢ि рдкाрдзा рдЬी рдХी рдкुрд╕्рддрдХ 'рдХрд╣ी рдЕрдирдХрд╣ी ' рдоेрд░े рд╣ाрдеों рдоें рд╣ै। рдЗрд╕ рдХाрд╡्рдп рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХे рд╢ीрд░्рд╖рдХ рдиे рдоुрдЭे рдЕрдд्рдпрди्рдд рдЖрдХрд░्рд╖िрдд рдХिрдпा। рдХрд╡िрддाрдПँ рдкрдв़рдиे рдкрд░ рд▓рдЧा рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рд╕े рдХोрдИ рднी рд╡िрд╖рдп рдЕрдЫूрддा рдирд╣ीं рд░рд╣ा। рд╕рдм рдХुрдЫ рддो рдЖрдкрдиे рдХрд╣ рджिрдпा, рдЕрдирдХрд╣ा рддो рдХुрдЫ рднी рдирд╣ीं рд░рд╣ा। рдпрд╣ рдкुрд╕्рддрдХ рдЗंрдж्рд░рдзрдиुрд╖ी рдЖрднा рд╕े рд╕ुрд╕рдЬ्рдЬिрдд рд╣ै। рд░ंрдЧ, рд░ूрдк рдФрд░ рд░рд╕ рд╕рднी рдХा рд╕рдо्рдоिрд╢्рд░рдг рд╣ै рдпрд╣ рдХाрд╡्рдп। рдпрд╣ рдХाрд╡्рдп-рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдПрдХ рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ, рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдпाрдд्рд░ा рд╣ै рдЬो рдкाрдардХ рдХो рднाрд░рддीрдпрддा, рдоाрдирд╡ीрдп рд╕ंрд╡ेрджрдиाрдУं рдФрд░ рд╕рдордп рдХी рд╡िрдбंрдмрдиाрдУं рд╕े рд░ूрдмрд░ू рдХрд░ाрддा рд╣ै।
рдЖрдкрдХी рдЕрдзिрдХांрд╢ рд░рдЪрдиाрдУं рдоें рдк्рд░ेрдо рд╕рд░्рд╡ोрдкрд░ि рд╣ै। рдкूрд░ी рдкुрд╕्рддрдХ рдоें рдк्рд░ेрдо рдХी рдпрд╣ рдбोрд░ рдХрд╣ीं рдирд╣ीं рдЯूрдЯрддी। рдк्рд░рдХृрддि рд╕े рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдХा рдЕрдЯूрдЯ рд▓рдЧाрд╡ рд╣ै, рдоाрдиो рдпрд╣ рдЙрдирдХी рд╕ंрдЧिрдиी рд╣ो। рдк्рд░ेрдо рдФрд░ рдк्рд░рдХृрддि рд╕े рдЕрдиुрд░ाрдЧ -- рджोрдиों рд╕े рд╣ी рдУрдд-рдк्рд░ोрдд рд░рдЪрдиाрдПँ рд╣ैं рдЖрдкрдХी।
рд╢्рд░ृंрдЧाрд░ рд░рд╕ рд╕े рдЬुрдб़ी рдХुрдЫ рд░рдЪрдиाрдУं рдХी рдкंрдХ्рддिрдпाँ рдкाрдардХों рдХे рд╕ाрде рд╕ाрдЭा рдХрд░рдиा рдЪाрд╣ूँрдЧी। рдк्рд░рдердо рд░рдЪрдиा ‘рдк्рд░ेрдо рдЧ्рд░ंрде' рдиे рдоेрд░ा рдорди рдоोрд╣ рд▓िрдпा। рд╡े рд▓िрдЦрддी рд╣ैं –
рд▓िрдЦрдиे рдмैрдаी рдк्рд░ेрдо рдЧ्рд░ंрде рдоैं рд▓िрдЦ рдмैрдаी, рдмрд╕ рддेрд░ा рдиाрдо,
рд╕ुрдз рдмुрдз рдЦोрдИ рдЬाрди рди рдкाрдИ, рд╕ुрдмрд╣ рд╣ुрдИ рдпा рд╣ो рдЧрдИ рд╢ाрдо
рдк्рд░ेрдо рдЧ्рд░ंрде рдХैрд╕े рд▓िрдЦ рдбाрд▓ा
рдкрдвूँ рддो рдХेрд╡рд▓ рддेрд░ा рдиाрдо, рд▓िрдЦूँ рддो рдХेрд╡рд▓ рддेрд░ा рдиाрдо।
рдк्рд░ेрдо рдоें рд╡िрд╣्рд╡рд▓ рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдЕрдкрдиी рд░рдЪрдиा ' рддुрдо рд╡ैрд╕े рд╣ी рд░рд╣рдиा ' рдоें рдХрд╣рддी рд╣ैं:
рдЪाрд╣े рдмрджрд▓े рджुрдиिрдпा рд╕ाрд░ी, рдмрджрд▓े рдзрд░рддी рдФрд░ рдЖрдХाрд╢,
рддुрдо рд╡ैрд╕े рд╣ी рд░рд╣рдиा рдоीрддा, рдмрд╕ рдЗрддрдиा рд╣ी рдХрд╣рдиा
рдЕрдкрдиी рд░рдЪрдиा ‘рддुрдо рдЖрдП рддो' рдоें рдЖрдк рдХрд╣рддी рд╣ैं:
рддुрдо рдЖрдП рддो, рдзुंрдзрд▓ी рд╢ाрдоें, рдЙрдЬрд▓ी-рдЙрдЬрд▓ी рд▓рдЧीं рдоुрдЭे
рдмूंрдж рдмूंрдж рдЭрд░рддी рдмрд░рд╕ाрддें, рднрд▓ी-рднрд▓ी рд╕ी рд▓рдЧीं рдоुрдЭे
рддेрд░ी рдмाрддें рдЧुрдб़ рдоिрд╢्рд░ी рдХी рдбрд▓ी-рдбрд▓ी рд╕ी рд▓рдЧीं рдоुрдЭे।
‘рджिрди рднी рддेрд░ा’ рдХрд╡िрддा рдоें рдЖрдк рдХрд╣рддी рд╣ैं:
рджिрди рднी рддेрд░ा, рд░ाрддें рддेрд░ी, рд╢ाрдо рдХрд╣ाँ рдлिрд░ рдоेрд░ी рд╣ै।
рд╕ूрд░рдд рддेрд░ी, рд╕рдкрдиे рддेрд░े рдиींрдж рдХрд╣ाँ рдЕрдм рдоेрд░ी рд╣ै।
рддू рд╣ी рдЬंрддрд░, рддू рд╣ी рдоंрддрд░, рджेрд╣ рдХрд╣ाँ рдЕрдм рдоेрд░ी рд╣ै।
рдХिрд╢ोрд░ी рдХे рдк्рд░ेрдо рдХो рднी рдмрд╣ुрдд рд╣ी рдк्рдпाрд░ी рдкंрдХ्рддिрдпों рдоें рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдиे рдЦूрдм рдиिрдЦाрд░ा рд╣ै --
рд░ोрддे-рд░ोрддे рд╣ँрд╕рддी рд╣ै, рд╣ँрд╕рддे-рд╣ँрд╕рддे рд░ोрддी рд╣ै,
рд╕िрд╣рд░рддी рд╣ै, рдмिрд╕ुрд░рддी рд╣ै, рдЦुрдж рд╕े рдмाрддें рдХрд░рддी рд╣ै,
рд▓рдб़рдХी рдк्рд░ेрдо рдоें рд╣ै।
рдХрдИ рд╡рд░्рд╖ों рд╕े рдЖрдк рдЕрдоेрд░िрдХा рдоें рд╣ैं। рдк्рд░рд╡ाрд╕ी рдХी рдкीрдб़ा рд╕े рд╕्рд╡рдпं рдж्рд░рд╡िрдд рдЖрдк рдХрд╣рддी рд╣ैं:
рд╕ुрдиिрдпो рд░े рдЛрддुрд░ाрдЬ!
рд╕ुрдиा рд╣ै рдкूрд░рдм рджेрд╕ рдХрд╣ीं рдкрд░, рддेрд░ा рдаौрд░ рдаिрдХाрдиा,
рдХрд╣ीं, рдкрд░ рдкрд╢्рдЪिрдо рдирдЧрд░ी рднूрд▓ рди рдЬाрдиा।
рд╕ाрдд рд╕рдоंрджрд░ рдкाрд░ рджेрд╕ рдоें, рджूрд░ рдмрд╕ा рдоेрд░ा рдЧाँрд╡,
рдмाрджрд▓ рд╕े рддुрдо рдкрддा рдкूрдЫрдиा, рд╡ो рддो рдЬाрдиे рдоेрд░ा рдаाँрд╡
рдкीрд╣рд░ рдХी рдЧрд▓िрдпों рд╕े рдоेрд░े, рдоाँ рдХी рдоीрдаी рдпाрджें рд▓ाрдиा,
рд╕ौрдЧंрдз рддुрдо्рд╣ें рдХुрдЫ рднूрд▓ рди рдЬाрдиा।
рдЖрдкрдХी рд░рдЪрдиा ‘рдЧूंрдЧी рдкीрд░’ рднी рдЗрд╕ी рднाрд╡рдиा рд╕े рдУрддрдк्рд░ोрдд рд╣ै -
рднрд░े-рднрд░े рд╣ैं рддाрд▓ рддрд▓ैрдпा, рдЧंрдЧा рдХी рд╡рд╣ рдзाрд░ рдоिрд▓े рди,
рдХрдмрд╕े рдмैрдаी рдирджिрдпा рддीрд░, рджेрд╕ рдкрд░ाрдпा рдЧूंрдЧी рдкीрд░।
рдмрд░рдЧрдж рдкीрдкрд▓ рдЫाँрд╡ рдоिрд▓े рди, рдЧाँрд╡ рдЧрд▓ी рдЪौрдкाрд▓ рдоिрд▓े рди,
рджेрд╕ рдкрд░ाрдпा рдЧूंрдЧी рдкीрд░ —--
рдЖрдк рдоें рд╕े рдЬो рднी рдк्рд░рд╡ाрд╕ी рд╣ैं, рдпрд╣ рдкंрдХ्рддिрдпाँ рдЖрдкрдХी рдЖँрдЦें рдирдо рдХрд░ рджेंрдЧी।
рдЖрдкрдиे рдк्рд░рдХृрддि рдХे рд╕ंрдЧ рддाрджाрдд्рдо्рдп рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा рд╣ै। рдк्рд░рдХृрддि рдЖрдкрдХी рд╕рдЦी рд╣ै। рдЖрдкрдХी рдЕрдиेрдХाрдиेрдХ рд░рдЪрдиाрдУं рдоें рдпрд╣ рдк्рд░ेрдо рд╕्рдкрд╖्рдЯ рджृрд╖्рдЯिрдЧोрдЪрд░ рд╣ोрддा рд╣ै। рдХुрдЫ рдХрд╡िрддाрдПँ рдЙрд▓्рд▓ेрдЦрдиीрдп рд╣ैं:
рдУрд░ी рд╣рд╡ा! рд▓े рдЪрд▓ рдоुрдЭे рдмाрджрд▓ों рдХे рдЧाँрд╡ рдоें,
рдЙрдб़े рдЬрд╣ाँ рд╕ोंрдзी рд╕ुрдЧрди्рдз, рдоंрдж-рдоंрдж рд╢ीрдд рдмрдпाрд░ рд╣ो,
рдиीрд▓ рдирдн рдХी рдЧाрдЧрд░ी рд╕े рдЗрдд्рд░ рдХी рдмौрдЫाрд░ рд╣ो,
рдУрд░ी рд╣рд╡ा рд▓े рдЪрд▓ рдоुрдЭे рдЦुрд╢рдмुрдУं рдХे рдЧाँрд╡ рдоें।
рдк्рд░рдХृрддि рдХा рдоाрдирд╡ीрдХрд░рдг рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЕрдкрдиी рдПрдХ рд░рдЪрдиा рдоें рдЖрдк рдХрд╣рддीं рд╣ैं -
рдХोрд╣рд░ा рдУрдв़े рдЦрдб़ी рд╣ो рдХрдмрд╕े, рдУрд╕ рдХрдгों рд╕े рдЬрдб़ी рд╣ो рдЬрдмрд╕े,
рдорди рдХрд╣рддा рдЗрдХ рдХाрдо рдХрд░ूँ, рдЖ рдзूрдк рддुрдо्рд╣ाрд░े рдиाрдо рдХрд░ूँ
рд░рдЬрдиीрдЧंрдзा рдХी рдЦुрд╢рдмू рд╕े рд╕рд░ाрдмोрд░ рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдХрд╣рддी рд╣ैं --
рдФрд░ рднी рд╣ोंрдЧे рдЗрдд्рд░ рд╣ाрдЯ рдоें, рддू рдЕрдиुрдкрдо рдмेрдЬोрдб़,
рдЬूрд╣ी-рдЪंрдкा, рдХрд▓ी-рдЪрдоेрд▓ी, рдХрд░рддीं рддुрдЭрд╕े рд╣ोрдб़
‘рдЧुрд▓рдоोрд╣рд░ рдкрд░ рдЪांрдж' рдХрд╡िрддा рдоें рдк्рд░ेрдпрд╕ी рдЪांрджрдиी рдХा рдЪाँрдж рдХे рд╕ाрде рд░ोрдЪрдХ рд╕ंрд╡ाрдж рдЪрд▓ рд░рд╣ा рд╣ै—-
рдУ рд░े рдЪंрджा! рдорди рдХे рдоीрддा, рдХрд╣рдиी рд╣ै рдЗрдХ рдмाрдд,
рдоुрдЭрд╕े рдоिрд▓рдиे рдХ्рдпों рдЖрдП рддुрдо, рдЗрдХ рдкрдЦрд╡ाрдб़े рдмाрдж?
рдмीрддेрдЧी рдХ्рдпा рд▓ुрдХाрдЫिрдкी рдоें рд╡िрд░рд╣ рдоिрд▓рди рдХी рд░ाрдд,
рдУ рдиिрд░्рдоोрд╣ी рдЪंрджा! рдХрд╣ рджो рдХ्рдпा рд╣ै рднेрдж рдХी рдмाрдд
рдЗрд╕ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдоें рд╡िрднिрди्рди рд╡िрд╖рдпों рдкрд░ рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдиे рдЕрдиूрдаे рднाрд╡ рдк्рд░рдХрдЯ рдХिрдП рд╣ैं। рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдиे рд╕рдд्рддрд░ рдкाрд░ рдХी рдиाрд░िрдпों рдХे рдордиोрднाрд╡ों рдХे рд╡िрд╖рдп рдоें рд▓िрдЦा рд╣ै:
рдмрджрд▓ рд▓ेрддी рд╣ैं рдЕрдкрдиी рд╕ोрдЪ, рджेрдЦ рдЬ़рдоाрдиे рдХे рд░ंрдЧ-рдвंрдЧ,
рд╕рд╣ рд▓ेрддी рд╣ैं рдЪुрдкрдЪाрдк рдХोрдИ рджंрд╢ рд╣ो рдпा рдЪुрднрди।
рдлिрд░ рдЪुрдк्рдкी рдХा рдоंрддрд░ рд╕ाрдз рд▓ेрддी рд╣ैं рдиाрд░िрдпाँ
рдХिрддрдиी рд╕рдордЭрджाрд░ рд╣ैं рдпे рд╕рдд्рддрд░ рдкाрд░ рдХी рдиाрд░िрдпाँ
рд╢рд╢ि рдЬी, рд╡рд░्рд╖ों рд╕े рд╡ीрд░ рд╢рд╣ीрджों рдХे рдкрд░िрд╡ाрд░ों рдХे рдк्рд░рддि рд╕ेрд╡ाрд░рдд рд░рд╣ी рд╣ैं। рдЖрдкрдиे рдЙрдирдХी рд╢ौрд░्рдп рдЧाрдеाрдПँ рд▓िрдЦी рд╣ैं, рдЙрдирдХी рд╡ेрджрдиाрдУं рдХो рдЖрдд्рдорд╕ाрдд рдХिрдпा рд╣ै рдФрд░ рдЙрдирдХे рдЕрджрдо्рдп рд╕ाрд╣рд╕ рдФрд░ рдордиोрдмрд▓ рдХो рд╕рд░ाрд╣ा рд╣ै। рдХाрд╡्рдп рдЬрдЧрдд рдоें рдЖрдкрдХा рд╡िрд╢ेрд╖ рдпोрдЧрджाрди рд╣ै।
рдЕрдкрдиी рд░рдЪрдиा 'рдоिрдЯ्рдЯी рдХा рдХ़рд░्рдЬ़' рдоें рд╡ीрд░ рд╕ैрдиिрдХों рдХे рдк्рд░рддि рднाрд╡рднीрдиी рд╢्рд░рдж्рдзांрдЬрд▓ि рдЕрд░्рдкिрдд рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдХрд╣рддी рд╣ैं—-
рдоिрдЯ्рдЯी рд╕े рдЬो рд░िрд╢्рддा рдиाрддा, рд╡ो рд░िрд╢्рддा рдЦूрдм рдиिрднाрдпा рд╣ै,
рдУрдв़ рддिрд░ंрдЧा рдоाँ рдХे рдЕंрдЧрдиा, рдЖрдЬ рддू рд▓ौрдЯ рдХे рдЖрдпा рд╣ै,
рдЗрд╕ рдоिрдЯ्рдЯी рдоें рддेрд░ी рдХाрдпा, рдЗрдХ рджिрди рдЬрдм рдоिрд▓ рдЬाрдПрдЧी,
рдЧрд░्рд╡िрдд рд╣ोрдЧी рдзрд░рддी рдЬрдм рд╡рд╣, рддेрд░ी рдоाँ рдХрд╣рд▓ाрдПрдЧी,
рдУ рд░े рдмрди्рдиे! рддूрдиे рддो рдоिрдЯ्рдЯी рдХा рдХ़рд░्рдЬ़ рдЪुрдХाрдпा рд╣ै”
рдХोрд░ोрдиा рдХाрд▓ рдоें рд╡िрд╕्рдеाрдкिрдд рд╢्рд░рдоिрдХों рдХी рдордиोрд╡्рдпрдеा рдХो рдЖрдкрдиे рдЖрдд्рдорд╕ाрдд рдХिрдпा рд╣ै। рдЖрдк рд▓िрдЦрддी рд╣ैं—
рдзीрд░ рдзрд░, рдУ рд░े рдмрдЯोрд╣ी, рд░ुрдХ рдЬ़рд░ा рд╡िрд╢्рд░ाрдо рдХрд░,
рд╕ाрдордиे рд▓ंрдмी рдбрдЧрд░ рд╣ै, рдЙрдо्рдоीрдж рд╕े рдХुрдЫ рдЧिрд▓ा рд╣ै,
рдзूрдк рдХे рдирд╢्рддрд░ рдЪुрднे рд╣ैं, рдЖंрдзिрдпों рдХा рд╕िрд▓рд╕िрд▓ा рд╣ै,
рднूрдЦ рдХे рддेрд╡рд░ рдЪрдв़े рд╣ैं, рдк्рдпाрд╕ рдЬ़िрдж्рджी рд╕ी рдЕрдб़ी рд╣ै,
рдмीрдд рдЬाрдПрдЧी рдмрдЯोрд╣ी, рдоुрд╢्рдХिрд▓ों рдХी рдпрд╣ рдШрдб़ी рд╣ै,
рд╡рдХ्рдд рдХे рдк्рд░рд╣ाрд░ рдХो рдзैрд░्рдп рд╕े рдиाрдХाрдо рдХрд░,
рдкрдд्рдерд░ों рдХा рд▓े рд╕िрд░рд╣ाрдиा, рд╕ो рдЬ़рд░ा рдЖрд░ाрдо рдХрд░,
рдиींрдж рд╕े рдкрд╣рдЪाрди рдХрд░!
рдЖрдЬ рдЯैрдХ्рдиोрд▓ॉрдЬी рдХा рдЬ़рдоाрдиा рд╣ै। рдИрдоोрдЬी, рдЯेрдХ्рд╕्рдЯ рдФрд░ рдИрдоेрд▓ рдХे рдХाрд░ोрдмाрд░ рдоें рдЪिрдЯ्рдаिрдпाँ рдХрд╣ीं рдЦो рдЧрдпी, рдЬिрди्рд╣ें рдкाрдиे рдХी рдХрд╕рдХ рдЖрдЬ рднी рдорди рдХो рд╕ाрд▓рддी рд╣ै। рдЖрдк рдЕрдкрдиी рд░рдЪрдиा ‘рдЕрдм рди рдЖрддी рдЪिрдЯ्рдаिрдпाँ' рдоें рдкूрд░्рдг рд╕ंрд╡ेрджрдиा рд╕े рд▓िрдЦрддी рд╣ैं:
рдмाрдЯ рдЬोрд╣рддे рдШрд░ рджрд░рд╡ाрдЬ़े, рдмाрдЯ рдЬोрд╣рддी рджेрд╣рд░िрдпाँ,
рдЕрдм рди рдЖрддे рд╣ैं рд╣рд░рдХाрд░े, рди рдЖрддी рдЕрдм рдЪिрдЯ्рдаिрдпाँ|
рд╡ो рдмाрдд рдЕрд▓рдЧ, рдеा рджौрд░ рдЕрд▓рдЧ, рд╢рдм्рджों рдХे рд░िрд╢्рддे рдиाрддे рдеे,
рд▓ाрдЬ- рд╢рд░्рдо рдХे рдкрд╣рд░े рдеे, рдкрд░ рд╢рдм्рдж рдХрд╣ाँ рд╕ुрди рдкाрддे рдеे,
рдЫुрдП рдХрднी рдЦुрд╢рдмू рдХा рдЭोंрдХा, рдлूрд▓ рдкांрдЦुрд░ी рдЫिрдкी рдХрд╣ीं,
рдк्рд░ीрддि рдХे рдЧीрддों рдХी рдХрдб़िрдпाँ, рд╡िрд░рд╣ рд╡ेрджрдиा рд▓рдб़ी рдХрд╣ीं।
рд╕ांрдк्рд░рджाрдпिрдХрддा рдХा рдЬ़рд╣рд░ рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╕рдоाрдЬ рдоें рдирдл़рд░рдд рдлैрд▓ाрддा рд╣ै, рдЗрд╕े рдЖрдкрдиे рдЕрдкрдиी рд░рдЪрдиा ‘рдоुрдиिрдпा рдХी рд╣ोрд▓ी' рдоें рд▓िрдЦा рд╣ै
рдмिрдЦрд░ рдЧрдП рд╣ैं рд░ंрдЧ-рд░ंрдЧोрд▓ी, рд░ाрдЦ рд╣ुрдИ рдоुрдиिрдпा рдХी рдЦोрд▓ी,
рдХिрд╕ рдорди рд╕े рдЕрдм рдЦेрд▓ें рд╣ोрд▓ी, рдХрд▓ рддрдХ рд░िрд╢्рддा-рднाрдИрдЪाрд░ा,
рдХिрд╕рдиे рдЖрдХрд░ рдирдл़рд░рдд рдШोрд▓ी
рдЖрдЬ рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рдХे рдЦोрдЦрд▓ेрдкрди рдФрд░ рд╡рди-рдЕрдкрдоैрдирд╢िрдк рдкрд░ рдЖрдкрдиे рд╕рд╢рдХ्рдд рдкंрдХ्рддिрдпाँ рд▓िрдЦी рд╣ैं, рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рдоेрд░ा рджिрд▓ рдЬीрдд рд▓िрдпा:
рдПрдХ рдЪीрдд्рдХाрд░ рд╕ुрдиाрдИ рджेрддी рд╣ै
рд╕рд░рд╣рдж рдХे рдЗрд╕ рдкाрд░ рдФрд░ рдЙрд╕ рдкाрд░ рднी,
рдЪूрдб़िрдпाँ рдЯूрдЯрддी рд╣ैं рдЗрд╕ рдкाрд░ рдФрд░ рдЙрд╕ рдкाрд░ рднी
рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддि рдЕрдЯ्рдЯрд╣ाрд╕ рдХрд░рддी рд╣ै рдЗрд╕ рдкाрд░ рднी рдФрд░ рдЙрд╕ рдкाрд░ рднी
рдХैрд╕ी рд╡िрдбрдо्рдмрдиा рд╣ै!
рдЕрдкрдиी рд░рдЪрдиा ‘рдкрддрдЭрдб़ рдХी рдЖрд╣рдЯ' рдоें рдЖрдкрдиे рдЬीрд╡рди рдХा рд╢ाрд╢्рд╡рдд рд╕рдд्рдп рдЙрдЬाрдЧрд░ рдХिрдпा рд╣ै:
рдХुрдЫ рджिрди рдХा рдпрд╣ рд░ूрдк рд╕рд▓ोрдиा, рд╡िрдзрдиा рд╣ाрдеों рд╕рдм рдХुрдЫ рдЦोрдиा,
рд╕рджा рди рд░рд╣рддा рдЗрдХ рд╕ा рдЬीрд╡рди।
рдкрддрдЭрдб़ рд╣ै, рдордзुрдоाрд╕ рднी рд╣ोрдЧा, рдкीрдб़ा рд╣ै рдЙрд▓्рд▓ाрд╕ рднी рд╣ोрдЧा,
рд░ूрдк рдмрджрд▓ рдХрд░ рдлिрд░ рдЖрдПंрдЧे, рдЕрднी рдЬ़рд░ा рдмрджрд╣ाрд▓ рд╣ुрдП рд╣рдо,
рдеोрдб़ा-рдеोрдб़ा рд▓ाрд▓ рд╣ुрдП рд╣рдо।
рдФрд░ рдЕंрдд рдоें рдПрдХ рдмрд╣ुрдд рд╣ी рдк्рдпाрд░ी рд╕ी рд░рдЪрдиा, ‘рдЪंрдж्рд░рдпाрди' рдХी рдкंрдХ्рддिрдпाँ рд╕ाрдЭा рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ूँ, рдЬिрд╕े рдоेрд░े рд╡िрдЪाрд░ рдоें рдмрдЪ्рдЪों рдХे рдкाрда्рдпрдХ्рд░рдо рдоें рдЕрд╡рд╢्рдп рд╢ाрдоिрд▓ рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП:
рдЪंрдж्рд░рдпाрди рдкрд░ рдмैрда рдЖрдЬ рдоैं, рдиाрдиी рдХे рдШрд░ рдЖрдИ рд╣ूँ,
рдзрд░рддी рдоाँ рдиे рднрд░ी рдЬो рдЭोрд▓ी, рд╕рдм рднेंрдЯ рдмांрдз рдХे рд▓ाрдИ рд╣ूँ,
рдмрд░рд╕ों рд╕े рдЬो рдкрд╣ुँрдЪ рди рдкाрдИ рдоाँ рдХी рд░ाрдЦी рд▓ाрдИ рд╣ूँ,
рддेрд░े рдоाрдеे рд░ोрд▓ी рдЪंрджрди рдЖрдЬ рд╕рдЬाрдиे рдЖрдИ рд╣ूँ।
рдордЯрдХी рднрд░ рдЬो рднेрдЬी рдоाँ рдиे рдЦीрд░ рдЦिрд▓ाрдиे рдЖрдИ рд╣ूँ,
рдЖрд╢ीрд╖ों рд╕े рднрд░ी рдкिрдЯाрд░ी рдмрдб़े рджूрд░ рд╕े рд▓ाрдИ рд╣ूँ।
рдеोрдб़ी рд╕ी рдЖंрдЧрди рдХी рдоिрдЯ्рдЯी рдФрд░ рддिрд░ंрдЧा рднेрдЬा рд╣ै,
рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░ो рд╕рдм рднेंрдЯ рдУ рдоाрдоा, рдмрдб़े рдЧрд░्рд╡ рд╕े рд▓ाрдИ рд╣ूँ,
рднाрд░рдд рдоाँ рдХा рдЧौрд░рд╡ рдЧाрди рддुрдЭे рд╕ुрдиाрдиे рдЖрдИ рд╣ूँ।
рд╕ंрдХ्рд╖ेрдк рдоें рдХрд╣ूँ рддो рдпрд╣ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рд╕ंрд╡ेрджрдиा, рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдФрд░ рд╕рдордХाрд▓ीрди рдпрдеाрд░्рде рдХा рдд्рд░िрд╡ेрдгी рд╕ंрдЧрдо рд╣ै। рд╢рд╢ि рдЬी рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╡्рдпाрдкрдХ рд╣ै— рд╡े рдЪंрдж्рд░рдпाрди рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдЪिрдЯ्рдаिрдпों рддрдХ, рд╕рд░рд╣рдж рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдиाрд░ी-рдорди рддрдХ, рд╣рд░ рд╡िрд╖рдп рдХो рдЧрд╣рд░ाрдИ рд╕े рдЫूрддा рд╣ै। рднाрд╖ा рд╕рд░рд▓ рд╣ै, рдкрд░ рднाрд╡ рдЧрд╣рди рд╣ैं। рдпрд╣ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдкाрдардХ рдХो рд╕ोрдЪрдиे, рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХрд░рдиे рдФрд░ рдЬुрдб़рдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрдоंрдд्рд░िрдд рдХрд░рддा рд╣ै।
рдЗрд╕ рдХाрд╡्рдп рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХी рдЦाрд╕ рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдиे рдмрд╣ुрдд рд╣ी рд╕рд╣рдЬ, рд╕ौрдо्рдп рдФрд░ рд╕рд░рд▓ рднाрд╖ा рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХिрдпा рд╣ै рдЬो рдХि рдкाрдардХ рдХो рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рдЧ्рд░ाрд╣्рдп рд╣ोрдЧी। рдХрд╣ीं рднी рдХ्рд▓िрд╖्рдЯ рд╢рдм्рджों рд╕े рд░рдЪрдиाрдУं рдХो рднाрд░ी-рднрд░рдХрдо рдирд╣ीं рдмрдиाрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдпे рд░рдЪрдиाрдПँ рдкाрдардХ рдХे рд╣ृрджрдп рдоें рд╕ीрдзे рд╣ी рдЕрдкрдиी рдЬрдЧрд╣ рдмрдиा рд▓ेंрдЧी рдФрд░ рдкाрдардХ рднрд░рдкूрд░ рдЖрдиंрдж рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░ेрдЧा।
рдЖрджрд░рдгीрдп рд╢рд╢ि рдкाрдзा рдЬी рдХो рдЗрд╕ рдХाрд╡्рдп рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХे рд╣ेрддु рдЕрдиेрдХाрдиेрдХ рд╢ुрднрдХाрдордиाрдПँ рдФрд░ рд╣ाрд░्рджिрдХ рдмрдзाрдИ। рдоुрдЭे рдкूрд░ा рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд╣ै рдХि рдпрд╣ рдХाрд╡्рдп рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдЬрдЧрдд рдоें рд╕ीрдк рдоें рдоोрддी рддुрд▓्рдп рдоाрдиा рдЬाрдПрдЧा।