Showing posts with label рд╡्рдпрдХ्рддि. Show all posts
Showing posts with label рд╡्рдпрдХ्рддि. Show all posts

рдЕрдиोрдЦे рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╕ेрдиाрдиी, рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ рдФрд░ рдкрдд्рд░рдХाрд░: рд╢्рд░ी рд╡िрдЬрдп рд╕िंрд╣ рдкрдеिрдХ

рджिрдиेрд╢ рдкाрдардХ ‘рд╢рд╢ि’

рджिрдиेрд╢ рдкाрдардХ ‘рд╢рд╢ि’


рдХोрдИ рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ рд╣ो, рдкрдд्рд░рдХाрд░ рд╣ो, рдХिрд╕ाрди рд╣ो рдпा рд╕ाрдзाрд░рдг рд╕ा рдЗंрд╕ाрди, рдЬिрд╕рдХे рд╣ृрджрдп рдоें рднी рдЕрдкрдиे рджेрд╢ рдХे рдк्рд░рддि рдХрд░्рдд्рддрд╡्рдпрдмोрдз рд╣ै рд╡рд╣ рдЕрдкрдиी рдоाрддृрднूрдоि рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП рд╕рдм рдХुрдЫ рди्рдпौрдЫाрд╡рд░ рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै। рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ै рдХि-
рдЬो рднрд░ा рдирд╣ीं рд╣ै рднाрд╡ों рд╕े, рдмрд╣рддी рдЬिрд╕рдоें рд░рд╕рдзाрд░ рдирд╣ीं
рд╡рд╣ рд╣ृрджрдп рдирд╣ीं рд╣ै рдкрдд्рдерд░ рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рд╕्рд╡рджेрд╢ рдХा рдк्рдпाрд░ рдирд╣ीं। 

рдЕрдкрдиे рджेрд╢ рдкрд░ рд╕рдм рдХुрдЫ рди्рдпौрдЫाрд╡рд░ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рдРрд╕ा рд╣ी рдПрдХ рдЗंрд╕ाрди рдЬो рдХрд╡ि, рдХрдеाрдХाрд░, рдк्рд░рдЦрд░ рдкрдд्рд░рдХाрд░ рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рд╕ेрд╡ी, рдк्рд░рдЧрддिрд╢ीрд▓ рд╡िрдЪाрд░рдХ, рдХुрд╢рд▓ рд╕ंрдЧрдарди рдХрд░्рддा, рдУрдЬрд╕्рд╡ी рд╡рдХ्рддा, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдмुрд░ाрдЗрдпों рдХा рдХрдЯ्рдЯрд░ рд╡िрд░ोрдзी рдФрд░ рди рдЬाрдиे рдХिрддрдиी-рдХिрддрдиी рдЙрдкाрдзिрдпों рд╕े рд╡िрднूрд╖िрдд рдХिрдП рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ा рдеा, рдЬрдм рдЕрдкрдиी рдоाрддृрднूрдоि рдХी рд╕ेрд╡ा рдХी рдмाрдд рдЖрдИ рддो рд╡рд╣ рдорд╣ाрди рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╕ेрдиाрдиी рднी рдмрди рдЧрдпा। рдЕрдиेрдХ рдЙрдкाрдзिрдпों рд╕े рд╡िрднूрд╖िрдд рдЙрд╕ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХा рдиाрдо рдеा- рд╢्рд░ी рд╡िрдЬрдп рд╕िंрд╣ рдкрдеिрдХ। рд╡िрдЬрдп рд╕िंрд╣ рдкрдеिрдХ рдиाрдо рддो рдЙрд╕рдХा рдмाрдж рдоें рдкреЬा рдЬрдм рдЙрд╕े рдЕрдкрдиी рдкрд╣рдЪाрди рдЫुрдкाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЕрдкрдиा рднेрд╖ рдмрджрд▓рдиा рдкреЬा рдеा। рдЕрд╕рд▓ी рдиाрдо рдеा- рд╢्рд░ी рднूрдкрд╕िंрд╣ рд░ाрдаी।

рд╡िрдЬрдп рд╕िंрд╣ рдкрдеिрдХ
(27 рдлрд░рд╡рд░ी 1882 - 28 рдордИ 1954)

рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдЬрдирдкрдж рдмुрд▓рди्рджрд╢рд╣рд░ рдХे рдПрдХ рдЧाँँрд╡ рдЧुрдаाрд╡рд▓ी рдЕрдЦ्рдд्рдпाрд░рдкुрд░ рдоें рдПрдХ рджेрд╢рднрдХ्рдд рдЧुрд░्рдЬрд░ рдХिрд╕ाрди рд╢्рд░ी рд╣рдо्рдоीрд░ рд╕िंрд╣ рдЧुрд░्рдЬрд░ рдФрд░ рдоाрддा рдХрд╡рд▓ рдХुँँрд╡рд░ рдХे рдкुрдд्рд░ рдХे рд░ूрдк рдоें 27 рдлрд░рд╡рд░ी 1882 рдХो рдПрдХ рдмрдЪ्рдЪे рдиे рдЬрди्рдо рд▓िрдпा। рдоाрддा-рдкिрддा рдиे рдЙрд╕рдХा рдиाрдо рднूрдк рд╕िंрд╣ рд░ाрдаी рд░рдЦा।

рднूрдкрд╕िंрд╣ рд░ाрдаी рдХा рдмрдЪрдкрди рд╕े рд╣ी рдЕрдж्рднुрдд рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ рдеा। рд╕рдоाрдЬ рдХो рдЖрди्рджोрд▓िрдд рдХрд░рдиे рдХी рднूрдкрд╕िंрд╣ рд░ाрдаी рдоें рдЕрдж्рднुрдд рдХ्рд╖рдорддा рдеी। рд╡рд╣ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдХुрд░ीрддिрдпों рдФрд░ рд░ूреЭिрдпों рдХा рд╡िрд░ोрдз рдХрд░рдиे рдоें рдХрднी рдЪूрдХрддे рди рдеे।

рдЙрдирдХी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рднाрд╡рдиा рдХा рджिрдЧ्рджрд░्рд╢рди рдЙрдирдХे рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдоें рдмिрдЦрд░ा рдкреЬा рд╣ै। рдЙрдирдХी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдпрддा рдХेрд╡рд▓ рд╡िрдЪाрд░ों рдХी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдпрддा рдирд╣ीं рдеी рдЕрдкिрддु рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЬैрд╕ा рд╕ोрдЪा, рдХрд╣ा рд╡ैрд╕ा рд╣ी рд╕्рд╡рдпं рдХे рдЬीрд╡рди рдоें рдЙрддाрд░ा рднी। рд╡े рд╕рджैрд╡ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд░ूреЭिрдпों рдХे рд╡िрд░ोрдзी рд░рд╣े। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд░ूреЭिрдпों рдХो рддोреЬрддे рд╣ुрдП 48 рд╡рд░्рд╖ рдХी рдЙрдо्рд░ рдоें рдПрдХ рдмाрд▓ рд╡िрдзрд╡ा рдЕрдз्рдпाрдкिрдХा рд╢्рд░ीрдорддी рдЬाрдирдХी рджेрд╡ी рд╕े 24 рдлрд░рд╡рд░ी 1930 рдИ рдХो рд╡िрд╡ाрд╣ рдХिрдпा।

рдЙрдирдХा рдЬрди्рдо рддो рд╣ुрдЖ рдеा рдЬрдирдкрдж рдмुрд▓рди्рджрд╢рд╣рд░ рдХे рдЧाँँрд╡ рдЕрдЦ्рдд्рдпाрд░рдкुрд░ рдоें рдФрд░ рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдпुрд╡ाрд╡рд╕्рдеा рдХे рдХрдИ рд╡рд░्рд╖ рдмिрддाрдпे рдордеुрд░ा рдоें। рдордеुрд░ा рдоें рд╡рд╣ рдЕрдкрдиी рдкрдд्рдиी рд╢्рд░ीрдорддी рдЬाрдирдХी рджेрд╡ी рдХे рд╕ाрде рд░рд╣े рдЬрд╣ाँ рдЙрдирдХे рджो рд╕рди्рддाрди рдкुрдд्рд░िрдпाँँ рднी рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ुрдИं рдЬिрдирдХी рдЕрд▓्рдкाрдпु рдоें рд╣ी рдоृрдд्рдпु рд╣ो рдЧрдИ рдФрд░ рдлिрд░ рдкрдеिрдХ рдЬी рддाрдЙрдо्рд░ рдиिःрд╕ंрддाрди рд╣ी рд░рд╣े। рдкрдд्рд░рдХाрд░ рдХे рд░ूрдк् рдоें рдкрдеिрдХ рдЬी рдиे рдЕрдиेрдХ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рд░ाрдЬрдиैрддिрдХ рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХो рдмреЬी рдЧрдо्рднीрд░рддा рд╕े рдЙрдаाрдпा। 1938-39 рдоें рдкрдеिрдХ рдЬी рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рд╕े рдЖрдЧрд░ा рдЖ рдЧрдпे рдЬрд╣ाँ рдЙрди्рд╣ोंрдиे ‘рдирд╡ рд╕ंрджेрд╢’ рдиाрдордХ рд╕рдоाрдЪाрд░ рдкрдд्рд░ рдиिрдХाрд▓ा।

рдордеुрд░ा рдк्рд░рд╡ाрд╕ рдХे рджौрд░ाрди рддрдеा рд╕рдд्рдпाрдЧ्рд░рд╣ों рдПрд╡ं рдЖрди्рджोрд▓рдиों рдХे рдХाрд░рдг рд╕рдордп-рд╕рдордп рдкрд░ рд╡िрднिрди्рди рдЬेрд▓ों рдоें рдХैрджी рд╣ोрдиे рдкрд░ рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╣िрди्рджी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХी рд╡िрд╡िрдз рд╡िрдзाрдУं рдХрд╣ाрдиी, рдХрд╡िрддा, рдиिрдмрди्рдз, рдиाрдЯрдХ, рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдЖрджि рдоें рдк्рд░рдЪुрд░ рдоाрдд्рд░ा рдоें рд╕ाрд╣िрдд्рдп рд░рдЪा। рдпрдж्рдпрдкि рдЙрдирдХी рдкुрд╕्рддрдХों рдоें рд╕े рдк्рд░рдХाрд╢рди рдХेрд╡рд▓ рд╕ाрдд рдкुрд╕्рддрдХों рдХा рд╣ी рд╣ो рд╕рдХा рд╢ेрд╖ рд▓рдЧрднрдЧ 20 рдкुрд╕्рддрдХें рдЖрдЬ рднी рдк्рд░рдХाрд╢рди рдХी рдк्рд░рддीрдХ्рд╖ा рдоें рдкाрдг्рдбुрд▓िрдкि рдХे рд░ूрдк рдоें рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рд░ाрдЬ्рдп рдЕрднिрд▓ेрдЦाрдЧाрд░, рдмीрдХाрдиेрд░ рдоें рдЕрдиुрд░рдХ्рд╖िрдд рд╣ैं।

рдордеुрд░ा рдоें рдЙрдирдХी рдкрдд्рдиी рдЬрд╣ाँ рдкрд░ рд░рд╣ीं рдЙрд╕ рдЬाрдирдХी рдиिрд╡ाрд╕ рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиे рдкрддि рдХे рдиाрдо рд╕े рд╡िрдЬрдп рд╕िंрд╣ рдкрдеिрдХ рдкुрд╕्рддрдХाрд▓рдп рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी рдеी рдЬो рдЬрдирд░ैрд▓рдЧंрдЬ рдордеुрд░ा рдоें рдЬाрдирдХी рдиिрд╡ाрд╕ рдоें рдЖрдЬ рднी рд╣ै। рдпрдж्рдпрдкि рдЕрдкрдиी рдоृрдд्рдпु рд╕рди् 2012 рдИ рддрдХ рдЙрд╕ рдкुрд╕्рддрдХाрд▓рдп рдХा рд╕ंрдЪाрд▓рди рдкрдеिрдХ рдЬी рдХे рдПрдХ рд░िрд╢्рддेрджाрд░ рд╢्рд░ी рдирд░ेрди्рдж्рд░ рдЪौрд╣ाрди рдХे рд╣ाрде рдоें рд░рд╣ा рдЬो рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╡ाрд░ рд╕рд╣िрдд рдкрдеिрдХ рдЬी рдХी рдкрдд्рдиी рдХे рд╕ाрде рд╣ी рдЬाрдирдХी рдиिрд╡ाрд╕ рдоें рд░рд╣рддे рдеे। рдирд░ेрди्рдж्рд░ рдЪौрд╣ाрди, рдЙрдирдХी рдкрдд्рдиी рддрдеा рдЬाрдирдХी рджेрд╡ी рдХी рдоृрдд्рдпु рдХे рдмाрдж рд╕े рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рд╡рд╣ рдкुрд╕्рддрдХाрд▓рдп рдмрди्рдж рдкреЬा рд╣ुрдЖ рд╣ै।

рд╡िрдЬрдпрд╕िंрд╣ рдкрдеिрдХ рдЬी рдХे рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдкрд░ рдХрдИ рд╢ोрдз рднी рд╣ुрдП рдЬिрдирдоें рдбॉ. рд▓ाрд░ी рдЖрдЬाрдж (рд░ीрдбрд░ рд╡ рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖, рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд╡िрднाрдЧ, рдПрди.рдЖрд░.рдИ.рд╕ी. рдХाрд▓ेрдЬ, рдЦुрд░्рдЬा)рдХे рдиिрд░्рджेрд╢рди рдоें рдбॉ. рд╣рд░ेрди्рдж्рд░ рд╕िंрд╣ рдиे рдбाрдХ्рдЯрд░ेрдЯ рдХी рддрдеा рд╣ाрдкुреЬ рдХे рдбॉ. рд╢ीрд╢ рдХिрд░рдг рдЧुрдк्рддा рдиे рднी рд╡िрдЬрдп рдкрдеिрдХ рдЬी рдкрд░ рдЕрдкрдиा рд╢ोрдз рдХाрд░्рдп рдХिрдпा рдеा।

рднूрдкрд╕िंрд╣ рд░ाрдаी рдордеुрд░ा рд╕े рдЕрдЬрдоेрд░ рдЪрд▓े рдЧрдпे рдеे। рд╡рд╣ाँ рдХ्рд░ाрди्рддिрдХाрд░िрдпों рдХे рд╕ाрде рдЬुреЬрдиे рдкрд░ рдЕрдкрдиा рдиाрдо рдмрджрд▓рдХрд░ рд╡िрдЬрдпрд╕िंрд╣ рдкрдеिрдХ рдмрди рдЧрдпे। рд╕рдордп-рд╕рдордп рдкрд░ рдХрднी рд╕ाрдзु рд╡ेрд╢ рддो рдХрднी рдЕрди्рдп рдЫрдж्рдо рд╡ेрд╢ рдзाрд░рдг рдХрд░рдиा рдкреЬा। рдмिрдЬौрд▓िрдпा рдХे рдХिрд╕ाрди рдЖंрджोрд▓рди рдПрд╡ं рдЕрди्рдп рдЖंрджोрд▓рдиों рд╕े рд╕рдХ्рд░िрдп рд░ूрдк рд╕े рдЬुреЬे рддो рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХेрд╕рд░ी рдХा рдЦिрддाрдм рдоिрд▓ा। рдФрд░ рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рднूрдкрд╕िंрд╣ рд░ाрдаी, рд╡िрдЬрдп рд╕िंрд╣ рдкрдеिрдХ рдХे рдиाрдо рд╕े рдПрдХ рдорд╣ाрди рдХ्рд░ाрди्рддिрдХाрд░ी рдХे рд░ूрдк рдоें рд╡िрдЦ्рдпाрдд рд╣ुрдП। рд╕рди् 1908 рдИ рдоें рдмंрдЧाрд▓ рдХे рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдл्рд░ेрдЬрд░ рдХी рд╕्рдкेрд╢рд▓ рд░ेрд▓рдЧाреЬी рдкрд░ рдмрдо рдлैंрдХрдиे рдХी рдХाрд░्рдпрд╡ाрд╣ी рдоें рднूрдкрд╕िंрд╣ рд░ाрдаी рдЙрд░्рдл рд╡िрдЬрдпрд╕िंрд╣ рдкрдеिрдХ рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рднूрдоिрдХा рдеी।

рдоुрдЬрдлрдлрд░рдкुрд░ рдХे рдЬिрд▓ाрдзीрд╢ рдХिрдЧ्рд╕рдлोрд░्рдб рдХी рд╣рдд्рдпा рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рдЬिрди 36 рдХ्рд░ाрди्рддिрдХाрд░िрдпों рдХी рдЧिрд░рдлрддाрд░ी рд╣ुрдИ рдеी рдЙрдирдоें рдПрдХ рдкрдеिрдХ рдЬी рднी рдеे। рдкрдеिрдХ рдЬी рдХे рдХ्рд░ाрди्рддिрдХाрд░ी рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХो рдЙрдж्рдШाрдЯिрдд рдХрд░рддे рд╣ुрдП рд╕ुрдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд▓ेрдЦрдХ рд╢्рд░ी рд╢ंрдХрд░ рд╕рд╣ाрдп рд╕рдХ्рд╕ेрдиा ( рднूрддрдкूрд░्рд╡ рдиिрджेрд╢рдХ, рдХॉрд▓ेрдЬ рд╢िрдХ्рд╖ा рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди) рдиे рд╡рд░्рд╖ 1963 рдИ рдоें рдоुрдХ्рддрд╡ाрдгी рдк्рд░рдХाрд╢рди, рдмीрдХाрдиेрд░ рд╕े рдк्рд░рдХाрд╢िрдд ‘рдкрдеिрдХ’ рдиाрдордХ рдкुрд╕्рддрдХ рдоें рд▓िрдЦा рд╣ै-
"рдРрд╕ा рдЬाрди рдкреЬрддा рд╣ै рдХि рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдХ्рд░ाрди्рддिрдХाрд░ी рд░ाрд╕рдмिрд╣ाрд░ी рдмोрд╕ рдиे рдпुрд╡рдХ рднूрдкрд╕िंрд╣ рдХो рдмрд╣ुрдд рдЙрдкрдпुрдХ्рдд рд╕рдордЭрдХрд░ рд╢िрдХ्рд╖ा-рджीрдХ्рд╖ा рдХा рднी рдк्рд░рдмрди्рдз рдХिрдпा। рд╡рд╣ाँ рд░рд╣рдХрд░ рднूрдкрд╕िंрд╣ рдиे рдмрдо рдмрдиाрдиे рдХी рд╢िрдХ्рд╖ा рдФрд░ рдХ्рд░ाрди्рддि рдХे рд╕ैрдж्рдзाрди्рддिрдХ рдкрдХ्рд╖ рд╡ рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рдкрдХ्рд╖ рдХी рд╢िрдХ्рд╖ा рдк्рд░ाрдк्рдд рдХी। рдЙрд╕рдХे рдмाрдж рднूрдкрд╕िंрд╣ рдХो рднी рд░ाрдЬрдиैрддिрдХ рдбाрдХों рдФрд░ рд╣рдд्рдпाрдУं рдХे рд▓िрдП рднेрдЬा рдЬाрдиे рд▓рдЧा।"

23 рджिрд╕рдо्рдмрд░ 1912 рдХो рд▓ाрд░्рдб рд╣ाрд░्рдбिंрдЧ рдХे рджрд▓ рдкрд░ рд░ाрд╕рдмिрд╣ाрд░ी рдПрд╡ं рд╕рд╣рдпोрдЧिрдпों рдХे рд╕ाрде рднूрдкрд╕िंрд╣ рдмрдо рдлैंрдХрдХрд░ рдЬрдм рдкुрд▓िрд╕ рдПрд╡ं рд╕ेрдиा рдХी рдЖँрдЦों рдоें рдзूрд▓ рдЭौंрдХрдХрд░ рд╕ाрдл рдиिрдХрд▓ рдЧрдпे рддो рдкंрдЬाрдм рдХेрд╕рд░ी рд▓ाрд▓ा рд▓ाрдЬрдкрддрд░ाрдп рдиे рдХрд╣ा рдХि-
"рдЬिрд╕ рдЖрджрдоी рдиे 1912 рдоें рджिрд▓्рд▓ी рджрд░рд╡ाрд░ рдХे рдоौрдХे рдкрд░ рд▓ाрд░्рдб рд╣ाрд░्рдбिंрдЧ рдкрд░ рдмрдо рдлैंрдХा, рдЙрд╕рдиे рдПрдХ рдпाрдж рд░рдЦрдиे рд▓ाрдпрдХ рдХाрдо рдХिрдпा। рдЗрд╕ рдЖрджрдоी рдХी рджिрд▓ेрд░ी рд╡ рдмрд╣ाрджुрд░ी рдЕрдкрдиा рд╕ाрдиी рдирд╣ीं рд░рдЦрддी। рдЗрд╕рд╕े рднी рдЕрдзिрдХ рд╣ौрд╕рд▓ा рдмреЭाрдиे рд╡ाрд▓ी рдмाрдд рдпрд╣ рднी рдХि рдПрдХ рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी рд╢ाрдирджाрд░ рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХे рд╕рднी рд╕ाрдзрди рдФрд░ рд╢рдХ्рддि рдЙрд╕ рд╡ीрд░ рдХा рдкрддा рд▓рдЧाрдиे рдоें рдЖрдЬ рддрдХ рдЕрд╕рдорд░्рде рд╕ाрдмिрдд рд╣ुрдП рд╣ैं।"

21 рдлрд░рд╡рд░ी 1915 рдИ рдХो рдХी рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ी рд╕рд╢рд╕्рдд्рд░ рдХ्рд░ाрди्рддि рдХे рдмाрд░े рдоें рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ рд╕рд░рдХाрд░ рдХो рдкрддा рдЪрд▓ рдЧрдпा। рдкрдеिрдХ рдЬी рдХो рдЧिрд░рдлрддाрд░ рдХрд░ рдЗрдирдХा рдиाрдо рд▓ाрд╣ौрд░ рд╖реЬрдпंрдд्рд░ рдХेрд╕ рд╕े рдЬोреЬрдХрд░ рд▓ाрд╣ौрд░ рднेрдЬрдиे рдХा рдЖрджेрд╢ рд╣ुрдЖ। рд╕ूрдЪрдиा рдоिрд▓рддे рд╣ी рдкрдеिрдХ рдЬी рд╕ाрдзु рдХे рд╡ेрд╢ рдоें рдкрд╣рд░ेрджाрд░ों рд╕े рдмрдЪрдХрд░ рдоेрд╡ाреЬ рдкрд╣ुँँрдЪ рдЧрдпे।

рдЕрдиेрдХ рдЖрди्рджोрд▓рдирдХाрд░ी рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдоें рд╕ंрд▓िрдк्рдд рд░рд╣рдиे рдХे рдХाрд░рдг рдкрдеिрдХ рдЬी рдХे рдЬीрд╡рди рдХा рдмрд╣ुрдд рд╕рдордп рдЬेрд▓ों рдоें рдмीрддा рдХिрди्рддु рдЕрди्рддिрдо рд╕рдордп рддрдХ рджेрд╢ рдХे рд▓िрдП рд▓реЬрдиे рд╡ाрд▓े рдЙрд╕ рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░, рдкрдд्рд░рдХाрд░, рд╕рдоाрдЬрд╕ुрдзाрд░рдХ рдФрд░ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╕ेрдиाрдиी рдиे 28 рдордИ 1954 рдХो рдЖрдЦिрд░ рдЗрд╕ рд╕ंрд╕ाрд░ рд╕े рд╡िрджा рд▓े рд▓ी। рдЙрдирдХो рд╢рдд-рд╢рдд рдирдорди।

рд░ांрдЧेрдп рд░ाрдШрд╡: рд╕ाрдоाрди्рдпрдЬрди рдХा рдЕрдиूрдаा рд░рдЪрдиाрдХाрд░

рд╕рди्рджीрдк рддोрдорд░

рд╕рди्рджीрдк рддोрдорд░



рд░ांрдЧेрдп рд░ाрдШрд╡ рд╣िंрджी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХे рд╡िрд▓рдХ्рд╖рдг рдХрдеाрдХाрд░, рд▓ेрдЦрдХ, рдХрд╡ि рдоाрдиे рдЬाрддे рд╣ैं। рд╡рд╣ рдоूрд▓ рд░ूрдк рд╕े рддрдоिрд▓ рднाрд╖ी рдеे, рд▓ेрдХिрди рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╣िंрджी рдоें рдмрд╣ुрдд рд▓िрдЦा। рдЙрдирдХा рдЬрди्рдо рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдЖрдЧрд░ा рдЬिрд▓े рдоें 17 рдЬрдирд╡рд░ी, 1923 рдХो рд╣ुрдЖ рдеा। рдРрд╕ा рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै рдХि рд░ांрдЧेрдп рд░ाрдШрд╡ рдХे рдкूрд░्рд╡рдЬ рд▓рдЧрднрдЧ 300 рд╕ाрд▓ рдкрд╣рд▓े рдЖрдХрд░ рдЬрдпрдкुрд░ рдФрд░ рднрд░рддрдкुрд░ рдХे рдЧांрд╡ों рдоें рд░рд╣рдиे рд▓рдЧे рдеे। рдЙрдирдХी рд╢िрдХ्рд╖ा-рджीрдХ्рд╖ा рдЖрдЧрд░ा рдоें рд╣ुрдИ।

рдЙрди्рд╣ोंрдиे 1944 'рд╕ेंрдЯ рдЬॉрди्рд╕ рдХॉрд▓ेрдЬ' рд╕े рд╕्рдиाрддрдХोрдд्рддрд░ рдФрд░ 1949 рдоें 'рдЖрдЧрд░ा рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп' рд╕े рдЧुрд░ु рдЧोрд░рдЦрдиाрде рдкрд░ рд╢ोрдз рдХрд░рдХे рдкीрдПрдЪрдбी рдХी рдбिрдЧ्рд░ी рд╣ाрд╕िрд▓ рдХी рдеी। рдХेрд╡рд▓ 39 рд╕ाрд▓ рдХी рдЙрдо्рд░ рдоें рд░ांрдЧेрдп рд░ाрдШрд╡ рдХा рдиिрдзрди рдХैंрд╕рд░ рдХे рдХाрд░рдг 12 рд╕िрддंрдмрд░ 1962 рдоें рд╣ो рдЧрдпा। рднрд▓े рд╣ी рд╡े рдмрд╣ुрдд рдХрдо рдЙрдо्рд░ рджेрдЦ рдкाрдП рд▓ेрдХिрди рдЗрддрдиा рдЕрдзिрдХ рд▓िрдЦा рдХि рдХाрд▓рдЬрдпी рд╣ो рдЧрдП। рд░ाрд╣ुрд▓ рд╕ांрдХृрдд्рдпрдпाрдпрди рдХे рдмाрдж рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпाрджा рд▓िрдЦрдиे рд╡ाрд▓े рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ рдХрд╣ें рддो рдХोрдИ рдЕрддिрд╢्рдпोрдХ्рддि рдирд╣ीं рд╣ोрдЧी। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕ंрд╕्рдХृрдд рд░рдЪрдиाрдУं рдХा рд╣िрди्рджी рдоें рдЕрдиुрд╡ाрдж рдХिрдпा, рд╕ाрде рд╣ी рдЬрд░्рдорди рдФрд░ рдл्рд░ांрд╕ीрд╕ी рдХे рдЕрдиेрдХ рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ों рдХी рд░рдЪрдиाрдУं рдХा рднी рд╣िंрджी рдоें рдЕрдиुрд╡ाрдж рдХिрдпा। рдЙрдирдХे рдж्рд╡ाрд░ा рд╢ेрдХ्рд╕рдкीрдпрд░ рдХी рд░рдЪрдиाрдУं рдХा рд╣िंрджी рдЕрдиुрд╡ाрдж рдоूрд▓ рд░рдЪрдиा рд╕рд░ीрдЦा рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рдЙрди्рд╣ें 'рд╣िंрджी рдХे рд╢ेрдХ्рд╕рдкीрдпрд░' рдХी рд╕ंрдЬ्рдЮा рджी рдЧрдИ। рд╢ेрдХ्рд╕рдкिрдпрд░ рдХे рджрд╕ рдиाрдЯрдХों рдХा рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╣िंрджी рдоें рдЕрдиुрд╡ाрдж рдХिрдпा рдеा। рднाрд░рддीрдп рднाрд╖ाрдУं рдоें рдЕрдиूрджिрдд рдХृрддिрдпाँ - рдЬैрд╕ा рддुрдо рдЪाрд╣ो, рд╣ैрдорд▓ेрдЯ, рд╡ेрдиिрд╕ рдХा рд╕ौрджाрдЧрд░, рдСрдеेрд▓ो, рдиिрд╖्рдлрд▓ рдк्рд░ेрдо, рдкрд░िрд╡рд░्рддрди, рддिрд▓ рдХा рддाрдб़, рддूрдлाрди, рдоैрдХрдмेрде, рдЬूрд▓िрдпрд╕ рд╕ीрдЬрд░, рдмाрд░рд╣рд╡ीं рд░ाрдд рдЙрди्рд╣ीं рдХी рджेрди рд╣ैं। рдЗрди рдХृрддिрдпों рдХो рдкреЭрдХрд░ рдЕंрджाрдЬा рд▓рдЧाрдиा рдоुрд╢्рдХिрд▓ рд╣ै рдХि рдпे рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рдХिрд╕ी рдЕрди्рдп рднाрд╖ा рдХि рдЕрдиूрджिрдд рдХृрддिрдпाँ рд╣ैं, рдЕрдиुрд╡ाрдж рдХा рдпрд╣ рдХौрд╢рд▓ рдЙрди्рд╣ें рдПрдХ рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рджрд░्рдЬा рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддा рд╣ै।

рд░ांрдЧेрдп рд░ाрдШрд╡
рд╡рд╣ рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी, рд╣िंрджी, рдм्рд░рдЬ рдФрд░ рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдХे рдк्рд░рдХांрдб рд╡िрдж्рд╡ाрди рдеे। рд╕ाрде рд╣ी рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рддीрдп рднाрд╖ाрдУं, рддрдоिрд▓ рдФрд░ рддेрд▓ुрдЧू рдХा рднी рдЙрди्рд╣ें рдЕрдЪ्рдЫा-рдЦाрд╕ा рдЬ्рдЮाрди рдеा। рдЗрддрдиी рдЕрдзिрдХ рднाрд╖ाрдУँ рдХे рдЬाрдирдХрд░ рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ рд╡िрд░рд▓े рд╣ी рдоिрд▓рддे рд╣ैं। рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХे рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдЪिрдд्рд░рдХрд▓ा, рд╕ंрдЧीрдд рдФрд░ рдкुрд░ाрддрдд्рдд्рд╡ рдоें рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ुрдЪि рд░рдЦрддे рдеे। рд╡े рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХी рдк्рд░ाрдпः рд╕рднी рд╡िрдзाрдУं рдоें рд╕िрдж्рдзрд╣рд╕्рдд рд░рд╣े। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдоाрдд्рд░ 39 рд╡рд░्рд╖ рдХी рдЖрдпु рдоें рдХрд╡िрддा, рдХрд╣ाрдиी, рдЙрдкрди्рдпाрд╕, рдиाрдЯрдХ, рд░िрдкोрддाрд░्рдЬ рдХे рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдЖрд▓ोрдЪрдиा, рд╕рдн्рдпрддा рдФрд░ рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдкрд░ рд╢ोрдз рд╡ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХो 150 рд╕े рднी рдЕрдзिрдХ рдкुрд╕्рддрдХों рд╕े рднाрд░рддीрдп рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХो рд╕рдоृрдж्рдз рдХिрдпा। рд╡े рдЕрдкрдиी рдЕрдж्рднुрдд рдк्рд░рддिрднा, рдЕрд╕ाрдзाрд░рдг рдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рд▓ेрдЦрди-рдХ्рд╖рдорддा рдХे рд▓िрдП рд╕рд░्рд╡рдоाрди्рдп рдЕрдж्рд╡िрддीрдп рд▓ेрдЦрдХрдоाрдиे рдЬाрддे рд░рд╣े। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╡िрддा, рдХрд╣ाрдиी, рдЙрдкрди्рдпाрд╕, рдиाрдЯрдХ, рд░िрдкोрд░्рддाрдЬ рд╕рд╣िрдд рдЖрд▓ोрдЪрдиा, рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдФрд░ рд╕рдн्рдпрддा рдЬैрд╕े рд╡िрд╖рдпों рдкрд░ рдбेреЭ рд╕ौ рд╕े рдЕрдзिрдХ рдкुрд╕्рддрдХें рд▓िрдЦी рд╣ैं।

рдЙрдирдХे рдмाрд░े рдоें рдПрдХ рдХрд╣ाрд╡рдд рдк्рд░рдЪрд▓िрдд рдеी, “рдЬिрддрдиे рд╕рдордп рдоें рдХोрдИ рдПрдХ рдХिрддाрдм рдкреЭрддा рд╣ै, рдЙрддрдиे рдоें рд╡рд╣ рдПрдХ рдХिрддाрдм рд▓िрдЦ рджेрддे рд╣ैं।” рд░ांрдЧेрдп рд░ाрдШрд╡ рдиाрдо рдХे рдкीрдЫे рднी рдПрдХ рдХрд╣ाрдиी рд╣ै। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиे рдкिрддा рд░ंрдЧाрдЪाрд░्рдп рдХे рдиाрдо рд╕े рд░ांрдЧेрдп рд▓िрдпा рдФрд░ рдЕрдкрдиे рд╕्рд╡рдпं рдХे рдиाрдо рд░ाрдШрд╡ाрдЪाрд░्рдп рд╕े рд░ाрдШрд╡ рд╢рдм्рдж рд▓ेрдХрд░ рдЕрдкрдиा рдиाрдо рд░ांрдЧेрдп рд░ाрдШрд╡ рд░рдЦा। рдЙрдирдХे рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдоें рдЬो рд╕ाрджрдЧी рдкрд░िрд▓рдХ्рд╖िрдд рд╣ोрддी рд╣ै рд╡ैрд╕े рд╣ी рдЙрдирдХा рдЬीрд╡рди рджिрдЦाрдИ рдкреЬрддा рд╣ै рд╡े рд╕ीрдзा-рд╕ाрджा рдФрд░ рд╕ाрджрдЧीрдкूрд░्рдг рдЬीрд╡рди рд╡्рдпрддीрдд рдХрд░рддे рдеे।

рдПрдХ рдмाрд░ рд░ाрдорджрд░рд╢ рдоिрд╢्рд░ рдЬी рд╕े рд╕ाрдХ्рд╖ाрдд्рдХाрд░ рдХिрдпा рддो рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдоंрддрд╡्рдп рдеा рдХि рд▓ेрдЦрдХ рдХो рдХिрд╕ी рд╡ाрдж, рдпा рд╡िрдЪाрд░рдзाрд░ा рд╕े рдирд╣ीं рдмंрдзрдиा рдЪाрд╣िрдП рд▓ेрдЦрдХ рд╕рдмрдХा рд╣ोрддा рд╣ै, рд▓ेрдЦрдХ рди рд╕ंрдШी рд╣ोрддा рд╣ै, рди рд╣ी рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ी рдпा рдХोрдИ рдЕрди्рдп। рд▓ेрдЦрдХ рдХी рд╕्рд╡рдпं рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╣ोрддी рд╣ै। рд▓ेрдЦрдХ рдХा рдХाрдо рд╣ोрддा рд╣ै рдЧрд▓рдд рдХा рд╡िрд░ोрдз рдХрд░рдиा। рдЖрдк рд╕्рд╡рдпं рдХो рдХिрд╕ी рдПрдХ рд╡िрдЪाрд░рдзाрд░ा рдоें рдирд╣ीं рдмांрдз рд╕рдХрддे। рд▓ेрдЦрдХ рдХी рдирдЬрд░ рдоें рд╕рдм рд░рд╣рддा рд╣ै। рдЙрд╕рдХी рджृрд╖्рдЯि рдоें рдХुрдЫ рдЫिрдкा рдирд╣ीं рд╣ोрддा। рдЙрд╕рдХा рдлрд░्рдЬ рд╣ोрддा рд╣ै рдХि рд╡ो рддрдард╕्рде рд╣ोрдХрд░ рд▓िрдЦे। рд░ांрдЧेрдп рд░ाрдШрд╡ рд╕ाрдоाрди्рдп рдЬрди рдХे рдРрд╕े рд╣ी рд░рдЪрдиाрдХाрд░ рдеे рдЬो рд╕рдоूрдЪे рдЬीрд╡рди рдХिрд╕ी рд╡ाрдж рд╕े рдирд╣ीं рдмंрдзे। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиे рдКрдкрд░ рдордв़े рдЬा рд░рд╣े рдоाрд░्рдХ्рд╕рд╡ाрдж, рдк्рд░рдЧрддिрд╡ाрдж рдФрд░ рдпрдеाрд░्рдерд╡ाрдж рдХा рд╡िрд░ोрдз рдХिрдпा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХрд╣ा рдеा, “рдоैंрдиे рди рддो рдк्рд░рдпोрдЧрд╡ाрдж рдФрд░ рдк्рд░рдЧрддिрд╡ाрдж рдХा рдЖрд╢्рд░рдп рд▓िрдпा рдФрд░ рди рд╣ी рдк्рд░рдЧрддिрд╡ाрдж рдХे рдЪोрд▓े рдоें рдЕрдкрдиे рдХो рдпांрдд्рд░िрдХ рдмрдиाрдпा।“ рдХрд╣ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै рдХि рд╡рд╣ рдоूрд▓рддः рдоाрдирд╡ीрдп рд╕рд░ोрдХाрд░ों рдХे рд▓ेрдЦрдХ рд╣ैं।

рд░ांрдЧेрдп рд░ाрдШрд╡ рдХे рд░рдЪрдиाрдХрд░्рдо рдкрд░ рджृрд╖्рдЯि рдбाрд▓ें рддो рдкрддा рдЪрд▓рддा рд╣ै рдХि рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиे рдЕрдз्рдпрдпрди рд╕े, рдЕрдкрдиे рджौрд░ рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд╕े, рдоाрдирд╡ीрдп рдЬीрд╡рди, рдордиुрд╖्рдп рдХे рджुःрдЦ-рджрд░्рдж-рдкीреЬा рдФрд░ рдЙрд╕ рдЪेрддрдиा, рдЬिрд╕рдХे рднрд░ोрд╕े рд╡рд╣ рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХрд░рддा рд╣ै, рдЕंрдзрдХाрд░ рд╕े рдЬूрдЭрддा рд╣ै, рдЙрд╕े рд╣ी рд╕рдд्рдп рдоाрдиा, рдФрд░ рдЙрд╕ी рдХो рдЖрдзाрд░ рдмрдиाрдХрд░ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рд░рдЪрдиा рдХी। рдЙрди्рд╣ें рдЕрдкрдиे рдпुрдЧ рд╕े рдЖрдЧे рдХा рд▓ेрдЦрдХ рдоाрдиा рдЬाрддा рдеा। рдЙрдирдХे рд▓ेрдЦрди рдХी рдк्рд░рдЧрддिрд╢ीрд▓рддा рдХे рдЪрд▓рддे рдЙрди्рд╣ें рдк्рд░ेрдордЪंрдж рдХे рдмाрдж рд╣िрди्рджी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХा рдпुрдЧ рдк्рд░рд╡рд░्рддрдХ рд▓ेрдЦрдХ рдоाрдиे рд▓िрдпा рдЧрдпा।

рдЙрди्рд╣ें рдЙрдирдХे рд░рдЪрдиाрдХрд░्рдо рдХे рд▓िрдП рдХрдИ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░-рд╕рдо्рдоाрди рдоिрд▓े, рдЙрди्рд╣ें 1947 рдоें рд╣िंрджुрд╕्рддाрдиी рдЕрдХाрджрдоी рдкुрд░рд╕्рдХाрд░, 1954 рдоें рдбाрд▓рдоिрдпा рдкुрд░рд╕्рдХाрд░, 1957 рдФрд░ 1959 рдоें рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рд╢ाрд╕рди рдкुрд░рд╕्рдХाрд░, 1961 рдоें рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдЕрдХाрджрдоी рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдФрд░ 1966 рдоें рдорд░рдгोрдкрд░ांрдд рдорд╣ाрдд्рдоा рдЧांрдзी рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा।

рд░ांрдЧेрдп рд░ाрдШрд╡ рдХो рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рд▓िрдЦрдиे рдоें рдорд╣ाрд░рде рд╣ाрд╕िрд▓ рдеी, рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдиे рдХेрд╡рд▓ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рд▓िрдЦे, рдмрд▓्рдХि рдРрд╕े рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рд▓िрдЦे рдЬिрдирдХे рдЪрд░िрдд्рд░ рдорд╣िрд▓ाрдУं рд╕े рдЬुреЬे рдеे। рд░ांрдЧेрдп рд░ाрдШрд╡ рдиे рдЗрди рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдпा рдкौрд░ाрдгिрдХ рдкाрдд्рд░ों рдХो рдПрдХ рд╕्рдд्рд░ी рдХे рдирдЬрд░िрдП рд╕े рджेрдЦा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे ‘рдЧрджрд▓’ рдХрд╣ाрдиी рд▓िрдЦी, рдЬो рдЖрдзुрдиिрдХ рд╕्рдд्рд░ी-рд╡िрдорд░्рд╢ рдХी рдХрд╕ौрдЯी рдкрд░ рдЦрд░ी рдЙрддрд░рддी рд╣ै। рд░ाрдШрд╡ рдХे рдЙрдкрди्рдпाрд╕ों рдХे  рдиाрдо рдЙрдирдХे рдкाрдд्рд░ों рд╕े рдЬुреЬी рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХे рдиाрдо рдкрд░ рдеे। рдЬैрд╕े ‘рднाрд░рддी рдХा рд╕рдкूрдд’ рдЬो рднाрд░рддेंрджु рд╣рд░िрд╢्рдЪंрдж्рд░ рдХी рдЬीрд╡рдиी рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै। ‘рдоेрд░ी рднрд╡ рдмाрдзा рд╣рд░ो’ рдХрд╡ि рдмिрд╣ाрд░ी рдХे рдЬीрд╡рди рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै, ‘рд▓рдЦिрдоा рдХी рдЖंрдЦें’ рдЬो рд╡िрдж्рдпाрдкрддि рдХे рдЬीрд╡рди рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै। рддुрд▓рд╕ी рдХे рдЬीрд╡рди рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд ‘рд░рдд्рдиा рдХी рдмाрдд।’ ‘рд▓ोрдИ рдХा рддाрдиा’ рдЬो рдХрдмीрд░ рдЬीрд╡рди рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै। рдЧोрд░рдЦрдиाрде рдХे рдЬीрд╡рди рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рдХृрддि рд╣ै ‘рдзूрдиी рдХा рдзुрдЖं।’ ‘рдпрд╢ोрдзрд░ा рдЬीрдд рдЧрдИ’ рдЬो рдЧौрддрдо рдмुрдж्рдз рдкрд░ рд▓िрдЦा рдЧрдпा рд╣ै। ‘рджेрд╡рдХी рдХा рдмेрдЯा’ рдЬो рдХृрд╖्рдг рдХे рдЬीрд╡рди рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै। рдЙрди्рд╣ोंрдиे ‘рдХрдм рддрдХ рдкुрдХाрд░ूं’ рдФрд░ ‘рдзрд░рддी рдоेрд░ा рдШрд░’ рдЬैрд╕े рдЖंрдЪрд▓िрдХ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рднी рд▓िрдЦे। 13 рд╡рд░्рд╖ рдХी рдЖрдпु рдоें рд▓ेрдЦрдиाрд░ंрдн рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рд░ाрдШрд╡ 23-24 рд╡рд░्рд╖ рдХी рдЖрдпु рдоें рд╣ी рдЕрднूрддрдкूрд░्рд╡ рдЪрд░्рдЪा рдХा рд╡िрд╖рдп рдмрди рдЧрдП। рд╕рди 1942 рдоें рдмंрдЧाрд▓ рдХे рдЕрдХाрд▓ рдкрд░ рд▓िрдЦी рдЙрдирдХी рд░िрдкोрд░्рдЯ 'рддूрдлाрдиों рдХे рдмीрдЪ' рдХाрдлी рдЪрд░्рдЪिрдд рд░рд╣ी। рд░ांрдЧेрдп рдиे рдХुрд▓ рдоिрд▓ाрдХрд░ рдбेреЭ рд╕ौ рд╕े рдЕрдзिрдХ рдкुрд╕्рддрдХें рд▓िрдЦीं।

рдЙрдирдХे рдмрд╣ुрдЖрдпाрдоी рд░рдЪрдиा рд╕ंрд╕ाрд░ рдоें рдХрд╣ाрдиी рд╕ंрдЧ्рд░рд╣: рджेрд╡рджाрд╕ी, рд╕рдоुрдж्рд░ рдХे рдлेрди, рдЬीрд╡рди рдХे рджाрдиे, рдЗंрд╕ाрди рдкैрджा рд╣ुрдЖ, рдкाँрдЪ рдЧрдзे, рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХा рд╡ैрднрд╡, рдЕрдзूрд░ी рдоूрд░рдд, рдРрдпाрд╢ рдоुрд░्рджे, рдПрдХ рдЫोреЬ рдПрдХ, рдзрд░्рдо рд╕ंрдХрдЯ; рдЙрдкрди्рдпाрд╕: рдоुрд░्рджों рдХा рдЯीрд▓ा, рд╣ुрдЬूрд░, рд░рдд्рди рдХी рдмाрдд, рд░ाрдп рдФрд░ рдкрд░्рдмрдд, рднाрд░рддी рдХा рд╕рдкूрдд, рд╡िрд╖ाрдж рдорда, рд╕ीрдзा-рд╕ाрджा рд░ाрд╕्рддा, рдк्рд░рддिрджाрди, рдХाрдХा, рдЕंрдзेрд░े рдХे рдЬुрдЧрдиू, рд▓ोрдИ рдХा рддाрдиा,  рдЙрдмाрд▓, рдХрдм рддрдХ рдкुрдХाрд░ूँ, рдкрд░ाрдпा, рдЖंрдзी рдХी рдиाрд╡ें, рдзрд░рддी рдоेрд░ा рдШрд░, рдЕंрдзेрд░े рдХी рднूрдЦ, рдЫोрдЯी-рд╕ी рдмाрдд, рдмोрд▓рддे рдЦंрдбрд╣рд░, рдкрдХ्рд╖ी рдФрд░ рдЖрдХाрд╢, рдмौрдиे рдФрд░ рдШाрдпрд▓ рдлूрд▓, рд░ाрд╣ рди рд░ुрдХी, рдЬрдм рдЖрд╡ेрдЧी рдХाрд▓ी рдШрдЯा, рдкрде рдХा рдкाрдк, рдХрд▓्рдкрдиा, рдк्рд░ोреЮेрд╕рд░, рджाрдпрд░े, рдоेрд░ी рднाрд╡ рдмाрдзा рд╣рд░ो, рдкрддрдЭреЬ, рдзूрдиी рдХा рдзुрдЖं, рдпрд╢ोрдзрд░ा рдЬीрдд рдЧрдИ, рдЖрдЦिрд░ी рдЖрд╡ाреЫ, рддрдеा рджेрд╡рдХी рдХा рдмेрдЯा рдЦाрд╕ рд╣ैं।
***

D 2/1 рдЬीрд╡рди рдкाрд░्рдХ, рдЙрдд्рддрдо рдирдЧрд░, рдирдпी рджिрд▓्рд▓ी- 110059
рдЪрд▓рднाрд╖: 8377875009