Showing posts with label рд░ाрдЬрдЧोрдкाрд▓ рд╕िंрд╣ рд╡рд░्рдоा. Show all posts
Showing posts with label рд░ाрдЬрдЧोрдкाрд▓ рд╕िंрд╣ рд╡рд░्рдоा. Show all posts

рд╕ाрдд рдХрджрдо: рдЕрдк्рд░рд╡ाрд╕ी рднाрд░рддीрдп рд▓ेрдЦिрдХा рдЬрдп рд╡рд░्рдоा рдХी рд╕рдоृрдж्рдз рдХрд╣ाрдиिрдпाँ

рд╕ाрдд рдХрджрдо (рдХрд╣ाрдиी рд╕ंрдЧ्рд░рд╣)
рд▓ेрдЦिрдХा: рдЬрдп рд╡рд░्рдоा
рдЕрдпрди рдк्рд░рдХाрд╢рди, рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी
2020 (рддृрддीрдп рдЖрд╡ृрдд्рддि)
рдкृрд╖्рда рд╕ंрдЦ्рдпा: 120, (рд╣ाрд░्рдб рдмाрдЙंрдб)
рдоूрд▓्рдп ₹ 250.00

рд╕рдоीрдХ्рд╖ा: рд░ाрдЬрдЧोрдкाрд▓ рд╕िंрд╣ рд╡рд░्рдоा

рд╡िрджेрд╢ी рдкृрд╖्рдарднूрдоि рд╕े рдЬुреЬे рдШрдЯрдиाрдХ्рд░рдо рдХी рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рд╣ोрдиे рдХे рдкрд╢्рдЪाрдд рднी рдЗрд╕ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХी рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рднाрд░рддीрдп рдкрд░िрд╡ेрд╢ рд╕े рд╕ंрдмрдж्рдз рд╣ैं। рдЗрд╕рдХा рдоूрд▓ рдХाрд░рдг рд▓ंрдмी рдЕрд╡рдзि рддрдХ рд╡िрджेрд╢ рдоें рд░рд╣рдиे рдХे рдкрд╢्рдЪाрдд рднी рд▓ेрдЦिрдХा рдХा рдЕрдкрдиी рдЬрди्рдорднूрдоि рдФрд░ рдЬреЬों рд╕े рдЬुрдб़ाрд╡ рдХрд╣ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдЬрдп рд╡рд░्рдоा
рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХी рдХрд╣ाрдиी ‘рдЧुрд▓рдоोрд╣рд░’ рд╣ृрджрдп рдХो рдЭрдХрдЭोрд░ рдХрд░ рдХрдо्рдкिрдд рдХрд░ рджेрддी рд╣ै। рд╕ंрд╡ेрджрдиा рдХे рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдЧрд╣рди рдЕрдиुрднूрддिрдпाँ рджрд░्рд╢ाрдиे рд╡ाрд▓ी рдЗрд╕ рдХрд╣ाрдиी рдоें рд╡िрджेрд╢ рдоें рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓ा рдкाрд╢्рдЪाрдд्рдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдоें рд░ंрдЧा рдПрдХ рдмेрдЯा рдЕрдкрдиी рдоाँ рдХी рд╕ंрдкрдд्рддि рд╡िрдХ्рд░िрдд рдХрд░ рдЙрд╕े рд╡िрджेрд╢ рд▓े рдЬाрдиे рдХा рдЭांрд╕ा рджेрдХрд░ рдПрдпрд░рдкोрд░्рдЯ рдкрд░ рдЫोрдб़рдХрд░ рдЙрдб़рди-рдЫू рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै। рд╡ृрдж्рдзा рдЕрдкрдиे рд╣ी рдмेрдЯे рдж्рд╡ाрд░ा рджिрдП рдЧрдП рдЗрд╕ рдзोрдЦे рд╕े рдЙрднрд░рдиे рдоें рдЕрд╕рдорд░्рде рд░рд╣рддी рд╣ै। рдпрд╣ рдЙрд╕рдХे рд╣ाрд╣ाрдХाрд░ рдФрд░ рд╡्рдпрдеा рдХी рдХрдеा рд╣ै।

рдХрд╣ाрдиी ‘рдХिрдзрд░’ рдоें рд╕ंрдкрдд्рддि рдХे рдк्рд░рд▓ोрднрди рдХे рдХाрд░рдг рдкुрдд्рд░ рд╡ рдкुрдд्рд░рд╡рдзू рдЕрдкрдиे рдкिрддा рдХे рдЕрди्рдпрдеा рд╡ैрд╡ाрд╣िрдХ рдЬीрд╡рди рдХी рдХрд▓्рдкрдиा рдХрд░рдХे рдЪिंрддिрдд рджिрдЦाрдИ рджेрддे рд╣ैं। рдпрд╣ рдШрдЯрдиाрдХ्рд░рдо рдЖрдЬ рдХिрд╕ी рди рдХिрд╕ी рд░ूрдк рдоें рд▓рдЧрднрдЧ рд╣рд░ рдЙрд╕ рдШрд░ рдоें рджिрдЦाрдИ рджेрддा рд╣ै, рдЬрд╣ाँ рдРрд╕ी рд╕्рдеिрддिрдпाँ рд╣ोрддी рд╣ैं। рдЙрдирдХी рдкृрд╖्рдарднूрдоि рдоें рдХोрдИ рд╕्рдиेрд╣ рдирд╣ीं, рдкिрддा рдХी рд╕ंрдкрдд्рддि рдХी рд▓ाрд▓рд╕ा рд╣ुрдЖ рдХрд░рддी рд╣ै। рдХрд╣ाрдиी рдХा рдХрдеाрдирдХ рдФрд░ рдЙрд╕рдХा рдк्рд░рд╕्рддुрддिрдХрд░рдг рдоाрд░्рдоिрдХ рд╣ै।

рд░ाрдЬрдЧोрдкाрд▓ рд╕िंрд╣ рд╡рд░्рдоा
рдХрд╣ाрдиी ‘рдЧूँрдЬ’ рдоें рд▓ंрдмे рд╕рдордп рдХे рдкрд╢्рдЪाрдд рдиाрдпिрдХा рдЕрдкрдиे рдкुрдд्рд░ рд╡ рд╡िрджेрд╢ी рдкुрдд्рд░рд╡рдзू рд╡ैрд▓рд░ी рдХे рд╕ाрде рдоाрдпрдХे рдкрд╣ुँрдЪрдХрд░ рд╡рд╣ाँ рдХी рд╕्рдоृрддिрдпों рдоें рдЦो рдЬाрддी рд╣ै। рдЙрд╕े рдЕрдкрдиे рдШрд░ рдоें рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рд╕ाрд░ंрдЧी рдмाрдмा рдХा рд╕ंрдЧीрдд рдпाрдж рдЖрддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЙрд╕рдХी рдоुрд▓ाрдХाрдд рд╕ाрд░ंрдЧी рдмाрдмा рдХे рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдЙрд╕рдХे рдкुрдд्рд░ рдоुрдирд╡्рд╡рд░ рд╕े рд╣ोрддी рд╣ै। рдЙрд╕рдХे рд╣ाрдеों рд╕े рд╕ाрд░ंрдЧी рдмाрдмा рдХे рд╕ंрдЧीрдд рдХी рдХैрд╕ेрдЯ рдкाрдХрд░ рдЙрд╕े рдмेрд╣рдж рдк्рд░рд╕рди्рдирддा рд╣ोрддी рд╣ै। рдЕрдоिрддा рдХी рд╡िрджेрд╢ी рдкुрдд्рд░рд╡рдзू рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рд╕рдм рдЕрдХрд▓्рдкрдиीрдп рд╣ै। рд╡рд╣ рдпрд╣ рд╕рдм рджेрдЦрдХрд░ рд╡िрд╕्рдоिрдд рд╣ोрддी рд╣ै, рдЙрд╕рдХे рд▓िрдП рдпे рдЕрдирдЪाрд╣े рд░िрд╢्рддे рдЕрдиूрдаा рдЕрдиुрднрд╡ рдЬो рд╣ैं।

рдХрдеा рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ ‘рд╕ाрдд рдХрджрдо’ рдХी рдЕрди्рдп рдХрд╣ाрдиिрдпाँ ‘рдХोрдИ рдФрд░ рд╕рд╡ाрд▓’, ‘рд╕ाрдд рдХрджрдо’, рдЧोрд▓्рдл’ рддрдеा ‘рдлिрд░ рдоिрд▓ेंрдЧे’ рднी рдЖрдХрд░्рд╖рдХ рд╣ैं। рдпे рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рдХрдеाрд▓ेрдЦрдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рд▓ेрдЦिрдХा рдХी рдЕрдЪ्рдЫी рдЫाрдк рдЫोрдб़рдиे рдоें рд╕рдорд░्рде рд╣ैं। рд▓ंрдмी рдЕрд╡рдзि рддрдХ рд╡िрджेрд╢ рдоें рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓ी рдЬрдпा рд╡рд░्рдоा рдХी рд╣िрди्рджी рднाрд╖ा рдоें рдЕрдЪ्рдЫी-рдЦाрд╕ी рджрдХ्рд╖рддा рдФрд░ рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि рдкрд░ рдиिрдпंрдд्рд░рдг рд╣ै।  рдЙрдирдоें рдЙрдкрдпुрдХ्рдд рд╣ुрдИ рднाрд╖ा рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рддрдеा рдк्рд░рд╡ाрд╣рдордп рд╣ै। рдХрд╣ाрдиिрдпों рдоें рдиिрд░ाрд╢ा, рд╣рддाрд╢ा рдФрд░ рд╡िрд╡рд╢рддा рдХा рд╕рдоाрд╡ेрд╢ рд╣ोрдиे рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рднी рдПрдХ рддो рд╡े рдпрдеाрд░्рде рдХे рдХрд░ीрдм рджिрдЦрддी рд╣ैं, рджूрд╕рд░े рдкाрдардХ рдкрд░ рдЗрд╕ рджृрд╖्рдЯि рд╕े рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рдк्рд░рднाрд╡ рдЫोрдб़рддी рд╣ैं рдХि рд╡рд╣ рдХुрдЫ рд╕ोрдЪрдиे рдХो рдордЬрдмूрд░ рдЕрд╡рд╢्рдп рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै। рд▓рдЧрднрдЧ рд╕рднी рдХрд╣ाрдиिрдпों рдоें рдХрд▓्рдкрдиा рд╢рдХ्рддि рдХा рдмेрд╣рддрд░ рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै рдЬिрд╕рдХे рд▓िрдП рд▓ेрдЦिрдХा рдмрдзाрдИ рдХी рдкाрдд्рд░ рд╣ैं।

рдЕрдкрдиे рдЖрд╢ीрд░्рд╡рдЪрди рдоें рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓ рдХे рддрдд्рдХाрд▓ीрди рд░ाрдЬ्рдпрдкाрд▓ рдХेрд╕рд░ी рдиाрде рдд्рд░िрдкाрдаी рдЬी рдиे рдЗрд╕рдХे рдЖрдоुрдЦ рдоें рд╕рд╣ी рд╣ी рд▓िрдЦा рд╣ै рдХि,

“рд╡िрднिрди्рди рдкрд░िрд╡ेрд╢ рд╕े рдЬुрдбी рдЗрди рд╕рддрд░ंрдЧी рдХрд╣ाрдиिрдпों рдоें рдоौрди рдпा рдоुрдЦрд░ рд░ूрдк рд╕े рдЕрдХुрд▓ाрддी рд╣ै рднाрд░рддीрдпрддा। рд╡िрджेрд╢ी рдЬीрд╡рдирд╢ैрд▓ी рдоें рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдФрд░ рд╕ंрд╕्рдХाрд░ों рдХी рдордиोрд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдЙрдкрд╕्рдеिрддि рд╕े рдЗрди рдкाрдд्рд░ों рдХे рдорди рдХी рдЙрдерд▓-рдкुрдерд▓, рдмेрдмрд╕ी, рд╣рддाрд╢ा рдЖрджि рдХे рдордж्рдзिрдо рд╕्рд╡рд░ рдЗрди рдХрд╣ाрдиिрдпों рдоें рдЧूंрдЬрддे рд╣ैं।” 

рд╕рди 2017 рдоें рдЕрдпрди рдк्рд░рдХाрд╢рди, рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рд╕े рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рдЬрдп рд╡рд░्рдоा рдХे рдЗрд╕ рдХрд╣ाрдиी рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХी рдпрд╣ рддीрд╕рд░ी рдЖрд╡ृрдд्рддि рд╣ै। рдЙрди्рд╣ें рд╢ुрднрдХाрдордиाрдПँ। 

рдкрд╢्рдЪिрдоी рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдмाрдЧрдкрдд рдЬрдирдкрдж рдХे рдПрдХ рдЧाँрд╡ рдЬिрд╡ाрдиा рдоें рдЬрди्рдоी рдЬрдп рд╡рд░्рдоा, рдкिрдЫрд▓े 45 рд╡рд░्рд╖ों рд╕े рдм्рд░िрдЯेрди рдоें рд░рд╣рдХрд░ рд╣िрди्рджी рд▓ेрдЦрди, рднाрд╖ा рдФрд░ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХी рд╕ेрд╡ा рдоें рд░рдд рд╣ैं। рд╡рд╣ рдиॉрдЯिंрдШрдо рдХी ‘рдХाрд╡्рдп рд░ंрдЧ’ рд╕ंрд╕्рдеा рдХी рд╕ंрд╕्рдеाрдкрдХ рд╕рджрд╕्рдп рдПрд╡ं рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ा рд╣ैं। рдиैрдиीрддाрд▓, рдоेрд░рда рдФрд░ рдиॉрдЯिंрдШрдо рдоें рдкреЭी рдЬрдп рдмीрдЯैрдХ рд╣ैं। рдЙрдирдХी рд╣िрди्рджी рдХрд╡िрддाрдпेँ рдФрд░ рдХрд╣ाрдиिрдпों рдХा рд╕рдоाрд╡ेрд╢ рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рд╣ाрдИ рд╕्рдХूрд▓ рдмोрд░्рдб рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдЕрдиुрджाрди рдЖрдпोрдЧ рдж्рд╡ाрд░ा рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। ‘рд╕рд╣рдпाрдд्рд░ी рд╣ैं рд╣рдо’ рдиाрдордХ рдЙрдирдХी рдХाрд╡्рдп рд░рдЪрдиाрдУं рдХा рд╕ंрдХрд▓рди рднी рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ै।

рдкрд░рдд-рджрд░-рдкрд░рдд рдЖрдЗрдиा рджिрдЦाрддी рдХрд╣ाрдиिрдпों рдХा рд╕ंрдЧ्рд░рд╣: рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдирд╣ीं рд╣ै рдк्рд░ेрдо

рд╕рдоीрдХ्рд╖рдХ: рджिрдиेрд╢ рдкाрдардХ ‘рд╢рд╢ि’

28, рд╕ाрд░ंрдЧ рд╡िрд╣ाрд░, рдордеुрд░ा-6; рдЪрд▓рднाрд╖: +91 941 272 7361; рдИрдоेрд▓: drdinesh57@gmail.com


рдкुрд╕्рддрдХ: рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдирд╣ीं рд╣ै рдк्рд░ेрдо (рдХрд╣ाрдиी рд╕ंрдЧ्рд░рд╣)

рд▓ेрдЦрдХ: рд░ाрдЬрдЧोрдкाрд▓ рд╕िंрд╣ рд╡рд░्рдоा
рдкृрд╖्рда: 118
рдоूрд▓्рдп: ₹ 260.00 рд░ुрдкрдпे
рдк्рд░рдХाрд╢рди рд╡рд░्рд╖: рд╕िрддрдо्рдмрд░ 2020
рдк्рд░рдХाрд╢рдХ: рд╢ुрднрджा рдмुрдХ्рд╕, рд╕ाрд╣िрдмाрдмाрдж-201005
ISBN: 978-81-945745-8-3
--------------------------------------------------------------------------

рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рд╡ рдХрд╣ाрдиी рд▓ेрдЦрди рдФрд░ рдкрдд्рд░рдХाрд░िрддा рджोрдиों рд╣ी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдк्рд░рд╡ीрдг рд░ाрдЬрдЧोрдкाрд▓ рд╕िंрд╣ рд╡рд░्рдоा рдХी рдкाँрдЪрд╡ी рдкुрд╕्рддрдХ рдХा рдиाрдо рд╣ै -‘рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдирд╣ीं рд╣ै рдк्рд░ेрдо’। рдЗрд╕рд╕े рдкूрд░्рд╡ рдЖрдкрдХी рдЬीрд╡рдиी рдкрд░рдХ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ -‘рдмेрдЧрдо рд╕рдорд░ू рдХा рд╕рдЪ’  рддрдеा ‘360 рдбिрдЧ्рд░ी рдХा рдк्рд░ेрдо’ рдХा рдк्рд░рдХाрд╢рди рд╣ो рдЪुрдХा рд╣ै рдФрд░ рджो рдкुрд╕्рддрдХें -‘рджुрд╕्рд╕ाрд╣рд╕ी рдЬॉрд░्рдЬ рдеॉрдорд╕ рдпाрдиि рд╣ाँрд╕ी рдХा рд░ाрдЬा’ рддрдеा ‘рдЧोрд░ों рдХा рджुрд╕्рд╕ाрд╣рд╕’ рдЕрднी рдк्рд░рдХाрд╢рди рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдоें рд╣ैं।
рдкрдд्рд░рдХाрд░िрддा рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдЖрдкрдиे рдХेрди्рдж्рд░ рдПрд╡ं рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рд╕рд░рдХाрд░ рд╣ी рдирд╣ीं рдЙрдж्рдпोрдЧ рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдФрд░ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдХे рдк्рд░рдХाрд╢рдиों рдоें рднी рд╕ंрдкाрджрди, рдк्рд░рдХाрд╢рди рдФрд░ рдЬрдирд╕рдо्рдкрд░्рдХ рдХे рджाрдпिрдд्рд╡ों рдХा рдХрдИ рд╡рд░्рд╖ рддрдХ рдиिрд╖्рдаाрдкूрд░्рд╡рдХ рдиिрд░्рд╡рд╣рди рдХिрдпा рд╣ै।
‘рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдирд╣ीं рд╣ै рдк्рд░ेрдо’ рдХрд╣ाрдиी рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдоें рдХुрд▓ рдЧ्рдпाрд░рд╣ рдХрд╣ाрдиिрдпों рдХा рд╕рдоाрд╡ेрд╢ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХी рдкрд╣рд▓ी рдХрд╣ाрдиी рдХा рд╢ीрд░्рд╖рдХ рд╣ै-‘рдЫुрдЯрдХी’। рдЬैрд╕े рджुрдХाрдиों рдкрд░ рдпा рд╣ोрдЯрд▓ों рдкрд░ рдХाрдо рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдЫोрдЯे рд▓реЬрдХे рдХा рдХुрдЫ рднी рдиाрдо рд╣ो рд╕рдм рдЙрд╕े рдЫोрдЯू рд╣ी рдкुрдХाрд░рддे рд╣ैं рд╡ैрд╕े рд╣ी рдоाрдеुрд░ рд╕ाрд╣рдм рдХे рдШрд░ рдХाрдо рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рд▓реЬрдХी рднी рдЫुрдЯрдХी рд╣ै। рдЧрд░ीрдм рдХा рдЬрдм рд╕рд╣ाрд░ा рдЯूрдЯ рдЬाрддा рд╣ै рддो рдЕрди्рдпोрди्рдпाрд╢्рд░िрдд рд╣ो рдЬाрдиा рдЙрд╕рдХी рд╡िрд╡рд╢рддा рд╣ै। рдкिрддा рдХी рдЕрдиाрдпाрд╕ рдоृрдд्рдпु рдиे рдЫुрдЯрдХी рдХो рднी рдоाрдеुрд░ рд╕ाрд╣рдм рдХी рдХृрдкा рдкрд░ рдЖрд╢्рд░िрдд рдХрд░ рджिрдпा। рдоाрдеुрд░ рд╕ाрд╣рдм рдХी рдХोрдаी рдХे рдПрдХ рдХोрдиे рдоें рд░рд╣рддे рд╣ुрдП рд╡рд╣ рдЕрдкрдиी рдоाँ рдФрд░ рдЫोрдЯे рднाрдИ рдХे рд╕ाрде рд╕ुрдмрд╣ рдЬाрдЧрдиे рд╕े рд░ाрдд 12 рдмрдЬे рддрдХ рдХोрдаी рдХे рд╡िрднिрди्рди рдХाрд░्рдпों рдоें рд▓рдЧी рд░рд╣рддी। рдаंрдб рд╕े рдиिрдоोрдиिрдпा рд╣ुрдЖ рддो рдоाрдеुрд░ рд╕ाрд╣рдм рдиे рдХिрд╕ी рдЕрдЪ्рдЫे рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рдЙрд╕рдХा рдЗрд▓ाрдЬ рдХрд░ाрдиा рднी рдЬрд░ूрд░ी рдирд╣ीं рд╕рдордЭा рдФрд░ рд╕рд░рдХाрд░ी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рдЙрд╕рдиे рджрдо рддोреЬ рджिрдпा। рдХрд╣ाрдиीрдХाрд░ рдиे рдЫुрдЯрдХी рдХे рдмрд╣ाрдиे рдЙрди рд╕рднी рд╕ंрд╡ेрджрдирд╣ीрди рдзрдиाрдв्рдпों рдХो рдиिрд░्рд╡рд╕्рдд्рд░ рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै рдЬो рд╕рдо्рдмрди्рдзों рдФрд░ рдоाрдирд╡рддा рдХो рддाрдХ рдкрд░ рд░рдЦрдХрд░ рдзрдиोрдкाрд░्рдЬрди рдХो рд╣ी рд╕рдм рдХुрдЫ рд╕рдордЭрддे рд╣ैं рдФрд░ рдЧрд░ीрдм рдХा рд╢ोрд╖рдг рдЬिрдирдХी рдиिрдпрддि рдмрди рдЪुрдХी рд╣ै।

‘рди рдЬाрдиे рдХ्рдпा рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै рдпрд╣ рд░िрд╢्рддा’ рд╢ीрд░्рд╖рдХ рд╣ै рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХी рджूрд╕рд░ी рдХрд╣ाрдиी рдХा। рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдХी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЙрдкрд▓рдм्рдзि рд╣ी рдХрд╣िрдП рдЗрд╕े рдХि рдЖрдЬ рдЕрдкрдиे рдорди рдХी рд░िрдХ्рддि рдХो рднрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдлेрд╕рдмुрдХ рдФрд░ рдоैрд╕ेрди्рдЬрд░ рдмрд╣ुрдд рд╕рд╣ाрдпрдХ рд╕िрдж्рдз рд╣ो рд░рд╣े рд╣ैं। рд░ाрдд्рд░ि рджрд╕ рдмрдЬे рд╕े рдк्рд░ाрддः рдХे рддीрди-рдЪाрд░ рдмрдЬे рддрдХ рдЬैрд╕े рдирдпे рдоिрдд्рд░ों рдХी рддрд▓ाрд╢ рдХा рдмाрдЬाрд░ рд▓рдЧрддा рд╣ै рдФрд░ рдл्рд░ैंрдб рд░िрдХ्рд╡ैрд╕्рдЯ рдПрд╕ेрдк्рдЯ рдХрд░рддे рд╣ी рдЕрдзिрдХांрд╢рддः рдЕрдкрдиे рдорди рдХे рдХुрдд्рд╕िрдд рд╡िрдХाрд░ों рдХो рдХ्рд░िрдпाрд░ूрдк рджेрдиे рдоें рдЕрдкрдиी рд╕рдо्рдкूрд░्рдг рдКрд░्рдЬा рд▓рдЧा рджेрддे рд╣ैं। рдЗрд╕ рдХाрд░्рдп рдоें рдиाрд░ी рдЬाрддि рдпा рдХрд╣िрдП рдХि рдн्рд░рдоिрдд рдирд╡рдпौрд╡рдиाрдПँ рднी рдкीрдЫे рдирд╣ीं। рдЪाрд▓рдмाрдЬी, рдлрд░ेрдм рдФрд░ рдм्рд▓ैрдХрдоेрд▓िंрдЧ рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдкैрд╕ा рдРंрдардиे рдХा рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп рднी рдЗрд╕ рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЕрдкрдиे рдкूрд░्рдг рдпौрд╡рди рдкрд░ рд╣ै рддो рдХुрдЫ рдЕрдкрдиे рдЖंрддрд░िрдХ рднाрд╡ों рдХी рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдЬीрд╡рди рдХा рд╕ुрдЦ рддрд▓ाрд╢рдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рднी рдХрд░рддे рдирдЬрд░ рдЖрддे рд╣ैं।

рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХी рдХрд╣ाрдиी-‘рди рдЬाрдиे рдХ्рдпा рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै рдпрд╣ рд░िрд╢्рддा’  рднी рдПрдХ рдРрд╕ी рд╣ी рдиाрд░ी рдХी рдХрд╣ाрдиी рд╣ै рдЬो рдЕрдкрдиे рдЬीрд╡рди рдХी рдХрдЯुрддा рдФрд░ рд╕्рд╡рдкोрд╖िрдд рд░ीрддेрдкрди рдХो рдлेрд╕рдмुрдХिрдпा рдкुрд░ुрд╖ рдоिрдд्рд░ों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рднрд░рдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░рддी рдирдЬрд░ рдЖрддी рд╣ै। 

рджिрдиेрд╢ рдкाрдардХ ‘рд╢рд╢ि’
‘‘рдзीрд░े-рдзीрд░े рдоैं рд╕рдордЭ рдкा рд░рд╣ा рдеा । рдЙрд╕рдХी рд░рд╣рд╕्рдпрдордп рдЬिंрджрдЧी рдХे рдПрдХाрдХीрдкрди рдХी рдкрд░рддें рдЦुрд▓рддी рдЬा рд░рд╣ी рдеीं। (рдкृрд╖्рда-24)
рдХрд╣ाрдиी рдХी рдиाрдпिрдХा рдоाрдзुрд░ी рдПрдХ рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдоें рдк्рд░ोрдлेрд╕рд░ рд╣ै рдХिрди्рддु рдк्рд░ेрдо рд╡िрд╡ाрд╣ рдХे рдмाрдж рдкрддि рдж्рд╡ाрд░ा рдЙрд╕рдХा рдХрд╡िрддा рд▓िрдЦрдиे рдХा рд╡िрд░ोрдз рдХिрдпा рдЬाрдиा рдЙрд╕े рдХुंрдаिрдд рдХрд░рддा рд╣ै рдЬिрд╕рдХी рднाрд╡ाрд╡्рдпрдХ्рддि рдпрджा-рдХрджा рд╡рд╣ рдлेрд╕рдмुрдХ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдХрд░рддी рд╣ै рдФрд░ рдлेрдЬрдмुрдХ рдкрд░ рдЬुреЬे рдЕрдирдЬाрдиे рдкुрд░ुрд╖ рдоिрдд्рд░ рдХो рдЕрдкрдиी рдХुंрдаा рдХे рдХुрдЫ рдЕंрд╢ рдк्рд░рдХрдЯ рдХрд░, рдЕрдирдЬाрдиी рдорд░ीрдЪिрдХा рдоें рдЬीрддी рд╣ै। 
‘‘рдХृрд╖ рд╕े рд╡िрд╡ाрд╣ рддो рд╣ो рдЧрдпा, рдкрд░ рд╡рд╣ рдЪाрд╣рддे рд╣ुрдП рднी рдЙрд╕рдХे рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдкрд░िрд╡ाрд░, рдкेрд░ैрдг्рдЯ्рд╕ рддрдеा рдЕрди्рдп рд░िрд╢्рддेрджाрд░ों рд╕े рддाрд▓рдоेрд▓ рдирд╣ीं рдмिрдаा рдкाрдИ рдеी।’’(рдкृрд╖्рда-30)

рдЗрд╕ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдоें рдПрдХ рдРрд╕ी рднी рдХрд╣ाрдиी рд╣ै рдЬो рдкूрд░ी рдХी рдкूрд░ी рдкрдд्рд░ рд╡िрдзा рдоें рд▓िрдЦी рдЧрдИ рд╣ै। рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рддाрд░ीрдЦों рдоें рдкрддि рдж्рд╡ाрд░ा рдкрдд्рдиी рдХो рд▓िрдЦे рдЧрдпे рдиौ рдкрдд्рд░ рдЗрд╕рдоें рд░рдЦे рдЧрдпे рд╣ैं। рд╣рд░ рдкрдд्рд░ рдЬीрд╡рди рдХा рдлрд▓рд╕рдлा рдХрд╣рддे рд╣ुрдП। рддीрди рджिрд╕рдо्рдмрд░ 2001 рдХे рдкрдд्рд░ рдоें рдкौрдзों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╡िрджेрд╢ों рдоें рд░рд╣ рд░рд╣ी рд╡рд░्рддрдоाрди рдпुрдЧ рдХी рд╕ंрддрддि рдХे рд╕्рд╡ाрд░्рдердкूрд░्рдг рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдХो рдФрд░ рдоाँ рдХे рдзैрд░्рдп рдХो рдХрд╣ाрдиीрдХाрд░ рдиे рдкрд░ोрдХ्рд╖ рд░ूрдк рд╕े рдЬिрд╕ рдмाрд░ीрдХी рд╕े рдЗंрдЧिрдд рдХिрдпा рд╣ै, рд╡рд╣ рдк्рд░рд╢ंрд╕рдиीрдп рд╣ै।
‘‘рди рдЬाрдиे рддुрдо рдХैрд╕े рдоैрдиेрдЬ рдХрд░рддी рд╣ो рдЗрди рд╕ैрдХреЬों рдкौрдзों рдХो рдФрд░ рджेрдЦрддे-рджेрдЦрддे рдХुрдЫ рддो рдкेреЬ рдмрдирдХрд░ рдкрд▓्рд▓рд╡िрдд рд╣ो рдЧрдпे рд╣ैं। рдЕрдм рдЙрди्рд╣ें рди рдоेрд░ी рдпाрдж рдЖрддी рд╣ै рдФрд░ рд╢ाрдпрдж рди рддुрдо्рд╣ाрд░ी। рдмрд╣ुрдд рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░ рдЬो рд╣ो рдЧрдпे рд╣ैं।’’(рдкृрд╖्рда-37)
рдХोрд░्рдЯ-рдХрдЪрд╣рд░ी рдоें рд╕ाрд▓ो-рд╕ाрд▓ рд▓рдЯрдХрддे рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓े рдоुрдХрдж्рджрдоों рдХी рдкीреЬा рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХी рдХрд╣ाрдиी-‘‘рдоुрдЬрд░िрдо рд╣ाрдЬिрд░ рд╣ो’’ рдоें рддो рдк्рд░ेрдо рдХा рдиाрдЯрдХ рд░рдЪрдиे рд╡ाрд▓े рдк्рд░ेрдо рдоें рдЕंрдзे рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ों рдХो рдХैрд╕ी рдкрд░ाрдЬрдп рджेрддे рд╣ैं рдХрд╣ाрдиी - ‘‘16 рдк्рд░ेрдо рдкрдд्рд░’’ рдХो рдкреЭрдХрд░ рдЕрдиुрдоाрди рд▓рдЧाрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।
‘‘рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдирд╣ीं рд╣ै рдк्рд░ेрдо’’ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХी рдЫрдард╡ीं рдФрд░ рд╢ीрд░्рд╖рдХ рдХрд╣ाрдиी рд╣ै। рд╡рд░्рддрдоाрди рд╢िрдХ्рд╖ा рдФрд░ рд╕ंрдЪाрд░ рдХ्рд░ाрди्рддि рдиे рдиाрд░ी рдЬाрддि рдХी рд╕ोрдЪ рдХो рдХिрддрдиा рдмрджрд▓ा рд╣ै рдЬो рдЕрдм рдкрддि-рдкрдд्рдиी рдХे рд╕рдо्рдмрди्рдз рдХो рдЬрди्рдо-рдЬрди्рдоाрди्рддрд░ рдХा рд░िрд╢्рддा рди рдоाрдирдХрд░ рдХ्рд╖рдгिрдХ рдоौрдЬ-рдорд╕्рддी рдХा рд╕ाрдзрди рд╕рдордЭрдиे рдФрд░ рдпेрди-рдХेрди-рдк्рд░рдХाрд░ेрдг рдЙрд╕े рднुрдиाрдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░рддी рдирдЬрд░ рдЖрдиे рд▓рдЧी рд╣ै। рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рдЕрдкрдиे рдЖрдк рдХो рдЕрддि рдЖрдзुрдиिрдХ рд╕рдордЭрдиे рд╡ाрд▓े рдпुрд╡рдХ-рдпुрд╡рддिрдпों рдХे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдорд░्рдпाрджाрдУं рдХो рдзрддा рдмрддाрддे рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдФрд░  рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рдк्рд░ेрдо рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ों рдХे рдпрдеाрд░्рде рдХा рдЖрдИрдиा рджिрдЦाрддी рдирдЬрд░ рдЖрддी рд╣ै рдпрд╣ рдХрд╣ाрдиी ।
‘‘рд╕्рдоाрд░्рдЯрдлोрди рдФрд░ рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ рдЬैрд╕ी рдЙрди्рдирдд рддрдХрдиीрдХों рдХी рдИрдЬाрдж рдФрд░ рдЙрдирдХी рд╡्рдпाрдкрдХ рдЙрдкрд▓рдм्рдзрддा рд╕े рд╕्рдд्рд░ी-рдкुрд░ुрд╖ рдХे рд╕рдо्рдмрди्рдзों рдХी рдкुрдирд░्рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рдж्рд░ुрддрдЧрддि рд╕े рд╕рд░рд▓ीрдХृрдд рд╣ो рдЧрдИ рд╣ै।
рджेрдЦрддे рд╣ी рджेрдЦрддे рдЬрдоाрдиा рдмрджрд▓ рдЧрдпा рд╣ै-рдкूрд░ा рдХा рдкूрд░ा, рддो рдк्рд░ेрдо рдХी рдЬрдЧрд╣ рд╡्рдпाрдкाрд░ рдФрд░ рдмाрдЬाрд░рд╡ाрдж рдХ्рдпों рди рд╣ाрд╡ी рд╣ो। рджेрд╣ рддो рди рдЬाрдиे рдХрдм рд╕े рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рд░рд╣ी рд╣ै, рдкुрд░ाрддрди рдХाрд▓ рдоें рднी। рдЕрдм рдЙрд╕рдХा рдЙрдШреЬा рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг рд╕ाрдордиे рдЖ рд░рд╣ा рд╣ै।’’(рдкृрд╖्рда-71)
‘‘рд╕рдЪ рд╣ै...рдЕрдкрдиे рд╣िрд╕्рд╕े рдХा рд╣िрд╕ाрдм рд╣рдоें рд╕्рд╡рдпं рд╣ी рдХрд░рдиा рдкреЬрддा рд╣ै।’’- рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХी рдЕрдЧрд▓ी рдХрд╣ाрдиी ‘‘рдк्рд░ाрд░рдм्рдз’’ рдХा рдпрд╣ рдЕंрддिрдо рд╡ाрдХ्рдп рдордиुрд╖्рдп рдХे рдЬीрд╡рди рдХी рдкूрд░ी рдкрд╣ेрд▓ी рдХा рд╣рд▓ рдк्рд░рддीрдд рд╣ोрддा рд╣ै। рдХрд╣ाрдиी рдХे рдиाрдпрдХ рдаाрдХुрд░ рдЕрдЬрдп рдк्рд░рддाрдк рд╕िंрд╣ рдкुрд▓िрд╕ рд╡िрднाрдЧ рдоें рдбिрдк्рдЯी рдПрд╕.рдкी. рдЕрдкрдиी рдХрдоाрдИ рджौрд▓рдд рд╕े рдЖрдЧрд░ा рдоें рд╢ाрдирджाрд░ рдХोрдаी рдмрдирд╡ाрдХрд░ рд░рд╣рддे рд╣ैं। рдмрд╣ुрдд рдХрдо рд▓ोрдЧ рд╣ोрддे рд╣ैं рдЬिрди्рд╣ें рдкрдж рд╕े рд╕ेрд╡ाрдиिрд╡ृрдд्рдд рд╣ो рдЬाрдиे рдХे рдмाрдж рд╕ंрддрддि рдХा рдкूрд░्рд╡рд╡рдд рд╕рдо्рдоाрди рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрддा рд╣ो рдлिрд░ рднी рдХुрдЫ рд▓ोрдЧ рдЙрд╕े рд╡्рдпрдХ्рдд рдирд╣ीं рдХрд░рддे। рдаाрдХुрд░ рд╕ाрд╣рдм рднी рдЗрд╕рдХे рдЕрдкрд╡ाрдж рдирд╣ीं-
‘‘рд░िрдЯाрдпрд░рдоेंрдЯ рдХे рдмाрдж рдЕрд╡рд╕ाрдж рдФрд░ рдШрд░ рдХे рд▓ोрдЧों рд╕े рддाрд▓рдоेрд▓ рди рдмैрдардиे рдХे рдХिрд╕्рд╕े рдЖрдо рд╣ोрддे рд╣ैं рд▓ेрдХिрди рдЙрдирд╕े рдоेрд░ी рдШрдиिрд╖्рдарддा рдоें рди рддो рдоैंрдиे рд╕्рд╡рдпं рдРрд╕ा рдХुрдЫ рджेрдЦा рдеा рдФрд░ рди рд╣ी рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрднी рдоुрдЭрд╕े рд╕ाрдЭा рдХिрдпा। рдХрднी рд╣рд▓्рдХा рд╕ा рдЧुрдмाрд░ рднी рдЙрдирдХे рдорди рдоें рдирд╣ीं рджिрдЦा। рдмाрд╡рдЬूрдж рдЙрд╕рдХे рдпрд╣ рднी рдЙрддрдиा рд╣ी рд╕рд╣ी рдеा рдХि рдХुрдЫ рддो рдеा рдЬो рдХрддрд░ा-рдХрддрд░ा рдЙрдирдХी рдЬिंрджрдЧी рдХो рдЦा рд░рд╣ा рдеा।’’(рдкृрд╖्рда-76)
рдлिрд╕рд▓ рдЬाрдиे рдХे рдХाрд░рдг рдЕрдЪाрдирдХ рдаाрдХुрд░ рд╕ाрд╣рдм рдХी рдоृрдд्рдпु рдЙрдкрд░ाрди्рдд рдЙрдирдХे рдмреЬे рдкुрдд्рд░ рдХा рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдХрд╣ाрдиीрдХाрд░ рдХो рдоाрдирдиे рдкрд░ рд╡िрд╡рд╢ рдХрд░рддा рд╣ै рдХि-
‘‘рд╕ंрд╕्рдХाрд░ों рдХा рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рд╕ाрде рдРрд╕ा рд╕рдо्рдмрди्рдз рд╣ै рдЬैрд╕ा рдЬрд▓ рдХा рдЬрдоीрди рдХे рд╕ाрде। рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рдХुрдЫ рд╕ंрд╕्рдХाрд░ рддो рдЙрд╕рдХे рдЕрдкрдиे рд╣ोрддे рд╣ैं। рд╣рдо рдЬीрд╡рди рдХो рдЙрд╕рдХी рдЧрд╣рд░ाрдИ рддрдХ рдЬाрдХрд░ рджेрдЦрддे рд╣ैं рддो рдмोрдз рд╣ोрддा рд╣ै рдХि рд╣рд░ рд╡्рдпрдХ्рддि рдЕंрддрддः рд╕ंрд╕्рдХाрд░ों рдХा рд╣ी рдПрдХ рдкुрддрд▓ा рд╣ै। рд╡्рдпрдХ्рддि рдПрдХ рдЬрди्рдо рдХा рдирд╣ीं, рдЬрди्рдо-рдЬрди्рдоाрди्рддрд░ рдХे рд╕ंрд╕्рдХाрд░ों рдХा рдкрд░िрдгाрдо рд╣ै।’’(рдкृрд╖्рда-80)
рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдиे рд╕्рдд्рд░ी-рдкुрд░ुрд╖ों рдХो рдЕंрддрд░ंрдЧ рд╕ंрд╡ाрдж рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рдиे рдХा рд╕рд╣рдЬ рдЕрд╡рд╕рд░ рдк्рд░рджाрди рдХिрдпा рд╣ै। рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХी рдЕрдЧрд▓ी рдХрд╣ाрдиी-‘‘рд▓ॉрдЧрдЖрдЙрдЯ’’ рдоें рдХрд╣ाрдиीрдХाрд░ рдиे рдлेрд╕рдмुрдХ рдЬैрд╕ी рдЖрднाрд╕ी рджुрдиिрдпा рдХे рдЖрднाрд╕ी рд░िрд╢्рддों рдФрд░ рдЙрд╕рд╕े рдоिрд▓рдиे рд╡ाрд▓े рд╕ुрдЦ рдХा рдмрд╣ुрдд рд╣ी рдЧрд╣рд░ाрдИ рд╕े рд╕рдЯीрдХ рд╡рд░्рдгрди рдХिрдпा рд╣ै-
‘‘рдлेрд╕рдмुрдХिрдпा рдЗрд╢्рдХ рдкреЬोрд╕ी рдХे рдШрд░ рдоें рдкрдХ рд░рд╣े рдЦाрдиे рдХे рдЬैрд╕ा рд╣ै, рдоिрд▓рддा рдХुрдЫ рдирд╣ीं, рдмрд╕ рдЦुрд╢рдмू рдЫाрдИ рд░рд╣рддी рд╣ै।’’(рдкृрд╖्рда-89)
рдХिрди्рд╣ीं рдкूрд░्рд╡ाрдЧ्рд░рд╣ों рдХे рд╡рд╢ीрднूрдд рд╕рдорд╕्рдд рдкुрд░ुрд╖ рдЬाрддि рдХे рдк्рд░рддि рдирдХाрд░ाрдд्рдордХ рд╕ोрдЪ рдмрдиा рд▓ेрдиा рдФрд░ рдлिрд░ рдЕрдкрдиे рдЬीрд╡рди рдХे рдЦोрдЦрд▓ेрдкрди рдХो рдврдХрдиे рдХे рд▓िрдП рдХृрдд्рд░िрдо рд╣ँрд╕ी рдФрд░ рдЫрдж्рдо рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдХे рд╕рд╣ाрд░े рдЬीрд╡рди рдЬीрдиे рдХो рд╡िрд╡рд╢ рд╣ोрдиा, рдХुрдЫ рдиाрд░िрдпों рдХा рд╕्рд╡рднाрд╡ рдмрди рдЬाрддा рд╣ै। рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХी рдХрд╣ाрдиी-‘рдзूрд▓ рдХी рдкрд░рдд’  рдХी рдиाрдпिрдХा рджिрд╡्рдпा рднी рдкुрд░ुрд╖ рдЬाрддि рдХे рдк्рд░рддि рдЕрдиेрдХ рдкूрд░्рд╡ाрдЧ्рд░рд╣ों рд╕े рдЧ्рд░рд╕िрдд рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рдЖрдЬीрд╡рди рдЕрд╡िрд╡ाрд╣िрдд рд░рд╣рддी рд╣ै рдФрд░ рдХ्рд▓ाрд╕ рд╡рди рдЕрдзिрдХाрд░ी рдХे рдкрдж рд╕े рд╕ेрд╡ाрдиिрд╡ृрдд्рддि рдХे рдмाрдж рднी  рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рд╕े рдЬुреЬрдХрд░ рдЕрдкрдиे рдЖрдк рдХो рд╡्рдпрд╕्рдд рд░рдЦрдиे рдХा рдЙрдкрдХ्рд░рдо рдХрд░рддी рд░рд╣рддी рд╣ै। 
‘‘рджूрд░ рд╕े рд╣ाрде рддाрдкрдиे рдФрд░ рдЦुрдж рдХो рдЬрд▓рддे рд╣ुрдП рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХрд░рдиे рдоें рдЬрдоीрди-рдЖрд╕рдоाрди рдХा рдЕрди्рддрд░ рд╣ै। ... рдлिрд░ рдЖрджрдоी рдХो рддो рдмрд╣ाрдиा рдЪाрд╣िрдП... рд╡рд╣ рдХुрдЫ рд╕рдордп рддрдХ рдк्рд░ेрдо рдХрд░рддा рд╣ै, рджрдпा рднी рджिрдЦा рд╕рдХрддा рд╣ै рдкрд░ рдЬीрд╡рди рднрд░ рди рдЕрдкрдиा рд╕рдХрддा рд╣ै рдФрд░ рди рдЕрдкрдиा рдмрдирдХрд░ рд░рд╣ рд╕рдХрддा рд╣ै। рдпрд╣ी рдоूрд▓ рдлрд░्рдХ рд╣ोрддा рд╣ै рд╕्рдд्рд░ी рдФрд░ рдкुрд░ुрд╖ рдХे рдмीрдЪ। рдХिрд╕ी рдХी рджрдпा рдкрд░ рдкूрд░ी рдЬिрди्рджрдЧी рдЬीрдиा рдкреЬे рдпрд╣ рдоेрд░े рд▓िрдП рд╕рдо्рднрд╡ рдирд╣ीं рдеा।(рдкृрд╖्рда-104)
рдХिрди्рддु рдкुрд░ुрд╖ рдЬाрддि рдХे рдк्рд░рддि рдЕрдиेрдХ рдкूрд░्рд╡ाрдЧ्рд░рд╣ों рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рдЧрдд 35 рд╕ाрд▓ рд╕े рдЕрдкрдиे рдкुрд░ुрд╖ рдоिрдд्рд░ рд╕े рдЬुреЬे рд░рд╣рдХрд░, рдЙрд╕рдХे рдЖрдЧрдорди рдкрд░ рдЙрд╕рдХी рдЖрд╡рднрдЧрдд рдХрд░ рджिрд▓ рдоें рд╕ुрдХूрди рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХрд░рддी рд╣ैं। рдХ्рдпा рдпрд╣ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдЙрдирдХे рдЕрди्рддрд░्рдорди рдХी рдкुрд░ुрд╖ рдЪाрд╣рдд рдХो рдк्рд░рдХрдЯ рдирд╣ीं рдХрд░рддा?
рд░ाрдЬрдЧोрдкाрд▓ рд╕िेрд╣ рд╡рд░्рдоा рдЬी рдиे рджिрд╡्рдпा рдХे рд░рд╣рди-рд╕рд╣рди, рдЦाрди-рдкाрди рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдЙрд╕рдХे рдЬीрд╡рди рдХे рдк्рд░рд╕ंрдЧों рдФрд░ рддрдоाрдо рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдХो рдмрд╣ुрдд рдмाрд░ीрдХी рд╕े рдмुрдирдХрд░ рдРрд╕ी рд╕рдорд╕्рдд рдиाрд░िрдпों рдХो рдЖрдЗрдиा рджिрдЦाрдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХिрдпा рд╣ै рдХрд╣ाрдиी ‘рдзूрд▓ рдХी рдкрд░рдд’ рдоें।
‘‘рдУ....рдиैंрд╕ी  рдУ!’’ рдХрд╣ाрдиी рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХी рдЖрдЦिрд░ी рдХрд╣ाрдиी рд╣ै рдЬो рдиैंрд╕ी рдФрд░ рд╡िрдХ्рдЯрд░ рдХी рдк्рд░ेрдо рдХрд╣ाрдиी рд╣ोрддे рд╣ुрдП рднी рдЬीрд╡рди рдХे рдЦुрд░рджрд░े рдпрдеाрд░्рде рдХा рджिрдЧ्рджрд░्рд╢рди рдХрд░ाрддी рд╣ै। рдХрд╣ाрдиी рдоें рд╕ंрд╡ेрджрдиा рдФрд░ рднाрд╡ुрдХрддा рдХे рддंрддुрдУं рдХा рдкूрд░्рдг рд╕рдоाрд╡ेрд╢ рд╣ै рдХिрди्рддु рд╡िрд╖рдо рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдоें рднी рдЬीрд╡рди рдХो рдЕрдкрдиे рддрд░рд╣ рд╕े рдЬीрдиे рдХी рдХрд▓ा рдХा рд╕ौрди्рджрд░्рдп рдЧреЭрдиे рдоें рдХрд╣ाрдиीрдХाрд░ рдХो рдорд╣ाрд░рдд рд╣ाрд╕िрд▓ рд╣ै। рдпрд╣ рдЬाрдирддे рд╣ुрдП рднी рдХि рдХैंрд╕рд░ рдХे рдХाрд░рдг рд╡िрдХ्рдЯрд░ рдХी рдЖрдпु рдоाрдд्рд░ рджो рдоाрд╣ рдмрдЪी рд╣ै рдиैंрд╕ी рд╡िрджेрд╢ рдоें рд░рд╣ рд░рд╣े рдЕрдкрдиे рдкुрдд्рд░-рдкुрдд्рд░ी рдХो рд╡ाрдкрд╕ рдЖрдиे рдХे рд▓िрдП рдХोрдИ рджрдмाрд╡ рдирд╣ीं рдмрдиाрддी рдФрд░ рд╡िрдХ्рдЯрд░ рдХे рдЕрд▓्рдк рдЬीрд╡рди рдоें рд░рд╕ рдШोрд▓рдиे рдХा рд╣рд░ рд╕рдо्рднрд╡ рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░рддी рд╣ै।
рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ рдЬो рднी рджेрдЦрддा рд╣ै рдФрд░ рдЕрдиुрднрд╡ рдХрд░рддा рд╣ै рдЙрд╕рдХा рдк्рд░рднाрд╡ рдиिрд╢्рдЪिрдд рд░ूрдк рд╕े рдЙрд╕рдХी рд░рдЪрдиाрдУं рдоें рдкрд░िрд▓рдХ्рд╖िрдд рд╣ोрддा рд╣ै। рд░ाрдЬрдЧोрдкाрд▓ рд╕िंрд╣ рд╡рд░्рдоा рдЬी рдиे рднी рдЕрдкрдиे рд╕рдШрди рдЕрдиुрднрд╡ рдФрд░ рдЕрдиुрднूрддिрдпों рдХा рдиिрдЪोреЬ рдпрд╣ाँ рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпा рд╣ै। рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХे рдк्рд░ाрдХ्рдерди рдоें рдбॉ. рд░рд╡ीрди्рдж्рд░ рдХाрдд्рдпाрдпрди рдЬी рдиे рд╕рдЪ рд╣ी рд▓िрдЦा рд╣ै рдХि-
‘‘рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХी рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рдЬीрд╡рди рдХी рд╕рд╣рдЬ рдЕрдиुрднूрддिрдпों рдФрд░ рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддिрдпों рд╕े рд╕рд╣рдЬ рдЙрдж्рднूрдд рд╣ैं। рдпे рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рд░ोрдЬрдорд░्рд░ा рдХी рдмेрдЪैрди рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рд╕рдЪ्рдЪाрдЗрдпों, рдХрдаोрд░ рдХ्рд░ूрд░рддाрдУं, рдЬрд░ूрд░рддों рдФрд░ рд╕рд╡ाрд▓ों рд╕े рд╣рдоें рд░ूрдмрд░ू рдХрд░ाрддी рд╣ैं।
рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХी рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдХрд╣ाрдиी рдкाрдардХ рдХो рд╕ोрдЪрдиे рдкрд░ рд╡िрд╡рд╢ рдХрд░рддी рд╣ै рдФрд░ рд╡рд░्рддрдоाрди рдпुрдЧ рдХी рдХुрд╕ंрдЧрддिрдпों рд╕े рд╕рдЪेрдд рднी рдХрд░рддी рдирдЬрд░ рдЖрддी рд╣ै। рдоुрдж्рд░рдг рдд्рд░ुрдЯिрд╣ीрди рдФрд░ рдЖрдХрд░्рд╖рдХ рд╣ै।
рд╣िрди्рджी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдЬрдЧрдд рдоें рдХрд╣ाрдиी рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ ‘рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдирд╣ीं рд╣ै рдк्рд░ेрдо’ рдХрд╣ाрдиी рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХा рднрд░рдкूрд░ рд╕्рд╡ाрдЧрдд рд╣ोрдЧा, рдРрд╕ा рд╕рд╣рдЬ рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд╣ै।

рдкुрд╕्рддрдХ-рд╕рдоीрдХ्рд╖ा: рдПрдХ рдмेрдЧрдо рдХे рд╕рдЪ рдХा рдЕрдиाрд╡рд░рдг

рд╕рдоीрдХ्рд╖рдХ: рдиिрдзि рдЕрдЧ्рд░рд╡ाрд▓


рдкुрд╕्рддрдХ: рдмेрдЧрдо рд╕рдорд░ू рдХा рд╕рдЪ
рд▓ेрдЦрдХ: рд░ाрдЬрдЧोрдкाрд▓ рд╕िंрд╣ рд╡рд░्рдоा
рдк्рд░рдХाрд╢рдХ: рд╕ंрд╡ाрдж рдк्рд░рдХाрд╢рди, рдоेрд░рда
рдоूрд▓्рдп: ₹ 300 рд░ुрдкрдпे


рд░ाрдЬрдЧोрдкाрд▓ рд╕िंрд╣ рд╡рд░्рдоा

рдоूрд▓ рд░ूрдк рд╕े рддुрд░्рдХी рдФрд░ рдлाрд░рд╕ी рд╢рдм्рдж  рдмेрдЧрдо рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рд╣рдоाрд░े рджेрд╢ рдоें рдХुрд▓ीрди рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХी рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдиिрд╢्рдЪिрдд рд░ूрдк рд╕े рдЕрднिрдЬाрдд्рдп рд╡рд░्рдЧ рдХी рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХो рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕्рдеिрддि рдоें рджрд░्рд╢ाрдиे рдХे рд▓िрдП рднी рдЗрд╕ рд╢рдм्рдж рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рд╣ोрддा рд╣ै рдЬрд╣ाँ рдЗрд╕рдХा рдЕрд░्рде ‘рд░ाрдиी’ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।

рд╕рд░рдзрдиा рдХी рдмेрдЧрдо рд╕рдорд░ू рдХे рдиाрдо рд╕े рд╡िрдЦ्рдпाрдд рд╣ुрдИ рдлрд░рдЬाрдиा рдЗрд╕ рдкрд░िрднाрд╖ा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдиिрд╢्рдЪिрдд рд░ूрдк рд╕े рдХुрд▓ीрди рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХी рди рдеी, рдкрд░ рдЙрд╕рдиे рдЕрдкрдиे рдХो рдмेрдЧрдо рдХрд╣рд▓ाрдиे рдХा рдЬो рд╣рдХ рдХрдоाрдпा рд╡рд╣ рдПрдХ ‘рдлрд░्рд╢ рд╕े рдЕрд░्рд╢’ рддрдХ рдХी рдПрдХ рдЪрдордд्рдХाрд░िрдХ рдХрд╣ाрдиी рд╕े рдХрдо рдирд╣ीं рд╣ै।

рд▓рдЧрднрдЧ рдкौрдиे рддीрд╕ рд╕ौ рдкृрд╖्рдаों рдоें рд▓िрдЦी рдпрд╣ рдЙрд╕ рдирд░्рддрдХी рдХी рдХрд╣ाрдиी рд╣ै рдЬिрд╕рдиे рдЕрдкрдиे рд░ूрдк, рдЪाрддुрд░्рдп, рд╢ौрд░्рдп рдФрд░ рдХूрдЯрдиीрддि рд╕े рдЕрдЯ्рдаाрд╡рди рд╕ाрд▓ рддрдХ рд╕рд░рдзрдиा рдкрд░ рд░ाрдЬ рдХрд░ рджुрдиिрдпा рдХो рд╡िрд╕्рдоिрдд рдХिрдпा। рдлрд░рдЬाрдиा рд╕े рдмेрдЧрдо рд╕рдорд░ू рдмрдиी рдЗрд╕ рдмाрд▓ा рдХी рд╕рдЪ्рдЪी рдХрд╣ाрдиी рдоें рд╕рдм рдХुрдЫ рд╣ै- рдпुрдж्рдз, рд░ाрдЬрдиीрддि-рдХूрдЯрдиीрддि рд╣ै, рддो рдк्рд░ेрдо рднी рд╣ै, рд╖рдб्рдпंрдд्рд░ рднी, рд╢ाрд▓ीрдирддा, рд╕ंрд╢рдп, рдФрд░ рдиिрд░्рдордорддा рднी। рдЗрд╕рдХे рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдЗрд╕рдоें рдЬो рдирд╣ीं рд╣ै рд╡рд╣ рддрдоाрдо рджेрд╕ी-рд╡िрджेрд╢ी рд▓ेрдЦрдХों рдж्рд╡ाрд░ा рдЙрд╕рдХे рдЪрд░िрдд्рд░ рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЧреЭे рдХिрд╕्рд╕े- рдХिрдо्рд╡рджंрддिрдпों рдХा рдПрдХ рдЦोрдЦрд▓ा рд╕ंрд╕ाрд░। 

рд╕рд░рдзрдиा рдХी рдЗрд╕ рдмेрдЧрдо рд╕рдорд░ू рдиे 85  рд╕ाрд▓ рдХी рдЙрдо्рд░ рддрдХ рд░ाрдЬ рдХрд░ рдЬो рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд░рдЪा, рд╡рд╣ рд╡ाрдХрдИ рдоेंрдЕрдж्рд╡िрддीрдп рд╣ै। рдЦाрд╕рдХрд░ рдЙрд╕ рджौрд░ рдоें рдЬрдм рднाрд░рдд рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рдХुрдЪрдХ्рд░, рд╕ाрдЬिрд╢ें, рд╖рдб्рдпंрдд्рд░ рдФрд░ рд▓ूрдЯрдкाрдЯ рдЖрдо рдмाрдд рдеी। рдЦुрдж рд░ाрдЬा рдФрд░ рдмाрджрд╢ाрд╣ рд╣ी рдирд╣ीं рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдеा। рд╣рд░ рдХोрдИ рдХिрд╕ी рди рдХिрд╕ी рдХे рд╡िрд░ुрдж्рдз рд╕ाреЫिрд╢ рдХрд░ рд░рд╣ा рдеा। рдХोрдИ рд╕рд░рдХाрд░ рдРрд╕ी рди рдеी, рдЬो рд╕्рдеिрд░ рдХрд╣ी рдЬा рд╕рдХे। рдпрд╣ाँ рддрдХ рдХि рдм्рд░िрдЯिрд╢рд░्рд╕ рднी - рди рдЙрдирдХा рдХрд▓ेрдХ्рдЯрд░, рди рдХрдо्рдкрдиी рди рдЙрдирдХी рд╕ेрдиा। рдордЧрд░ рдмाреЫाрд░ рдХी рдЪाрд╣рдд рдЙрди्рд╣ें рдпрд╣ाँ рд░ोрдХे рдеी।

рдиिрдзि рдЕрдЧ्рд░рд╡ाрд▓
рдПрдХ рдРрд╕े рдХाрд▓ рдоें рдХिрд╕ी рд╢рдХ्рддि рдХा рдмाрд░-рдмाрд░ рдЕрдкрдиी рд░िрдпाрд╕рдд рдмрдЪाрдиा рдФрд░ рд╕рдд्рддा рд╕ंрддुрд▓рди рдмрдиाрдпे рд░рдЦрдиा рдЖрд╕ाрди рдирд╣ीं рдеा, рдЦाрд╕рдХрд░ рдЙрд╕ рд░ाрдиी рдХा, рдЬिрд╕рдХा рдХोрдИ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдирд╣ीं, рдХोрдИ рдЕрддीрдд рдирд╣ीं рдФрд░ рдХोрдИ рднी рд╕्рдеिрд░ рднрд╡िрд╖्рдп рдирд╣ीं। рдХрдм рд╡рд╣ рд░ाрдЬрдорд╣рд▓ рд╕े рдиिрдХрд▓ рдХрд░ рдлिрд░ рдХोрдаे рдкрд░ рдЪрд▓ी рдЬाрдПрдЧी, рдЗрд╕ рдмाрдмрдд рднी рдХोрдИ рдиिрд╢्рдЪिंрддрддा рдирд╣ीं। рдордЧрд░ рдпрд╣ рдмेрдЧрдо рдХी рдмुрдж्рдзि рд╣ी рдеी, рдЬिрд╕рдХे рдмूрддे рд╡рд╣ рдХोрдаे рд╕े рдиिрдХрд▓ рдХрд░ рдЗрддрдиी рдмреЬी рдорд▓िрдХा рдмрдиी। рдпрдХीрдирди рдмेрдЧрдо рд╕рдорд░ू рдХो рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рдпाрдж рд░рдЦрдиा рдЪाрд╣िрдП, рдкрд░ рдЙрд╕ рджौрд░ рдХे рджрд╕्рддाрд╡ेреЫ рдмेрдЧрдо рдХे рдмाрд░े рдоें рдмрд╣ुрдд рдХुрдЫ рдирд╣ीं рдмрддाрддे। рдпрд╣ рджुрд░्рднाрдЧ्рдп рд╣ी рдХрд╣ा рдЬाрдПрдЧा, рдХि рдмेрдЧрдо рд╕рдорд░ू рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд▓िрдЦрдиे рдоें рдХिрд╕ी рдиे рд░ुрдЪि рдирд╣ीं рджिрдЦाрдИ। рдоेрдбрд╡ेрд▓ рдФрд░ рдоुрдЧрд▓ों рдХा рдкрддрди рд▓िрдЦрдиे рд╡ाрд▓ों рдиे рднी рдмेрдЧрдо рдХो рд╡िрд╕्рдоृрдд рдХрд░ рджिрдпा। рдРрд╕े рд╕рдордп рдоें рдЕрдЧрд░ рдмेрдЧрдо рд╕рдорд░ू рдХा рд╕рдЪ рдмрддाрдиे рдХो рдХोрдИ рд▓ेрдЦрдХ рдЖрддुрд░ рджिрдЦे, рддो рдЙрд╕рдХे рдк्рд░рдпाрд╕ рдХी рднूрд░ि-рднूрд░ि рдк्рд░рд╢ंрд╕ा рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдП। рдпрд╣ी рдмाрдд рдЗрд╕ рдкुрд╕्рддрдХ рдХी рдк्рд░рд╕्рддाрд╡рдиा рд▓िрдЦрддे рд╣ुрдП рдЬрдирд╕рдд्рддा рдФрд░ рдЕрдорд░ рдЙрдЬाрд▓ा рдЬैрд╕े рд╕рдоाрдЪाрд░рдкрдд्рд░ों рдХे рдкूрд░्рд╡ рд╕рдо्рдкाрджрдХ рд╢ंрднूрдиाрде рд╢ुрдХ्рд▓ рдЬी рдиे рднी рдХрд╣ी рд╣ै।

рдпрд╣ рдФрд░ рднी рдЕрдж्рднुрдд рд╣ै рдХि рдпрд╣ рд▓ेрдЦрдХ рдХी рдкрд╣рд▓ी рдкुрд╕्рддрдХ рд╣ै, рд╢ाрдпрдж рдЗрд╕ीрд▓िрдпे рдЙрд╕े рдЙрди्рд╣ोंрдиे рднрд░рдкूрд░ рд╕рдордп рддो рджिрдпा рд╣ी рд╣ै, рд╣рд░ рддрде्рдп рдФрд░ рдШрдЯрдиा рдХो рд╢ोрдзрдкूрд░्рдг рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдкрд░рдЦा рд╣ै। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕рдЪ рд╣ी рдХрд╣ा рд╣ै рдХि рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХे рддрде्рдп рд╢ाрд╢्рд╡рдд, рдкूрдЬ्рдп рдФрд░ рд╢्рд▓ाрдШ्рдп рд╣ोрддे рд╣ैं, рдкрд░ рдХिрд╕ी рдХे рдЪрд░िрдд्рд░ рдХा рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдЬрдирд╢्рд░ुрддिрдпों рдФрд░ рдкूрд░्рд╡ाрдЧ्рд░рд╣ों рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рди рдХрд░ рдЙрд╕рдХे рдЬीрд╡рдирд╡ृрдд्рдд рд╕े рдЙрдкрдЬी рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХрддा рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рд╣ी рдХिрдпा рдЬाрдП рддो рдмेрд╣рддрд░ рд╣ोрддा рд╣ै। рд╕्рд╡рдпं рд▓ेрдЦрдХ рдиे рдЗрд╕ рд╕िрдж्рдзांрдд рдХा рдз्рдпाрди рднी рд░рдЦा рд╣ै। рдкुрд╕्рддрдХ рдХा рдЖрд╡рд░рдг рдЖрдХрд░्рд╖рдХ рд╣ै, рднूрдоिрдХा рдФрд░ рдк्рд░рд╕्рддाрд╡рдиा рдФрд░ рднी рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ा рдЬрдЧाрддी рд╣ै, рд╕ाрдордЧ्рд░ी рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рд╢ोрдзрдкрд░рдХ рд╣ै, рдЬो рдЙрдирд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣рд░ рдк्рд░рд╢्рди рдХा рдЙрдд्рддрд░ рджेрддी рд╣ै। рдкुрд╕्рддрдХ рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддा рд╡рд╣ рдкрд░िрд╢िрд╖्рдЯ рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рдмेрдЧрдо рд╕рдорд░ू рдкрд░ рдЖрдпे рдЕрди्рдп рдк्рд░рдХाрд╢рдиों рдХे рд╡िрд╖рдп рдоें рдПрдХ рдРрд╕ा рдЖрд▓ेрдЦ рд╣ै, рдЬो рдмрд╣ुрдд рдХुрдЫ рдмрддाрддा рд╣ै।

рдоाрдд्рд░ “рдЪाрд▓ीрд╕ рд╕ाрд▓ा рдФрд░рддें” рд╣ी рдирд╣ीं рд╣ैं рдЗрди рдХрд╡िрддाрдУं рдоें!

рдХрд╡िрддा рд╕ंрдЧ्рд░рд╣: рдЪाрд▓ीрд╕ рд╕ाрд▓ा рдФрд░рддें
рдЕंрдЬू рд╢рд░्рдоा 
рд╕рдо्рдкрд░्рдХ: anjuvsharma2011@gmail.com
рдк्рд░рдХाрд╢рдХ: рдЕрдзिрдХрд░рдг рдк्рд░рдХाрд╢рди, рджिрд▓्рд▓ी
рдкृрд╖्рда: 112
рд╕рдЬिрд▓्рдж (рд╣ाрд░्рдб рдмाрдЙंрдб) рдоूрд▓्рдп: ₹ 335 (рдЫूрдЯ рдХे рдмाрдж ₹ 280)
рдкेрдкрд░рдмैрдХ рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг рдоूрд▓्рдп: ₹ 150/-

рд╕рдоीрдХ्рд╖ा: рд░ाрдЬрдЧोрдкाрд▓ рд╕िंрд╣ рд╡рд░्рдоा

рдЕंрдЬू рд╢рд░्рдоा рдХो рдоैं рдПрдХ рдХрд╣ाрдиीрдХाрд░ рдХे рд░ूрдк рдоें рдкрд╣рд▓े рд╕े рдЬाрдирддा рдеा। рдЙрдирдХी рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддी рд╣ैं рдоुрдЭे। рдлिрд░, “рджрд╕्рддрдХ” рд╕ाрд╣िрдд्рдп рд╕рдоूрд╣ рдХी рдПрдбрдоिрди рдХे рдиाрддे рднी рдкрд░िрдЪрдп рд╣ुрдЖ, рдкрд░ “рдЪाрд▓ीрд╕ рд╕ाрд▓ा рдФрд░рддें” рдкुрд╕्рддрдХ рдХे рдк्рд░рдХाрд╢рди рдХी рдЦрдмрд░ рд╕े рдкрд╣рд▓े рдЙрдирдХी рдХрд╡िрддाрдУं рд╕े рдоेрд░ा рдХोрдИ рдкрд░िрдЪрдп рдирд╣ीं рдеा, рдпрд╣ рдоाрдирдиे рдоें рдоुрдЭे рдХोрдИ рдЕрд╕рд╣рдЬрддा рдирд╣ीं рд╣ै। рд╣ाрд▓ांрдХि рдоुрдЭे рдЕрдм рдкрддा рдЪрд▓ा рдХि рдЕंрдЬू рдЙрд╕ी рд╢िрдж्рджрдд рд╕े рдХрд╡िрддाрдпेँ рднी рд▓िрдЦрддी рд░рд╣ी рд╣ैं, рдЬैрд╕े рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рдФрд░ рд▓ेрдЦ рддрдеा рд░िрдкोрд░्рдЯें рдЖрджि рд▓िрдЦрддी рдЖрдИ рд╣ैं। рдЙрдирдХा рдПрдХ рдХрд╡िрддा рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ ‘рдХрд▓्рдкрдиाрдУं рд╕े рдкрд░े рдХा рд╕рдордп’ рд╡рд░्рд╖ 2014 рдоें рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ो рдЪुрдХा рд╣ै।

рдЖрдЬ рдЗрди рдкрдЪाрд╕ рдХрд╡िрддाрдУं рдХे рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХी рдк्рд░рддि рдЬрдм рдк्рд░рдХाрд╢рдХ рдХे рдкाрд╕ рд╕े рдоुрдЭे рдоिрд▓ी, рддो рдердХे рд╣ोрдиे рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рддुрд░ंрдд рдкрдврдиे рдХा рдоोрд╣ рдирд╣ीं рдЫोреЬ рдкाрдпा। рджрд░рдЕрд╕рд▓ рдоैं рдЗрд╕े 21 рдЬुрд▓ाрдИ рдпा рдЙрд╕рд╕े рдкूрд░्рд╡ рд╣ी рдЪाрд╣рддा рдеा, рддाрдХि рдЗрд╕рдХे рд▓ोрдХाрд░्рдкрдг рдХे рдЖрд╕рдкाрд╕ рд╣ी рдЕрдкрдиी рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рджे рд╕рдХूँ, рдкрд░ рдХिрди्рд╣ीं рдХाрд░рдгों рд╕े рдк्рд░рддि рдк्рд░ाрдк्рдд рди рд╣ो рд╕рдХी, рдЗрд╕рд▓िрдП рдпрд╣ рд╕рдо्рднрд╡ рдирд╣ीं рд╣ो рд╕рдХा।

рдпрд╣ рдкрдЪाрд╕ рдХрд╡िрддाрдПँ  рдкрдврдХрд░ рдЖрдк рдЕंрдЬू рд╢рд░्рдоा рдХी рд░рдЪрдиाрдзрд░्рдоिрддा рд╕े рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рд╕्рд╡рдпं рдХो рд╕рдо्рдмрдж्рдз рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдлिрд░ рднूрдоिрдХा рдоें рдЕрдоिрддाрдн рдоिрд╢्рд░ рдЬी рдиे рднी рдмрд╣ुрдд рд╕ाрдлрдЧोрдИ рд╕े рдЙрд╕ рдЕंрдЬू рд╢рд░्рдоा рд╕े рд╣рдоें рдкрд░िрдЪिрдд рдХрд░ा рджिрдпा рд╣ै рдЬो рдЙрдирдХे рд╣ी рд╢рдм्рджों рдоें, “рдпрд╣ाँ рдкрд░ рдорд╣реЫ рд░рд╕्рдо рдЕрджाрдпрдЧी рдпा рдорд╣рдЬ рдХुрдЫ рдЬुрдорд▓ों рдоें рд╕्рдд्рд░ी рд╡िрдорд░्рд╢ рдирд╣ीं рдЖрддा рдпा рдлैрд╢рди рдХे рддौрд░ рдкрд░ рдирд╣ीं рдЖрддा рдмрд▓्рдХि рд╡рд╣ рд╕рд╣рдЬрддा рд╕े рдЙрдирдХी рдЬीрд╡рди рд╢ैрд▓ी рд╕े рд╣ोрддा рд╣ुрдЖ рдХрд╡िрддा рдоें рдЖрддा рд╣ै।”

рдЕंрдЬू рдХा рд╕्рдд्рд░ी рд╡िрдорд░्рд╢ рд╕рд╣рдЬрддा рд╕े рдЙрдкрдЬी рд╣ुрдИ рдЙрдирдХी рдЗрд╕ рд╡िрд╖рдп рдкрд░ рдПрдХ рдРрд╕ी рдЪिंрддा рд╣ै, рдЬो рдЖрдкрдХी рдФрд░ рд╣рдо рд╕рдм рдХी рд╣ै, рдФрд░ рдЬिрд╕े рд╡рд╣ рд╕्рд╡рдпं рдмेрдмाрдХ рддрд░ीрдХे рд╕े рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХрд░рддी рд╣ैं, рдЬрдм рд╡े рдХрд╣рддी рд╣ैं,


рд░ाрдЬрдЧोрдкाрд▓ рд╕िंрд╣ рд╡рд░्рдоा
“рдЗрди рдЕрд▓рд╕ाрдИ рдЖँрдЦों рдиे
рд░ाрдд рднрд░ рдЬाрдЧ рдХрд░ рдЦрд░ीрджे рд╣ैं
рдХुрдЫ рдмंрдЬाрд░ा рд╕рдкрдиे
рд╕ैрд▓ूрди рд╕े рдкोрд╕्рдЯрдкों рдХी рдЧрдпी
рдЙрдо्рдоीрджें рдЙрдлाрди рдкрд░ рд╣ैं
рдХि рдкूрд░े рд╣ोрдиे рдХा рдпрд╣ी рд╡рдХ्рдд
рддрдп рд╣ुрдЖ рд╣ोрдЧा рд╢ाрдпрдж…”

рдФрд░ рджूрд╕рд░ी рдХрд╡िрддा рдоें рд╡рд╣ рд▓िрдЦрддी рд╣ैं,

“рдиाрдоाрд▓ूрдо рд╕ी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╕े
рдЭुрдХрдиे рд▓рдЧे рдЙрд╕рдХे рдиाрдЬुрдХ рдХंрдзे
рдПрдХ рд╣ी рдкрд▓ рдоें рд╣ो рдЧрдИ рд╣ै
рд╡ो рдХिрддрдиी рд╕рдпाрдиी
рдФрд░ рд╕рдордЭрджाрд░
рдЖрдЬ рд╕ुрдмрд╣ рд╣ी рдПрдХ рд▓реЬрдХी
рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рд░рдЬрд╕्рд╡рд▓ा рд╣ुрдИ рд╣ै”

рдХрд╡िрддा рдХ्рдпा рд╣ै, рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рд╡рд╣ рдХрд╣рддी рд╣ैं,

“рдХोрдИ рддो рдмрддाрдпे,
рдХैрд╕े рдЬाрдиूं рдХि рдпे рдХрд╣ाрдиिрдпां
рдХिрд╕ рд░ेрдЧिрд╕्рддाрди рдХी рдк्рдпाрд╕ рд╣ैं,
рдХрднी рдкूрд░ी рдХ्рдпों рдирд╣ीं рд╣ोрддीं?
рдпे рдХिрд╕ рдм्рд░рд╣्рдоांрдб рдХा рдЫोрд░ рд╣ै,
рдХि рдЬिрд╕рдХी рдпाрдд्рд░ा рдЕрдиंрдд, рдиिрд╕्рд╕ीрдо, рдиिрд░ंрддрд░ рд╣ै…”

рджрд░рдЕрд╕рд▓ рдпрд╣ рдПрдХ рд▓рдо्рдмी рдХрд╡िрддा рд╣ै рдЬो рдХрд╡िрддा рдФрд░ рдХрд╣ाрдиी рдХे рдмीрдЪ рдХे рдлрд░्рдХ рдХो рд░ेрдЦांрдХिрдд рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдпूँ рд╕िрдордЯрддी рд╣ै…

“рдЬाрдиे рдХ्рдпूँ рд▓рдЧрддा рд╣ै
рдХрд╡िрддा рдФрд░ рдХрд╣ाрдиी рджोрдиों рдоें рд╕ौрддिрдпा рдбाрд╣ рд╣ै,
рджोрдиों рдХो рд╣ी рдЪाрд╣िрдП рдХрд▓рдо рдХा рдмрд▓рдо-рд░ंрдЧрд░рд╕िрдпा
рдФрд░ рдЗрдирдХी рдХрд▓рдо рдоेрд░ी рд░ाрддों рдХी рд▓ोрд░ी рд╣ै…”

рдЖрдо рдЖрджрдоी рдХी рд╡्рдпрдеा рдХो рдкрд░िрднाрд╖िрдд рдХрд░рддी рд╣ुрдИ рд╡рд╣ рдХрд╣рддी рд╣ैं,

“рдоेрд░ा рдЪेрд╣рд░ा рдоिрд▓рддा рд╣ै рдмुрдж्рдз рд╕े
рдФрд░ рд╣рд░ рдмाрд░ рджांрд╡ рдкрд░ рд▓рдЧрддी рд╣ै
рдоेрд░ी рд╣ी рдиिрд░्рд▓िрдк्рддрддा
рдоैं рдЧांрдзी-рд╕ा рдоाрдирд╡ीрдпрддा рдХा рдкुрдЬाрд░ी рд╣ूँ
рдмाрд░-рдмाрд░ рдЙрдаाрддा рд╣ूँ рдЕрд╣िंрд╕ा рдХा рд╢्рд╡ेрдд рдз्рд╡рдЬ
рдлिрд░ рднी рдХाрддिрд▓ों рдХे рд╣ाрде рдХрдкोрдд-рд╕ा рдлреЬрдлреЬाрддा рд╣ूँ…”

рдФрд░ рдЗрд╕ рдХрд╡िрддा рдХे рдЕंрдд рдоें,

“рдЬाрдиे рджो рдоुрдЭे,
рдоुрдЭे рдХ्рдпा рд▓ेрдиा рддुрдо्рд╣ाрд░े рдЕрд▓्рд▓ाрд╣ рдФрд░ рд░ाрдо рд╕े,
рдЪрд▓े рдЬाрдУ, рдоैं рдХрд▓ рдЗंрддреЫाрд░ рдоें рд╣ूँ рдирдИ рд╕ुрдмрд╣ рдХे,
рдЬाрдУ, рдХि рдоुрдЭे рдХुрдЫ рджेрд░ рд╕ोрдиा рд╣ै …”

рдзрд░्рдо рдкрд░ рдЕंрдЬू рдХी рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рднी рдорди рдХो рд╕्рдкрд░्рд╢ рдХрд░рддी рд╣ै рдЬрдм рд╡рд╣ рд▓िрдЦрддी рд╣ैं,

“рдЬाрдирд╡рд░ рджीрди рд╕े рдиाрд╡ाрдХिрдл рдеे
рдХिрд╕ी рдиे рд╕िрдЦाрдпा рд╣ी рдирд╣ीं
рди рднौंрдХрдиे рдХी рдХोрдИ рдмोрд▓ी рд╣ुрдИ
рди рдоिрдоिрдпाрдиे рдХा рдХोрдИ рдзрд░्рдо
рдХूंрдХрдиे, рдЪрд╣рдЪрд╣ाрдиे, рд╣िрдирд╣िрдиाрдиे рддрдХ рдХी рднाрд╖ा
рдЕрдирдЬाрди рд░рд╣ी рдзрд░्рдо рдХी рдкाрдмंрджी рд╕े”

рдкुрд╕्рддрдХ рдХा рдиाрдо рднрд▓े рд╣ी “рдЪाрд▓ीрд╕ рд╕ाрд▓ा рдФрд░рддें” рд╣ो рдкрд░ рд▓ेрдЦिрдХा рдХी рдЪिंрддा рд╢рдм्рджों рдоें рд▓िрдкрдЯी рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддिрдпों, рдзрд░्рдо рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рдХे рдорддрднेрджों, рдоाँ, рд╡ैрд▓ेंрдЯाрдЗрди рдбे, рдпा рдлिрд░ рдлेрдХ рдЖрдИ рдбी рдФрд░ рдЕрдЪ्рдЫे рджिрдиों рдХी рдЙрдо्рдоीрджों рдХे рд▓िрдП рднी рд╣ै। рд╕рднी рдХрд╡िрддाрдПँ рдЕрдкрдиे рдЖрд╕рдкाрд╕ рдХे рдкрд░िрд╡ेрд╢ рд╕े рдЙрдкрдЬी рд╣ैं, рдФрд░ рдЖрдо рднाрд╖ा рдоें рд▓िрдЦी рдЧрдИ рд╣ैं। рдЕंрдЬू рдиे рднाрд░ी рднрд░рдХрдо рдФрд░ рдХ्рд▓िрд╖्рдЯ рд╢рдм्рджों рдХे рдЙрдкрдпोрдЧ рд╕े рдкрд░рд╣ेреЫ рдХिрдпा рд╣ै, рдпрд╣ рдЙрдирдХी рдХрд╡िрддाрдУं рдХा рдПрдХ рдк्рд░рдмрд▓ рдкрдХ्рд╖ рд╣ै। рдкрд░рди्рддु рд╣िंрджी рдХрд╡िрддाрдУं рдоें рдЬिрд╕ рдмрд╣ुрддाрдпрдд рд╕े рдЕंрдЧ्рд░ेреЫी рдХे рд╢рдм्рджों рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै, рд╡рд╣ рдЕрдЦрд░рддा рд╣ै।

рдпрджि рдЖрдк рднी рдоेрд░ी рддрд░рд╣ рдЕंрдЬू рд╢рд░्рдоा рдХो рдПрдХ рдмेрд╣рддрд░ рдХрд╡िрдпिрдд्рд░ी рдХे рд░ूрдк рдоें рдЬाрдирдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं, рддो рдЖрдкрдХे рдЕंрддрд░्рдорди рдХो рд╕्рдкрд░्рд╢ рдХрд░рдиे рдпोрдЧ्рдп рдЙрдирдХी рдмेрд╣рддрд░ рд░рдЪрдиाрдпें рдкрдврдиे рдХो рдоिрд▓ рд╕рдХрддी рд╣ैं। рдЙрдирдХे рдЗрд╕ рдХाрд╡्рдп рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХो рдкрдврдиे рдХी рдПрдХ рддाрдд्рдХाрд▓िрдХ рд╣ाрдиि рднी рдоुрдЭे рд╣ुрдИ, рдкрд░ рдоैं рдоैं рдЙрд╕े рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рд░ूрдк рд╕े рдПрдХ рд▓ाрдн рднी рдХрд╣ рд╕рдХрддा рд╣ूँ। рдоैंрдиे рдЕрдкрдиी рдЪुрдиींрджा рдХрд╡िрддाрдУं рдХे рдк्рд░рдХाрд╢рди рдХी рдкांрдбुрд▓िрдкि рддैрдпाрд░ рдХी рдеी। рдкрд░, рдЕрдм рдЙрдирдХी рдХрд╡िрддाрдПँ рдкреЭрдХрд░ рдоुрдЭे рдЕрдкрдиी рдХрд╡िрддाрдПँ рдмिрд▓рдХुрд▓ рд╕ाрдзाрд░рдг рдФрд░ рдмрдЪрдХाрдиी рд▓рдЧ рд░рд╣ी рд╣ैं। рдоेрд░े рд╕्рд╡рдпं рдХे рд╡िрдЪाрд░ рд╕े рдЙрди рдкрд░ рдлिрд░ рд╕े рдХाрдлी рдХाрдо рдХिрдпे рдЬाрдиे рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै। рдЙрдирдХी рдпрд╣ рдкुрд╕्рддрдХ рдоेрд░े рд▓िрдП рд╕ंрджрд░्рдн рдХा рдХाрдо рдХрд░ेрдЧी।

рд░ाрдЬрдЧोрдкाрд▓ рд╕िंрд╣ рд╡рд░्рдоा

рдкрдд्рд░рдХाрд░िрддा рддрдеा рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рд╕्рдиाрддрдХोрдд्рддрд░ рд╢िрдХ्рд╖ा।

рдХेंрдж्рд░ рдПрд╡рдо рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рд╕рд░рдХाрд░ рдоें рд╡िрднिрди्рди рдоंрдд्рд░ाрд▓рдпों рдоें рдк्рд░рдХाрд╢рди, рдк्рд░рдЪाрд░ рдФрд░ рдЬрдирд╕ंрдкрд░्рдХ рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ рд╡рд░िрд╖्рда рдкрджों рдкрд░ рдХाрд░्рдп рдХрд░рдиे рдХा рдЕрдиुрднрд╡।

рдкाँрдЪ рд╡рд░्рд╖ рддрдХ рдк्рд░рджेрд╢ рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ рдкрдд्рд░िрдХा “рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢” рдХा рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд╕рдо्рдкाрджрди. рдЗрд╕рд╕े рдкूрд░्рд╡ рдЙрдж्рдпोрдЧ рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рддрдеा рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп, рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдоें рднी рд╕рдо्рдкाрджрди рдХा рдЕрдиुрднрд╡।

рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рдЖрдЧрд░ा, рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдоें рдиिрд╡ाрд╕рд░рдд। рд╡िрднिрди्рди рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдоाрдЪाрд░рдкрдд्рд░ों, рдкрдд्рд░िрдХाрдУं, рдЖрдХाрд╢рд╡ाрдгी рдФрд░ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдоीрдбिрдпा рдоें рд╣िंрджी рдФрд░ рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рднाрд╖ा рдоें рд▓ेрдЦрди рдФрд░ рдк्рд░рдХाрд╢рди рддрдеा рд╕рдо्рдкाрджрди рдХा рд╡ृрд╣рдж рдЕрдиुрднрд╡। рд▓рдЧрднрдЧ 800 рд▓ेрдЦ рдЖрджि рдк्рд░рдХाрд╢िрдд। рдХрд╡िрддा, рдХрд╣ाрдиी рддрдеा рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╡ рдЕрди्рдп рд╡िрд╡िрдз рд╡िрд╖рдпों рдкрд░ рд╣िंрджी рдФрд░ рдЕंрдЧ्рд░ेреЫी рдоें рд▓ेрдЦрди।
рд╕рдо्рдкрд░्рдХ: рдл्рд▓ैрдЯ рдиंрдмрд░ - 103, рд░ीрдЧेрд▓ рд░ेрдЬीрдбेंрд╕ी, рдЖрдЧрд░ा рдПрди्рдХ्рд▓ेрд╡, рдХाрдоाрдпрдиी рд╣ॉрд╕्рдкिрдЯрд▓ рдХे рдкीрдЫे, рд╕िрдХंрджрд░ा, рдЖрдЧрд░ा - 282007 (рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢)
рдЪрд▓рднाрд╖: +91 989 774 1150;  рдИрдоेрд▓: rgsverma.home@gmail.com

рджो рдХрд╡िрддाрдПँ: рд░ाрдЬрдЧोрдкाрд▓ рд╕िंрд╣ рд╡рд░्рдоा

рд░ाрдЬрдЧोрдкाрд▓ рд╕िंрд╣ рд╡рд░्рдоा

рд╕्рдд्рд░िрдпोрдЪिрдд рд╣ोрдиा рдиैрд╕рд░्рдЧिрдХ рд╣ै рдХ्рдпा?

рдПрдХ рдорд╣ाрди рд╡िрдЪाрд░рдХ рдиे рдХрд╣ा рдеा,
'рд╕्рдд्рд░ी рдкैрджा рд╣ोрддी рдирд╣ीं...
рдмрдиाрдИ рдЬाрддी рд╣ै'.
рдЙрд╕рдоें рдбाрд▓े рдЬाрддे рд╣ैं рдХुрдЫ рддрдд्рдд्рд╡,
рдЬो рдХрд░рддे рд╣ैं рдЙрд╕े рдкुрд░ुрд╖ों рд╕े рднिрди्рди
рдЬैрд╕े рд╕्рдиेрд╣िрд▓ рдк्рд░рдХृрддि,
рдк्рд░рдлुрд▓्рд▓рддा рдХा рдЖрд╡рд░рдг,
рдХрд░ुрдгा рдХी рджेрд╡ी,
рд╢िрд╢ुрд╡рдд рд╕рд╣рдЬрддा,
рд╕ंрд╡ेрджрдиाрдУं рдХी рдЕрдиुрднूрддिрдпाँ,
рдордзुрд░рднाрд╖िрдгी,
рд╕рджैрд╡ рдКрд╖्рдоिрдд рд╡ рдКрд░्рдЬिрдд,
рдиैрд╕рд░्рдЧिрдХ рд░ूрдк,
рд╕рдордЭрджाрд░ рднी рд╣ो рд╡рд╣ рд╕्рд╡рдпं,
рджूрд╕рд░ों рдХा рд╕рдордЭे рдорди,
рд╕рд╣реЫрд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ी рд╣ो,
рдФрд░ рд╣ो рджрдпाрд▓ु,
рдХрд░ рд╕рдХे рдиिःрд╕्рд╡ाрд░्рде рд╕рдорд░्рдкрдг,
рджेрдХрд░ рддिрд▓ांрдЬрд▓ि
рд╕्рд╡рдпं рдХी рднाрд╡рдиाрдУं рдХी!

рдФрд░ рдХैрд╕े рд╣ोрддे рд╣ैं рд╣рдо рдкुрд░ुрд╖...
рдЖрдХ्рд░ाрдордХрддा рд╣ोрддा рдкрд╣рд▓ा рд▓рдХ्рд╖рдг,
рдорд╣рдд्рдд्рд╡ाрдХांрдХ्рд╖ी рднी рд╣ोрддे,
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдХрд░рддे рдкрд╣рд▓े,
рдлिрд░ рдкрдд्рддे рдЕрдкрдиे рдЦोрд▓рддे,
рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдзा рдоें рдЦो рджेрддे,
рди рдЬाрдиे рдХिрддрдиी рджिрди-рд░ाрддें,
рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░ рдЦुрдж рдХो рд╕рдордЭрддे,
рд╢ाрд╕рдХ рднी рд╕्рд╡рдпं рдмрди рдЬाрддे,
рдХрд░рддे рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рджाрдпрд░े,
рдЦुрдж рд╣ी рдоाрдирдХ рдмрдиा рдбाрд▓рддे!

рджैрд╣िрдХ рд╡िрд╡िрдзрддा рд╕े рдк्рд░рдмрд▓ рд╣ै рд╕्рдд्рд░ी
рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдЕрд╕्рдоिрддा рднी рд╣ै
рдЕрд░्рдердкूрд░्рдг рдЙрд╕рдХे рд▓िрдП,
рд╕्рдд्рд░ीрдд्рд╡ рдХा рдкुрдирд░्рдЬीрд╡рди
рдХрд╣ीं рдмрджрд▓ рди рджे
рд╕्рдд्рд░िрдпोрдЪिрдд рд╣ोрдиे рдХी
рдХुрдЫ рдкрд░िрднाрд╖ाрдПँ,
рдмрд╣ुрдд рд╕ंрднрд╡ рд╣ै
рдХि рдкुрд░ुрд╖ोрдЪिрдд рдЧुрдг
рд╣ों рдЬाрдПँ рдиिрд╖ेрдЪिрдд
рдЙрд╕рдХी рднी рдХोрдЦ рдоें,
рдлिрд░ рджेрдЦрдиा рддुрдо рдХि
рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдХा рд╕ंрдХрдЯ
рдХिрд╕ рдкрд░ рдЖрддा рд╣ै,
рд╕िрд░्рдл рдоुрдЦ्рдпрдзाрд░ा рдоें
рдЪाрд╣рддी рд╣ै рдЖрдиा рд╡рд╣ рднी
рд╣реШ рд╣ै рдЬो рдЙрд╕рдХा,
рди рдШрд░ рдХा рдЕрд▓ंрдХाрд░ рд╣ै
рдФрд░ рди рдк्рд░ाрдг рдк्рд░рддिрд╖्рдаिрдд рджेрд╡ी,
рдЧрд░ рд╣ोрддी рд╡рд╣ рдРрд╕ी рд╣ी
рддो рдХ्рдпूँ рдирд╣ीं рдмрди рд╕рдХी
рдПрдХ рдкрд╣рдЪाрди рдЙрд╕рдХी,
рдХрдм рддрдХ рд╕рд╣рддी рд░рд╣े рд╡рд╣
рдПрдХ рдкुрд░ाрдиा... рдЕрдирдХрд╣ा рджрд░्рдж
рдФрд░ рдЬिрдпे рд╕िрд░्рдл рддुрдо्рд╣ाрд░ा рдорди,
рд╕्рдд्рд░ी рд╣ै рд╡рд╣… рддрднी рдХाрд░рдг рд╣ैं
рдЧрд░्рд╡िрдд рд╣ोрдиे рдХे рдЙрд╕рдХे рдкाрд╕!

0000

рд╕्рдд्рд░ी рд╣ोрдиा…

рд╕्рдд्рд░ी рд╣ोрдиा рд╕рд░рд▓ рд╣ै…
рдн्рд░ूрдг рдоें рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рд╣ोрддा рд╣ै
рдЙрд╕рдХा рдЬрди्рдордиा…
рдЬैрд╕े рдЧрдгिрдд рдХे рдХिрд╕ी
рдк्рд░рд╢्рди рдХा рдЙрдд्рддрд░ рд╣ोрддा рд╣ै
рдЙрддрдиा рд╣ी рд╕рдЯीрдХ।

рдХोрдИ рджेрд╢ рд╣ो,
рд╣ो рдЪाрд╣े рдХोрдИ рджрд░рд╡ेрд╢,
рд╕्рдд्рд░ीрдЧрдд рдордЬрдмूрд░िрдпाँ,
рдПрдХ рд╕ी рд╣ी рд╣ोрддी рд╣ैं,
рдХुрдЫ рдЬाрдиा-рдкрд╣рдЪाрдиा рд╕ा
рдкрд░िрд╕्рдеिрдЧрдд рдЖрд╡рд░рдг
рдкрд╣рдирддी рд╣ै рд╡рд╣,
рдоुрдЦрд░рддा рдХрдо рднाрддी рд╣ै рдЙрд╕े,
рдкिрддृрд╕рдд्рддाрдд्рдордХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдоें,
рдХुрдЫ рднрдп, рдХुрдЫ рд╕ंрд╢рдп рднी рд╣ै
рдЫिрдкा рд╣ुрдЖ рдХрд╣ीं рдЧрд╣рди,
рдХि рдЙрд╕рдХी рднाрд╡рдиाрдУं рдХा
рд╣ो рди рд░рд╣ा рд╣ो рджोрд╣рди,
рдЕрдирдЬाрдиे рдоें рд╣ी,
рдЗрд╕рд▓िрдП,
рд╡рд╣ рд╕рддрд░्рдХ рд╣ोрддी рд╣ै,
рд╣рд░ рдХ्рд╖рдг, рд╣рдоेрд╢ा।

рдЧрд╣рди рдиींрдж рдоें рднी,
рдХрдм рд╣ुрдИ рдЕрд▓рдЧ рд╡рд╣
рджेрд╣ рдХी рд╡िрдбрдо्рдмрдиाрдУं рд╕े,
рдПрдХ рдкрд░िрдзि рдоें,
рд░рд╣рдиा рд╣ी рд╣ै рдЙрд╕े
рдФрд░ рдЙрд╕ рдкрд░िрд╡ेрд╢ рдХे рднीрддрд░
рдПрдХ рдФрд░ рдЦिंрдЪा рд╣ै рдШेрд░ा...
рд▓рдХ्рд╖्рдордг рд░ेрдЦाрдУं рдХा,
рди рдЬाрдиे рдХिрддрдиी рд░ेрдЦाрдПँ,
рд░ेрдЦाрдУं рдХे рднीрддрд░ рд░ेрдЦाрдПँ,
рдЬंрдЬाрд▓ рдЙрдирдХा,
рдЬो рдХाрдЯрддी рд╣ैं рдХрднी-рдХрднी
рдПрдХ рджूрд╕рд░े рдХो рднी,
рдХрдм рддрдм рд╣ोрдЧा,
рджोрд╣рди рдЙрд╕рдХी рднाрд╡рдиाрдУं рдХा
рдХौрди рдЬाрдиे।

рдпрд╣ рдЬाрдирдиा рдкрд░्рдпाрдк्рдд рд╣ै рдХि,
рд╕рдд्рдп рдХा рджрд░्рдкрдг рд╣ै рд╡рд╣,
рдиैрд╕рд░्рдЧिрдХ рд╕рдо्рдмрди्рдзों рдХी
рдмाрдирдЧी рд╣ै рд╡рд╣,
рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡िрдХृрддिрдпों рд╕े рдкрд░े,
рдЕрдиुрдкрдо рд╕ंрд░рдЪрдиा рд╣ै...
рдпрд╣ рдЬिрди्рджрдЧी рдирд╣ीं рдЪुрдиी,
рдЙрд╕рдиे рд╕्рд╡рдпं,
рдкрд░рди्рддु рдЙрд╕ рдкрде рдХो,
рдЖрд▓ोрдХिрдд рдХिрдпा рд╣ै
рдЕрдкрдиी рд░ौрд╢рдиिрдпों рд╕े рд╣ी
рдЙрд╕рдиे рд╢िрдж्рджрдд рд╕े।

рд╣рд░ рджिрди… рд╣рд░ рд╕рд╡ेрд░े
рдлिрд░ рд╕े рдКрд░्рдЬिрдд рд╣ोрддी рд╣ै рд╡рд╣,
рджिрди рднрд░ рдХी
рдЕंрддрд╣ीрди рдпाрдд्рд░ाрдУं рдХे рд▓िрдП,
рдЕрдкрдиे рдкреЬाрд╡ рд╕े
рдЧंрддрд╡्рдп рдХी рдУрд░,
рдЪрд▓рддे рд╣ी рдЬाрдиा рд╣ै рдЙрд╕े
рдЗрд╕ рдЕрдиंрдд рдпाрдд्рд░ा рдоें!