Showing posts with label рд╕ुрднाрд╖ рдкाрдардХ реЫिрдпा. Show all posts
Showing posts with label рд╕ुрднाрд╖ рдкाрдардХ реЫिрдпा. Show all posts

рдкुрд╕्рддрдХ рд╕рдоीрдХ्рд╖ा: рддुрдо्рд╣ीं рд╕े реЫिрдпा рд╣ै

рд╕рдоीрдХ्рд╖рдХ: рдЬ्рдЮाрдирдк्рд░рдХाрд╢ рд╡िрд╡ेрдХ


рдкुрд╕्рддрдХ: 'рддुрдо्рд╣ीं рд╕े реЫिрдпा рд╣ै' реЪреЫрд▓ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣
реЪреЫрд▓рдХрд░: рд╕ुрднाрд╖ рдкाрдардХ 'реЫिрдпा'
рдк्рд░рдХाрд╢рди: рдЕрднिрдзा рдк्рд░рдХाрд╢рди 
рдоूрд▓्рдп: ₹ 300 рд░ुрдкрдпे
рд╡рд░्рд╖: 2022


рд╕ुрднाрд╖ рдкाрдардХ 'реЫिрдпा' рдХी реЪреЫрд▓ों рдоें рдЕрдкрдиे рд╡рд░्рддрдоाрди рдХी рд╡िрднिрди्рди рдЫрд╡िрдпाँ рдФрд░ рдиिрд░ंрддрд░ рдмрджрд▓рддे рд╕рдордп рдХा рдмोрдз рдоौрдЬूрдж рд╣ै। рдЙрдирдХी реЪреЫрд▓ों рдоें рдЬो рд╡्рдпाрдХुрд▓ рд╕्рдеिрддिрдпाँ рд╣ैं рд╡ो рдХिрд╕ी рдЗрд╢्рддрд╣ाрд░ рдХी рддрд░рд╣ рдирд╣ीं рд╣ैं। рдЕрдкрдиा рдк्рд░рддिрдкрдХ्рд╖ рд░рдЦрддी реЪреЫрд▓ें, рдЕрдкрдиा рдиिрдЬрддा рдмोрдз рднी рд░рдЦрддी рд╣ैं।

рд╕ुрднाрд╖ рдкाрдардХ 'реЫिрдпा'
рдЙрдирдХी рдкрд╣рд▓ी реЪреЫрд▓ рдХा рдкрд╣рд▓ा рд╢ेрд░ реЪौрд░рддрд▓рдм рд╣ै рдЬो рдк्рд░рддीрдХाрдд्рдордХ рд╣ै। рд╢ेрд░ рдоें рдЧोрдзूрд▓ि рдХा рд╕рдордп рджो рд╕рдордпों рдХा рд░рдЪрдиाрдд्рдордХ рдЙрдд्рд╕рд╡ рд╣ोрддा рд╣ै। рдПрдХ рд╕рдордп рдЬाрддा рд╣ुрдЖ। рджूрд╕рд░ा рдЖрддा рд╣ुрдЖ। рд╕ुрднाрд╖ рдХी рдпे реЪреЫрд▓ें рднी рджो рд╕рдордп рдХी рдЕंрддрд░рдзाрд░ा, рдж्рд╡ंрдж्рд╡, рдмрджрд▓ाрд╡ рдХो рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рдиे рдоें рд╕рдлрд▓ рд╣ोрддी рд╣ैं। рдкрд╣рд▓ी реЪреЫрд▓ рдХे рдкрд╣рд▓े рд╢ेрд░ рдоें рдЬिрд╕ рдк्рд░рддीрдХ (рдЧोрдзूрд▓ि) рдХी рдмाрдд рд╣ो рд░рд╣ी рдеी, рд╡рд╣ рд╢ेрд░ рд╣ै -

рд╕ूрд░рдЬ рдЬрдм рджिрди рдХी рдмाрддों рд╕े рдКрдм рдЧрдпा
рдкрд░рдмрдд рд╕े рдЙрддрд░ा рджрд░िрдпा рдоें рдбूрдм рдЧрдпा
 
рдпрд╣ाँ рд╕ूрд░рдЬ рдХे рдбूрдмрдиे рдХा рдмिंрдм рд╣ै рддो рдПрдХ рдЕрди्рдп рдЧ़реЫрд▓ рдоें, рдЬो рди рд╕िрд░्реЮ рд▓ंрдмी рдмрд╣рд░ рдоें рд╣ै рдмрд▓्рдХि рд░рджीреЮ рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рднी рдмрд╣ुрдд рдХрд▓ाрдд्рдордХ рд░ूрдк рд╕े рд╣ुрдЖ рд╣ै। рдпрд╣ाँ- 'реЫिрдпा' рд╣ै рд░рджीреЮ рдХे реЫрд░िрдП рдмाрдд рдХрд╣ी рдЧрдИ рд╣ै। реЫिрдпा рдпाрдиी рдк्рд░рдХाрд╢। рдпрд╣ рдЬो рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ोрдиे рдХी рдЙрдд्рд╕рд╡рдзрд░्рдоिрддा рд╣ै, рдпрд╣ी рдХрд╡िрддा рдЙрдд्рд╕рд╡ рдпा рдХрд╣ें рдХि реЪреЫрд▓ рдЙрдд्рд╕рд╡ рднी рд╣ै। рдпрд╣ реЪреЫрд▓ рдЙрдд्рд╕рд╡ рддрдм рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдк्рд░рднाрд╡рд╢ाрд▓ी рддрдеा рд╕ृрдЬрдиाрдд्рдордХ рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै рдЬрдм рдаाрда реЮреШीрд░ाрдиा рд╣ो। рд╢ेрд░ рд╣ै -

рдЬ्рдЮाрдирдк्рд░рдХाрд╢ рд╡िрд╡ेрдХ
рдЬрд░ा-рд╕ा рд╣ी рдХंрдХрд░ рдордЪा рджे рд╕рдорди्рджрд░ рдоें рд╣рд▓рдЪрд▓ рдоेрд░े рдЬुрдЧрдиुрдУ рддुрдо рдпे рд╕ोрдЪो
рдЕँрдзेрд░ी рд╣ै рд░ाрддें рдордЧрд░ рд░ौрд╢рдиी рдХा рдХोрдИ рддीрд░ рдоाрд░ो рддुрдо्рд╣ीं рд╕े реЫिрдпा рд╣ै


рджुрд╖्рдпंрдд рдиे рдХрд╣ा рдеा- 'рд╣ो рдХрд╣ीं рднी рдЖрдЧ рд▓ेрдХिрди рдЖрдЧ рдЬрд▓рдиी рдЪाрд╣िрдП', рддो рдирдП рд╕рдордп рдоें, рдПрдХ рдпुрд╡ा реЪреЫрд▓ рд▓ेрдЦрдХ, рдирдпी рддрд░рд╣ рдХी рдЪुрдиौрддिрдпों рдХो рд╢ेрд░ рдоें рдпूँ рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै- 

'рдердХрди рдХो рдЙрддाрд░ो рди рдпूँ рдердХ рдХे рд╣ाрд░ो рд╡реЮा рдХे рд╕िрддाрд░ो рддुрдо्рд╣ीं рд╕े реЫिрдпा рд╣ै'

'рддुрдо्рд╣ीं рд╕े рдЬिрдпा рд╣ै' рдЗрд╕ рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХो рд╡ो рдЕрдзिрдХ рджृреЭрддा рд╕े, рдирдП рдоुрд╣ाрд╡рд░े рдХे реЫрд░िрдП рдХрд╣рддे рд╣ैं।

'рдпे рд░ौрд╢рдиी рддो рд╣ै рддेрд░ी рдоुрд░ीрдж рд╕ाँрдХрд▓ рдЦोрд▓'

'рд╕ाँрдХрд▓ рдЦोрд▓' рд░рджीреЮ рдоें рдПрдХ рд╕ंрдмोрдзрди рд╣ै। рд╕ंрдмोрдзрди рдоें рдЙрдо्рдоीрдж рдХी рдЖрд╢्рд╡рд╕्рддि рд╣ै। рд╕ाँрдХрд▓ рд╢рдм्рдж рдХा рддो реЩूрдмрд╕ूрд░рдд рдк्рд░рдпोрдЧ рд╣ै рд╣ी, рдкूрд░ी реЪреЫрд▓ рдоें рдЬрдм 'рд╕ाँрдХрд▓ рдЦोрд▓' рдХी рдз्рд╡рдиिрдпाँ рдЧूँрдЬрддी рд╣ैं рддो рдПрдХ рдЖрд╢ाрд╡ाрдж рдХा рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдиिрд░्рдоिрдд рд╣ोрддा рд╣ै। рд╕ुрднाрд╖ рдХी реЪреЫрд▓ рдХा рдПрдХ рдФрд░ рд╢ेрд░ реЪौрд░рддрд▓рдм рд╣ै -

рдоैं рдКрдмрддा рд╣ूँ, рди реШिрд╕्рд╕े рдХो рдФрд░ рд▓рдо्рдмा рдЦींрдЪ
рдЕрдЧрд░ рд╣ै рд╣ाрде рдоें рдбोрд░ी рддो рдлिрд░ рдпे рдкрд░्рджा рдЦींрдЪ

рдмाрдд реЫिрди्рджрдЧी рдХी рд╣ै। рдмाрдд реШिрд╕्рд╕े рдХे рдЬ़рд░िрдП рд╡्рдпрдХ्рдд рд╣ुрдИ рд╣ै। рд╢ेрд░ рдЖрдзुрдиिрдХ рд╣ै рд▓ेрдХिрди рдЬीрд╡рди-рдоृрдд्рдпु рдХा рдмोрдз рдкुрд░ाрддрди। реЫिрди्рджрдЧी рдХी рджाрд╕्рддाрди рдЗрддрдиी рддрд╡ीрд▓ рднी рди рд╣ो рдХि рдКрдм рдЖрдиे рд▓рдЧे। рдЕрдЧрд░ 'рддू' (рдкाрдд्рд░) рдКрдм рд░рд╣ा рд╣ै рддो рдлिрд░ рдкрд░्рджे рдХी рдбोрд░ी рдЦींрдЪ। рдпрд╣ рд╢ेрд░ рд╕ुрднाрд╖ рдХे рдЙрдд्рдХृрд╖्рдЯ рд╢ेрд░ों рдоें рд╕े рд╣ै। рдкूрд░ा рднाрд░рддीрдп рджрд░्рд╢рди рдЗрд╕ी рдкрд░्рджे рдХे рдЦींрдЪрдиे рдФрд░ рдбोрд░ी рдХे рдЯूрдЯрдиे рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╣ै।

реЪреЫрд▓ рдХрдерди рдХो рдЕрд░्рдердкूрд░्рдгрддा рдФрд░ рддрд╣рджाрд░ी рд╕े рд╢ेрд░ рдоें рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рдиा, реЪреЫрд▓ рд▓ेрдЦрдХ рдХे рд▓िрдП рдЪुрдиौрддीрдкूрд░्рдг рд╣ोрддा рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рдЙрд╕рд╕े рднी реЫ्рдпाрджा рдЪुрдиौрддीрдкूрд░्рдг рд╣ोрддा рд╣ै рд╢ेрд░ рдЪिंрддрди рддрдд्рд╡ рдХो рд╢ाрдоिрд▓ рдХрд░рддे рд╣ुрдП, реЪреЫрд▓ рдХрдерди рдХी рд░рдЪрдиा | рд╢ेрд░ рдХे рдПрдХ рдоिрд╕рд░े рдоें рд╕ुрднाрд╖ рдХрд╣рддे рд╣ैं -

'рдР реЫिंрджрдЧी рддुрдЭे рдХ्рдпा- рдХ्рдпा рди рд╕ोрдЪрддा рдоैं рднी'

реЪреЫрд▓ рд▓िрдЦрдиा рднी рджрд░ рд╣реШीреШрдд реЫिрди्рджрдЧी рдХो рд╕ोрдЪрдиा рд╣ी рд╣ै। реЫिрди्рджрдЧी рдХे рд╣реЫाрд░ों рд╢ेрдб्рд╕ рд╣ैं, рд╣реЫाрд░ों рд░ंрдЧ,рд╣реЫाрд░ों рдШрдЯрдиाрдПँ | рд╣рд░ рдкрджाрд░्рде рдЬीрд╡рди рд╕े рдЬुреЬा рд╣ै। рдпрд╣ рдЬीрд╡рди рдХी рд▓ीрд▓ा рд╣ै рдХि рдпाрджों рдХे реЫрд░िрдП рдкुрд░ाрдиा рд╕рдордп рдЬीрд╡िрдд рд╣ो рдЙрдарддा рд╣ै। рдпрд╣ рдЬीрд╡рди рдХी рд▓ीрд▓ा рд╣ी рд╣ै рдХि рд╣рд░ рдмेрдЬाрди рд╢рдп, рд╕ाँрд╕ рд▓ेрддी рдк्рд░рддीрдд рд╣ोрддी рд╣ै। рд╕ुрднाрд╖ рдиे рдЕрдкрдиी реЪреЫрд▓ों рдоें рдЬीрд╡рди рдХे рдЙрди рдХ्рд╖рдгों рдХो рд╡्рдпрдХ्рдд рдХिрдпा рд╣ै рдЬो рд╕ुрдЦ- рджुःрдЦ рдХा рд░ाрдЧ рдкैрджा рдХрд░рддे рд╣ैं -

рдХौрди рд╣ै рдХिрд╕рдХो реЮрд░्реШ рдкрдб़рддा рд╣ै
рдШрд░ рдоें рд░ोрдпें рдХि рдХू-рдм-рдХू рд░ोрдпें

рдпрд╣ рд░ोрдиा рдоाрдд्рд░ рд░ोрдиा рдирд╣ीं рд╣ै। рдЗрд╕ рд░ोрдиे рдХे рдкрд╕рдоंреЫрд░ рдПрдХ рдЕрдХрде рд╕ंрд╕ाрд░ рдХी рд░рдЪрдиा рд╣ै। 'рдЕрдХрде' рдХो рд╕ुрднाрд╖ рдиे рдЗрд╕ рд╢ेрд░ рдоें рднी рдмрд╣ुрдд рдЕрд░्рдердкूрд░्рдг рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рдд рдХिрдпा рд╣ै। рдпрд╣ाँ 'рд╕ंрднाрд╡рдиा' рдФрд░ 'рдХрд▓्рдкрдиा' рдЬैрд╕े рддрдд्рд╡ рдЕрдкрдиी рдЕрд╣рдо рднूрдоिрдХा рдиिрднाрддे рдк्рд░рддीрдд рд╣ोрддे рд╣ैं।

рдоैं рдЬाрдирддा рд╣ूँ рди рдиिрдХрд▓ेрдЧा рд░ाрдд рдоें рд╕ूрд░рдЬ
рдоैं рдЪाрд╣рддा рд╣ूँ рдордЧрд░ рдПрдХ рд░ाрдд рдРрд╕ी рднी

рдЗрд╕ рдЕрд╕ंрднрд╡ рдХे рдЬो рд╕ंрднрд╡ рд╣ै, рд╡рд╣ी рддो реЫिрди्рджрдЧी рд╣ै। рд╡рд╣ी рдЬрдж्рджोреЫрд╣рдж। рд╡рд╣ी рдЬ़िрдж। рд╡рд╣ी рдЬीрд╡рди рд░ाрдЧ!

рд╕ुрднाрд╖ рдкाрдардХ рдиे рд╕ोрдЪ рд╕рдордЭрдХрд░ рд╢ेрд░ рдХрд╣े рд╣ैं। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд▓рдо्рдмी рдмрд╣рд░ें рдЪुрдиीं। рдЙрди‌рдХा реЩूрдм рдиिрд░्рд╡ाрд╣ рдХिрдпा। рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдмाрдд рдпрд╣ рд░рд╣ी рдХि рдЗрди рд▓ंрдмी рдмрд╣рд░ों рдоें реЪреЫрд▓ рдиे рдХрдерди рдХे рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рд░рджीреЮों рдХे реЫрд░िрдП рднी рдирдИ рд╕ंрдЪेрддрдиा рдкैрджा рдХी рд╣ै।

рд╕ुрднाрд╖ рдХी реЪреЫрд▓ों рдоें рдЕрд╡्рдпрдХ्рдд рдХो рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рд╣ै рдФрд░ рдХिрд╕ी рдЕрдЬ्рдЮाрдд рдХोрдиे рдХो рд╢ेрд░ рдоें рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рдиा рдФрд░ рдЫोрдб़ рджेрдиे рдХा рднी। рдпे рд╢ेрд░-

рдЬो рдХрд╣ा рдирд╣ीं рдЬो рд╕ुрдиा рдирд╣ीं рд╡ो рд╕рдордЭ рд▓िрдпा рд╡рд╣ी рдХрд░ рд▓िрдпा
рдХि реЩрдоोрд╢िрдпाँ рд╣ुрдИ рд╣ैं реЫुрдмां рдпрд╣ी реЫिрди्рджрдЧी рдХा рд╕ुрдХूрди рд╣ै

рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рд░рдЪрдиाрдХाрд░ / реЪреЫрд▓рдХाрд░ рдХा рд╡िрдирдо्рд░ рднाрд╡ рдХेрд╡рд▓ рджीрдирд╣ीрди рдордиुрд╖्рдп рдХी рдУрд░ рдирд╣ीं рд░рд╣рддा рдмрд▓्рдХि рджीрдирддा рдХा рдмोрдз рдХрд░ाрддीं рдЬреЬ рд╡рд╕्рддुрдУं рдХी рдУрд░ рднी рд░рд╣рддा рд╣ै। реЪреЫрд▓рдХाрд░ рдЙрди рдЬреЬ рд╡рд╕्рддुрдУं рдоें рднी рдЬीрд╡рди рдХी рдЦोрдЬ рдХрд░ рд▓ेрддा рд╣ै।

рд╕рдм рдЧुреЫрд░рддे рд╣ैं рдоेрд░े рд╕ीрдиे рд╕े
рдоैं рд╣ूँ рдЗрдХ рдкाрдпрджाрди рдЪौрдЦрдЯ рдХा

рдШрд░ рдХी рд╕рдмрд╕े рдЙрдкेрдХ्рд╖िрдд рд╡рд╕्рддु рдкाрдпрджाрди рд╣ै рдФрд░ реЪреЫрд▓ рд▓ेрдЦрдХ рдиे рд╕्рд╡рдпं рдХो рдкाрдпрджाрди рдХे рд░ूрдк рдоें рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рддे рд╣ुрдП рджीрдирддा рдХा рдмोрдз рдХрд░ाрдпा рд╣ै। рдпрд╣ рджीрдирддा рдЖреЩिрд░ी рдордиुрд╖्рдп рдХी рджीрдирддा рд╣ै рдЬो рдХрддाрд░ рдоें рд╕рдмрд╕े рдкीрдЫे рдЦреЬा рд╣ै।

рд╕ुрднाрд╖ рдкाрдардХ рдиे рд╢ेрд░ों рдоें рджृрд╢्рдпाрдд्рдордХрддा рдХा рд░рдЪाрд╡ рднी рдмрд╣ुрдд рдХुрд╢рд▓рддा рд╕े рдХिрдпा рд╣ै।

рдЖрдУ рдХि рд╕ाрд╣िрд▓ों рдкे рдШрд░ौंрджे рдмрдиाрдПँ рд╣рдо
рддुрдо рдердкрдердкाрдУ рд░ेрдд рд╕рдирдо рдкाँрд╡ рд╣рдо рд░рдЦें

рдпрд╣ рдмрдЪрдкрди рдХी рдоाрд╕ूрдоिрдпрдд рдХा рд╢ेрд░ рд╣ै рдЬो рджिрдЦाрдИ рджेрддा рд╣ै рдЬो рдорд╣рд╕ूрд╕ рднी рд╣ोрддा рд╣ै।

реЪाрд▓िрдм рдиे рдХрд╣ा рдеा- "рдЗрдХ рдЧुрдиा рдмेреЩुрджी рдоुрдЭे рджिрди рд░ाрдд рдЪाрд╣िрдП।" рдпाрдиी рдеोрдб़ी рд╕ी рджीрд╡ाрдирдЧी рд░рдЪрдиाрдХाрд░ рдХे рд▓िрдП реЫрд░ुрд░ी рд╣ै। рд╕ुрднाрд╖ рдкाрдардХ рдХрд╣рддे рд╣ैं-

рд╕рдм рдЕрдкрдиे-рдЕрдкрдиे рдЬैрд╕ों рдХे рдкाрд╕ рд╣ी рдмैрдаे рд╣ैं
рддुрдо рдкाрдЧрд▓ рд╣ो рдоैं рднी рдкाрдЧрд▓, рдоेрд░े рдкाрд╕ рд░рд╣ो

рдЖрдд्рдоीрдпрддा рдХे рдХ्рд╖рдг рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рднी рд╡्рдпрдХ्рдд рдХिрдП рдЬा рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рд╕ुрднाрд╖ рдкाрдардХ рдХी рдПрдХ реЪреЫрд▓ рдкुрд╕्рддрдХ рдкрд╣рд▓े рднी рдЫрдк рдЪुрдХी рд╣ै। рдпрд╣ाँ рд╡ो реЫ्рдпाрджा рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд╕े, рдирдпा рдоुрд╣ाрд╡рд░ा рдЧреЭрддे рд╣ुрдП рдЧреЫрд▓ें рдХрд╣ рд░рд╣े рд╣ैं। рд╢рдм्рджों рдХे рдк्рд░рддि рд╕рдЬрдЧрддा рдФрд░ рд╢ेрд░ рдХो рд╕рдШрдирддा рд╕े рдХрд╣рдиे рдХा рдХрд▓ाрдХौрд╢рд▓ рднी рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиे рдЕрдиुрднрд╡ों рд╕े рдЕрд░्рдЬिрдд рдХिрдпा рд╣ै। 'рддुрдо्рд╣ीं рд╕े реЫिрдпा рд╣ै' рдХिрддाрдм рдХे рд▓िрдП рдоेрд░ी рд╣ाрд░्рджिрдХ рд╢ुрднрдХाрдордиाрдПँ।
***

рдЬ्рдЮाрдирдк्рд░рдХाрд╢ рд╡िрд╡ेрдХ (рдмрд╣ाрджुрд░рдЧреЭ, рд╣рд░िрдпाрдгा)

'рдзреЬрдХрдиों рдХा рд╕ंрдЧीрдд' рдоें рдк्рд░рддिрд░ोрдз рдХे рд╕्рд╡рд░ рдХी рдХрд╡िрддाрдПँ

рд╕рдоीрдХ्рд╖рдХ - рд╕ुрднाрд╖ рдкाрдардХ 'реЫिрдпा'

рдкुрд╕्рддрдХ: рдзреЬрдХрдиों рдХा рд╕ंрдЧीрдд
рд░рдЪрдиाрдХाрд░: рдЖрд░рддी рдХुрдоाрд░ी
рдк्рд░рдХाрд╢рди: рдЕрднिрдзा рдк्рд░рдХाрд╢рди
рдоूрд▓्рдп: ₹ 250.00


рдХрд╡िрддा рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХी рд╕рдмрд╕े реЫ्рдпाрджा рд╕рдЬрдЧ рдФрд░ рдЪौрдХрд╕ рдЖрд╡ाреЫ рд╣ै। рдХрд╡िрддा рдоें рдк्рд░рддिрд░ोрдз рдХा рд╕्рд╡рд░ рд╣ोрддा рд╣ै рдПрд╡ं рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХा рджाрдпिрдд्рд╡ рднी। рдХрд╡िрддा рдордиुрд╖्рдп рдХो рдордиुрд╖्рдпрддा рдХी рдУрд░ рд▓े рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ी рдПрдХ рд╕рддрдд рдФрд░ рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╣ै। рдХрд╡िрддाрдУं рдоें рдЬрд╣ाँ рдПрдХ рдУрд░ рд╣िंрд╕ा, рд╢ोрд░, рдн्рд░рд╖्рдЯाрдЪाрд░, рдЕрдоाрдирд╡ीрдп рдХृрдд्рдпों рдХे рдк्рд░рддिрд░ोрдз рдХा рд╕्рд╡рд░ рд╣ोрддा рд╣ै, рд╡рд╣ीं рджूрд╕рд░ी рдУрд░ рдк्рд░ेрдо рд╕рдж्рднाрд╡ рди्рдпाрдп рдПрд╡ं рд╕ाрдоाрдЬिрдХрддा рдХा рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рднी рд╣ोрддा рд╣ै। рдХрд╡िрддाрдПँ рд╕ूрдЪрдиा рднрд░ рдирд╣ीं рд╣ोрддीं рдмрд▓्рдХि рд╡्рдпाрдкрдХ рдФрд░ рд╕рдордЧ्рд░ рдЬीрд╡рди рдмोрдз рдХा рдкрд░्рдпाрдп рд╣ोрддी рд╣ैं। рдЙрдкрд░्рдпुрдХ्рдд рдкृрд╖्рдарднूрдоि рдоें рдЬрдм рд╣рдо рдбॉреж рдЖрд░рддी рдХुрдоाрд░ी рдХी рдХрд╡िрддाрдУं рдкрд░ рджृрд╖्рдЯि рдбाрд▓рддे рд╣ैं рддो рдкाрддे рд╣ैं рдХि рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдиे рдХрд╡िрддा рдХрд░्рдо рдХा рдиिрд░्рд╡ाрд╣ рд╕ाрд╣рд╕ рдФрд░ рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди рдХे рд╕ाрде рдмреЩूрдмी рдХिрдпा рд╣ै।

рд╕ुрднाрд╖ рдкाрдардХ 'реЫिрдпा'
рдЗрд╕ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдоें рд╡िрднिрди्рди рд╡िрд╖рдпों рдкрд░ рд░рдЪрдиाрдПँ рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं। рдПрдХ рдУрд░ рдЬрд╣ाँ рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдиे рдЧाँрд╡ рдФрд░ рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХी рдЭрд▓рдХ ,рдЧाँрд╡ рдХा рдЕрдкрдиाрдкрди рдФрд░ рд╕ाрдЭेрджाрд░ी рджрд░्рд╢ाрдпी рд╣ै, рд╡рд╣ीं рджूрд╕рд░ी рдУрд░ рд╢рд╣рд░ рдХा реЩाрд▓ीрдкрди рдПрд╡ं рд╡िрдж्рд░ुрдкрддाрдУं рдХा рднी рд╕рдЯीрдХ рдЪिрдд्рд░рдг рдХिрдпा рд╣ै। рдЬैрд╕े-

рдЫрдд рдкрд░ рдЪाँрдж рдирд╣ीं рдЖрддा рд╣ै/ рдЪांрджрдиी рдЧाँрд╡ рдоें рдЫूрдЯ рдЧрдпी
рд╢рд╣рд░ рдХे рд╢ोрд░ рд╢рд░ाрдмे рдоें рдЕрдм/ рдоाँ рдХी рд▓ोрд░ी рд░ूрда рдЧрдпी
(рдЧाँрд╡ рдФрд░ рд╢рд╣рд░, рдкृрд╖्рда-87)

рдЖрдЬ рдХा рдоाрдирд╡ рдПрдХाрдХीрдкрди рд╕े рдЬूрдЭ рд░рд╣ा рд╣ै рдФрд░ рднाрд╡рдиा рд╢ूрди्рдп рд╣ोрддा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै। рддрдоाрдо рд╕ंрд╕ाрдзрди рд╣ोрддे рд╣ुрдП рднी рд╡рд╣ рдЕрд╡рд╕ाрдж рд╕े рдШिрд░ा рд╣ुрдЖ рд╣ै। рд╕ंрд╡ाрджрд╣ीрдирддा рдЖрдЬ рдХे рдпुрдЧ рдХी рд╕рдмрд╕े рдмреЬी рд╡िрдбंрдмрдиा рд╣ै। рд▓ोрдЧ рдЕрдкрдиे рдШрд░ों рдоें рднी рдЕрдкрдиे рдХрдорд░ों рддрдХ рд╕िрдордЯ рдХрд░ рд░рд╣ рдЧрдП рд╣ैं। рдЖрдзुрдиिрдХ рдмрдирдиे рдХी рд╣ोреЬ рдоें рдХрд╣ीं рди рдХрд╣ीं рд╣рдоाрд░े рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдкाрд░िрд╡ाрд░िрдХ рдоूрд▓्рдп рдЦрдд्рдо рд╣ोрддे рдЬा рд░рд╣े рд╣ैं। рдХрд╡िрддा 'рдЖрдзुрдиिрдХрддा ' рдХी рдпे рдкंрдХ्рддिрдпाँ рджेрдЦिрдП-

рдЖрд░рддी рдХुрдоाрд░ी
рдЖрдзुрдиिрдХрддा рдХी рдУрдЯ рдоें/ рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдкрд░िрд╡ाрд░ рдЯूрдЯ рд░рд╣े рд╣ैं../ рдФрд░ рдмूреЭे рдоाँ-рдмाрдк / рдПрдл. рдбी. рдХे рдоैрдЪ्рдпुрд░िрдЯी рдЕрдоाрдЙंрдЯ рдХी рддрд░рд╣/ рднुрдиाрдП рдЬा рд░рд╣े рд╣ैं
(рдЖрдзुрдиिрдХрддा, рдкृрд╖्рда 116)

рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдЖрдзुрдиिрдХ рдоाрдирд╡ рдХे рдорди рдХो рдЯрдЯोрд▓рддी рд╣ैं рдФрд░ рдкाрддी рд╣ैं рдХि рд╡рд╣ рднी рдЕрдкрдиों рдХा рд╕ाрде рдЪाрд╣рддा рд╣ै ।

рдмрдЬाрдиा рдЪाрд╣рддा рд╣ै рдорди/рд╢рдм्рдж рд▓рдп рднाрд╡ों рдХा рд╕ंрдЧीрдд/ рдмрд╣рдиा рдЪाрд╣рддी рд╣ै / рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि рдХी рдиिрд░्рдЭрд░рдгी/ рдЬो рджिрд▓ों рдХो рдЬीрд╡ंрддрддा рдк्рд░рджाрди рдХрд░ рд╕рдХे
(рддрд▓ाрд╢, рдкृрд╖्рда- 67)

рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдХрд╡िрддाрдПँ рдЬैрд╕े рдкूрдЫ рд░рд╣ी рд╣ै рдиिрд░्рднрдпा, рдлिрдХ्рд╕्рдб рд▓ाрдЗрдл, рдПрдХ рд╕рд╡ाрд▓, рд╡рд╣ рдЖрджिрд╡ाрд╕ी рд▓реЬрдХी, рдЖрддंрдХिрдд рд╣ै рдорди, рд╕рдоाрдЬ рдоे рд╡्рдпाрдк्рдд рдмुрд░ाрдИрдпों рдХे рдк्рд░рддि рдЖрд╡ाреЫ рдЙрдаाрддी рд╣ैं рдФрд░ рд╣рдоें рд╕ोрдЪрдиे рдкрд░ рд╡िрд╡рд╢ рдХрд░рддी рд╣ैं। рдЬैрд╕े-

рджिрд▓्рд▓ी рд╕िрд╣рд░ рд░рд╣ी рд╣ै-/ рдЙрди рд╣ाрджрд╕ों рд╕े/ рдЬो рдЦुрд▓ेрдЖрдо рдХिрдпे рдЬा рд░рд╣े рд╣ैं…/ рдЖреЩिрд░ рдХрдм рддрдХ рд▓реЬрдХिрдпों рдХो рд▓ाрдЪाрд░ рдмेрдмрд╕ рд╕рдордЭ/ рдХुрдЪрд▓рддा рд░рд╣ेрдЧा рдкुрд░ुрд╖
(рдкूрдЫ рд░рд╣ी рд╣ै рдиिрд░्рднрдпा, рдкृрд╖्рда- 117)

рдПрдХ рдФрд░ рдк्рд░рддिрд░ोрдз рдХा рд╕्рд╡рд░ рдХрд╡िрддा 'рдЪुрдк्рдкी рддोреЬो ' рдоें рдкрд░िрд▓рдХ्рд╖िрдд рд╣ोрддा рд╣ै। рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдХрд╣рддी рд╣ैं-

рддुрдо рднी рддोреЬो рдЕрдкрдиी рдЪुрдк्рдкी/ рдлूंрдХ рджो рдмिрдЧुрд▓/ рдк्рд░ेрдо рдХ्рд░ांрддि рдХा../ рдпा рд▓िрдЦो реЫрд░ूрд░ी рд╡िрдк्рд▓рд╡/ рдХुрдЫ рдХрд░ो рдЕрд▓рдЧ / рдЬो рдЬрдЧा рджें рд╣ृрджрдп рдоें рд╕ंрд╡ेрджрдиा (рдкृрд╖्рда-125)

рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдХे рднीрддрд░ рдк्рд░ेрдо рд╣ै, рдИрд╢्рд╡рд░ рдХे рдк्рд░рддि рдЕрдкाрд░ рд╢्рд░рдж्рдзा рд╣ै, рд░िрд╢्рддे рд╣ैं рдФрд░ рд░िрд╢्рддों рдоें рд╕рдорд░्рдкрдг рд╣ै। рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХे рдж्рд╡िрддीрдп рдЦрдг्рдб рдоे рдПрд╣рд╕ाрд╕ों рдХी рдЦाрдж рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХी рдзूрдк рдоें рдкрд▓्рд▓рд╡िрдд рд╣ुрдП рдк्рд░ेрдо рдЕंрдХुрд░ рд╣ैं рдЬिрдирдоें рдЕрдиुрднूрддि рдХी рддрд░ंрдЧें рд╣ैं рд╕्рд╡рдпं рд╕े рд╕ंрд╡ाрдж рд╣ै рд╕ाрдоंрдЬрд╕्рдп рд╣ै рдЗंрддреЫाрд░ рд╣ै рдФрд░ рдорди्рдирдд рдХे рдзाрдЧे рдоें рдкिрд░ोрдП рд╣ुрдП рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХे рдоोрддी рд╣ैं рддो рд╡рд╣ीं рдпाрджों рдХी рдзूрдк рдХी рдорди рдХी рдЪौрдЦрдЯ рдкрд░ рджрд╕्рддрдХ рд╣ै। рд╡рд╕рди्рдд рдХे рдЖрдЧрдорди рдкрд░ рдорди рдХे рджрд░рд╡ाрдЬे рдЦोрд▓ рджेрдиे рдХा рдЖрд╣्рд╡ाрди рд╣ै। рдЕंрддрд░्рдорди рдХे рднाрд╡ों рдХो рд╕्рд╡рд░ рджेрддी рдХुрдЫ рдХрд╡िрддाрдУं рдХे рдЕंрд╢ рд╣ैं -

рдЕрдм рддो/ рдмрджрд▓рддे рдоौрд╕рдо рдХा рдПрд╣рд╕ाрд╕ рд▓िрдП/ рддुрдо्рд╣ाрд░ी рдпाрдж рдХी рдк्рд░рдЦрд░ рдзूрдк рд╣ै/ рдЬो рдоेрд░ी рд╕ंрд╡ेрджрдиाрдУं рдХो рд▓рд╣рдХाрддी рд╣ै/ рдФрд░ рд░рдЪрдиाрдУं рдХो рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдиिрдЦाрд░рддी рд╣ै
(рдпाрджों рдХी рдзूрдк, рдкृрд╖्рда-58)

рдЖрдЬ /рдХрдИ рджिрдиों рдмाрдж/ рдЕрдиाрдпाрд╕ рд╣ी рдкрд▓рдЯ рдЧрдП /реЫिंрджрдЧी рдХी рдХिрддाрдм рдоें/ рд╕्рдоृрддिрдпों рдХे рдХрдИ рдкृрд╖्рда
(рд╕्рдоृрддि, рдкृрд╖्рда-27 )

рдХोрдИ рдЧा рд░рд╣ा рд╣ोрддा рд╣ै/ рд╕्рдиेрд╣िрд▓ рд╢рдм्рджों рдХा рдордзुрд░ рдЧीрдд / рдЬрд╣ाँ рд╕ाрд▓ों рднрд░ рдЦिрд▓рддे рд╣ैं рдлूрд▓ / рдЬрд╣ाँ рд╣рдоेрд╢ा рдЧूँрдЬрддा рд░рд╣рддा рд╣ै/ рдХрд▓-рдХрд▓ рдЭрд░рдиों рдХा рд╕ंрдЧीрдд…
(рд╕्рд╡рдпं рд╕े рд╕ंрд╡ाрдж, рдкृрд╖्рда -44)

рдЗрди рдХрд╡िрддाрдУं рдХी рднाрд╖ा рд╕рд╣рдЬ рд╕рд░рд▓ рдПрд╡ं рдЧ्рд░ाрд╣्рдп рд╣ै рдЬो рд╕ीрдзे рдорди рдкрд░ рдЫाрдк рдЫोреЬрддी рд╣ै। рдЗрди рдХрд╡िрддाрдУं рдоें рднाрд╖ा, рд╢िрд▓्рдк, рдХрде्рдп рдПрд╡ं рднाрд╡ рд╕ौंрджрд░्рдп рдХे рд╕ाрде рди्рдпाрдпрд╕ंрдЧрдд рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдХिрдпा рд╣ै। рдХрд╡िрддाрдУं рдХी рднाрд╖ा рдоे, рд╢рдм्рджों рдоें, рд▓рдп рдоें, рдз्рд╡рдиिрдпों рдоें рдЬो рд╕ंрдЧीрдд рд╣ै рдЙрд╕рд╕े рд╣рдо рд╕рднी рдХे рд╕ौंрджрд░्рдпрдмोрдз рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╣ोрддा рд╣ै рдПрд╡ं рдмрд╣ुрдРंрдж्рд░िрдХ рдЕрдиुрднूрддिрдпां рд╣ोрддी рд╣ैं।

рдЪрдХрд▓े рдкрд░ рд░ोрдЯी рдмेрд▓рддी/ рд╕्рдд्рд░ी рдХी рдЪूреЬिрдпों рдХी рдЦрдирдХ /рд╣ोрддी рд╣ैं рд╕ाрд░े рд╡ाрдж्рдпрдпंрдд्рд░ों рд╕े рдордзुрд░
(рдоुрд╕्рдХाрди, рдкृрд╖्рда-83 )

рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХी рдИंрдЯों рдХो рдЬोреЬрдХрд░/ рдк्рдпाрд░ рдХे рдЧाрд░े рд╕े рд╕рдиा /рдЪрд▓ो рдмрдиाрдПं /рд╕ंрд╡ाрдж рдХा рдПрдХ рдкुрд▓
(рдкुрд▓, рдкृрд╖्рда-32)

рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдХी рджृрд╖्рдЯि рдмрд╣ुрдд рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рд╣ै। рд╡рд╣ рдЬो рджिрдЦрддा рд╣ै, рдЙрд╕рд╕े рдкрд░े рдЬाрдХрд░ рджेрдЦрддी рд╣ैं рдФрд░ рдЕрдкрдиी рд░рдЪрдиाрдУं рдХी рдзрд░рддी рдХो рдЙрд░्рд╡рд░ рдХрд░рддी рд╣ैं। рдмрдЪ्рдЪों рдХे рдЪेрд╣рд░े рдкрд░ рдоुрд╕्рдХाрди рд▓ाрдиे рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рд╡рд╣ рд╣ौрд╕рд▓ा рднी рджेрддी рд╣ैं। рдПрдХ рдХрд╡िрддा 'рддुрдо рдХрд╣ाँ рдЫुрдкे рд╣ो рдИрд╢्рд╡рд░' рдоें рд╡рд╣ рдХрд╣рддी рд╣ैं -

рд╣े рдИрд╢्рд╡рд░/ рддुрдо рд▓ाрдиा рдЕрдкрдиे рд╕ाрде / рдЦुрд╢рдмू рднрд░े рдоौрд╕рдо рд╕े рднрд░ी/ рд╕рдЧुрди рдХी рдЯोрдХрд░िрдпाँ/ (рдкृрд╖्рда-141)

рдпрдеाрд░्рде рдХा рдЪिрдд्рд░рдг рдХрд╡िрддाрдУं рдХो рдаोрд╕ рдЖрдзाрд░ рджेрддा рд╣ै। рдХрд╡िрддा рдЕрдкрдиे рд╕рдордп рдХी рдЖрд╡ाреЫ рд╣ोрддी рд╣ै। рдЗрд╕ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдоें рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдиे рдмреЬे рд╕ाрд╣рд╕ рдХे рд╕ाрде рдпрдеाрд░्рде рдХा рдЪिрдд्рд░рдг рдХिрдпा рд╣ै। рдмाреЭ рдХрд╡िрддा рдоें рджृрд╢्рдп рджेрдЦें-

рдмाреЭ рдХрд░ рдЬाрддी рд╣ै/ рдПрдХ рдмाрд░ рдлिрд░/ рд╕рдмрдХो рдмрд░ाрдмрд░/ рдзрд░ा рд░рд╣ рдЬाрддा рд╣ै рд╕ाрд░ा рджुрдиिрдпाрд╡ी рд╣िрд╕ाрдм/ рдКंрдЪ рдиीрдЪ рдЕрдоीрд░ рдЧрд░ीрдм, рдзрд░्рдо рдФрд░ рднाрд╖ा рдХा/ рдФрд░ рдврд╣ рдЬाрддी рд╣ैं рд╕ाрд░ी рджीрд╡ाрд░ें (рдкृрд╖्рда-131)

рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣рдо рдкाрддे рд╣ैं рдХि рдЗрдирдХी рдХрд╡िрддाрдУं рдоें рдЬीрд╡рди рдХी рд▓рдп, рдЫंрдж, рд╕्рд╡рд░, рд╢рдм्рдж, рдЕрд░्рде рд╕рдм рдиिрд╣िрдд рд╣ैं। рдк्рд░ेрдо рдХा рдПрд╣рд╕ाрд╕ рдЗрдирдХे рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдоें рд╕्рд╡рд░рд▓рд╣рд░िрдпों рд╕ा рддैрд░ рд░рд╣ा рд╣ै
рдФрд░ рдЙрд╕рдоें рд╣рдоें рд╕ुрдиाрдИ рджेрддा рд╣ै 'рдзреЬрдХрдиों рдХा рд╕ंрдЧीрдд' -

рдпाрдиी рдПрдХ рдРрд╕ी рд╕्рдеिрддि/ рдЬрд╣ाँ рдЖрдХрд░ рд╢рдм्рдж рдк्рд░ाрдпः рд╢ेрд╖ рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं / рдФрд░ рд░рд╣ рдЬाрддा рд╣ै /рдХेрд╡рд▓ рдзреЬрдХрдиों рдХा рд╕ंрдЧीрдд / рдЕрдкрдиी рд╕ंрдкूрд░्рдгрддा рдХा рдПрд╣рд╕ाрд╕ рд▓िрдП (рдкृрд╖्рда- 71)