Showing posts with label 202410H. Show all posts
Showing posts with label 202410H. Show all posts

рдХрд╣ाрдиी: рдХुрд╣рд░ा

рджीрдкрдХ рд╢рд░्рдоा

- рджीрдкрдХ рд╢рд░्рдоा

“рдоाँ рдХैрд╕ी рд▓рдЧीं?” рд░ेрд╡рддी рдоेрд░े рдкрд░िрд╡ाрд░ рд╕े рдЖрдЬ рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рдоिрд▓ी рд╣ै।
   “рдЕрд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдФрд░ рдХिрд╕ी рдЕрд╕्рдлुрдЯ рджрдмाрд╡ рд╕े рдЧ्рд░рд╕्рдд,” рдХिрд╕ी рдХो рднी рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рдоिрд▓рдиे рдХे рдмाрдж рдЙрд╕ рдХा рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдФрд░ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рдХрд░рдиे рдХो рддрдд्рдкрд░ рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓ी рд░ेрд╡рддी рддрдд्рдХाрд▓ рд╢ुрд░ू рд╣ो рд▓ी рд╣ै, “рдЕ рдЯिрдкीрдХрд▓ рдкीрдкрд▓ рдк्рд▓ीрдЬ़рд░। рдПрдХ рдаेрда рдирдоूрдиा। рддुрдо्рд╣ाрд░े рдкिрддा рдФрд░ рдЙрди рдХे рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХे рд╕рднी рд╕рджрд╕्рдпों рдХो рдк्рд░рд╕рди्рди рд░рдЦрдиे рдХे рд╡ाрд╕्рддे рдЕрдкрдиे рдХो рдмिрдЫाрддी рд╣ुрдИ, рдПрдХ рджाрд╕, рдПрдХ рджрд░рдмाрд░ी рдХी рднांрддि।”
   рд╣рдоाрд░े рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдкрд░िрд╡ाрд░ рдоें рджाрджी рд╣ैं। рддीрди рдЕрдирдм्рдпाрд╣ी рдмुрдЖ рд╣ैं। рдмрдб़ी рдмुрдЖ рдПрдХ рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕ंрд╕्рдеाрди рдоें рдбिрдк्рдЯी рдбाрдпрд░ेрдХ्рдЯрд░ рд╣ैं। рдоंрдЭрд▓ी рдмुрдЖ рдиिрдЬी рдПрдХ рд╕ंрдЧीрдд рд╕ंрд╕्рдеा рдоें рдЧाрдпрди рд╕िрдЦाрддी рд╣ैं рдФрд░ рдмрд╣ुрдд рд╕ुंрджрд░ рдЧाрддी рднी рд╣ैं।рдФрд░ рдЫोрдЯी рдмुрдЖ  рдоेрд░े рдкिрддा рдХी рднांрддि рднाрд░рддीрдп рд░ाрдЬрд╕्рд╡ рд╕ेрд╡ा рдХे рдЕрди्рддрд░्рдЧрдд рдПрдХ рдЖрдпрдХрд░ рдЕрдзिрдХाрд░ी рд╣ैं। рд╡рд░िрд╖्рдарддा рдоें рдоेрд░े рдкिрддा рд╕े рдЪाрд░ рд╕ाрд▓ рдЖрдЧे।
   “рдпрд╣ рдоाँ рдХा рд╡िрдирдп рднाрд╡ рд╣ै,” рдоैं рдЙрдмрд▓ рдЧрдпा, “рдЙрди рдХा рдмрдб़рдк्рдкрди। рддुрдо рдЬैрд╕ी ‘рдЖрдп рдПрдо рдЗрдиреЮ’,рдоुрдЭे рдХिрд╕ी рдХी рдкुрд╖्рдЯि рдирд╣ीं рдЪाрд╣िрдП  рдФрд░ ‘рдоी рдл़рд░्рд╕्рдЯ’,рдкрд╣рд▓े рдоैं, рдоें рдпрдХीрди рд░рдЦрдиे рд╡ाрд▓ी рд▓рдб़рдХिрдпाँ рд╡िрдирдпрд╢ीрд▓рддा рдЬैрд╕े рдЧुрдг рдХा рдоूрд▓्рдп рдирд╣ीं рдЖंрдХ рд╕рдХрддीं।”
   рдЗрди рджिрдиों рд╣рдо рджोрдиों рдмेंрдЧрд▓ुрд░ू рдХे рдиिрдо्рд╣ांрд╕ рдоें рдЕрдкрдиी рд╢ोрдз рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं। рд╡рд╣ рдоाрдирд╕िрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдоें рддрдеा рдоैं рддंрдд्рд░िрдХा рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдоें।
   “рдирд╣ीं рдоैं рдРрд╕ा рдирд╣ीं рдоाрдирддी। рдЕрднी рдХुрдЫ рд╣ी рджिрди рдкрд╣рд▓े рд╣рдоें рдмрддाрдпा рдЧрдпा рдХि рдоाрдирд╕िрдХ рджрдмाрд╡ рдХी рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпाрд╕्рд╡рд░ूрдк рдЬो рдл़ाрдЗрдЯ, рдл़्рд▓ाрдЗрдЯ, рдл़्рд░ीрдЬ़ (Fight flight freeze) рдХे рд╕ाрде рдЕрдм реЮॉрди (fawn) рдЖрди рдЬुрдб़ा рд╣ै рддो рдЗрди рдЬैрд╕े рд▓ोрдЧों рдХे рдХाрд░рдг рд╣ी, рдЬो рдЭрдЧрдб़рдиे рдпा рднाрдЧрдиे рдпा рдаिрдаुрд░рдиे рдХे рд╕्рдеाрди рдкрд░ рд▓рд▓्рд▓ो-рдЪрдк्рдкो рдХी рдпुрдХ्рддि рдк्рд░рдпोрдЧ рдоें рд▓ाрдпा рдХрд░рддे рд╣ैं। рдЕрдкрдиे рдХो рдмрдЪाрдП рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП, рдЕрдкрдиे рдХो рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП।”
    “рдЬिрд╕े рддुрдо рд▓рд▓्рд▓ो-рдЪрдк्рдкो рдХрд╣ рд░рд╣ी рд╣ो, рд╡рд╣ рдЙрдирдХा рдк्рд░ेрдорднाрд╡ рднी рддो рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै। рдоेрд░े рдоाрддा-рдкिрддा рдиे рдк्рд░ेрдо рд╡िрд╡ाрд╣ рдХिрдпा рдеा।”
    “рдХैрд╕े? рдХрдм? рдоैं рдЙрди рдХे рдмाрд░े рдоें рдпрд╣ рд╕рдм рдЬ़рд░ूрд░ рдЬाрдирдиा рдЪाрд╣ूंрдЧी,” рд░ेрд╡рддी рдЙрдд्рд╕ुрдХ рд╣ो рдЖрдпी рд╣ै।

2

    “рдоेрд░े рдкिрддा рд╕рди 1990 рдХे рдЙрди рджिрдиों рдоें рдоेрд░ी рдоाँ рд╕े рдоिрд▓े рдеे рдЬрдм рдмीрдЪ рдЕрдЧрд╕्рдд рдоें  рдк्рд░рдзाрди  рдоंрдд्рд░ी рд╡ी.рдкी. рд╕िंрд╣ рдж्рд╡ाрд░ा рдоंрдбрд▓ рдХрдоीрд╢рди рдХे рд╕ुрдЭाрд╡ рд▓ाрдЧू рдХрд░рдиे рдХी рдШोрд╖рдгा рдиे рдкूрд░े рджेрд╢ рдоें рдПрдХ рдЙрдЧ्рд░ рдЖंрджोрд▓рди рдЦрдб़ा рдХрд░ рджिрдпा рдеा। рд╡िрд╢ेрд╖рдХрд░ рд╕рд╡рд░्рдг рдЫाрдд्рд░ рдЗрд╕ рдмाрдд рдХा рд╕рдм рд╕े рдЬ़्рдпाрджा рд╡िрд░ोрдз рдХрд░ рд░рд╣े рдеे рдХि рд╕рд░рдХाрд░ी рдиौрдХрд░िрдпों рдоें рдкिрдЫрдб़े рд╡рд░्рдЧ рдХे рд▓िрдП рдЕрдм рд╕рдд्рддाрдИрд╕ рдк्рд░рддिрд╢рдд рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рд░рд╣ा рдХрд░ेрдЧा। рдЬो рджрд▓िрдд рдЬाрддि рд╡ рджрд▓िрдд рдЬрдирдЬाрддि рдХो рдкрд╣рд▓े рд╣ी рд╕े рдоिрд▓ рд░рд╣े рд╕ाрдв़े рдмाрдЗрд╕ рдк्рд░рддिрд╢рдд рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рд╕े рдЕрд▓рдЧ рдеा рдФрд░ рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╕ाрдв़े рдЙрдирдЪाрд╕ рдк्рд░рддिрд╢рдд рдк्рд░рдд्рдпाрд╢ी рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рдкाрдиे рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ी рдмрдирдиे рдЬा рд░рд╣े рдеे। рдмрд▓्рдХि рдЕрдЧрд╕्рдд рдХे рдЕंрддिрдо рд╕рдк्рддाрд╣ рдХे рдЖрддे-рдЖрддे рджрд╕ рд╣рдЬ़ाрд░ рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рдЫाрдд्рд░ рд╕ंрд╕рдж рдХो рдШेрд░рдиे рдХे рдЗрд░ाрджे рд╕े рд╕рдб़рдХ рдкрд░ рдЙрддрд░ рднी рд▓िрдП рдеे, рдЬिрди्рд╣ें рдлिрд░ рдкुрд▓िрд╕ рдиे рдмрд▓рдкूрд░्рд╡рдХ рдЦрджेрдб़ рджिрдпा рдеा। рдХिрди्рддु рд╡िрд░ोрдз рдЬाрд░ी рд░рд╣ा рдеा। рднूрдЦ рд╣рдб़рддाрд▓ों рдФрд░ рдзрд░рдиों рдХे рд╕ाрде рд╕ाрде рдЫाрдд्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ी рд╡ाрд╣рдиों рддрдеा рдЗрдоाрд░рддों рдХो рд╣ाрдиि рдкрд╣ुँрдЪाрдиे рд▓рдЧे рдеे।”
   “рддुрдо्рд╣ें рд╡рд╣ рдЕрдЧрд╕्рдд рдЦूрдм рдпाрдж рд╣ै?” рд░ेрд╡рддी рдоुрд╕्рдХрд░ाрддी рд╣ै।
    “рдЙрд╕ рдЕрдЧрд╕्рдд рдХा рдоेрд░े рдоाрддा рдкिрддा рд╕े рдЧрд╣рд░ा рд╕ंрдмंрдз рд╣ै। рдЕрдкрдиे рдкिрддा рд╕े рдЬाрдиा рд╣ूँ। рдЙрд╕ рд╕рдордп рд╡рд╣ рджेрд╣рд▓ी рдХे рдПрдХ рдиिрдЬी рдХाрд▓ेрдЬ рдоें рдкрдв़ाрдиे рдХे рдмाрдж рднाрд░рддीрдп рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рд╕ेрд╡ा рдХी рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдХी рддैрдпाрд░ी рдХे рдЕрди्рддрд░्рдЧрдд рдЙрд╕ी  рдХोрдЪिंрдЧ рд╕ेंрдЯрд░ рдоें рдкрдв़рдиे рдЖрдпा рдХрд░рддे рдеे, рдЬрд╣ाँ рдоाँ рднी рдЬाрддी рдеीं। рдЪंрдбीрдЧрдв़ рдоें рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХे рдк्рд░ाрдз्рдпाрдкрдХ рд░рд╣े рдоेрд░े рдиाрдиा рдиे рдоाँ рдХो рдпрдХीрди рджिрд▓ा рд░рдЦा рдеा рд╡рд╣ рдк्рд░рддिрдпोрдЧिрддाрдд्рдордХ рдЙрд╕ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдЬ़рд░ूрд░ рд╕рдлрд▓ рд╣ोंрдЧी। рдЬрднी рд╕िрддंрдмрд░ рдоें рдПрдХ рджिрди рдЗрд╕ी рдоंрдбрд▓ рдХрдоीрд╢рди рдХे рд╡िрд░ोрдз рдоें рджेрд╢рдмंрдзु рдХाрд▓ेрдЬ рдХे рднूрдЦ рд╣рдб़рддाрд▓ рдкрд░ рдмैрдаे рдЫाрдд्рд░ों рдоें рд╕े рд░ाрдЬीрд╡ рдЧोрд╕्рд╡ाрдоी рдиाрдо рдХे рдПрдХ рдЫाрдд्рд░ рдиे рдЕрдкрдиे рдКрдкрд░ рдоिрдЯ्рдЯी рдХा рддेрд▓ рдбाрд▓ рдХрд░ рдЖрдд्рдорджाрд╣ рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХिрдпा рдеा рдЬिрд╕ рдиे рдкूрд░े рдпुрд╡ा рд╡рд░्рдЧ рдоें рдЦрд▓рдмрд▓ी рдФрд░ рднी рдЙрдЧ्рд░ рдХрд░ рджी рдеी। рддрдЦ्рддिрдпों рдкрд░ ‘рд╡ी.рдкी рд╕िंрд╣ рдоुрд░्рджाрдмाрдж, рдоंрдбрд▓ рдХрдоीрд╢рди рдбाрдЙрди рдбाрдЙрди’ рд▓िрдЦ рдХрд░ рдпрд╣ी рдиाрд░े рд▓рдЧाрддे рд╣ुрдП  рд╕ैрдХреЬों рдЫाрдд्рд░ рдмाрд╣рд░ рдиिрдХрд▓ рдЖрдпे рдеे। рдХुрдЫ рдиे рджेрд╣рд▓ी рдХे рд╕्рдХूрд▓ों рдФрд░ рдХोрдЪिंрдЧ рд╕ेंрдЯрд░ों рдХो рдмंрдж рдХрд░ाрдиे рдХे рдЖрд╢рдп рд╕े рдЙрди рдкрд░ рд╣рдорд▓े рднी рдХिрдП рдеे। рдХрд╣ीं-рдХрд╣ीं рддो рд╡рд╣ाँ рджाрдЦिрд▓ рд╣ुрдП рдкिрдЫрдб़े рддрдеा рджрд▓िрдд рд╡рд░्рдЧ рдХे рдЫाрдд्рд░ों рдХो рдЪिрд╣्рдиिрдд рдХрд░рддे рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рдкीрдЯा рднी।”
   “рдиिंрджрдиीрдп। рдмेрд╣рдж рдиिंрджрдиीрдп!”
    “рдоेрд░े  рдоाрддा рдкिрддा рдХा рдХोрдЪिंрдЧ рд╕ेंрдЯрд░ рднी рдЕрдЫूрддा рди рд░рд╣ा рдеा। рдЙрд╕ी рдПрдХ рд╣рдорд▓े рдХे рджौрд░ाрди рдЗрд╕ рд╕े рдкрд╣рд▓े рдХि рд╡े рдЙрдкрдж्рд░рд╡ी рдкिрдЫрдб़े рд╡рд░्рдЧ рдХी рдоेрд░ी рдоाँ рдХो рдЪिрд╣्рдиिрдд рдХрд░рддे, рдоेрд░े рдкिрддा рдиे рдоेрд░ी рдоाँ рдХा рд╣ाрде рдкрдХрдб़ा рдеा рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рдмाрд╣рд░ рд▓े рдЖрдП рдеे। рдмाрд╣рд░ рднी рднीрдб़рддंрдд्рд░ рдХ्рд╖ीрдг рди рдеा। рджुрд╕्рд╕ाрд╣рд╕ी рдоेрд░े рдкिрддा рддрдиिрдХ рдирд╣ीं рдШрдмрд░ाрдП рдеे рдФрд░  рдмिрдиा рдХрд╣ीं рд░ुрдХे рдоाँ рдХे рд╕ाрде рд░ेрд▓рд╡े рдк्рд▓ेрдЯрдлाрд░्рдо рдкрд░ рдкрд╣ुँрдЪ рд▓िрдП рдеे। рдЙрди्рд╣ें рдЪंрдбीрдЧрдв़ рдоेрд░े рдиाрдиा рдХे рдкाрд╕ рдЫोрдб़рдиे। рдФрд░ рдХрд╕्рдмाрдкुрд░-рдиिрд╡ाрд╕ी рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХो рдХुрдЫ рдмрддाрдП рд╕рдордЭाрдП рдмिрдиा рдЪंрдбीрдЧрдв़ рдХी рдЧाрдб़ी рд▓рдЧрдиे рддрдХ рдоाँ рдХे рд╕ाрдордиे рдЕрдкрдиा рд╡िрд╡ाрд╣-рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рднी рд░рдЦ рджिрдП рдеे।”
   “рддुрдо्рд╣ाрд░ी рдоाँ рдХा рджाрд╕ рднाрд╡ рдЙрди्рд╣ें рдЕрд╡рд╢्рдп рднाрдпा рд╣ोрдЧा।”
   “рдпрд╣ рддुрдо рдЕрдкрдиे рдЦिрд▓ंрджрдбेрдкрди рдоें рдХрд╣ рд░рд╣ी рд╣ो рдпा рдиिрдаुрд░ाрдИ рдоें?” рдоैं рдЦीрдЭा рд╣ूँ।
   “рдЗрди рджोрдиों рдоें рд╕े рдПрдХ рдоें рднी рдирд╣ीं। рдХेрд╡рд▓ рдЕрдиुрдоाрди рд▓рдЧा рд░рд╣ी рд╣ूँ। рд╣ाँ, рддो рддुрдо्рд╣ाрд░े рдиाрдиा рдиे рдЙрди рдХे рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рдХो рдХैрд╕े рд▓िрдпा?”
   “рдиाрдиा рдиे рд╡िрд╡ाрд╣ рдХी рд╢рд░्рддें рддрдп рдХрд░ рджीं: рд╡िрд╡ाрд╣ рд╕े рдкрд╣рд▓े рдоाँ рдХो рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдЙрдд्рддीрд░्рдг рд╣ोрдиा рд╣ोрдЧा рдФрд░ рд╡िрд╡ाрд╣ рдЬрдм рд╣ोрдЧा рддो рд╣ोрдЧा рднी рдХрдЪрд╣рд░ी рдоें, рдоेрд░े рдкिрддा рдХे рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХी рдЙрдкрд╕्рдеिрддि рдоें।”
    “рдордЧрд░ рддुрдо्рд╣ाрд░ी рдоाँ?”
    “рд╣ाँ। рдк्рд░рддिрдпोрдЧिрддाрдд्рдордХ рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдоाँ рдЕрд╕рдлрд▓ рд░рд╣ीं рдеीं рдХिंрддु рдоेрд░े рдкिрддा рд╕рдлрд▓ рд░рд╣े рдеे рдФрд░ рдоाँ рдХे рд╕ंрдЧ рдЕрдкрдиे рд╡िрд╡ाрд╣ рдХो рд▓ेрдХрд░ рдкрд╣рд▓े рдХी рднांрддि рд╣ी рджृрдв़ рдеे। рдоाँ рдХी рдЖрдд्рдо рдЫрд╡ि рдХो рдЙрдирдХी рдЗрд╕ рдЕрд╕рдлрд▓рддा рдиे рдЬो рдаेрд╕ рдкрд╣ुँрдЪाрдИ рдеी, рдЙрд╕ рд╕े рдЙрди्рд╣ें рдЙрдмाрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдоेрд░े рдиाрдиा рдиे рдЕрдкрдиी рд╢рд░्рддें рд╡ाрдкрд╕ рд▓े рд▓ीं рдеीं рдФрд░ рдоेрд░े рдкिрддा рдХे рдХрд╣рдиे рдкрд░ рдЙрди рдХे рдмрдб़े рддाрдК рдЬी рдХो рдоिрд▓рдиे рдХे рд▓िрдП рдХрд╕्рдмाрдкुрд░ рдЬाрдиे рдХे рд▓िрдП рддैрдпाрд░ рд╣ो рдЧрдП рдеे।”
   “рддाрдК рдЬी рдХ्рдпों?”
   “рдЖрдХрд╕्рдоिрдХ рд╣ुрдИ рдоेрд░े рджाрджा рдХी рдоृрдд्рдпु рдХे рдмाрдж рдкрд░िрд╡ाрд░ рдЬрднी рд╕े рдЕрдм рдЕрдкрдиे рдиिрд░्рдгрдп рдЗрди्рд╣ीं рддाрдК рдЬी рдХी рд╕рд▓ाрд╣ рдкрд░ рд▓िрдпा рдХрд░рддे। рдЙрд╕ рд╕рдордп рдоेрд░े рдкिрддा рд╕ाрддрд╡ीं рдХрдХ्рд╖ा рдоें рдеे, рдоेрд░ी рдмрдб़ी рдмुрдЖ рдоेрд░े рджाрджा рдХे рджрдл़्рддрд░ рдоें рдиौрдХрд░ी рдкрдХрдб़े рдеीं, рдоंрдЭрд▓ी рдмी рдП рдоें рдеीं рдФрд░ рдЫोрдЯी рдмाрд░рд╣рд╡ीं рдоें। рдЙрди рддाрдК рдЬी рд╣ी рд╕े рдоैं рдиे рдЬाрдиा рдеा рдоेрд░े рдиाрдиा рдЙрди рд╕े рдЕрдкрдиी рдЙрд╕ рдкрд╣рд▓ी рдФрд░ рдЕंрддिрдо рднेंрдЯ рдоें рдЙрд▓рдЭ рд▓िрдП рдеे। рдкрд░िрд╡ाрд░ों рдоें рд╕्рдеाрдкिрдд рдм्рд░ाрд╣्рдордгрд╡ाрджी рдкिрддृрд╕рдд्рддा рдХे рд╡िрд░ोрдз рдоें рдЙрди्рд╣ें рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдкрдв़ा рджिрдП рдеे, рдФрд░ рддाрдК рдЬी рдиे рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╢рдм्рджों рдоें рд╡िрд╡ाрд╣ рдХे рд▓िрдП рдЕрдкрдиी рд╣ाрдоी рджेрдиे рд╕े рдЗрдирдХाрд░ рдХрд░ рджिрдпा рдеा। рдмрд▓्рдХि рд╡рд╣ рддो рдпрд╣ рднी рдХрд╣рддे рд╣ैं, рдоेрд░े рдиाрдиा рдпрджि рдХрд╕्рдмाрдкुрд░ рд╕े рд▓ौрдЯрддे рд╕рдордп рдЕрдкрдиी рдмрд╕ рдХे рджुрд░्рдШрдЯрдиाрдЧ्рд░рд╕्рдд рд╣ोрдиे рдкрд░ рдЕрдкрдиे рдк्рд░ाрдг рдЧँрд╡ाрдП рди рд╣ोрддे рддो рдпрд╣ рд╡िрд╡ाрд╣ рдХрднी рд╕рдо्рдкрди्рди рди рд╣ुрдЖ рд╣ोрддा।”
    “рддुрдо्рд╣ाрд░े рдкिрддा рд╕рдЪрдоुрдЪ рдмрд╣ुрдд рдкрдХ्рдХे рдиिрдХрд▓े।”
    “рдмрд╣ुрдд рдкрдХ्рдХे। рдоाँ рд╕े рд╡िрд╡ाрд╣ рдХिрдпा рдФрд░ рд╡рд╣ рднी рдХрдЪрд╣рд░ी рдоें। рдХुрд▓ рдЬрдоा рддेрдИрд╕ рд╕ाрд▓ рдХी рдЙрдо्рд░ рдоें…”
    “рддुрдо्рд╣ाрд░ी рджाрджी рдФрд░ рдмुрдЖ рд▓ोрдЧ рдиे рдлрд╕ाрдж рдирд╣ीं рдХिрдпा?”
    “рдирд╣ीं। рдмрдб़ी рдмुрдЖ рдиे рдоेрд░े рдкिрддा рдХो рдЕрдкрдиी рдордирдорд░्рдЬ़ी рдХрд░рдиे рдХी рдЫूрдЯ рдЬो рджे рд░рдЦी рдеी। рдмिрдиा рдЕрдкрдиे рддाрдК рдЬी рд╕े рдХुрдЫ рдХрд╣े-рд╕ुрдиे।”
    “рдФрд░ рддुрдо्рд╣ाрд░ी рдоाँ рдХा рдкрд░िрд╡ाрд░? рддुрдо्рд╣ाрд░ी рдиाрдиी? рддुрдо्рд╣ाрд░े рдоाрдоा рдоौрд╕ी рд▓ोрдЧ?”
    “рдиाрдиी рддो рдмрд╣ुрдд рдкрд╣рд▓े рд╕े рд╣ी рдирд╣ीं рдеीं, рдЪाрдЪा-рдЪाрдЪी рд╣ी рдХो рд╕рдм рджेрдЦрдиा рдеा рдФрд░ рдоाँ рдХो рд╡े рдлूрдЯी рдЖँрдЦ рди рд╕ुрд╣ाрддे рдеे рдФрд░ рдоाрдоा рджोрдиों рдЙрд╕ рд╕рдордп рдЫोрдЯे рдеे, рдПрдХ рд╕्рдХूрд▓ рдоें рдеा рдФрд░ рджूрд╕рд░ा рдХाрд▓ेрдЬ рдоें।”
    “рдФрд░ рд╡рд╣ рднाрдЗрдпों рдХो рдЪाрдЪा-рдЪाрдЪी рдХे рд╣рд╡ाрд▓े рдХрд░ рдХे рдХрдЪрд╣рд░ी рдоें рдЬा рдЦрдб़ी рд╣ुрдИं, рдоैрд░िрдЬ рд░рдЬिрд╕्рдЯрд░ рдкрд░ рдЕрдкрдиे рджрд╕्рддрдЦрдд рджрд░्рдЬ рдХрд░рдиे? рдЕрдм рд╡े рдХैрд╕े рд╣ैं? рдХрд╣ाँ рд╣ैं? рддुрдо्рд╣ाрд░ी рдоाँ рд╕े рдоिрд▓рддे рдЬुрд▓рддे рд╣ैं рдХ्рдпा?”
   “рдХोрдИ рдЦाрд╕ рдирд╣ीं। рдмрдб़े рд╡ाрд▓े рдоाрдоा рдЬрд▓्рджी рд╣ी рдПрдХ рдЫाрдд्рд░рд╡ृрддि рдкा рдХрд░ рдЕрдорд░ीрдХा рд░рд╡ाрдиा рдЬो рд╣ुрдП рддो рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЫोрдЯे рд╡ाрд▓े рдХो рднी рдкाрд╕ рдмुрд▓рд╡ा рд▓िрдпा। рджोрдиों рдЕрдм рд╡рд╣ीं рд░рд╣рддे рд╣ैं, рд╡рд╣ीं рдмрд╕ рдЧрдП рд╣ैं।”
   “рдоैं рд╕рдордЭ рд╕рдХрддी рд╣ूँ,” рд░ेрд╡рддी рдЧрдо्рднीрд░ рд╣ो рд▓ी,” рддुрдо्рд╣ाрд░ी рдоाँ рд╕े рдЬ़рд░ूрд░ рдЕрдк्рд░рд╕рди्рди рд░рд╣े рд╣ोंрдЧे। рдЕрдкрдиी рдЙрд╕ рдХिрд╢ोрд░ाрд╡рд╕्рдеा рдоें рдЬрдм рдЙрди рдЕрдиाрде рд░рд╣ рдЧрдП рд▓рдб़рдХों рдХो рдПрдХ рд╕рдЧे рдХी рд╕рдЦ्рдд рдЬрд░ूрд░рдд рд░рд╣ी, рддुрдо्рд╣ाрд░ी рдоाँ рдЕрдкрдиा рдЕрд▓рдЧ рдШрд░ рдмрдиा рдХрд░ рдЙрди рд╕े рд╡िрджा рд╣ो рд▓ी। рдоेрд░ा рдЕрдиुрдоाрди рд╣ै, рддुрдо्рд╣ाрд░ी рдоाँ рдХे рд╕्рд╡рднाрд╡ рдоें рднी рдШाрд▓рдоेрд▓ рддрднी рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ।”
   “рдШाрд▓рдоेрд▓? рдорддрд▓рдм?” рдоैं рдЪौंрдХा рд╣ूँ।
   “рдЗрдзрд░ рдЙрди्рд╣ें рд╕ंрднाрд▓рдиे рд╡ाрд▓े рдФрд░ рдЖрдЧे рдмрдв़ाрдиे рд╡ाрд▓े рдЕрдкрдиे рдкिрддा рдХे рди рд░рд╣рдиे рдкрд░ рдЖрдкрдХे рдкिрддा рдоें рдЙрди्рд╣ें рдкाрдиे рдХी рддुрдо्рд╣ाрд░ी рдоाँ рдЬрд▓्рджी рдоें рд░рд╣ीं, рдФрд░ рдЙрдзрд░ рднाрдЗрдпों рдХो рдЫोрдб़ рдХрд░ рдЬрдм рд╕рд╕ुрд░ाрд▓ рдоें рдЧрдпीं рддो рд╡рд╣ाँ рдЙрди्рд╣ें рдзाँрд╕ू рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдоिрд▓ा рдЬрд╣ाँ рд╕рднी рдЬрди рдХрдоा рд░рд╣े рдеे, рдПрдХ рдЙрдирдХे рд╕िрд╡ा….”
   “рддुрдо рдХрд╣рдиा рдХ्рдпा рдЪाрд╣рддी рд╣ो?” рдоैं рдЭрд▓्рд▓ाрдпा।
   “рддुрдо्рд╣ाрд░ी рдоाँ рдиे рддрдм рдЬाрди рд▓िрдпा рдЙрди рдХा ‘рдк्рд░ेрдо рд╡िрд╡ाрд╣’ рдЙрди्рд╣ें рдХिрд╕ी рдЕрджрдирд╡ाрдЯिрдХा рдоें рдирд╣ीं рд▓ाрдпा рдеा рдФрд░ рддुрдо्рд╣ाрд░े рдкिрддा рдХो рдкрдд्рдиी рдХे рд░ूрдк рдоें рдПрдХ рд╡िрдирдо्рд░ рдЖрдЬ्рдЮाрдкाрд▓рдХ рд╕्рдд्рд░ी рдЪाрд╣िрдП рдеी рдЬो рдЙрди्рд╣ें рд╡ рдЙрдирдХे рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХो рд╕рдХाрд░े। рдкूрд░ी рддрд░рд╣।”
   “рддुрдо рдЯेрдв़ा рд╕ोрдЪрддी рд╣ो। рд╡िрдХृрдд рд╕ोрдЪрддी рд╣ो…”
   “рддुрдо рдЧрд╣рд░े рдЬाрдУрдЧे рддो рддुрдо्рд╣ें рдоेрд░ी рд╕ोрдЪ рдЯेрдв़ी рдпा рд╡िрдХृрдд рдирд╣ीं рд▓рдЧेрдЧी।”

рдХिрд╕рдиे рддोреЬा рдоेрд░ा рд╡рд╕ंрдд

рджीрдкाрд╡рд▓ी, рдпрдо-рдкрдЮ्рдЪрдХ рдХी рдоंрдЧрд▓рдХाрдордиाрдПँ॥
рдЕрдиुрд░ाрдЧ рд╢рд░्рдоा
рдирдорд╕्рдХाрд░,

рдЕрдоेрд░िрдХी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ाрдз्рдпрдХ्рд╖ рдХे рдЪुрдиाрд╡ों рдХे рдЪрд▓рддे рд╕ूрдЪрдиा рдоाрдз्рдпрдоों рдоें рдЬрд╣ाँ рдбेрдоोрдХ्рд░ेрдЯिрдХ рдкाрд░्рдЯी рдХी рдХрдорд▓ा рд╣ैрд░िрд╕ рдХे рднाрд░рддрд╡ंрд╢ी рд╣ोрдиे рдХी рдЪрд░्рдЪा рд╣ैं рд╡рд╣ीं рд░िрдкрдм्рд▓िрдХрди рдкाрд░्рдЯी рдХे рдЙрдкрд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдкрдж рдХे рдк्рд░рдд्рдпाрд╢ी рдХा рд╢ाрдХाрд╣ाрд░ рдФрд░ рдЙрдирдХी рдкрдд्рдиी рдХा рднाрд░рддीрдп рд╣ोрдиा рднी рдЪрд░्рдЪिрдд рд╣ुрдЖ। рдЖрдЬ рд╣рдо рдЕрдиेрдХ рднाрд░рддрд╡ंрд╢िрдпों рдХो рдЕрдоेрд░िрдХी рд░ाрдЬрдиैрддिрдХ рдкрдЯрд▓ рдкрд░ рджेрдЦ рд░рд╣े рд╣ैं। рдоेрд░े рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рд╡рд░्рддрдоाрди рд╡िрдзाрдпрдХ рднी рднाрд░рддрд╡ंрд╢ी рд╣ैं। рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдк्рд░рд╡ाрд╕ी рднाрд░рддीрдпों рдиे рднाрд░рдд рдХे рдмाрд╣рд░ рд▓рдЧрднрдЧ рд╣рд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдЕрдкрдиी рдкрд╣рдЪाрди рдмрдиाрдиा рдЖрд░рдо्рдн рдХिрдпा рд╣ै, рдпрд╣ рд╣рдо рд╕рдм рдХे рд▓िрдпे рд╕ंрддोрд╖ рдХी рдмाрдд рд╣ै।

рдкिрдЫрд▓े рджिрдиों рдЕрдкрдиे рдмреЬे рднाрдИ рд╕े рдоिрд▓рдиे рдиॉрд░्рде рдХैрд░ोрд▓ाрдЗрдиा рдЧрдпा рдЬрд╣ाँ рдЙрдирдХे рдФрд░ рдЙрдирдХी рдкрдд्рдиी рдХे рдиाрдо рдХी рдПрдХ рд╕реЬрдХ рднी рд╣ै। рдЙрдирд╕े рдмाрдд рдХрд░рддे рд╕рдордп рдЙрдирдХे рдПрдХ рд╣िंрджीрднाрд╖ी рдм्рд░िрдЯिрд╢ рдк्рд░ाрдЪाрд░्рдп рдХे рдмाрд░े рдоें рдЬाрдиा рдЬो рдПрдХ рджिрди рдЧुрд╕्рд╕े рдоें рд╕рдмрд╕े рдкूрдЫ рд░рд╣ा рдеा рдХि рдЙрд╕рдХा рд╡рд╕ंрдд рдХिрд╕рдиे рддोреЬ рдбाрд▓ा। рд╕рдм рднौंрдЪрдХ्рдХे рдеे рдХि рд╡рд╕ंрдд рдЙрд╕рдХा рдХैрд╕े рд╣ुрдЖ, рдФрд░ рдХैрд╕े рдЯूрдЯा। рдеोреЬी рдкूрдЫрддाрдЫ рдХे рдмाрдж рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ुрдЖ рдХि рдЙрд╕рдХा рдХोрдИ рд╕्рдк्рд░िंрдЧ рдЯूрдЯ рдЧрдпा рдеा। рд╣िंрджी рдХे рдк्рд░рдпोрдЧ (рдпा рджुрд░ुрдкрдпोрдЧ?) рдХा рдпрд╣ рдПрдХ рд░ोрдЪрдХ рдЙрджाрд╣рд░рдг рдеा।

рдирдпा рдЕंрдХ рдкाрдардХों рдХो рд╕рдорд░्рдкिрдд рд╣ै। рдЬрдм рдпрд╣ рдЕंрдХ рдЖрдк рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪेрдЧा, рдЕрдоेрд░िрдХा рдЕрдкрдиा рдирдпा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ाрдз्рдпрдХ्рд╖ рдЪुрди рдЪुрдХा рд╣ोрдЧा। рд╣рдо рд╕рдм рдЕрдкрдиी рдЬाрдирдХाрд░ी, рдЕрдиुрднрд╡, рдкрд░िрд╡ेрд╢ рдЖрджि рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЕрдкрдиी рдкрд╕ंрдж рдмрдиाрддे рд╣ैं рд▓ेрдХिрди рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рд╡ैрд╡िрдз्рдп рдХे рдЖрджрд░ рддрдеा рдмрд╣ुрдордд рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдЪрд▓рддा рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рдЪुрдиे рдЧрдпे рдЬрди-рдк्рд░рддिрдиिрдзि рд╣рдоाрд░ी рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдкрд╕ंрдж рд╕े рднिрди्рди рд╣ोрддे рд╣ुрдП рднी рд╣рдоाрд░ा рд╣ी рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдд्рд╡ рдХрд░рддे рд╣ैं। рдордд-рд╡ैрднिрди्рдп рдХा рд╕рдо्рдоाрди рдордзुрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рддाрдиे-рдмाрдиे рдХा рдЖрдзाрд░рд╕ूрдд्рд░ рд╣ै।

1 рдирд╡рдо्рдмрд░ рдХो рд╣рд░ рд╡рд░्рд╖ рд╡िрд╢्рд╡ рд╡ीрдЧрди рджिрд╡рд╕ рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдоांрд╕ाрд╣ाрд░ рд╕ंрд╕ाрд░ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг-рдж्рд░ोрд╣ों рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ै। рдоाँрд╕-рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп рдкрд╢ुрдкाрд▓рди рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдХрд╕ाрдИрдШрд░, рднंрдбाрд░рдг, рд╡िрддрд░рдг, рдФрд░ рдиिрд╕्рддाрд░рдг рддрдХ рд╣рд░ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдХो рдк्рд░рджूрд╖िрдд рдХрд░рддा рд╣ै। рд╢ाрдХाрд╣ाрд░ рди рдХेрд╡рд▓ рдк्рд░ेрдо рдФрд░ рдХрд░ुрдгा рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै, рдпрд╣ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдХा рднी рд╣िрддैрд╖ी рд╣ै। рдЕрдкрдиे рд▓िрдпे рдФрд░ рдЕрдкрдиी рдЖрдЧाрдоी рдкाреЭिрдпों рдХे рд▓िрдпे рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рд░рдХ्рд╖ा рд╣рдоाрд░ा рджाрдпिрдд्рд╡ рд╣ै। рдЖрдЗрдпे рдоिрд▓рдХрд░ рдЗрд╕े рдиिрднाрдПँ।

рдЖрдкрдХा рд╢ुрднाрдХांрдХ्рд╖ी,
рд╕ेрддु, рдкिрдЯ्рд╕рдмрд░्рдЧ
31 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 2024 ✍️


рдЕрдиुрдХ्рд░рдордгिрдХा, рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 2024

рд╕ेрддु рд╡рд░्рд╖ 9, рдЕंрдХ 5, рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 2024


рд╕ेрддु рдХे рдкीрдбीрдПреЮ (PDF) рдбाрдЙрдирд▓ोрдб, рдХрд╡िрддा рдХोрд╢ рдкрд░

рд╕рдо्рдкाрджрдХीрдп: рдЕрдиुрд░ाрдЧ рд╢рд░्рдоा

рдХрдеा-рдХрд╣ाрдиी

рдзाрд░ाрд╡ाрд╣िрдХ, рд▓рдо्рдмी-рдХрд╣ाрдиी

рджृрд╢्рдп-рд╢्рд░рд╡्рдп

рд╕ंрд╕्рдорд░рдг

рд╕рдоीрдХ्рд╖ा

рдЕрдиुрд╡ाрдж, рд╕िंрдзी рдХाрд╡्рдп

рдЖрд▓ेрдЦ, рд╡िрдорд░्рд╢, рд╡ рд╢ोрдз

рд╕्рддрдо्рдн

рдзрд░ोрд╣рд░

    рдХाрд╡्рдп-рдЧीрдд-рдкрдж्рдп



    рдЕрдо्рдоा рдмोрд▓ी (рд░ाрдЬेंрдж्рд░ рдХृрд╖्рдг)
    (рд╣िंрджी: рдЧीрддि рдд्рдпाрдЧी)

    Voices Within
    рдЖрдзी рд╕рджी рдХा рдХिрд╕्рд╕ा
    рдЕрдиुрд░ाрдЧ рд╢рд░्рдоा
    рдЖрдЬीрдЪी рд╡рдЪрдиे (рд░ाрдЬेंрдж्рд░ рдХृрд╖्рдг)
    (рдорд░ाрдаी: рд╕рддीрд╢ рдмेंрдбीрдЧिрд░ी)

    рдЫोрдЯी рд╕ी рдмाрдд (рд▓рдШुрдХрдеा рд╕ंрдЧ्рд░рд╣)
    (рд▓ेрдЦрдХ: рдЕрдиुрд░ाрдЧ рд╢рд░्рдоा)


    рдоाрдирд╡ीрдп рдЕрднिрдк्рд░ाрдпों рдХी рдбрдЧрд░
    (рд▓ेрдЦрдХ: рдЪंрдж्рд░рдоोрд╣рди рднрдг्рдбाрд░ी)


    рдЕрдиुрд░ाрдЧी рдорди (рдХрдеा рд╕ंрдЧ्рд░рд╣)
    (рд▓ेрдЦрдХ: рдЕрдиुрд░ाрдЧ рд╢рд░्рдоा)
    рдЖрдЧ рд╕े рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рддрдХ
    (рд▓ेрдЦрдХ: рдЕреЫीреЫ рд░ाрдп)
    Basic Hindi 2 Workbook
    (Sonia Taneja)

    рдХुрдЫ рдФрд░ рд╕ुंрджрд░, рд░ोрдЪрдХ, рдЙрдкрдпोрдЧी, рдд्рд░ुрдЯिрд╣ीрди рдкुрд╕्рддрдХें рд╢ीрдШ्рд░ рдЖ рд░рд╣ी рд╣ैं
    More books coming soon

    реЪреЫрд▓: рдоुрд╣рдо्рдордж рд╣рдХीрдо рдиाрд╕िрд░

    рдзрд░ोрд╣рд░

    рдоुрд╣рдо्рдордж рд╣рдХीрдо рдиाрд╕िрд░ (1947-2007)

    рдЬрдм рд╕े рддूрдиे рдоुрдЭे рджीрд╡ाрдиा рдмрдиा рд░рдЦा рд╣ै
    рд╕ंрдЧ рд╣рд░ рд╢рдЦ़्рд╕ рдиे рд╣ाрдеों рдоें рдЙрдаा рд░рдЦा рд╣ै।

    рдЙрд╕ рдХे рджिрд▓ рдкрд░ рднी рдХрдб़ी рдЗрд╢्рдХ़ рдоें рдЧुрдЬ़рд░ी рд╣ोрдЧी
    рдиाрдо рдЬिрд╕ рдиे рднी рдоोрд╣рдм्рдмрдд рдХा рд╕рдЬ़ा рд░рдЦा рд╣ै।

    рдкрдд्рдерд░ों рдЖрдЬ рдоेрд░े рд╕рд░ рдкे рдмрд░рд╕рддे рдХ्рдпों рд╣ो
    рдоैंрдиे рддुрдо рдХो рднी рдХрднी рдЕрдкрдиा рдЦ़ुрджा рд░рдЦा рд╣ै

    рдЕрдм рдоेрд░ी рджीрдж рдХी рджुрдиिрдпा рднी рддрдоाрд╢ाрдИ рд╣ै
    рддूрдиे рдХ्рдпा рдоुрдЭ рдХो рдоोрд╣рдм्рдмрдд рдоें рдмрдиा рд░рдЦा рд╣ै

    рдкी рдЬा рдЕрдп्рдпाрдо рдХी рддрд▓्рдЦ़ी рдХो рднी рд╣ँрд╕ рдХрд░ 'рдиाрд╕िрд░'
    рдЧ़рдо рдХो рд╕рд╣рдиे рдоें рднी рдХ़ुрджрд░рдд рдиे рдордЬ़ा рд░рдЦा рд╣ै

    рд╕ंрдЬीрд╡ीрдп рдЪिंрддрди рдХी рдЧाрдЧрд░

    рдк्рд░ेрдо рдЬрдирдоेрдЬрдп


    рдЪिंрддрди рдордиुрд╖्рдп рдХे рд╕рдн्рдп рд╣ोрдиे рдХा рдЙрджрдШोрд╖ рд╣ै। рдмुрдж्рдзि рддो рдЖрджि рдоाрдирд╡ рдоें рднी рдеी рдкрд░ рдЙрд╕рдоें рд╡िрд╡ेрдХ рд▓рдЧрднрдЧ рдирд╣ीं рдеा। рдЙрд╕рдХे рдкाрд╕ рдЕрдиुрднрд╡ рднी рдХрдо рдеे। рдЙрд╕рдХा рдПрдХ рдоाрдд्рд░ рд▓рдХ्рд╖्рдп рдеा рдЕрдкрдиे рд╢рд░ीрд░ рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рдиा। рдЬैрд╕े-рдЬैрд╕े рдоाрдирд╡ рд╕рдн्рдп рд╣ुрдЖ рдЙрд╕рдХा, рд╡िрд╡ेрдХ рдЬाрдЧ्рд░рдд рд╣ुрдЖ рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдЪिंрддрди рдХे рдХ्рд╖рдг рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ुрдИ। рдзीрд░े рдзीрд░े рд╡рд╣ рд╕ोрд╢рд▓ рдПрдиिрдорд▓ рдмрдиा। рдкрд╣рд▓े рдЙрд╕рдиे рдЕрдкрдиे рд╡िрдХाрд╕, рдлिрд░ рдкрд░िрд╡ाрд░, рдкреЬोрд╕, рдоोрд╣рд▓्рд▓ा рдЧांрд╡ рдЖрджि рдХी рдмेрд╣рддрд░ी рдХे рд▓िрдП рдЪिंрддрди рдЖрд░рдо्рдн рдХिрдпा। рдЕрдкрдиे рдЪिंрддрди рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдЙрд╕рдиे рд╕рдн्рдп рдоाрдирд╡ рд╕рдоाрдЬ рдХी рди рдХेрд╡рд▓ рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХी рдЕрдкिрддु рдЙрд╕े рдвाрд▓рдиा рднी рдЖрд░рдо्рдн рдХिрдпा। рд╣рдо рджेрдЦрддे рд╣ैं рдХि рд╣рдоाрд░े рд╡ेрдж рдкुрд░ाрдг рдЧीрддा рдЖрджि рдЧ्рд░рди्рде рдЗрд╕ी рдЪिंрддрди рдХा рдкрд░िрдгाрдо рд╣ैं। рдпрд╣ рдоाрдирд╡ рдЪिंрддрди рдХा рд╣ी рдкрд░िрдгाрдо рд╣ै рдХि рд╡्рдпрдХ्рддि рддो рд╕्рд╡рд░्рдЧрд╡ाрд╕ी рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै рдкрд░ рдЙрд╕рдХा рд╡िрдЪाрд░ рд╢ाрд╢्рд╡рдд рд░рд╣рддा рд╣ै।

    рдк्рд░ेрдо рдЬрдирдоेрдЬрдп
    рдбॉ рд╕ंрдЬीрд╡ рдХुрдоाрд░ рдиे рдЕрдкрдиी рд░рдЪрдиाрдд्рдордХ рджुрдиिрдпा рдХी рд╢ैрд╢рд╡ाрд╡рд╕्рдеा рдоें, рдХрд╡िрддा рдХाрдоिрдиी рдХे рдЖрдХрд░्рд╖рдг рдоें рдмंрдз рдЕрдиेрдХ рдХाрд╡्рдп рд░рдЪрдиाрдПँ рд░рдЪी рд╣ैं рдкрд░ рдЙрдирдХी рдХрд╡ि рдХे рд░ूрдк рдоें рдкрд╣рдЪाрди рдкिрдЫрд▓े рдХुрдЫ рд╣ी рд╡рд░्рд╖ों рдоें рдмрдиी рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдЕрдиेрдХ рдХाрд░рдг рднी рд░рд╣े। рд╡िрдзिрд╡ेрдд्рддा рдХी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░िрдпों рдиे рдЙрдирдХे рдХाрд╡्рдп рд▓ेрдЦрди рдХो рдмैрдХ рд╕ीрдЯ рдкрд░ рдбाрд▓ рджिрдпा। рдРрд╕ा рдирд╣ीं рд╣ै рдХि рдЙрдирдХा рд▓ेрдЦрдХ рдорди рд╕ो рдЧрдпा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╡िрдзि рд╕рдо्рдмрди्рдзी рдЕрдиेрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЧ्рд░ंрде рд░рдЪे। рдкрд░ рдЬैрд╕े рд╕рдорд╕्рдд рднोрдЧ рд╡िрд▓ाрд╕ рдХे рдордз्рдп рдЧौрддрдо рдирдП рд╕рдд्рдп рдХी рдЦोрдЬ рдоें рдиिрдХрд▓े рдеे рд╡ैрд╕े рд╣ी рд╕ंрдЬीрд╡ рдХुрдоाрд░ рдХрд╡िрддा рдХा рд╕рдд्рдп рдЬाрдирдиे рдХी рд░ाрд╣ рдоें рдиिрдХрд▓े। рдХाрд╡्рдп рд╕рдд्рдп рдХी рдЗрд╕ рдЦोрдЬ рдоें рдкрддा рдирд╣ीं рдХिрд╕ рд╕ुрдЬाрддा рдиे рдЦीрд░ рдЦिрд▓ाрдИ рдХि рд╕ंрдЬीрд╡ рдХुрдоाрд░ рдХाрд╡्рдп рдоाрд░्рдЧ рдкрд░ рдЪрд▓ рдкреЬे। рдЗрд╕рдХा рдкрд░िрдгाрдо рд╕ुрдЦрдж рдПрд╡ं рд░рдЪрдиाрдд्рдордХ рд╣ुрдЖ। рд╕ंрдЬीрд╡ рдХुрдоाрд░ рдиे рд▓рдЧрднрдЧ рд╕ाрде рдХृрддिрдпों рдХी рд░рдЪрдиा рдХी। рдЗрди рд╕рднी рдХाрд╡्рдп рдХृрддिрдпों рдоें рдЙрдирдХी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднूрдоिрдХाрдПँ рд╣ैं। рдЙрди्рд╣ीं рднूрдоिрдХाрдУं рдХा рдЪिंрддрди рдк्рд░рдзाрди рд╕рдоुрдЪ्рдЪрдп рд╕ा рдкрд░िрдгाрдо рд╣ै рдЙрдирдХी рдпрд╣ рдХृрддि--рдЪिंрддрди рдХे рдкрд▓'।

    'рдЪिंрддрди рдХे рдкрд▓' рдХी рдЖрдзाрд░ рднूрдоि рдХो 'рджो рд╢рдм्рдж' рджेрддे рд╣ुрдП рд╡े рд▓िрдЦрддे рд╣ैं-- рдоेрд░े рд░рдЪрдиाрдХाрд▓ рдоें рдХाрд╡्рдп рдХी рд╕ाрда рдХृрддिрдпों рдХे рд╡िрд░рдЪрди рдоें рдЪिंрддрди рдХे рдХिрддрдиे рд╣ी рдкрд▓ рд╕рдоाрд╣िрдд рд╣ुрдП рд╣ै, рдЬिрдирдХा рд╕ंрдХ्рд╖िрдк्рдд рдпा рд╡िрд╕्рддृрдд рдпрдеाрд╕ंрднрд╡ рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдкुрд╕्рддрдХों рдХे рдЖрдоुрдЦ рдоें рдХрд░рдиे рдХा рдЕрдирд╡рд░рдд рдк्рд░рдпाрд╕ рдХिрдпा рдЧрдпा рдФрд░ рдкाрдардХों рддрдеा рдХाрд╡्рдп рдордиीрд╖िрдпों рдж्рд╡ाрд░ा рд╕рд░ाрд╣ा рдЧрдпा। рдиिрд░рди्рддрд░ рдРрд╕े рд╕ुрдЭाрд╡ рднी рдЖрдП рдХि рдЗрди рдЪिंрддрди рдХी рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддिрдпों рдХो рдПрдХ рдкुрд╕्рддрдХाрдХाрд░ рд░ूрдк рдоें рд╕ंрдЧ्рд░рд╣िрдд рдХिрдпा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП, рдЬिрд╕рд╕े рд╡рд╣ рди рдХेрд╡рд▓ рд╕ाрда рдкुрд╕्рддрдХों рдХे рдХाрд╡्рдпрдХोрд╖ рдХा рд░ूрдк рд▓े рд╕рдХे рдмрд▓्рдХि рдЗрди рдкुрд╕्рддрдХों рдХे рдХाрд╡्рдп рд╕ृрдЬрди рдкрд░ рд╢ोрдз рдХाрд░्рдп рдоें рднी рд╕рд╣ाрдпрдХ рд╣ो।” рдЙрдирдХा рдпрд╣ рднी рдоाрдирдиा рд╣ै--рдХिрд╕ी рднी рдХाрд╡्рдп-рдХृрддि рдХी рд░рдЪрдиा рдоें рд╡िрд╖рдпрд╡рд╕्рддु рдХी рднाрд╡ाрдд्рдордХ рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि рд╡िрднिрди्рди рднाрд╖ाрдУं, рд╢ैрд▓िрдпों рдПрд╡ं рд╡्рдпंрдЬрдиाрдУं рдоें рджेрдЦрдиे рдХो рдоिрд▓рддी рд╣ै рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕ рднाрд╡ाрднिрд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рдкीрдЫे рдЬो рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрдд्рд╡ рд╣ोрддा рд╣ै рд╡рд╣ рд╣ै, 'рдЪिрди्рддрди'। рдЪिрди्рддрди рд╡рд╣ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╣ै рдЬो рдХिрд╕ी рд╡िрд╖рдп рдкрд░ рдпा рд╡िрд╖рдпों рдкрд░ рд╡िрдЪाрд░ों рдХा рд╕ृрдЬрди рдПрд╡ं рд╕рдорд╖्рдЯिрдХрд░рдг рдХрд░рдХे рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддिрдкूрд░्рдг рд╕рдордЧ्рд░рддा рдХो рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рддी рд╣ै। рд╡िрдЪाрд░ों рдХी рдк्рд░рднाрд╡рдкूрд░्рдг рдк्рд░рддि рдЙрдд्рдкрдд्рддि рдПрд╡ं рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рд▓िрдП рдЪिंрддрди рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╣ै।”

    рдоुрдЭे рдкूрд░्рдг рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд╣ै рдХि 'рдЪिंрддрди рдХे рдкрд▓' рдЕрдкрдиे рд▓ेрдЦрдХीрдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдоें рд╕рдлрд▓ рд╣ोрдЧी; рдХ्рдпोंрдХि рдЗрд╕рдХा рдеोреЬा рдмрд╣ुрдд рдкреЭрддे рд╣ुрдП рдоैंрдиे рдкाрдпा рд╣ै рдХि 'рдоाрдзрд╡ी, рдЙрд░्рд╡рд╢ी, рд╡ाрд╕рд╡рджрдд्рддा, рдордзूрд▓िрдХा рдЖрджि рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕्рдд्рд░ी рдкाрдд्рд░ों рдкрд░ рдк्рд░рдмंрдз рдХाрд╡्рдп рдпूं рд╣ी рдирд╣ीं рд░рдЪे рдЧрдП рд╣ैं рдЙрдирдХा рд╢ोрдз рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै рдФрд░ рдЙрдирдХे рдЕрдмрддрдХ рдХे рдЕंрдзेрд░े рдкрдХ्рд╖ों рдХो 'рдЙрдЬрд▓ा' рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдЪाрд╡рд▓ рдХे рджाрдиे рдХे рд░ूрдк рдоें, 'рдоाрдзрд╡ी' рдХे рд▓िрдЦрдиे рдХी рдЖрдзाрд░ рднूрдоि рдХो рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХрд░рддी рдЙрдирдХी рднूрдоिрдХा рдХा рдЫोрдЯा рд╕ा рдЕंрд╢ рдЙрдж्рдзृрдд рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ूँ। рдЗрд╕рдоे рдЖрдк рджेрдЦेंрдЧे рдХि рд╕ंрдЬीрд╡ рдХुрдоाрд░ рдХिрди рд╕рд╡ाрд▓ों рд╕े рдЬूрдЭрддे рд╣ैं рдФрд░ рдХ्рдпा рд╕рд╡ाрд▓ рдЙрдаाрддे рд╣ैं। рд╕ंрдЬीрд╡ рдХुрдоाрд░ рд▓िрдЦрддे рд╣ैं ---рдоाрдзрд╡ी рдиे рдЪाрд░ рдкुрдд्рд░ों рдХो рдЬрди्рдо рджिрдпा, рдЬो рдЪрдХ्рд░рд╡рддी рд░ाрдЬा рдмрдиे рдХिрди्рддु рдЙрд╕рдХे рдордорддा рдФрд░ рдд्рдпाрдЧ рдХी рджुрдЦрдж рдПрд╡ं рдкीрдб़ाрдЬрдирдХ рдкрд░िрд╕्рдеिрддि рдХी рдУрд░ рдХिрд╕ी рдХा рдз्рдпाрди рдирд╣ीं рдЧрдпा। рд╕рдорд╕्рдд рдкुрдд्рд░ों рдХो рдЫोрдб़рдХрд░ рдоाрдзрд╡ी рдХिрддрдиा рдХрд▓्рдкी рд╣ोрдЧी, рдЗрд╕рдХा рдЕрдиुрднрд╡ рд▓рдЧрдиा рдХрдаिрди рд╣ै। рддीрди рд░ाрдЬाрдУं рдФрд░ рд░ाрдЬрд░्рд╖ि рд╡िрд╢्рд╡ाрдоिрдд्рд░ рдХी рдЕंрдХрд╢ाрдпिрдиी рдмрдирдХрд░ рдоाрдзрд╡ी рдиे рдЪाрд░ рд╡рд░्рд╖ рдкीрдб़ा рдоें рд╡्рдпрддीрдд рдХिрдпे рдХिрди्рддु рдЙрди рдЪाрд░ों рдиे рдЙрд╕े рднोрдЧ्рдпा рд╕рдордЭрдХрд░ рд╕рд░ोрдЧेрдЯ рдорджрд░ рд╕े рдЬ़्рдпाрджा рдоाрди рдирд╣ीं рджिрдпा। рдФрд░ рддो рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдкुрдд्рд░ों рддрдХ рдиे рдЪрдХ्рд░рд╡рд░्рддी рд╕рдо्рд░ाрдЯ рдмрдирдХрд░ рднी рдоाँ рдХो рд╕्рдорд░рдг рдирд╣ीं рдХिрдпा। рд╕ाрде рд╣ी рдЬिрд╕ рдЧाрд▓рд╡ рдХे рд▓िрдпे рдЙрд╕рдиे рддрди-рдорди рдХा рдпрдеा-рдЖрджेрд╢ рдЕрд░्рдкिрдд рдХрд░ рджिрдпा рдЙрд╕ी рдЧाрд▓рд╡ рдиे рдЙрд╕े рдирд╣ीं рдЕрдкрдиाрдпा। рдпрд╣ рдПрдХ рдЕрджрдо्рдп рдкीрдб़ा рдХा рд╡िрд╖рдп рдеा।

    рдХ्рдпा рдкुрд░ुрд╖ рдЕрдкрдиी рд╕ोрдЪ рдоें рд╣ी рд╕्рд╡ाрд░्рдеी рд╣ोрддे рд╣ैं? рдорд╣ाрд░ाрдЬ рдпрдпाрддि рдЕрдкрдиी рджाрдирд╡ीрд░рддा рдХे рд▓िрдпे, рдЧाрд▓рд╡ рдиे рдЕрдкрдиी рдЧुрд░ुрджрдХ्рд╖िрдгा рдХे рд▓िрдП рддीрдиों рд░ाрдЬाрдУं рдиे рдЪрдХ्рд░рд╡рд░्рддी рдкुрдд्рд░ों рдХे рд▓िрдП рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡ाрдоिрдд्рд░ рдиे рдкुрдд्рд░ рдХे рд▓िрдП рдоाрдзрд╡ी рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा। рд▓ेрдХिрди рдЗрдирдХे рдмीрдЪ рдоाрдзрд╡ी рдХे рд▓िрдП рдХिрд╕ी рдиे рднी рдирд╣ीं рд╕ोрдЪा, рдФрд░ рддो рдФрд░ рдЬрдм рдоाрдзрд╡ी рдЧाрд▓рд╡ рдХे рд╕рдордХ्рд╖ рдк्рд░рдгрдп рдиिрд╡рджेрди рдХрд░рддी рд╣ै, рддो рдЧाрд▓рд╡ рднी рдЙрд╕े рдЕрд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░ рджेрддा рд╣ै। рдмिрдбрдо्рдмрдиा рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдЬिрд╕ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рд▓िрдП рд╡рд╣ рднोрдЧ्рдпा рдмрдиी, рдоाँ рдмрдиी рдФрд░ рдЙрд╕े рдЧुрд░ुрджрдХ्рд╖िрдгा рдХे рдЧुрд░ुрднाрд░ рд╕े рдоुрдХ्рдд рдХрд░рд╡ाрдпा, рдЙрд╕ी рдиे рдЗрд╕ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдд्рдпाрдЧ рдХे рд▓िрдП рдоाрдзрд╡ी рдХो рдирд╣ीं рд╕рдордЭा, рдЬрдм рдХि рдЙрд╕рдХे рдЪрд░िрдд्рд░ рдХो рдПрдХ рдЙрдЪ्рдЪ рдЧрд░िрдоा рдк्рд░рджाрди рдХी рдЬाрдиी рдЪाрд╣िрдП рдеी।”

    'рдЪिंрддрди рдХे рдкрд▓' рд╕ंрдЬीрд╡ рдХुрдоाрд░ рдХे рдкाрдардХों рдФрд░ рд╢ोрдзрдХрд░्рддाрдУं рдХो рдпрд╣ рд╕ुрд╡िрдзा рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддी рд╣ै рдХि рдЯुрдХреЬे-рдЯुрдХреЬे рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рд╕ंрдЬीрд╡ рдХुрдоाрд░ рдХे рд╡िрдЪाрд░ों рдПрдХीрдХृрдд рдЧाрдЧрд░ рдХा рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░ рд╕рдХें। рдЗрд╕ рдЧाрдЧрд░ рдоें рддीрди рдЪाрд░ рдЖрд▓ेрдЦ рдЕрди्рдп рд╡िрдж्рд╡ाрдиों рдХे рднी рд╣ैं рдЬो рд╕ंрдЬीрд╡ рдХुрдоाрд░ рдХी рд╕ोрдЪ рдкрд░ рдЕрдкрдиे рдЪिंрддрди рдХे рдкрд▓ рд╕ाрдЭा рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं। рдоेрд░ी рд╢ुрднрдХाрдордиाрдПँ।

    рд▓рдо्рдмी рдХрд╣ाрдиी: рд╢рдиीрдЪрд░ी (рднाрдЧ-1)

    рдЬ्рдпोрдд्рд╕рдиा рд╕िंрд╣

    - рдЬ्рдпोрдд्рд╕рдиा рд╕िंрд╣


    рд╢рд╣рд░ рдХे рдЖрдЦ़िрд░ी рдЫोрд░ рдкрд░ рдмрдиी рдеी рд▓ाрд▓ा рдЬोрдЧिрди्рджрд░ рдХрдкूрд░ рдХी рд╣рд╡ेрд▓ी। рд╣рд╡ेрд▓ी рдХी рдПрдХ-рдПрдХ рдИंрдЯ рд▓ाрд▓ा рдЬोрдЧिрди्рджрд░ рдХрдкूрд░ рдХे рдкрд╕ीрдиे рдФрд░ рдХ़िрд╕्рдордд рдХी рдХрд╣ाрдиी рдмрдпाँ рдХрд░рддी рдеी। рдмрдб़े рдХрд╖्рдЯ рдоें рдмрдЪрдкрди рдФрд░ рдЬ़рд╡ाрдиी рдХे рджिрди рдХाрдЯрдХрд░ рдЪाрд▓ीрд╕ рд▓рдЧрддे-рд▓рдЧрддे ‘рдЬुрдЧ्рдЧी’ рд╕े рд▓ाрд▓ा рдЬोрдЧिрди्рджрд░ рдХрдкूрд░ рдмрди рдкाрдпे। рдЬुрдЧ्рдЧी рдХी рдХ़िрд╕्рдордд рддрдм рдкрд▓рдЯी рдЬрдм рдЙрд╕े рдПрдХ рдЬैрдХ़рдкॉрдЯ рд▓рдЧा।
    рдЬुрдЧ्рдЧी, рд░ेрд▓рд╡े рд▓ाрдЗрди рдХे рдХिрдиाрд░े рд╡ाрд▓ी рдЪाрдп рдХी рджुрдХाрди рдХे рд╕рдм рдХाрдо рдХрд░рддा рдеा। рдЭाрдб़ू рджेрдиे рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдЪाрдп рдкрд╣ुँрдЪाрдиे рддрдХ рдХा рдХोрдИ рднी рдХाрдо рдЪाрдп рдХी рджुрдХाрди рдХा рдоाрд▓िрдХ рд░ाрдордЪрд░рди, рдЬुрдЧ्рдЧी рд╕े рдмेрдЧाрд░ी рдоें рдХрд░рд╡ाрддा рдеा।
    рд╕ाрд░े рджिрди рдЦрдЯрдиे рдХी рдХ़ीрдордд рдоें рд░ाрдордЪрд░рди, рдЬुрдЧ्рдЧी рдХो рдмрд╕ рдПрдХ рдЯाрдЗрдо рдХी рд░ोрдЯी рдФрд░ рдПрдХ рдЯाрдЗрдо рдХे рджो рдкॉрд╡ рджिрдпा рдХрд░рддा рдеा। рдпрджि рдЬुрдЧ्рдЧी рдеोрдб़ा рд╕ा рдФрд░ рдЦाрдиे рдХो рдоाँрдЧрддा рддो рд╡рд╣ рдХрд╣рддा, “рд╢рдиीрдЪрд░ी рд╣ै рддू! рдХ्рдпा рд╕рдм рдЦा рд╣ी рдЬाрдПрдЧा?” рдХрд╣рдХрд░ рдлрдЯрдХाрд░ рджेрддा।
    рджुрдХाрди рд╕े рд▓рдЧे рд╢рдиि рдоंрджिрд░ рдоें рдмैрдаा рдорд▓ंрдЧ рдЪिрд▓рдо рдлूँрдХрддे рд╣ुрдП рдЙрд╕рдХे рдкрдХ्рд╖ рдоें рдХрд╣рддा рднी, “рджे, рджे рд░ाрдордЪрд░рди, рднूрдЦ рд▓рдЧрддी рд╣ै рдЬрд╡ाрдиी рдоें, рдоुрдЭे рд╕рдЪ рдоें рдЗрд╕ рдкрд░ рд╢рдиि рдХा рдк्рд░рдХोрдк рджिрдЦрддा рд╣ै। рдордЧрд░ рдЬिрд╕ рджिрди рдЗрд╕рдХा рд╢рдиि рдШूрдо рдЧрдпा рди рдпрд╣ рд░ाрдЬा рдмрдиेрдЧा।”
    рд░ाрдордЪрд░рди, рдорд▓ंрдЧ рдХो рднी рдЦрд░ी-рдЦोрдЯी рд╕ुрдирддा, “рд╣ाँ рдХाрд╣े рдирд╣ीं рдПрдХ рджिрди рддुрдо рднी рддो рд░ाрдЬा рдмрдиोрдЧे। рдЙрдзाрд░ी рдХी рдЪिрд▓рдо рдлूंрдХ-рдлूंрдХрдХрд░।”
    рд╡рд╣ рдЕрдкрдиे рдХाрд▓े рджाँрдд рдиिрдкोрд░ рджेрддा рдФрд░ ‘рдЬрдп рд╣ो рднैрд░ो рдмाрдмा рдХी’ рдХрд╣рдХрд░ рдЬ़ोрд░ рдХी рд╣ुंрдХाрд░ рд▓рдЧाрддे рд╣ुрдП рд▓ंрдм рдХрд╢ рдЦींрдЪрддा।
    рднूрдЦ рдиे рдЬुрдЧ्рдЧी рдкрд░ рдЬрд╡ाрдиी рдХे рджрд░рд╡ाрдЬ़े рдмрдб़ी рд╕рдЦ़्рддी рд╕े рдмंрдж рдХрд░ рд░рдЦे рдеे। рдлिрд░ рднी рд╡рд╣ рдХрд╣ीं рди рдХрд╣ीं рд╕े рдлूрдЯ рд╣ी рдкрдб़рддी рдеी।
    рдЪाрдп рдХा рд╢ौрдХ़ीрди рдЬुрдЧ्рдЧी рдмрдЪी рд╣ुрдИ рдЪाрдпрдкрдд्рддी рдХो рдХрд╕рдХрд░ рдЪрдо्рдордЪ рд╕े рджрдмाрдХрд░ рддрдм рддрдХ рдЕрдкрдиे рдХрдк рдоें рдЗрдХрдЯ्рдаा рдХрд░рддा рд░рд╣рддा рдЬрдм рддрдХ рдХि рдЙрд╕рдХा рдХрдк рднрд░ рди рдЬाрддा। рдлिрд░ рдкрд╣рд▓ी рдл़ुрд░्рд╕рдд рдоें рдЙрд╕े рдЪुрд╕्рдХिрдпों рдоें рдЗрд╕ рдХ़рджрд░ рдЕрдкрдиे рдЧрд▓े рдХे рдиीрдЪे рдЙрддाрд░рддा рдЬैрд╕े рдХोрдИ рдЯ्рд░ेрди рд╕्рдЯेрд╢рди рдкрд░ рдЖрдХрд░ рд╣ाрд▓्рдЯ рд▓े рд░рд╣ी рд╣ो। рдЙрд╕ी рдмीрдЪ рдХрднी-рдХрднी рджुрдХाрди рдХे рдоाрд▓िрдХ рд░ाрдордЪрд░рди рдХी рдЕрдЪाрдирдХ рдЖрдИ рдкुрдХाрд░ рдЙрд╕े рдЗंрдЬрди рдХी рднрдХ-рднрдХ рд╕ी рд▓рдЧрддी। рдлिрд░ рднी рд╡рд╣ рдЯ्рд░ेрди рдХी рд╡्рд╣िрд╕рд▓ рдХी рддрд░рд╣ рд╣ी “рдЖрдпाрд╜рд╜ рдоाрд▓िрдХ рдЬी!” рдХрд╣рддा рд╣ुрдЖ рддेрдЬ़ी рд╕े рднाрдЧрдХрд░ рджुрдХाрди рдкрд░ рдкрд╣ुँрдЪ рдЬाрддा। рдЪाрдп рдХा рд╕्рд╡ाрдж рдоुँрд╣ рдоें рдЫुрдкाрдпे рд╣ुрдП рдХрднी рдЧ्рд▓ाрд╕ рдзोрдиे рд▓рдЧрддा рддो рдХрднी рддीрди рдЯांрдЧ рдХी рдоेрдЬ़ рдЬिрд╕рдХी рдПрдХ рдЯांрдЧ рди рдЬाрдиे рдХрдм рд╢рд╣ीрдж рд╣ुрдИ рдеी рдЙрд╕рдХे рдиीрдЪे рдИंрдЯे рд▓рдЧाрдХрд░ рдЪौрдеी рдЯांрдЧ рдХा рд╕्рд╡рд░ूрдк рджिрдпा рдЧрдпा рдеा। рдЙрд╕ी рдкрд░ рд╕े рдмрд░्рддрди рдЙрдаाрдХрд░ рдирдП рдЖрд░्рдбрд░ рд╕рд░्рд╡ рдХрд░рдиे рд▓рдЧрддा рдеा।
    рдХрднी рдХोрдИ рдЙрд╕े рджेрд╢ी рднाрд╖ा рдХी рдЧाрд▓िрдпों рд╕े рдирд╡ाрдЬ़рддा рддो рд╡рд╣ рдмрд╣ुрдд рдоुрд╕्рдХुрд░ाрдХрд░ рдмрд╕ рдПрдХ рд╣ी рдЧाрдиा рдЧुрдирдЧुрдиाрдиे рд▓рдЧрддा-‘рдЧाрд▓ी рд╣ुрдЬ़ूрд░ рдХी рддो рд▓рдЧрддी рджुрдЖрдУं рд╡ाрд▓ी, рд╣рдо рджुрдЖ рднी рджें рддो рд▓рдЧे рд╣ै рдЧाрд▓ी। ’ рдХाрд░ рдФрд░ рдоोрдЯрд░рд╕ाрдЗрдХрд▓ рддो рдЙрд╕े рдЗрддрдиी рдкрд╕ंрдж рдеी рдХि рдмिрдиा рдкрдв़ा-рд▓िрдЦा рд╣ोрдиे рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рднी рд╡рд╣ рдЬ़्рдпाрджाрддрд░ рдХाрд░ рдФрд░ рдоोрдЯрд░рд╕ाрдЗрдХрд▓ рдХे рдиाрдоों рдХे рдмाрд░े рдоें рдЬाрдирддा рдеा। рдпрд╣ी рдирд╣ीं рд╣рд░ рдХाрд░ рдХी рдзрдб़рдХрди рд╕े рднी рд╡рд╣ рд╡ाрдХ़िрдл़ рдеा। рд╡рд╣ рджूрд░ рд╕े рдЖ рд░рд╣ी рдЖрд╡ाрдЬ़ рдХो рд╕ुрдирдХрд░ рд╣ी рдмрддा рджेрддा рдХि рдлрд▓ां рдХाрд░ рдЖ рд░рд╣ी рд╣ै। рдЙрд╕рдХी рджुрдХाрди рдХे рдкाрд╕ рд╕े рдЧुрдЬрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рдХाрд░ों рдФрд░ рдоोрдЯрд░рд╕ाрдЗрдХрд▓ рдХे рд╣ॉंрд░्рди рдФрд░ рд╕्рдкीрдб рдХी рдЖрд╡ाрдЬ़ рд╕े рд╡рд╣ рд╕рдордЭ рдЬाрддा рдеा рдХि рдХाрд░ рдоाрд░ुрддि, рдПंрдмेрд╕рдбрд░ рдПंрдкाрд▓ा рд╣ै рдпा рдорд╣ेंрдж्рд░ा рдЬीрдк рд╣ै рдпा рдлिрд░ рдЬिрдк्рд╕ी рд╣ै। рдоोрдЯрд░ рд╕ाрдЗрдХрд▓ рд╣ंрдбा рд╣ै рдпा рдмрдЬाрдЬ рд╕рдм рдХा рдЬ्рдЮाрди рдЙрд╕े рдеा। рдЙрд╕рдХी рдиिрдЧाрд╣ें рдЗрди рдЧाрдб़िрдпों рдХी рддрд░рдл़ рджेрдЦрддे рд╣ुрдП рдРрд╕ी рд▓рдЧрддी рдеीं рдХि рдЕрдЧрд░ рдЙрд╕рдХे рдкाрд╕ рдХрднी рднी рдкैрд╕े рд╣ुрдП рддो рд╡рд╣ рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓ी рдЦ़्рд╡ाрд╣िрд╢ рдХाрд░ рдпा рдоोрдЯрд░рд╕ाрдЗрдХрд▓ рд▓ेрдХрд░ рд╣ी рдкूрд░ी рдХрд░ेрдЧा।
    рдкूрд░े рд╣рдл़्рддे рд╢рдиिрдоंрджिрд░ рдоें рд╕рди्рдиाрдЯा рд░рд╣рддा рдмрд╕ рд╢рдиिрд╡ाрд░ рд╡ाрд▓े рджिрди рд▓ोрдЧों рдХा рдЬрдоाрд╡рдб़ा рд▓рдЧ рдЬाрддा рдеा। рдЗрд╕ рдоंрджिрд░ рдоें рдк्рд░рд╕ाрдж рдоिрд▓рдиे рдХी рдЙрдо्рдоीрдж рднी рдмेрд╣рдж рдХрдо рд░рд╣рддी рдеी। рд╣ाँ рд▓ोрдЧ рдХрднी-рдХрднी рдХрдЪ्рдЪी рдпा рдкрдХ्рдХी рдЦिрдЪрдб़ी рдЬुрдЧ्рдЧी рдХो рднी рджे рдЬाрддे рдеे। рд╡рд╣ рд╕ोрдЪрддा рд╕рдЪ рдоें рдЬрдм рдЙрд╕ рдкрд░ рд╢рдиि рдХी рд╣ी рдХृрдкा рд╣ोрддी рд╣ै рддрднी рдЙрд╕рдХा рдкेрдЯ рднрд░рддा рд╣ै। рдПрдХ рджिрди рддो рдЙрд╕े рдмेрд╣рдж рдЦ़ुрд╢ी рд╣ुрдИ рдЬрдм рдПрдХ рдФрд░рдд рдиे рдЙрд╕े рдЬूрддे рджेрддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा, “рдкрд╣рди рд▓ो рдмेрдЯा। рд╕рдб़рдХ рдЬрд▓ рд░рд╣ी рд╣ै।”
    рдЕрдм рддो рдЙрд╕े рд╢рдиि рджेрд╡рддा рдмрдб़े рджрдпाрд▓ु рд▓рдЧे। рд░ाрдордЪрд░рди рдХे рд╢рдиीрдЪрд░ी рдХрд╣рдиे рдкрд░ рд╡рд╣ рдорди рд╣ी рдорди рдЦुрд╢ рд╣ोрдиे рд▓рдЧा। рдЙрд╕рдХी рдпрд╣ рдЦ़ुрд╢ी рдорд▓ंрдЧ рд╕े рдЫुрдкी рди рд░рд╣ी рдЙрд╕рдиे рдЬुрдЧ्рдЧी рд╕े рдХрд╣ा, “рддू рд╕рдордЭ рдоैंрдиे рддेрд░ी рдХ़िрд╕्рдордд рдХी рддिрд░рдЫी рд░ेрдЦा рдкрдв़ी рд╣ै। рддेрд░ा рд╡рдХ्рдд рдмрджрд▓ेрдЧा рдФрд░ рддू рдЗрд╕ी рд░ाрдордЪрд░рди рдХा рджाрдоाрдж рдмрдиेрдЧा।”
    рдЬुрдЧ्рдЧी, рдЕрдкрдиी рдЖँрдЦ рдмंрдж рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдХрд╣рддा, “ рдорд▓ंрдЧ, рддुрдо рди рдоेрд░ी рд░ोрдЯी рдХे рджुрд╢्рдорди рд╣ो। рд╕ेрда рдиे рд╕ुрди рднी рд▓िрдпा рддो рдоुрдЭे рдзрдХ्рдХे рдоाрд░ рдХे рдиिрдХाрд▓ рджेрдЧा।”
    рдЪिрд▓рдо рдлूंрдХрддे рд╣ुрдП рдорд▓ंрдЧ рдХрд╣рддा, “рджिрд▓ рддो рдмрд▓्рд▓िрдпों рдЙрдЫрд▓ рд░рд╣ा рд╣ै рдоेрд░े рд░ाрдЬा, рдоैंрдиे рджेрдЦा рд╣ै рдХैрд╕े рддू рд╕ेрда рдХी рдмेрдЯी рдХे рд▓िрдП рдкाрд╡ рдкрд╣ुँрдЪрдиे рдЬाрддा рд╣ै।”
    “рдоाрд▓िрдХ़ рдЬो рдХрд╣ेрдЧा рд╡рд╣ рддो рдХрд░ूंрдЧा рд╣ी рди?”
    рддрдм рддрдХ рд░ाрдордЪрд░рди рдХी рдзрдб़рдзрдб़ाрддी рд╣ुрдИ рдЖрд╡ाрдЬ़ рдЖ рдЬाрддी рдФрд░ рд╡рд╣ рджुрдХाрди рдкрд░ рдкрд╣ुँрдЪ рдЬाрддा।

    XXX

    рд╡рдХ्рдд рдиे рдПрдХ рд░ोрдЬ़ рдмрдб़ी рдЬ़рдмрд░рджрд╕्рдд рдХрд░рд╡рдЯ рдмрджрд▓ी। рдмрдб़ा рд╣ी рджрд░्рджрдиाрдХ рд╣ाрджрд╕ा рд╣ो рдЧрдпा। рдХोрд╣рд░े рдХी рдЙрд╕ рд░ाрдд рдЬрдм рд╕рдм рдиींрдж рдХी рдЖрдЧ़ोрд╢ рдоें рдеे рддрднी рд╕рд╡ाрд░िрдпों рд╕े рднрд░ी рдЯ्рд░ेрди рдкрдЯрд░ी рд╕े рдкрд▓рдЯ рдЧрдИ। рд╕рди्рдиाрдЯे рдоें рджрд░्рдж рднрд░ी рдЪीрдЦ़-рдкुрдХाрд░ рдХा рдХोрд▓ाрд╣рд▓ рдордЪ рдЧрдпा। рд▓ोрдЧ рдХрд░ाрд╣ рд░рд╣े рдеे। рдЪीрдЦ़ рд░рд╣े рдеे। рдЬрдм рддрдХ рд▓ोрдЧ рд╕рд╣ाрдпрддा рдХो рдЖрдП рддрдм рддрдХ рди рдЬाрдиे рдХिрддрдиी рдоौрддें рд╣ो рдЧрдИं। рддीрди рджिрди рд▓рдЧा рдЙрд╕ рдорд▓рдмे рдХो рд╕ाрдл़ рдХрд░рдиे рдФрд░ рд░ेрд▓рд╡े рдЯ्рд░ैрдХ рдХो рдлिрд░ рд╕े рдмрд╣ाрд▓ рдХрд░рдиे рдоें। рдЗрд╕ рд╕рдм рдоें рдЬो рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдорджрджрдЧाрд░ рд╕ाрдмिрдд рд╣ुрдЖ рд╡рд╣ рдЬुрдЧ्рдЧी рд╣ी рдеा। рдШाрдпрд▓ों рдХी рдЬिрддрдиी рддीрдоाрд░рджाрд░ी рдЙрд╕ рд╡рдХ्рдд рд╡рд╣ рдХрд░ рдкाрдпा рдЙрд╕рдиे рдХी। рдкुрд▓िрд╕ рдЖрдиे рдХे рдмाрдж рднी рд╡рд╣ рдорд▓рдмे рдоें рджрдмे рд▓ोрдЧों рдиिрдХाрд▓рдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рддा рд░рд╣ा। рднोрд░ рд╣ोрдиे рддрдХ рдШाрдпрд▓ рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рдеे। рд▓ाрд╢ें рдЕрднी рднी рдЯ्рд░ैрдХ рдкрд░ рдкрдб़ी рд╣ुрдИं рдеीं। рдЬुрдЧ्рдЧी рдХे рдоाрд▓िрдХ рдХी рджुрдХाрди рдЦुрд▓ рдЧрдИ рддो рдЬुрдЧ्рдЧी рдЕрдкрдиे рдХाрдо рдкрд░ рдЪрд▓ा рдЧрдпा। рдЖрдЬ рдХाрдо рдЬ़्рдпाрджा рдеा рдХ्рдпोंрдХि рд▓ोрдЧ рд╕्рдЯेрд╢рди рдХे рдкाрд╕ рдЬ़्рдпाрджा рдеे। рдкूрд░ा рджिрди рд╡्рдпрд╕्рддрддा рдоें рдмीрддा। рд░ाрдд рдХी рд░ोрдЯी рд▓ेрдХрд░ рд╡рд╣ рд░ेрд▓рд╡े рд▓ाрдЗрди рдХे рдХिрдиाрд░े рдЕрдкрдиे рдмोрд░े рдХे рдЭोंрдкрдб़े рдоें рдЖ рдЧрдпा। рдЦाрдХрд░ рдЬैрд╕े рд╣ी рд▓ेрдЯा рд░ाрдд рдХी рдШрдЯрдиा рдмाрд░-рдмाрд░ рдЖँрдЦों рдХे рдЖрдЧे рдЫाрдИ рдЬा рд░рд╣ी рдеी। рдмंрдж рдЖँрдЦों рдоें рднी рдЦूрди рдХे рд▓ोрдердб़े рдФрд░ рдХрдЯे-рдлрдЯे рдЕंрдЧ рджिрдЦ рдЬा рд░рд╣े рдеे। рдЬुрдЧ्рдЧी рдШрдмрд░ाрдХрд░ рдЙрда рдмैрдаा। рд╡рд╣ рдлिрд░ рд╕्рдЯेрд╢рди рдкрд░ рдЬा рдкрд╣ुँрдЪा рдЙрд╕े рджेрдЦрддे рд╣ी рдкुрд▓िрд╕ рд╡ाрд▓े рдиे рд╣ांрдХ рд▓рдЧाрдИ, “рдУрдП рд▓рдб़рдХे рдЗрдзрд░ рд╕рдм рдмंрдж рд╣ै। рднाрдЧ рдпрд╣ाँ рд╕े рд╣рд░ाрд╜рд╜рд╜рдоी!”
    “рдЬी рд╕ाрд╣рдм!” рдХрд╣рдХрд░ рд╡рд╣ рдЕрдкрдиा рдк्рд░िрдп рдЧाрдиा рдЧुрдирдЧुрдиाрддे рд╣ुрдП рд╡рд╣ाँ рд╕े рдЪрд▓ рдкрдб़ा рдЧीрдд рдЬ़ुрдмाрди рдкрд░ рдЪрдв़ा рддो рдкैрд░ рднी рдорд╕्рддी рдХрд░рдиे рд▓рдЧे рд░ाрд╕्рддे рдХे рдкрдд्рдерд░ों рдкрд░ рдаोрдХрд░ें рдоाрд░рдиे рд▓рдЧा рддрднी рдПрдХ рдЪрдордб़े рдХा рдХाрд▓ा рдмैрдЧ рдЙрд╕рдХे рдкैрд░ рд╕े рдЖ рдЯрдХрд░ाрдпा। рдмैрдЧ рдЙрдаाрдХрд░ рдЬुрдЧ्рдЧी рдиे рдЬैрд╕े рд╣ी рдЦोрд▓рдХрд░ рджेрдЦा рдЙрд╕рдХे рд╣ोрд╢ рдЙрдб़ рдЧрдпे। рдмैрдЧ рдоें рдЕрдеाрд╣ рдкैрд╕े рдеे рдФрд░ рдПрдХ рдоोрдЯा рд╕ा рд╕ोрдиे рдХा рдЯुрдХрдб़ा рдеा। рдмैрдЧ рд╣ाрде рдоें рдкрдХрдб़े рд╡рд╣ рдЦрдб़ा рд╣ी рдеा рдХि рдкुрд▓िрд╕ рд╡ाрд▓े рдиे рдлिрд░ рд╕े рд╡िрд╢ेрд╖рдг рд▓рдЧाрддे рд╣ुрдП рдЙрд╕े рд╣ाँрдХ рджी, “рдХुрдд्рддे рдХी рдФрд▓ाрдж рдЕрднी рдпрд╣ीं рдЦрдб़ा рд╣ै। рд╕рдордЭ рдирд╣ीं рдЖ рд░рд╣ा рд▓рдЧाрдКँ рдкिрдЫрд╡ाрдб़े рдкрд░ рдбंрдбा?”
    “рдирд╣ीं рд╕ाрд╣рдм, рдмрд╕ рдЬाрддा рд╣ूँ।” рдХрд╣рддे рд╣ुрдП рд╡рд╣ рдмैрдЧ рдХाँрдЦ рдоें рджрдмाрдХрд░ рднाрдЧ рдиिрдХрд▓ा।
    рджूрд╕рд░े рд╕ाрд░े рджिрди рдЙрд╕рдиे рджुрдХाрди рдкрд░ рдХाрдо рдХिрдпा рд▓ेрдХिрди рдХिрд╕ी рд╕े рдмाрдд рдирд╣ीं рдХी рди рд╣ी рдХिрд╕ी рдХी рдЧाрд▓ी рдХा рдЬрд╡ाрдм рдЕрдкрдиे рдЧाрдиे рд╕े рджिрдпा। рдЕрдЧрд▓ी рд╕ुрдмрд╣ рдЬुрдЧ्рдЧी рдЕрдкрдиी рдЭोрдкрдб़ी рдоें рдирд╣ीं рдеा।
    рдкूрд░े рджрд╕ рд╕ाрд▓ рдмाрдж рдЬुрдЧ्рдЧी рдЬрдм рдЕрдкрдиे рд╢рд╣рд░ рд▓ौрдЯा рддрдм рд╕े рдЙрд╕рдХे рдкाрд╕ рд╢рд╣рд░ рдХे рдЖрдЦ़िрд░ी рдЫोрд░ рдкрд░ рдорд╣рд▓рдиुрдоा рдХрдкूрд░ рдХोрдаी рд╣ै। рд╕ाрде рдоें рдЦ़ूрдмрд╕ूрд░рдд рдмीрдмी рдФрд░ рдкाँрдЪ рд╕ाрд▓ рдХा рдмेрдЯा рд░рдорди рд╣ै। рдЬो рд╕рдмрд╕े рдЦ़ाрд╕ рдмाрдд рдеी рд╡рд╣ рдпрд╣ рдХि рдЬुрдЧ्рдЧी рдиे рдЕрдкрдиी рдкрд╣рдЪाрди рд╢рд╣рд░ рд╕े рдЫुрдкाрдИ рдирд╣ीं рдмрд▓्рдХि рд▓ोрдЧों рдХो рдЦुрдж рд╣ी рдмрддाрдпा рдХि рд╡рд╣ рд╡рд╣ी рдЬूрдарди рдмрдЯोрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рдЬुрдЧ्рдЧी рд╣ै। рдЬो рдЖрдЬ рд▓ाрд▓ा рдЬोрдЧिрди्рджрд░ рдХрдкूрд░ рдХी рд╣ैрд╕िрдпрдд рдмрдиाрдХрд░ рд╢рд╣рд░ рд╡ाрдкрд╕ рд▓ौрдЯा рд╣ै।
    рдЙрд╕рдХी рдмीрдмी рд░ाрдиी рдХрдкूрд░ рдмрдб़ी рд╣ी рд╕рд▓ीрдХेрджाрд░ рд▓рдб़рдХी рдеी। рдЙрд╕рдХे рдмाрдк рд▓ाрд▓ा рдмрд▓рд╡िंрджрд░ рд╕िंрд╣ рдЬी рдХी рд╕ाрд░ी рдЬाрдЧीрд░ рдмेрдЯी рд░ाрдиी рдХी рд╣ी рдеी। рд╡рд╣ рд╕рдм рднी рд░ाрдиी рд╕े рд╢ाрджी рдХрд░рдХे рдЕрдм рдЬुрдЧ्рдЧी рдХी рд╣ी рд╣ो рдЧрдИ рдеी।
    рдЬुрдЧ्рдЧी рдиे рд░ाрдиी рдХे рдмाрдк рдХे рд╣ाрде рд╕ोрдиे рдХी рдИंрдЯ рдмेрдЪी рдФрд░ рдЙрди्рд╣ीं рдХे рд╕ाрде рдзंрдзे рдкрд░ рд▓рдЧ рдЧрдпा। рдХрдкрдб़े рдХी рдоिрд▓ рд▓рдЧा рд▓ी рдлिрд░ рд▓ाрд▓ा рдЬी рдХी рдмेрдЯी рд╕े рд╢ाрджी рднी рдХрд░ рд▓ी। рд▓ाрд▓ा рдЬी рдХे рдмाрдж рд╡рд╣ рд╕рдм рдХुрдЫ рдкंрдЬाрдм рд╕े рд╕рдоेрдЯрдХрд░ рд╡ाрдкрд╕ рдЕрдкрдиे рд╢рд╣рд░ рдЖ рдЧрдпा। рдЕрдкрдиे рд░ौрдм рдФрд░ рдЧ़ुрд░ूрд░ рдХे рд╕ाрде। рдЙрд╕рдХी рдХोрдаी рдоें рджेрд╢ी рдФрд░ рд╡िрджेрд╢ी рдХाрд░ों рдХी рд▓ाрдЗрди рд▓рдЧी рд░рд╣рддी рдеी। рдоोрдЯрд░рд╕ाрдЗрдХрд▓ рдХी рднी рдорд╣ँрдЧी-рдорд╣ँрдЧी рдм्рд░ांрдб рдЙрд╕рдиे рдЦ़рд░ीрдж рд░рдЦी рдеी। рд╕рдЬे-рдзрдЬे рдШрд░ рдоें рдЙрд╕ рдХाрд▓े рдЪрдордб़े рдХे рдмैрдЧ рдХो рдПрдХ рдЦ़ूрдмрд╕ूрд░рдд рдХाँрдЪ рдХे рдмрдХ्рд╕े рдоें рд╕рдЬ़ा рдХрд░ рд░рдЦा рд╣ुрдЖ рдеा। рдЬिрд╕рдХे рд╕ाрдордиे рд╕िрд░ рдирд╡ाрдпे рдмрдЧ़ैрд░ рд▓ाрд▓ा рдЬोрдЧिрди्рджрд░ рдХрдкूрд░ рдХрд╣ीं рднी рдЖрддे-рдЬाрддे рдирд╣ीं рдеे। рдмैрдЧ рдХे рдмाрд░े рдоें рдкूрдЫрдиे рдкрд░ рд▓ोрдЧों рд╕े рдХрд╣рддे рдеे, “рдЗрд╕ी рдЪрдордб़े рдХे рдЕंрджрд░ рдмंрдж рдеी рдЗрд╕ рд╢рдиीрдЪрд░ी рдХ़िрд╕्рдордд!”

    XXX

    рд╢рд╣рд░ рднрд░ рдоें рд▓ाрд▓ा рдХे рдЪрд░्рдЪे рдЖрдо рд╣ो рдЧрдпे рдеे। рдХुрдЫ рдкुрд░ाрдиे рд░рдИрд╕ рдЬрдЧ्рдЧी рдХो рдкрдЪा рдирд╣ीं рдкा рд░рд╣े рдеे рд▓ेрдХिрди рдкैрд╕े рдоें рдмрд╣ुрдд рддाрдХ़рдд рд╣ोрддी рд╣ै। рдпрд╣ рддाрдХ़рдд рдЕрдм рд▓ाрд▓ा рдЬोрдЧिрди्рджрд░ рдХрдкूрд░ рдХी рдоुрдЯ्рдаी рдоें рдеी। рдмрд╕ рдЗрд╕ी рдХाрд░рдг рдмाрдЬ़ाрд░ рдЙрдирдХे рдХ़рджрдоों рдоें рдмिрдЫी рд╣ुрдИ рдеी।
    рд╢рд╣рд░ рдоें рдХोрдИ рдРрд╕ा рдзंрдзा рдирд╣ीं рдеा рдЬिрд╕рдХी рдЙрди्рд╣ोंрдиे рджुрдХाрди рди рдЦोрд▓ рд▓ी рд╣ो। рд╕ाрде рд╣ी рд╕ाрде рдЧ्рд░ाрд╣рдХ рдмुрд▓ाрдиे рдХी рдкुрд░ाрдиी рдХрд▓ा рднी рдЙрдирдХे рдХाрдо рдЖ рд░рд╣ी рдеी। рдмाрдЬ़ाрд░ рд╕े рджो рдкैрд╕ा рдХрдо рдоें рдЦрд░ा рдоाрд▓ рдмेंрдЪ рджेрддे। рдЧ्рд░ाрд╣рдХ рдХे рдкाँрд╡ рдЕрдкрдиे рдЖрдк рдЙрдирдХी рджुрдХाрди рдХी рдУрд░ рдоुрдб़ рдЬाрддे। рдмाрдХी рд╡्рдпाрдкाрд░ी рдЕрдм рдкрд░ेрд╢ाрди рд╣ोрдиे рд▓рдЧे рдеे। рд╕рдмрдиे рдоिрд▓рдХрд░ рдЙрди्рд╣ें рд╣ी рдЗрд╕ рдмाрд░ рдХे рд╡्рдпाрдкाрд░ рдоंрдбрд▓ рдХा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рд╣ी рдмрдиा рджिрдпा рддाрдХि рднाрд╡-рддाрд╡ рддрдп рдХрд░рдиे рдХा рдХाрдо рдЙрди्рд╣ें рд╣ी рдХрд░рдиा рдкрдб़े। рдлिрд░ рд╡рд╣ рдХрдо рдоें рдирд╣ीं рдмेрдЪेंрдЧे рдЖрдЦ़िрд░ рдкрдж рдХी рдорд░्рдпाрджा рддो рд░рдЦрдиी рд╣ी рдкрдб़ेрдЧी। рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рд╢рд╣рд░ рдХे рд╕ेрда рд▓ोрдЧों рдХे рдмीрдЪ рдоें рдЙрдирдХी рдзाрдХ рдЬрдоी рдФрд░ рд╕рдо्рдоाрди рдХा рдкрд▓рдб़ा рднाрд░ी рд╣ोрддा рдЪрд▓ा рдЧрдпा।
    рд▓ाрд▓ा рдЬी, рдХी рдкрдд्рдиी рд░ाрдиी рдЬिрддрдиी рд░ूрдкрд╡рддी рдеी рдЙрддрдиी рд╣ी рдЧुрдгрд╡рддी рднी рдеी। рдирдпे рд╢рд╣рд░ рдоें рдЖрдиे рдХे рдмाрдж рд╕े рд╣ी
    рдЙрд╕рдиे рдЕрдкрдиी рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░рдХुрд╢рд▓рддा рдХा рдкрд░िрдЪрдп рджिрдпा। рдоोрд╣рд▓्рд▓े рднрд░ рдХी рдФрд░рддों рдХे рджुःрдЦ-рджрд░्рдж рдоें рдЦрдб़े рд╣ोрдХрд░ рдЕрдкрдиी рд╢ीрд░ी рдЬ़ुрдмाрди рдХा рдоोрд╣рдХ рдЬाрджू рдЪрд▓ाрдХрд░ рдЙрдирдХे рджिрд▓ों рдоें рдЕрдкрдиा рд╕्рдеाрди рдмрдиा рд▓िрдпा рдеा। рдЧीрдд-рд╕ंрдЧीрдд рд╣ो рдпा рдвोрд▓рдХ-рдоंрдЬीрд░ा рдмрдЬाрдиा рд╣ो рдпा рдлिрд░ рдиाрдЪрдиा рд╣ी рд╣ो рд╣рд░ рдЬрдЧрд╣ рд░ाрдиी рдЖрдЧे рд░рд╣рддी рдеी। рдкंрдЬाрдмी рд▓рдп рдкрд░ рдЧрдпा рдЙрд╕рдХा рд▓ोрдХрдЧीрдд-‘рд╡े рд▓ै рджे рдоैंрдиू рдордЦ़рдорд▓ рджी рдкрдЦ्рдЦी рдШुँрдЧुрд░ूँрдЖं рд╡ाрд▓ी। ’ рдЧाрдХрд░ рдЬрдм рд╡рд╣ рдЧिрдж्рдзा рдбाрд▓рддी рддो рдирдИ рд╕े рдирдИ рд▓рдб़рдХिрдпाँ рджांрддों рддрд▓े рдЙँрдЧрд▓िрдпाँ рджрдмा рд▓ेрддी рдФрд░ рдЙрд╕рдХी рджीрд╡ाрдиी рд╣ो рдЬाрддी। рдЬिрддрдиी рд╣рдордЙрдо्рд░ рдорд╣िрд▓ाрдпें рдеी рдЙрди рд╕рдмрдХी рд╡рд╣ рд╕рдмрд╕े рдк्рдпाрд░ी рд╕рд╣ेрд▓ी рдмрди рдЧрдИ। рдмрдб़ी рдФрд░рддों рдХी рдмрд╣ू рдмрди рдЙрдирдХे рдкाँрд╡ рдЫूрдиे рд▓рдЧी рдФрд░ рдЫोрдЯी рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХी рдЪाрдЪी рдмрдирддे рдЙрд╕े рджेрд░ рди рд▓рдЧाрддी рдеी।
    рд▓ाрд▓ा рдХे рдмेрдЯे рд░рдорди рдХрдкूрд░ рдХे рдЬрди्рдорджिрди рдХी рдмрд╣ुрдд рдЬोрд░рджाрд░ рджाрд╡рдд рд╣ोрддी। рд╢рд╣рд░ рдХा рд╣рд░ рдЧрдгрдоाрди्рдп рдЙрдирдХी рджाрд╡рдд рдоें рдЕрдкрдиी рдЙрдкрд╕्рдеिрддि рджрд░्рдЬ рдХрд░рд╡ाрддा। рд╕рд░рдХाрд░ी рдорд╣рдХрдоे рдоें рднी рд▓ाрд▓ा рдЬोрдЧिрди्рджрд░ рдХрдкूрд░ рдХी рдЕрдЪ्рдЫी рдкैрда рдмрдиी рд╣ुрдИ рдеी। рд╡рд╣ाँ рдХे рд▓ोрдЧ рднी рджाрд╡рдд рдХा рдЖрдиंрдж рд▓ेрддे рдФрд░ рд▓ौрдЯрддे рд╡рдХ्рдд рдФрдкрдЪाрд░िрдХ рд╡िрджाрдИ рдХे рддौрд░ рдкрд░ рд╢рдиीрд▓ рдХे рд▓ाрд▓-рдиीрд▓े рдбрдм्рдмे рдоें рдХोрдИ рди рдХोрдИ рд░िрдЯрд░्рди рдЧिрдл़्рдЯ рд▓ेрдХрд░ рд╣ी рдЬाрддे। рд╡рдХ्рдд-рдмेрд╡рдХ्рдд рд▓ाрд▓ा рдЬी рд╕рд░рдХाрд░ी рдорд╣рдХрдоे рдоें рдЬिрд╕рдХे рд▓िрдпे рднी рд╕िрдл़ाрд░िрд╢ рдХा рдлोрди рдШूрдорддे рд╡рд╣ рдХाрд░्рдп рд╣рд░ рд╣ाрд▓ рдоें рдкूрд░ा рд╣ो рдЬाрддा।
    рдЗрддрдиी рдзрди-рд╕рдо्рдкрджा рдХो рд╕ंрднाрд▓рдиे рдХे рд▓िрдпे рдЕрдХेрд▓े рдмेрдЯे рдХा рдХोрдИ рд╕ाрдеी рднी рдЬ़рд░ूрд░ी рд╣ोрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдмाрдд рдХрдИ рджिрдиों рд╕े рд▓ाрд▓ा рдЬोрдЧिрди्рджрд░ рдХрдкूрд░ рдХो рдЙрдирдХे рд╕ाрдеी рд╡्рдпाрдкाрд░ी рдЧрдгेрд╢ рдорд╣ाрдЬрди рдЬी рдмрдб़े рднाрд░ी рд╢рдм्рджों рдоें рд╕рдордЭा рд░рд╣े рдеे , “рд▓ाрд▓ा, рдПрдХ рдЖँрдЦ рдХोрдИ рдЖँрдЦ рдирд╣ीं рд╣ोрддी। рджूрд╕рд░ी рдФрд▓ाрдж рдкैрджा рдХрд░ो। рдЗрддрдиा рд╡्рдпाрдкाрд░ рдЕрдкрдиे рд╕ाрде рдКрдкрд░ рдирд╣ीं рд▓े рдЬा рдкाрдУрдЧे рдлिрд░ рдЬ़рдоीрди рдкрд░ рдХोрдИ рдФрд░ рдХ़рдм्рдЬ़ा рдХрд░ рд▓े рдЙрд╕рд╕े рдмेрд╣рддрд░ рддो рдЕрдкрдиा рдЦ़ूрди рдЙрд╕े рдЪाрд░ рднाрдЧ рдоें рдмाँрдЯ рд▓े рднрд▓े рдЖрдкрд╕ рдоें рдЭрдЧрдб़ा рд╣ी рдХрд░े।”
    рд▓ाрд▓ा рдХो рдмाрдд рд╕рдордЭ рдЖ рдЧрдИ। рдШрд░ рдЖрдХрд░ рд░ाрдиी рдХो рдорди рдХी рдмाрдд рдмрддाрдИ рдФрд░ рдмेрдЯे рд░рдорди рдХे рд▓िрдП рднाрдИ рд▓ाрдиे рдХी рдордиुрд╣ाрд░ рдХрд░ рдмैрдаे। рд▓ाрд▓ा рдХी рджिрд▓ी рдЗрдЪ्рдЫा рдЬाрдирдХाрд░ рд░ाрдиी рдиे рджुःрдЦी рд╣ोрддे рд╣ुрдП рдЙрди्рд╣ें рдбाрдХ्рдЯрд░ рдХी рдмाрдд рдпाрдж рджिрд▓ाрдИ। рдмाрдд рдпाрдж рдЖрддे рд╣ी рдЬोрдЧिрди्рджрд░ рдХा рджिрд▓ рдХाँрдк рдЧрдпा рдФрд░ рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд░ाрдиी рдХो рдЕрдкрдиे рдЕंрдХ рдоें рд╕рдоेрдЯрддे рд╣ुрдП рдЕрдкрдиा рдЗрд░ाрджा рдмрджрд▓ рджिрдпा। рдЙрдирдХे рдХाрдиों рдоें рдбाрдХ्рдЯрд░рдиी рдХी рд╣िрджाрдпрдд рдЧूंрдЬ рдЙрдаी, “рдХрдкूрд░ рдЬी, рд░ाрдиी рдХा рджिрд▓ рдФрд░ рд╢рд░ीрд░ рджोрдиों рднीрддрд░ рд╕े рдмрд╣ुрдд рдХрдордЬोрд░ рд╣ै। рдЙрд╕े рджूрд╕рд░ा рдмрдЪ्рдЪा рдкैрджा рдХрд░рдиे рдХी рдЗрдЬाрдЬ़рдд рдЙрд╕рдХी рдоेрдбिрдХрд▓ рд░िрдкोрд░्рдЯрд░ рдирд╣ीं рджेрддी рд╣ै।” рдпрд╣ рд╕рдм рдпाрдж рдХрд░рдХे рдЬोрдЧिрди्рджрд░ рдХрдкूрд░ рдмाрдд рддो рдоाрди рдЧрдпा рд▓ेрдХिрди рдЙрд╕े рдЧрдгेрд╢ рдорд╣ाрдЬрди рдХी рдмाрдд рднी рдХрдЪोрдЯрддी рд░рд╣рддी। рджिрдиों-рджिрди рд▓ाрд▓ा рдХी рдмрдв़рддी рдЙрджाрд╕ी рджेрдЦ рд░ाрдиी рдиे рдПрдХ рд░ोрдЬ़ рд▓ाрд▓ा рдХे рд╣ाрд░े рд╣ुрдП рдорди рдХो рдорджрди рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЙрдирдХी рдЪाрд╣рдд рдХो рдкूрд░ा рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЦ़ुрдж рдХो рджाँрд╡ рдкрд░ рд▓рдЧा рджिрдпा। рдмीрддे рдоाрд╣ рд▓ाрд▓ा рдЬोрдЧिрди्рджрд░ рдХрдкूрд░ рдХे рдШрд░ рдмाрджाрдо рдХी рдкिрди्рдиिрдпाँ рдмрдирдиे рд▓рдЧी। рдЦрдЯ्рдЯी-рдоीрдаी рдЗрдорд▓ी рдФрд░ рдоिрдЯ्рдЯी рдХे рдХुрд▓्рд╣рдб़ рдХी рдоाँрдЧ рд░ाрдиी рдиे рд▓ाрд▓ा рдЬी рд╕े рдХрд░ рджी। рдЬрдм рд▓ाрд▓ा рдЬी рдХो рдмाрдд рдХी рд╣рдХ़ीрдХ़рдд рдХा рдкрддा рдЪрд▓ा рддो рд╡рд╣ рдЦ़ुрд╢ी рд╕े рдЙрдЫрд▓ рдкрдб़े рд▓ेрдХिрди рдЕрдЧрд▓े рд╣ी рдкрд▓ рдШрдмрд░ा рднी рдЧрдпे, “рдЕрд░े, рдоेрд░ी рд░ाрдиी рдХ्рдпा рдпрд╣ рдаीрдХ рд░рд╣ेрдЧा? рддेрд░ी рдбाрдХ्рдЯрд░рдиी рд╡ाрд▓ी рд╕рд▓ाрд╣ рдЙрд╕рдХा рдХ्рдпा рд╣ोрдЧा?”
    “рдХोрдИ рди рд▓ाрд▓ा рдЬी, рд╡рд╣ рдкंрдЬाрдм рдХी рдбाрдХ्рдЯрд░рдиी рдеी। рдЕрдм рд╣рдо рдпрд╣ाँ рдХे рдбाрдХ्рдЯрд░ рд╕े рдмाрдд рдХрд░ेंрдЧे। рдЕрдм рдмेрдЯा рддो рдоैं рдЬрдирдХрд░ рд╣ी рд░рд╣ूँрдЧी рд▓ाрд▓ा рдЬी!” рдХрд╣рддे рд╣ुрдП рд░ाрдиी рдиे рд▓ाрд▓ाрдЬी рдХे рдХрдб़рдХ рдХुрд░्рддे рдХी рдЪुрдирджाрд░ рдмाрдЬू рдкрд░ рдЕрдкрдиा рд╕िंрджूрд░ी рдоाрдеा рд░рдЦ рджिрдпा। рдЕрдж्рджी рдХा рдмाрд░ीрдХ рд╕рдл़ेрдж рдХुрд░्рддा рд▓ाрд▓ рд╣ो рдЧрдпा।
    рдЬोрдЧिрди्рджрд░ рдХрдкूрд░ рдХी рдЬाрди рд░ाрдиी рдоें рдмрд╕рддी рдеी। рдЬрдм рд╕े рдЦ़ुрд╢рдЦ़рдмрд░ी рдиे рдЙрдирдХे рд╕ंрдЧрдорд░рдорд░ рдХे рдЖँрдЧрди рдоें рдкाँрд╡ рдкрд╕ाрд░ा рд╣ै рддрдм рд╕े рд╡рд╣ рд░ाрдиी рдХी рд╕ेрд╣рдд рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЦ़ाрд╕े рдЪिंрддिрдд рд░рд╣рддे рд╣ैं। рдЖрдЦ़िрд░ рд░ाрдиी рдХे рдкिрддा рдиे рдЙрди्рд╣ें рдзंрдзे рдХे рджाँрд╡-рдкेंрдЪ рд╕िрдЦाрдпे рдеे। рд░ाрдиी рд╕े рд╢ाрджी рдХрд░рдиे рдХे рдмाрдж рдЕрдкрдиे рдиाрдо рдХे рд╕ाрде рдЙрди्рд╣ोंрдиे ‘рд░ाрдиी рдХрдкूрд░’ рдХा ‘рдХрдкूрд░’ рдФрд░ рд░ाрдиी рдХे рдкिрддा рдХा ‘рд▓ाрд▓ा’ рднी рдЕрдкрдиे рдиाрдо рдХे рд╕ाрде рдЬोрдб़ рд▓िрдпा рдеा। рдЬिрд╕рдХे рдмाрдж рд╕े рд╡рд╣ ‘рд╣рд░ाрдоी рдЬрдЧ्рдЧी’ рди рд╣ोрдХрд░ рдмрди рдЧрдП рдеे-‘рд▓ाрд▓ा рдЬोрдЧिрди्рджрд░ рдХрдкूрд░’
    рдзीрд░े-рдзीрд░े рд╡рдХ्рдд рдмीрддрдиे рд▓рдЧा рд░ाрдиी рдХा рдкेрдЯ рдЙрднрд░рддा рд░рд╣ा рдФрд░ рдЙрд╕рдХी рд╕ेрд╣рдд рднी рдИрд╢्рд╡рд░ рдХी рдХृрдкा рд╕े рдЕрдЪ्рдЫी рд╣ी рд░рд╣рддी рдеी। рд░ाрдиी рдФрд░ рдЬोрдЧिрди्рджрд░ рд░ोрдЬ рд╣ी рджिрди рдЧिрдирддे рдХी рдХрдм рд╢ुрдн рдШрдб़ी рдЖрдпे рдФрд░ рд╡рд╣ рдЕрдкрдиे рдЫोрдЯे рдмेрдЯे рдХो рдЧोрдж рдоें рд▓ें। рд░ोрдЬ़ рд╕ुрдмрд╣-рд╢ाрдо рдХी рд╢рдмрдж-рдХीрд░्рддрди рдХे рдмाрдж рд░ाрдиी рдФрд░ рд▓ाрд▓ा рдмेрдЯे рдХे рд▓िрдП рдирдпे рдиाрдо рдХी рдЪрд░्рдЪा рдХрд░рддे। рдХрднी рдЧुрд░ुрдиाрдирдХ рд╕ाрд╣ेрдм рдХे рдиाрдо рдкрд░ рддो рдХрднी рдЙрдирдХे рдкंрдЪ рдк्рдпाрд░ों рдХे рдиाрдо рдЙрдирдХी рдЬ़ुрдмाрди рдкрд░ рдЖрддे-рдЬाрддे рдФрд░ рд╕ुрдЦрдж рдкрд▓ рдЙрдирдХे рдЗрд░्рдж-рдЧिрд░्рдж рдЪौрдХрдб़ी рдоाрд░рдХрд░ рдмैрдаे рд░рд╣рддे।
    рдЙрдирдХी рдЦ़ुрд╢ी рджेрдЦрдХрд░ рдЬрд╡ाрди рд╣ोрддा рд░рдорди рдЦिрд╕िрдпा рд╕ा рдЬाрддा। рдЙрд╕ рдкрд░ рдЙрд╕рдХे рджोрд╕्рддों рдиे рдЖрдЧ рдоें рдШी рдХा рдХाрдо рдХिрдпा। рддрд░рд╣-рддрд░рд╣ рд╕े рдЙрд╕рдХे рдХाрди рднрд░рдиे рд╢ुрд░ू рдХрд░ рджिрдпे, “рдЗрдд्рддी рдмрдб़ी рдЬ़ाрдпрджाрдж рдХा рддू рдЕрдХेрд▓े рдХा рдоाрд▓िрдХ рдеा। рдордЬ़े рдХрд░рддा рдЬ़िंрджрдЧी рдХे рдЕрдм рджेрдЦ рддेрд░े рдоाँ-рдмाрдк рдиे рдмुрдв़ाрдкे рдоें рдЕрдкрдиे рдордЬ़े рдХे рд▓िрдпे рддेрд░ा рд╣िрд╕्рд╕ेрджाрд░ рдкैрджा рдХрд░рдиे рдХी рддैрдпाрд░ी рдХрд░ рджी рд╣ै।” рддो рдХोрдИ рдХрд╣рддा, “рддेрд░ी рд╢ाрджी рдХी рдЙрдо्рд░ рдоें рддेрд░े рдмाрдк рдХो рдЬрд╡ाрдиी рдЪрдв़ рд░рд╣ी рд╣ै।”
    рдпрд╣ рд╕рдм рд░рдорди рдХो рдХ्рд░ोрдзिрдд рдХрд░ рджेрддा рдПрдХ рд░ोрдЬ़ рд╡рд╣ рдоाँ рд╕े рдЭрдЧрдб़ рдкрдб़ा рдФрд░ рджिрд▓ рдоें рджрдмी рдЬ्рд╡ाрд▓ाрдоुрдЦी рдиे рдЕрдЧिрдпाрдмैрддाрд▓ рдЬैрд╕ा рдХाрдо рдХिрдпा рд╡рд╣ рдмोрд▓ा, “рддुрдо рд▓ोрдЧ рдЕрдкрдиे рдордЬ़े рдХे рд▓िрдпे рдоेрд░ा рд╣िрд╕्рд╕ेрджाрд░ рдкैрджा рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ो। рдЗрд╕ рдЙрдо्рд░ рдоें рдкेрдЯ рдлुрд▓ाрдП рдШूрдорддी рд╣ो рддुрдо्рд╣ें рд╢рд░рдо рдирд╣ीं рдЖрддी। рдоेрд░ी рдЦ़ुрд╢ी рддुрдорд╕े рди рджेрдЦी рдЬाрддी। рдоेрд░ी рд╢ाрджी рдХрд░ рджेрддे рдмेрдЯा рддो рдоैं рднी рдЬрди рджेрддा।” рд░рдорди рдХा рдХ्рд░ोрдз рдФрд░ рдЕрдкрд╢рдм्рдж рд░ाрдиी рдХे рджिрд▓ рдХो рдЬा рд▓рдЧा। рдЙрд╕े рджिрд▓ рдХा рджौрд░ा рдкрдб़ рдЧрдпा рдФрд░ рд╡рд╣ рдЧिрд░ рдкрдб़ी। рдЬрдм рддрдХ рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдкрд╣ुँрдЪाрдпा рдЧрдпा рддрдм рддрдХ рд░ाрдиी рджुрдиिрдпा рдХो рдЕрд▓рд╡िрджा рдХрд╣ рдЧрдИ। рдЫрд╣ рдоाрд╣ рдХा рдкेрдЯ рдФрд░ рд░ाрдиी рджोрдиों рд╣ी рд▓ाрд▓ा рдЬोрдЧिрди्рджрд░ рдХрдкूрд░ рдХी рджुрдиिрдпा рдЙрдЬाрдб़ рдЧрдпे।
    рд╡рд╣ рдмिрд▓्рдХुрд▓ рдЕрдХेрд▓े рд╣ो рдЧрдпे। рдмेрдЯा рд╡ैрд╕े рд╣ी рдЕрддि рдХा рджुрд▓ाрд░ा рдеा। рдЕрдм рддो рдЙрд╕рдХी рд╣рд░ рдоाँрдЧ рдиाрдЬाрдпрдЬ़ рд╣ी рд╣ोрдиे рд▓рдЧी। рд╡рд╣ рдЕрдкрдиे рд╕्рдХूрд▓ рдХा рд╕рдмрд╕े рдЕрдоीрд░ рдмрдЪ्рдЪा рддो рдеा рд╣ी рд░ाрдиी рдХे рдмाрдж рдЕрдм рд╕рдмрд╕े рдмिрдЧрдб़ैрд▓ рдмрдЪ्рдЪा рднी рдмрди рдЧрдпा।
    рд▓ाрд▓ा рдЬी рдХा рдШрд░ рдмिрдиा рд░ाрдиी рдХे рдПрдХрджрдо рдЙрдЬाрдб़ рд╣ो рдЧрдпा। рди рдШрд░ рдоें рд░ौрдирдХ़ рди рдзंрдзे рдоें рдмрд░рдХрдд рд░рд╣ рдЧрдИ। рдРрд╕ा рд▓рдЧा рдЬैрд╕े рд░ाрдиी рдХे рд╕ाрде рд╣ी рд▓ाрд▓ा рдХी рдЬ़िंрджрдЧी рдХा рд╕ूрд░рдЬ рдлिрд░ рд╕े рдЕрд╕्рдд рд╣ोрдиे рд▓рдЧा рдеा।
    рдПрдХ рд░ोрдЬ़ рдлिрд░ рд╕े рдЧрдгेрд╢ рдорд╣ाрдЬрди рдиे рдЕрдкрдиी рдкूрд░ी рдмुрдж्рдзि рдХा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХрд░рддे рд╣ुрдП рд▓ाрд▓ा рдХो рд╕рдордЭाрдпा, “рд▓ाрд▓ाрдЬी, рд░ाрдиी рдХे рдорд░рдиे рд╕े рдмाрджрд╢ाрд╣ рдХрднी рдирд╣ीं рдорд░рддा। рд░ाрдЬा рдЬ़िंрджा рд╣ो рддो рд░ाрдиी рдмрд╣ुрдд рдоिрд▓рддी рд╣ैं। рдм्рдпाрд╣ рдХрд░ो рдШрд░ рдФрд░ рдзंрдзे рдкрд░ рдз्рдпाрди рджो। рдЬो рдоुрд╢्рдХिрд▓ рд╕े рдХрдоाрдпा рд╣ै рдЙрд╕े рдмेрдЦ़ुрджी рдоें рди рдЧँрд╡ाрдУ।”
    рд▓ाрд▓ा рдиे рдорд╣ाрдЬрди рд╕े рдХрд╣ा, “рдмेрдЯा рдм्рдпाрд╣ рджूँ рддो рдХैрд╕ा рд░рд╣ेрдЧा?”
    “рдкрд╣рд▓े рд╣ी рдмрддा рд░рд╣ा рд╣ूँ। рдЬ़िंрджा рд░рд╣рддे рди рдзंрдзा рди рдШрд░ рдХिрд╕ी рднी рдмेрдЯे рдХो рди рджेрдиा। рддू рдорд░्рдж рд╣ै। рдлिрд░ рд╕े рдШोрдб़ी рдЪрдв़। рдорд░्рдж рдХрднी рдмूрдв़ा рдирд╣ीं рд╣ोрддा।”
    рд▓ाрд▓ा рдХो рдорд╣ाрдЬрди рдХी рдмाрдд рдЬँрдЪ рдЧрдИ। рд░ाрдиी рдХो рдЧрдпे рдЕрднी рдкाँрдЪ рд╣ी рдорд╣ीрдиे рд╣ुрдП рдеे। рдПрдХ рдоाрд╣ рдФрд░ рдЗंрддрдЬ़ाрд░ рдХрд░рдХे рдорд╣ाрдЬрди рдиे рдЕрдкрдиी рдкाँрдЪ рдмेрдЯिрдпों рдоें рд╕े рджूрд╕рд░ी рдмेрдЯी рдХा рдм्рдпाрд╣ рд▓ाрд▓ा рдХे рд╕ाрде рдмрд╣ुрдд рдзूрдо-рдзाрдо рд╕े рдХрд░ рджिрдпा। рд▓ाрд▓ा рдХा рдШрд░ рдлिрд░ рд╕े рдЧुрд▓рдЬाрд░ рд╣ो рдЧрдпा рдФрд░ рдорд╣ाрдЬрди рдХी рдХрди्рдпाрджाрди рдХी рдПрдХ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдкूрд░ी рд╣ो рдЧрдИ। рд╢рд╣рд░ рдоें рд╢ाрджी рдХрдИ рд╡рдЬрд╣ рд╕े рдЪрд░्рдЪिрдд рд░рд╣ी। рдПрдХ рддो рдорд╣ाрдЬрди рдХी рдмेрдЯी рдЧीрддा, рд░ाрдиी рдЬैрд╕ी рд╕ुंрджрд░ рди рдеी। рджूрд╕рд░ी рд▓ाрд▓ा рдХा рдмेрдЯा рдкूрд░ी рд╢ाрджी рднрд░ рдШрд░ рдирд╣ीं рдЖрдпा। рд▓ेрдХिрди рд╣рд░ рд╕рдорд╕्рдпा рдХा рд╕рдоाрдзाрди рдЧрдгेрд╢ рдорд╣ाрдЬрди рдЬी рдХे рдкाрд╕ рдеा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╣ी рдЦ़рдмрд░ рдлैрд▓ा рджी рдХी рдЕрдЪ्рдЫी рдкрдв़ाрдИ рдХे рд▓िрдпे рд░рдорди рдХो рдмрдб़े рд╢рд╣рд░ рдХे рд╕्рдХूрд▓ рдоें рджाрдЦ़िрд▓ा рджिрд▓рд╡ा рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдорд░рддे рд╡рдХ्рдд рд░ाрдиी рдиे рд▓ाрд▓ा рд╕े рд╡рдЪрди рд▓िрдпा рдеा рдХि рд╡рд╣ рдЧीрддा рд╕े рд╢ाрджी рдХрд░ рд▓ेंрдЧे рдХ्рдпोंрдХि рдЧीрддा рд░ूрдк рдФрд░ рдЧुрдг рдоें рд╢рд╣рд░ рдХी рд╣рд░ рд▓рдб़рдХी рд╕े рдЗрдХ्рдХीрд╕ рд╣ै।
    рдкैрд╕े рд╡ाрд▓ों рдХी рдмाрдд рд╕рдм рдоाрди рд╣ी рд▓ेрддे рд╣ैं। рд╢рд╣рд░ рднी рдкрд╣рд▓े рддो рдардаा рдоाрд░рдХрд░ рд╣ँрд╕ा рдлिрд░ рдоाрди рдЧрдпा।

    [рдХ्рд░рдорд╢ः]

    рдПрдХ рдердХा рд╣ुрдЖ рд╕рдЪ - 1 (рдЖрддिрдпा рджाрдКрдж рдХा рдХाрд╡्рдп - рд╕िрди्рдзी рд╕े рд╣िрди्рджी рдЕрдиुрд╡ाрдж - 2016)

    рдЕрддिрдпा рджाрдКрдж рдХी рд╕िंрдзी рдХрд╡िрддाрдПँ "рдПрдХ рдердХा рд╣ुрдЖ рд╕рдЪ рд╕े рд╕ाрднाрд░"
    рд╣िंрджी рдЕрдиुрд╡ाрдж: рджेрд╡ी рдиाрдЧрд░ाрдиी

    рдЕрдиुрд╡ाрджрдХ рдХी рдУрд░ рд╕े: рд╕िंрдз рдХी рд▓ेрдЦिрдХा рдХी рддेрдЬाрдмी рддेрд╡рд░ों рдоें рд▓िрдЦी рдХрд╡िрддाрдпेँ, рдХрд╡िрддाрдпें рдирд╣ीं, рдФрд░рдд рдХी рдЧाрдеा рд╣ै, рдЬो рд╢рдм्рджों рдоें рдврд▓ рдЧрдпी рд╣ै। рдкреЭрддे рд╣ी рдорди рдоें рд╣рд▓рдЪрд▓ рд╕ी рдордЪ рдЬाрддी рд╣ै। рдЕрддिрдпा рдЬी рдХी рдЕрдиुрдорддि рд╕े рдЙрдирдХा рдПрдХ рдХाрд╡्рдп рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ “рдПрдХ рдердХा рд╣ुрдЖ рд╕рдЪ” рд╕िрди्рдзी рд╕े рд╣िंрджी рдоें рдЕрдиुрд╡ाрдж рдХिрдпा рд╣ै рддाрдХि рдпрд╣ рднाрд╖ा рдФрд░ рднाрд╡ рд╕े рдкрд░े рдХी рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि рдкाрдардХों рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪे।


    1. рдЕрдкрдиी рдмेрдЯी рдХे рдиाрдо

    рдЕрдЧрд░ рддुрдо्рд╣ें ‘рдХाрд░ी’ рдХрд╣рдХрд░ рдоाрд░ рджें
    рдорд░ рдЬाрдиा, рдк्рдпाрд░ рдЬ़рд░ूрд░ рдХрд░рдиा!
    рд╢рд░ाрдл़рдд рдХे рд╢ोрдХेрд╕ рдоें
    рдирдХ़ाрдм рдУрдв़рдХрд░ рдордд рдмैрдардиा,
    рдк्рдпाрд░ рдЬ़рд░ूрд░ рдХрд░рдиा!
    рдк्рдпाрд╕ी рдЦ्рд╡ाрд╣िрд╢ों рдХे рд░ेрдЧिрд╕्рддाрди рдоें
    рдмрдмूрд▓ рдмрдирдХрд░ рдордд рд░рд╣рдиा
    рдк्рдпाрд░ рдЬ़рд░ूрд░ рдХрд░рдиा!
    рдЕрдЧрд░ рдХिрд╕ी рдХी рдпाрдж рд╣ौрд▓े-рд╣ौрд▓े
    рдорди рдоें рддुрдо्рд╣ाрд░े рдЖрддी рд╣ै
    рдоुрд╕्рдХрд░ा рджेрдиा
    рдк्рдпाрд░ рдЬ़рд░ूрд░ рдХрд░рдиा!
    рд╡े рдХ्рдпा рдХрд░ेंрдЧे?
    рддुрдо्рд╣ें рдлрдХ़рдд рд╕ंрдЧрд╕ाрд░ рдХрд░ेंрдЧे
    рдЬीрд╡рди рдХे рдкрд▓ों рдХा рд▓ुрдд्рдл़ рд▓ेрдиा
    рдк्рдпाрд░ рдЬ़рд░ूрд░ рдХрд░рдиा!
    рддुрдо्рд╣ाрд░े рдк्рдпाрд░ рдХो рдЧुрдиाрд╣ рднी рдХрд╣ा рдЬाрдпेрдЧा
    рддो рдХ्рдпा рд╣ुрдЖ? ...рд╕рд╣ рд▓ेрдиा।
    рдк्рдпाрд░ рдЬ़рд░ूрд░ рдХрд░рдиा!

    *рдХाрд░ी = рдХрд▓ंрдХ
    ***
    рдЕрддिрдпा рджाрдКрдж

    2. рд╕рдл़рд░

    рдоेрд░ी рдЬिрди्рджрдЧी рдХा рд╕рдл़рд░
    рдШрд░ рд╕े рдХ़рдм्рд░рд╕्рддाрди рддрдХ
    рд▓ाрд╢ рдХी рддрд░рд╣
    рдмाрдк-рднाрдИ, рдмेрдЯे рдФрд░ рд╢ौрд╣рд░ рдХे
    рдХांрдзों рдкрд░ рдоैंрдиे рдмिрддाрдпा рд╣ै
    рдордЬ़рд╣рдм рдХा рд╕्рдиाрди рджेрдХрд░
    рд░рд╕्рдоों рдХा рдХрдл़рди рдкрд╣рдиाрдХрд░
    рдмेрдЦ़рдмрд░ी рдХी рдХрдм्рд░ рдоें рджрдл़рдиाрдИ рдЧрдИ рд╣ूँ!
    ***


    рджेрд╡ी рдиाрдЧрд░ाрдиी
    3. рдЦ़ाрдоोрд╢ी рдХा рд╢ोрд░

    рднीрдб़ рдоें рдШिрд░ी рд╣ुрдИ рд╣ूँ рдоैं
    рдкрд░ рд╣рд░ рддрд░рдл़ рдЦाрдоोрд╢ी рд╕рджाрдПँ рджे рд░рд╣ी рд╣ै
    рдЗрди्рд╕ाрди рдЬैрд╕े рдкрдд्рдерд░ों рдХी рдоूрд░्рддिрдпाँ
    рдоैं рдЙрдирдХी рдУрд░ рджेрдЦрддी рд╣ूँ
    рдкрд░ рдкрдерд░ीрд▓ी рдирдЬ़рд░ें рджेрдЦрдиा рди рдЬाрдиें
    рдкрдд्рдерд░ рд╡ाрд╕िрдпों рдХे рджेрд╢ рдоें
    рдоूрд░्рддिрдпों рдХे рдоंрджिрд░ рдоें
    рдоैंрдиे рдХिрддрдиे рдШंрдЯे рдмрдЬाрдП
    рдкрд░ рд╣рд░ рддрд░рдл़ рдЦाрдоोрд╢ी рд╕рджाрдПँ рджे рд░рд╣ी рд╣ै
    рдоेрд░ी рд╕рджाрдПँ рдЧूँрдЬ рдмрдирдХрд░ рд╣рд╡ा рдоें рддैрд░ рд░рд╣ी рд╣ैं
    рджिрд▓ рдХी рдзрдб़рдХрди рдЪीрдЦ рд░рд╣ी рд╣ै
    рд╕ाँрд╕ों рдХी рд╕рд░-рд╕рд░ рджुрд╣ाрдИ рджे рд░рд╣ी рд╣ै
    рд╢िрд░ाрдУं рдоें рдЦूрди рдпूँ рджौрдб़ рд░рд╣ा рд╣ै
    рдЬैрд╕े рджрд░िрдпा рдоें рдЧाрдв़ा рдмрд╣ рд░рд╣ा рд╣ो
    рд╡рдЬूрдж рдХे рднीрддрд░ рднी рдпрд╣ рд╢ोрд░
    рдЕрдм рддो рд╣рд╡ा рдоें рдШुрд▓ рдоिрд▓ рдЧрдпा рд╣ै
    рдЦ़ाрдоोрд╢ी рдХा рдпрд╣ рд╢ोрд░
    рдоुрдЭे рднी рдХрд╣ीं рдмрд╣рд░ा рди рдХрд░ рджे
    рд╣рд░ рддрд░рдл़ рдЫाрдИ рдмेрд╣рд╕ी* рдХी рдлिрдЬ़ा
    рдоुрдЭे рдкрдд्рдерд░ рди рдмрдиा рджे!

    *рдмेрд╣рд╕ी = рдмिрдиा рджрдмाрд╡ рдХे рдХाрдо
    ***


    4. рдПрдХ рдкрд▓ рдХा рдоाрддрдо

    рд╕ाрдеी рдЕрд▓рд╡िрджा!
    рдпрд╣ाँ рд╕े рд╣ो рдЧрдП рдЬुрджा
    рддुрдо्рд╣ाрд░े рдФрд░ рдоेрд░े рд░ाрд╕्рддे
    рджोрд╕्рдд, рдоेрд░ा рд╣ाрде рди рдЫोрдб़ो
    рдпрд╣ рдХैрд╕े рдоुрдордХिрди рд╣ै, рдХि
    рддुрдо рдФрд░ рдоैं рд╡िрдкрд░ीрдд рджिрд╢ाрдУं рдоें рдЬाрдПँ
    рдФрд░ рдоेрд░ा рд╣ाрде рддुрдо्рд╣ाрд░े рд╣ाрде рдоें рд░рд╣े?
    рдЗрддрдиी рд▓рдо्рдмी рддो рдоेрд░ी рдмांрд╣ рдирд╣ीं!
    рдоैं рдкीрдЫे рдоुрдб़рдХрд░ рдХрдм рддрдХ рддुрдо्рд╣ें рджेрдЦрддी рд░рд╣ूँрдЧी
    рддेрд░े-рдоेрд░े рд╕рдл़рд░ рдоें рдкрд╣ाрдб़ рднी рддो рдЖрдПँрдЧे
    рдкрд╣ाрдб़ рдХो рдЪीрд░рдХрд░ рддुрдо рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪे
    рдЗрддрдиी рддेрдЬ़ рддो рдоेрд░ी рдирдЬ़рд░ рдирд╣ीं!
    рддुрдо्рд╣ें рдХрдм рддрдХ рдоैं рдкुрдХाрд░ूँрдЧी
    рдХैрд╕े рдкрд╣ुँрдЪेрдЧी рддुрдо рддрдХ рдоेрд░ी рдЖрд╡ाрдЬ़
    рдЧूँрдЬ рдмрдирдХрд░ рдоेрд░े рдкाрд╕ рд▓ौрдЯ рдЖрдПрдЧी,
    рд╣рд╡ा рдХी рд▓рд╣рд░ों рдкрд░ рддो рдоेрд░ा рдЗрдЦ़्рддिрдпाрд░ рдирд╣ीं
    рдЗрд╕ рдкрд▓ рдХी рдпाрддрдиा рд╕े рдХौрди рдЗрди्рдХाрд░ рдХрд░ेрдЧा
    рдоुрдЭे рдЗрд╕ рдкрд▓ рдХा рдоाрддрдо рдордиाрдиे рджो
    рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рдкрд▓ рдоें рдпрд╣ рдкрд▓
    рдПрдХ рджौрд░ рдмрди рдЬाрдпेрдЧा
    рдПрдХ рдкрд▓ рд╕े рджूрд╕рд░े рдкрд▓ рддрдХ
    рддुрдо्рд╣ाрд░े рдФрд░ рдоेрд░े рдмीрдЪ рдоें
    рдПрдХ рджौрд░ рдХा рдлाрд╕рд▓ा рд╣ोрдЧा
    рд╡рдХ़्рдд рдХी рдзाрд░ा рдХो рд╡ाрдкрд╕ рдоोрдб़рдиा рдоेрд░े рдмрд╕ рдоें рддो рдирд╣ीं!
    ***


    5. рд╕рдЪ рдХी рддрд▓ाрд╢ рдоें

    рдЗрд╕ рд╕рд╣рд░ा рдоें рдоेрд░ा рд╕рдл़рд░
    рди рдЬाрдиे рдХिрддрдиी рд╕рджिрдпों рд╕े рдЬाрд░ी рд╣ै
    рд╕рдЪ рдХा рд╕рд▓ीрдм рдкीрда рдкрд░ рдЙрдаाрдП
    рдлрд░ेрдм рд╕े рд╕рдЬी рдзрд░рддी рдкрд░ рдЪрд▓рддी рд░рд╣ी
    рдПрдХ рдЖँрдЦ рдХрд╣рддी рд╣ै рд╕рдм рд╕рдЪ рд╣ै
    рдПрдХ рдЖँрдЦ рдХрд╣рддी рд╣ै рд╕рдм рдЭूрда рд╣ै
    рдоैं рд╕рдЪ рдФрд░ рдЭूрда рдХे рдмीрдЪ рдоें рдкेрди्рдб्рдпुрд▓рдо рдХी рддрд░рд╣
    рд╣рд░рдХрдд рдХрд░рддी рд░рд╣ी
    рдЬाрдирддी рд╣ूँ рдХि рд╡рд╣ рджूрд░ рдХा рдкाрдиी рд╣ै
    рджрд░ рдЕрд╕рд▓ рдорд░ीрдЪिрдХा рд╣ै
    рдлिрд░ рднी рджिрд▓ рдоें рдЙрдо्рдоीрдж рд▓िрдпे
    рдЙрд╕ी рдУрд░ рджौрдб़рддी рд░рд╣ी
    рдЬाрдирддी рд╣ूँ рдХि рд╕ूрд░рдЬ рдХी рд░ोрд╢рдиी рдоें
    рд╣рдорд╕рдл़рд░, рдЬो рд╕ाрде рд╣ैं
    рд╡े рдоेрд░ी рдкрд░рдЫाрдЗрдпाँ рд╣ैं
    рд╕ाрде рдХो рд╕рдЪ рд╕рдордЭрдХрд░
    рд╣рд░ рд░ोрдЬ़ рдЙрдирдХे рд╕ाрде рдЪрд▓рддी рд░рд╣ी
    рдПрдХ рдЖँрдЦ рдХрд╣рддी рд╣ै рд╕рдм рд╕рдЪ рд╣ै
    рдПрдХ рдЖँрдЦ рдХрд╣рддी рд╣ै рд╕рдм рдЭूрда рд╣ै
    ***


    6. рд▓рдо्рд╣े рдХी рдкрд░рд╡ाрдЬ़

    рдоैं рддрди्рд╣ाрдЗрдпों рдХी рдоुрд╕ाрдлिрд░
    рдЕрд╕ुрд╡рд░ рд╢िрдХंрдЬों рдХा рдоोрд╣рд░ा
    рдЬрд▓рддे рд╕ूрд░рдЬ рддрд▓े
    рддрдкрддी рд░ेрдд рдкрд░ рдЪрд▓рдиे рдХी рдЖрджी
    рдоैं рд╕рджिрдпों рд╕े рд╕рд╣рд░ा рд╕े рдкрд░ीрдЪिрдд рд╣ूँ
    рдФрд░ рдЬाрдирддी рд╣ूँ
    рдпрд╣ाँ рдЫाँрд╡ рдХा рд╡рдЬूрдж рдирд╣ीं рд╣ोрддा
    рдкрд░ рдоैं рдпрд╣ рдзोрдЦा рдХैрд╕े рдЦा рдмैрдаी
    рдПрдХ рдкрд▓ рдоैं рдХрд╣ाँ рдЖ рдкрд╣ुँрдЪी
    рдпрд╣ рд╣рдХ़ीрдХ़рдд рд╣ै рдпा рдЦ़्рдпाрд▓ों рдХी рдЬрди्рдирдд
    рдмाрджрд▓ рдмрдпाрдмाрди рдоें рдмрд░рд╕ рд░рд╣े рд╣ैं
    рд╕рд╣рд░ा рдоें рджрд░िрдпा рдЙрдордб़ рдкрдб़ा рд╣ै
    рдЬрд▓рддी рдЖрдЧ рдоें рдлूрд▓ рдЦिрд▓ рдЙрдаे рд╣ैं
    рд╡ीрд░ाрдиे рдоें рд╕ुрд░ рдЦрдирдХ рдЙрдаे рд╣ैं
    рдХिрд╕рдиे рд╡рдЬूрдж рдХो рд╕рд▓ीрдм рд╕े рдЙрддाрд░ा рд╣ै
    рдЖँрдЦों рдоें рд╕рдкрдиे рд╕ृрдЬрди рд╣ोрдиे рд▓рдЧे рд╣ैं
    рднीрддрд░ рдХी рдк्рдпाрд╕ рдХैрд╕े рд╕ैрд░ाрдм рд╣ो рдЧрдИ
    рдХैрд╕े рдЬाрдо рд▓рдмों рддрдХ рдЖ рдкрд╣ुँрдЪे
    рдЖрдЧ рдмрджрди рдХो рдЬрд▓ाрддी рдХ्рдпों рдирд╣ीं?
    рдпрд╣ рдХौрддुрдХ рдХिрд╕ рддрд░рд╣ рд╣ोрдиे рд▓рдЧे
    рдПрдХ рдкрд▓ рдиे рдоुрдЭे рдХрд╣ाँ рдкрд╣ुँрдЪाрдпा рд╣ै
    рдпрд╣ рд╣рдХ़ीрдХ़рдд рд╣ै рдпा рдЦ़्рдпाрд▓ों рдХी рдЬрди्рдирдд
    рдЗрддрдиी рддेрдЬ़ рдЙрдб़ाрди рддो рд╣рд╡ा рднрд░рддी рд╣ै
    рдпा рдлिрд░ рдЦ़्рд╡ाрдм...!
    ***


    7. рдПрдХ рдердХा рд╣ुрдЖ рд╕рдЪ

    рд╕рдЪ рдоेрд░ी рддрдЦ़рд▓ीрдХ рдХी рдмुрдиिрдпाрдж рд╣ै
    рдЙрд╕рдХे рдиाрдо рдкрд░ рдоेрд░ा рд╡рдЬूрдж
    рдЬिрддрдиी рдмाрд░ рднी рдЯुрдХрдб़े-рдЯुрдХрдб़े рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै
    ‘рдЕрдоीрдмा’ рдХी рддрд░рд╣ рдХрдЯे рд╣ुрдП рд╡рдЬूрдж рдХा рд╣рд░ рд╣िрд╕्рд╕ा
    рдЦुрдж рдПрдХ рд╡рдЬूрдж рдмрди рдЧрдпा рд╣ै
    рдЬिрддрдиी рдмाрд░ рднी рд╕рдЪ рдХे рд╕рд▓ीрдм рдкрд░
    рдоेрд░े рд╡рдЬूрдж рдХो рдЪрдв़ाрдпा рдЧрдпा рд╣ै
    рдоैंрдиे рдПрдХ рдирдпे рдЬрди्рдо рдХा рд▓ुрдд्рдл़ рдЙрдаाрдпा рд╣ै
    рдкрд░ рд╣рд░ рдмाрд░ рдХे рдЕрди्рдд рдФрд░ рдЙрдкрдЬ рдиे
    рдоुрдЭे рдердХा рджिрдпा рд╣ै
    рдР рд╕ाрдеी, рдоैं рдЪाрд╣рддी рд╣ूँ
    рдХि рдоेрд░ी рдЧрд░्рджрди рд╕े рддुрдо рдпрд╣ рд▓ेрдмिрд▓ рдЙрддाрд░ो
    рдЕрдкрдиी рдЖँрдЦों рдоें рдЭूрдаा рдк्рдпाрд░ рд╕рдЬाрдХрд░
    рдоेрд░े рд╕ाрдордиे рдЖрдУ
    рдХाрдиों рдоें рдЭूрдаी рдк्рдпाрд░ рднрд░ी рд╕рд░рдЧोрд╢िрдпाँ рдХрд░ो
    рдоुрдиाрдл़рдХ़рдд* рдХी рдЬ़ंрдЬीрд░े
    рдХंрдЧрди рдмрдиाрдХрд░ рдоुрдЭे рдкрд╣рдиाрдУ
    рдЗрддрдиी рдордХ्рдХाрд░ी рд╕े рдоुрдЭे рдк्рдпाрд░ рдХрд░ो
    рдХि рд░ूрд╣ рдмрд░्рджाрд╢्рдд рди рдХрд░ рдкाрдП
    рдФрд░ рддрдб़рдкрдХрд░ рдоेрд░े рд╡рдЬूрдж рд╕े рдЖрдЬ़ाрдж рд╣ो рдЬाрдП!

    *рдоुрдиाрдл़рдХ़рдд = рдкाрдЦंрдб
    ***


    8. рд╕рдкрдиे рд╕े рд╕рдЪ рддрдХ

    рд░ाрдд рдХे рдЬुрдЧрдиू рдХो рдкрдХрдб़ рдХрд░
    рдмोрддрд▓ рдоें рдмंрдж рдХрд░рдХे
    рд╕ुрдмрд╣ рдЙрд╕े рдкрд░рдЦрдиे рдХा рдЦेрд▓
    рдоैंрдиे рдЦ़рдд्рдо рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै
    рдоेрд░ी рдХрд╣ाрдиी рдЬрд╣ाँ рдЦ़рдд्рдо рд╣ुрдИ
    рд╡рд╣ीं рдоेрд░ी рд╕ोрдЪ рдХा рд╕рдл़рд░ рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ рд╣ै
    рдкрд╣рд▓ा рд╢рдм्рдж ‘рдЖрдЧрд╖्ूं-рдЖрдЧрд╖्ूं’ рдЙрдЪ्рдЪाрд░ा рдеा
    рддो рднीрддрд░ рдХी рд╕ाрд░ी рдкीрдб़ा рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рдд рдХी
    рдЖрдЬ рднाрд╖ा рдкрд░ рджрдХ्рд╖рддा рд╣ाрд╕िрд▓ рдХрд░рдиे рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рднी
    рдЧूंрдЧी рдмрдиी рд╣ुрдИ рд╣ूँ
    рддुрдо्рд╣ाрд░ा рдХрд╢рдХोрд▓ рджेрдЦрдХрд░
    рдЕрдкрдиी рдоुрдл़рд▓िрд╕ी рдХा рдЕрд╣рд╕ाрд╕ рд╣ोрддा рд╣ै
    рдмेрд╢рдХ рджेрдиे рд╡ाрд▓े рд╕े рд▓ेрдиे рд╡ाрд▓े рдХी
    рдЭोрд▓ी рд╡рд╕ीрд╣ рд╣ोрддी рд╣ै
    рдпрд╣ рд░ाрдЬ़ рдоुрдЭे рд╕рдоंрджрд░ рдиे рдмрддाрдпा рд╣ै!
    ***


    9. рддрди्рд╣ाрдИ рдХा рдмोрдЭ

    рджोрд╕्рдд, рддुрдо्рд╣ाрд░े рдлрд░ेрдм рдХे рдЬाрд▓ рд╕े
    рдиिрдХрд▓ рддो рдЖрдИ рд╣ूँ
    рдордЧрд░ рд╣рдХ़ीрдХ़рдд рдоें рджुрдиिрдпा рднी рджुрдЦ рджेрдиे рд╡ाрд▓ी рд╣ै
    рд░рдл़ाрдХ़рдд рдХे рдЭूрда рдХो рдкрд░рдЦ рдХрд░
    рд╡рдЬूрдж рд╕े рдХाрдЯрдХрд░ рддुрдо्рд╣ें рдлेंрдХ рджिрдпा
    рддो, рдмाрдХ़ी рд░рд╣ी рднीрддрд░ рдХी рддрди्рд╣ाрдИ
    рддрди्рд╣ाрдИ рдХा рдмोрдЭ рд▓ाрд╢ рдХी рддрд░рд╣ рднाрд░ी рд╣ै
    рдоैं рд╕рдЪ्рдЪाрдИ рдХी рдбрдЧрд░ рдХी рдоुрд╕ाрдлिрд░ рд╣ूँ
    рдкрд░ рдЙрд╕ рдУрд░ рдХौрди рд╕ा рд░ाрд╕्рддा рдЬाрддा рд╣ै?
    рддुрдо्рд╣ें рдкрд░े рдХрд░рддी рд╣ूँ рддो рд╕ाрдордиे рдХोрд╣рд░ा рд╣ै
    рд╕ोрдЪрддी рд╣ूँ, рдЬрдм рддुрдо рд╕ाрде рдеे
    рд╡рд╣ рд╕ाрде, рд╕рдЪ рдеा рдпा рдЭूрда
    рдкрд░ рдоेрд░ा рд╡рдЬूрдж рдмрд╣ुрдд рд╣рд▓्рдХा рдеा
    рдЖрдЬ рдлिрд░ рдоेрд░े рдкंрдЦ рдЙрдб़рдиे рдХे рд▓िрдП рдЙрдд्рд╕ुрдХ рд╣ैं
    рдзрд░рддी рддो рддрдкрддे рддांрдмे рдХी рддрд░рд╣ рд╣ै
    рджрд░्рдж рдХा рддो рдпрд╣ाँ рдЕрди्рдд рд╣ी рдирд╣ीं
    рджрд░्рдж рдРрд╕ा рд╕ाрдЧрд╢्рд░ рд╣ै, рдЬिрд╕рдХा рджूрд╕рд░ा рдХिрдиाрд░ा рдирд╣ीं
    рдоैं рджूрд╕рд░े рдХिрдиाрд░े рдХी рддрд▓ाрд╢ рдоें
    рдЙрдо्рдоीрдж рдХी рдХрд╢्рддी рдмрдиाрдХрд░ рдиिрдХрд▓ी рд╣ूँ!
    ***


    10. рд╕рдоंрджрд░ рдХा рджूрд╕рд░ा рдХिрдиाрд░ा

    рддुрдо рдЗрди्рд╕ाрди рдХे рд░ूрдк рдоें рдорд░्рдж
    рдоैं рдЗрди्рд╕ाрди рдХे рд░ूрдк рдоें рдФрд░рдд
    ‘рдЗрди्рд╕ाрди’ рдЕрдХ्рд╖рд░ рддो рдПрдХ рд╣ै
    рдордЧрд░ рдЕрд░्рде рддुрдордиे рдХिрддрдиे рджे рдбाрд▓े
    рдоेрд░े рдЬिрд╕्рдо рдХी рдЕрд▓рдЧ рдкрд╣рдЪाрди рдХे рдЬुрд░्рдо рдоें
    рдПрдХ рдЗрди्рд╕ाрди рдХा рдиाрдо рдЫीрдирдХрд░
    рдФрд░ рдХिрддрдиे рдиाрдо рджे рдбाрд▓े
    рдоैं рдмीрд╡ी рд╣ूँ, рдоैं рд╡ेрд╢्рдпा рд╣ूँ, рдорд╣рдмूрдмा рд╣ूँ, рд░рдЦैрд▓ рд╣ूँ
    рддुрдо्рд╣ाрд░े рд▓िрдпे рд╣рд░ рд░ूрдк рдоें рдПрдХ рдирдпा рд░ाрдЬ़ рд╣ूँ
    рддुрдо рдЬिрд╕ рдХोрдг рд╕े рднी рджेрдЦोрдЧे
    рддुрдо्рд╣ें рдЙрд╕ी рд╕्рд╡рд░ूрдк рдоें рдирдЬ़рд░ рдЖрдКंрдЧी
    рдЧिрдж्рдз рдХी рдирдЬ़рд░ рд╕े рджेрдЦोрдЧे рддो
    рдЧोрд╢्рдд рдХा рдвेрд░ рд╣ूँ
    рдоेрдЯрд░рдиिрдЯी рд╣ोрдо рдХी рдмिрд▓्рд▓ी рдХी рдирдЬ़рд░ рд╕े рджेрдЦोрдЧे рддो
    рдЦ़ूрди рдХा рддाрд▓ाрдм рд╣ूँ
    рдмрдЪ्рдЪे рдХी рддрд░рд╣ рдЦिрд▓ौрдиा рддोрдб़рдХрд░ рджेрдЦोрдЧे рддो
    рдоेрд░े рднीрддрд░ рдХुрдЫ рднी рдирд╣ीं рд╣ूँ
    рдЬिрд╕्рдо рдХे рдкेрдЪीрджрдЧी рд╕े рд╕рдлрд░ рдХрд░рддे
    рддुрдо рд▓рдЬ़्рдЬ़рдд рдХी рдЬिрд╕ рдоंрдЬिрд▓ рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪрддे рд╣ो
    рд╡рд╣ीं рд╕े рдоेрд░े рд░ाрдЬ़ рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рд╣ोрддी рд╣ै
    рддुрдо рдбुрдмрдХी рд▓рдЧाрдиे рд╕े рд╕рдорди्рджрд░ рдХे рджूрд╕рд░े рдХिрдиाрд░े рдХो
    рдЫू рдирд╣ीं рд╕рдХрддे
    рдЕрдЧрд░ рд╕рдордЭ рд╕рдХो рддो рд░ाрдЬ рд╣ूँ
    рдЬрдЬ़्рдм рдХрд░ो рддो рдХрддрд░ा рд╣ूँ
    рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХрд░ рд╕рдХो рддो рдк्рдпाрд░ рд╣ूँ!
    ***

    рдХрд╣ाрдиी: рдХрддрд░рдиें

    рдЕрдоिрддा рдк्рд░рдХाрд╢

    рдЕрдоिрддा рдк्рд░рдХाрд╢

    рдЕрд╕िрд╕्рдЯेंрдЯ рдк्рд░ोреЮेрд╕рд░ (рд╣िрди्рджी), рд░ाрдЬрдХीрдп рд╕्рдиाрддрдХोрдд्рддрд░ рдорд╣ाрд╡िрдж्рдпाрд▓рдп, рд╕ोрдоेрд╢्рд╡рд░, рдЕрд▓्рдоोреЬा (рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб)

    рдЬैрд╕े рд╣ी рдЙрд╕рдиे рдЖँрдЦें рдЦोрд▓ीं рдкрд╢्рдЪिрдо рджिрд╢ा рдоें рдЫोрдЯे рдЫोрдЯे рдмाрджрд▓ों рдХी рдХрддрд░рдиें рддैрд░ рд░рд╣ीं рдеीं। рдХрд╣ीं рдоुрдб़ी–рддुрдб़ी рд╕ी, рдХрд╣ीं рдкूрд░ी рд▓ंрдмाрдИ рдоें। “рдкूрд░рдм рдХी рдУрд░ рд╕िрд░ рдХрд░рдХे рд╣ी рд╕ोрдиा рдЪाрд╣िрдП” рджाрджी рдХी рдХрд╣ी рдЗрд╕ рдмाрдд рдиे рдорди рдХे рдХिрд╕ी рдХोрдиे рдоें рдкрд░рдоाрдиेंрдЯ рдЬрдЧрд╣ рдмрдиा рд▓ी рдеी, рддो рдмреЭрдИ рдж्рд╡ाрд░ा рдмрдиाрдП рдЧрдП рдмेрдб рдХा рд╕िрд░рд╣ाрдиा рднрд▓े рд╣ी рдкрд╢्рдЪिрдо рджिрд╢ा рдоें рдЦिреЬрдХी рд╕े рдХुрдЫ рдЗंрдЪ рдХी рджूрд░ी рдмрдиाрдХрд░ рдЦреЬा рдеा, рдкрд░ рдЙрд╕рдХी рдУрд░ рд╡рд╣ рдкैрд░ рдХрд░рдХे рд╣ी рд╕ोрддी рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рдЖँрдЦें рдЦुрд▓рддे рд╣ी рд╢्рд░ीрдХृрд╖्рдг рдХी рдирдЬрд░ों рдХी рднांрддि рдЙрд╕рдХी рдирдЬрд░ें рдЕрд░्рдЬुрди рдкрд░ рднрд▓े рд╣ी рди рдкреЬрддी рд╣ों рдкрд░ рдкрд╢्рдЪिрдо рдХे рдЖрдХाрд╢ рдкрд░ рдкреЬрдХрд░ рдоौрд╕рдо рдХा рд╣ाрд▓рдЪाрд▓ рдЬाрди рд▓ेрддी рд╣ैं। рдЧрд░्рдоिрдпों рдоें рд╡ैрд╕े рднी рдкрд╢्рдЪिрдоी рд╣рд╡ाрдУं рдФрд░ рдкрд╢्рдЪिрдоी рдЖрдХाрд╢ рдоें рдШрдЯ рд░рд╣ी рдШрдЯрдиाрдУं рдХा рд╡िрд╢ेрд╖ рдорд╣рдд्рд╡ рд╣ोрддा рд╣ै। рд╡рд╣ рдХुрдЫ рдФрд░ рд╕ोрдЪ рдкाрддी рдЗрд╕рд╕े рдкрд╣рд▓े рд╣ी рдкाрд╕ рдоें рд░рдЦा реЮोрди рд╡ाрдЗрдм्рд░ेрдЯ рдХрд░рдиे рд▓рдЧा। рдХिрддрдиी рдмाрд░ рд╕ोрдЪрддी рд╣ै рдХि реЮोрди рдХो рдмрд╣ुрдд рджूрд░ рд░рдЦрдХрд░ рд╕ोрдПрдЧी рд╡рд╣, рд▓ेрдХिрди… рд▓ेрдХिрди-рдХिрди्рддु-рдкрд░рди्рддु рдХे рдХрдИ рдкुрдЫрд▓्рд▓े рджिрдоाрдЧ рдоें рдШूрдорддे рд░рд╣рддे рд╣ैं, рдмाрджрд▓ों рдХी рдЗрди рдХрддрд░рдиों рдХे рдЬैрд╕े рд╣рд░ рдкрд▓। рдмेрдЯी рджूрд░ рд╣ै, рд╢рд╣рд░ рдирд╣ीं рдХрдИ рдЬिрд▓ों рдФрд░ рд░ाрдЬ्рдпों рдХी рд╕ीрдоा рдкाрд░। рдорди рдоें рдХुрдЫ рди рдХुрдЫ рдЙрдореЬрддा-рдШुрдореЬрддा рд╣ी рд░рд╣рддा рд╣ै рдирджी рдХी рд▓рд╣рд░ों рд╕ा। рдХрднी рдЭीрд▓ рдЬैрд╕ी рд╢ांрддि рдирд╣ीं рдоिрд▓рддी рд╣ृрджрдп рдХी рднाрд╡-рд▓рд╣рд░िрдпों рдХो। рдкрд╣ाреЬी рдирджी рдХी рдзाрд░ा рд╕ी, рдЖрд╢ंрдХाрдУं рдХे рдХिрдиाрд░ों рд╕े рдЯрдХрд░ाрддी, рдЙрдЫрд▓рддी-рдХूрджрддी рд░рд╣рддी рд╣ैं рднाрд╡ рд▓рд╣рд░िрдпाँ। реЮोрди рдПрдХрдоाрдд्рд░ рд╕рд╣ाрд░ा рд▓рдЧрддा рд╣ै рдЙрд╕ рд╕рдордп। рдЬैрд╕े рд╣ी рдХुрдЫ рдЙрдордб़ा–рдШुрдордб़ा, рддुрд░ंрдд реЮोрди рдШुрдоा рджिрдпा, рд▓ेрдХिрди рд╣рд░ рдмाрд░ рдорди рдХी рдЙрдореЬрди-рдШुрдореЬрди рд╢ांрдд рдХрд╣ाँ рд╣ो рдкाрддी рд╣ै? рдХрдИ рдмाрд░ рддो реЮोрди рдХी рдШंрдЯी рдмрдЬрддी рд╣ी рд░рд╣ рдЬाрддी рд╣ै, рдПрдХ рдХे рдмाрдж рдПрдХ। рдЙрдзрд░ рд╕े рдЬрд╡ाрдм рдирд╣ीं рдЖрдпा рддो рдШрдЯाрдЯोрдк рдЫा рдЬाрддा рд╣ै। рдЕрдиाрдпाрд╕ рд╣ी рд╕्рдоृрддि рдоें рддैрд░ рдЬाрддी рд╣ै рдЕрдкрдиी рдоाँ, рдЬिрд╕рдХे рдЬीрд╡рди рдоें рдХाрдоों рдХी рд▓ंрдмी рдлेрд╣рд░िрд╕्рдд рдеी। рдЗрддिрд╡िрд╣ीрди। рд╕ुрдмрд╣ рдХी рдкрд╣рд▓ी рдХिрд░рдг рд╕े рд▓ेрдХрд░ рд░ाрдд рдХे рджूрд╕рд░े рдкрд╣рд░ рддрдХ рди рдЙрд╕рдХे рд╣ाрде рдкैрд░ों рдХो рдлुрд░्рд╕рдд рд╣ोрддी, рди рдЭुрдХे рдХंрдзों рдФрд░ рдХрдорд░ рдХो। рд░ाрдд рдХो рдмिрд╕्рддрд░ рдоें рдиिрдвाрд▓ рдХрдм рдиींрдж рдХी рдЧोрдж рдоें рдЪрд▓ी рдЬाрддी рдкрддा рд╣ी рдирд╣ीं рдЪрд▓рддा। рд╡рд╣ рдХрд╣ाрдиी рдпा рдХрдеा рдХी рдкрд╣рд▓ी рдкंрдХ्рддि рд╢ुрд░ू рдХрд░рддी рдФрд░ рдкрд╣рд▓े- рджूрд╕рд░े ‘рд╣ुंрдЧрд░े’ рдХे рдмाрдж рдХрдеा рд╣рдо рднाрдИ рдмрд╣рди рдкूрд░ी рдХрд░рддे। рдПрдХ рдХрдорд░े рдоें рд▓рдЧी рджो ‘рдирдпाрд░’ рд╡ाрд▓ी рдЦाрдЯों рдоें рдоाँ рдФрд░ рдПрдХ рджूрд╕рд░े рд╕े рдЪिрдкрдЯे рд╣рдо рдмрдЪ्рдЪे। рдкिрддा рдлौрдЬ рдоें। рдорд╣ीрдиों рдоें рдЪिрдЯ्рдаी рдХे рд╕рд╣ाрд░े рд╣ोрддा рд╡ाрд░्рддाрд▓ाрдк। рдЪिрдордиी рдФрд░ рдЪीрдб़ рдХे рдЫिрд▓рдХे рдХी рд░ौрд╢рдиी рдоें рдХрдЯे-рдлрдЯे рд╣ाрдеों рд╕े рдЪिрдЯ्рдаी рд▓िрдЦрддी рдоाँ рдХो рджेрдЦрддी рддो, рдЖँрдЦों рдоें рдЖрд╢्рдЪрд░्рдп рдХे рд╕ाрде рд╣ोंрдаों рд╕े рд╣ँрд╕ी рдлूрдЯ рдкреЬрддी। рд▓ेрдХिрди рд╣рдорд╕े рдмेрдЦрдмрд░ рдоाँ рдШрд░- рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХे рд╕ाрде рдЧाँрд╡-рдоुрд╣рд▓्рд▓े, рдЦेрддी-рдмाреЬी, рдвोрд░-рдбंрдЧрд░ों рдФрд░ рдпрд╣ाँ рддрдХ рдХि рдкेреЬ-рдкौрдзों рдХी рдЦрдмрд░ें рддрдХ рдкिрддा рдХो рдкрд╣ुँрдЪाрддी। рдмрд░рдмрд╕ рд╣ी рдЖँрдЦों рдоें рдкंрдХ्рддिрдпाँ рдЙрднрд░ рдЖрддी рд╣ैं рдЖрдЬ рднी-

    “рдХाрд▓ी (рдЧाрдп) рдм्рдпाрдиे рд╡ाрд▓ी рд╣ै। рдЦैрд░ा (рдмрдЫреЬी) рднी рдЧाрднिрди рд╣ै।”
     рдПрдХ рдмाрд░ рдЦेрдд рдХी рдоेреЬ рдкрд░ рдЦреЬा рднीрдорд▓ рдХा рдкेреЬ рдмрд░рд╕ाрдд рдоें рдоेрдб рдзंрд╕рдиे рд╕े рджूрд╕рд░े рдЦेрдд рдоें рдкрд╣ुँрдЪ рдЧрдпा рддो рдоाँ рдиे рдпрд╣ рднी рд▓िрдЦ рднेрдЬा рдХि, “рдЕрдм рдКрдкрд░ рдХी рддрд░рдл рд╡ाрд▓ी рдЯрд╣рдиिрдпों рдХो рдоैं рдХाрдЯрддी рд╣ूँ рдФрд░ рдиीрдЪे рд╡ाрд▓ी рдЯрд╣рдиिрдпों рдХो рдЧेंрджा рд╕ाрд╕ (рдиीрдЪे рд╡ाрд▓े рдЦेрдд рдХी рд╕्рд╡ाрдоिрдиी)।
     “рдЫि: рдоाँ, рддू рднी! рд╡рд╣ाँ рдкिрддाрдЬी рдлौрдЬ рдоें рдЕрдкрдиी рдиौрдХрд░ी рдХрд░ेंрдЧे, рдмॉрд░्рдбрд░ рдкрд░ рдЕрдкрдиी рд╕ीрдоा рджेрдЦेंрдЧे рдпा рддेрд░े рдзрд╕рдХे рд╣ुрдП рднीрдорд▓ рдХी рдЪिंрддा рдХрд░ेंрдЧे?” рдмреЬी рджीрджी рдиे рдлрдЯрдХाрд░рддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा рддो рд╡рд╣ рдмिрдлрд░ рдкреЬीं, “рдЬिрддрдиी рд╣ै, рдЙрддрдиी рд╣ी рдмाрддें рдХिрдпा рдХрд░। рдоाँ-рдмाрдк рдХी рдЪिрдЯ्рдаी рдХी рдмाрддों рд╕े рддुрдЭे рдХ्рдпा рдорддрд▓рдм?” рдпрд╣ рдХрд╣рддे рд╣ुрдП рдоाँ рдХी рдЖрд╡ाрдЬ рдоें рдЗрддрдиा рд░ूрдЦाрдкрди рдеा рдХि рд╣рдо рд╕рдм рд╕рдХрдкрдХा рдЧрдП। рддрдм рд╕े рдоाँ рдпा рдкिрддाрдЬी рдХी рдЪिрдЯ्рдаिрдпों рдоें рд╣рдоें рдХुрдЫ рднी ‘рдРрдм्рд╕рд░्рдб’ рдирд╣ीं рд▓рдЧрддा рдеा।
     рдлोрди рдлिрд░ рд╡ाрдЗрдм्рд░ेрдЯ рдХрд░рдиे рд▓рдЧा। рдЗрд╕ рдХंрдкрди рд╕े рд╣ृрджрдп рдЗрддрдиा рдЕрдзिрдХ рдХंрдкिрдд рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै рдХि рдХुрдЫ рдкрд▓ рддो рдЙрд╕े рд╣ी рд╢ांрдд рдХрд░рдиे рдоें рд▓рдЧ рдЬाрддे рд╣ैं। рд╡िрд╢ेрд╖рдХрд░ рд░ाрдд рдХो рджрд╕ рдмрдЬे рдХे рдмाрдж рдХрднी рдШंрдЯी рдмрдЬ рдЙрдарддी рд╣ै рддो рджिрд▓-рджिрдоाрдЧ рд╡ैрд╕े рд╣ी рд╕्рддрдм्рдз рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं рдЬैрд╕े рд╕ांрдк рдиे рд╕ूंрдШ рд▓िрдпा рд╣ो। рдЖрдкрдХो рдЕрддिрд╢рдпोрдХ्рддि рд▓рдЧ рд╕рдХрддी рд╣ै рдпрд╣ рдмाрдд, рдХ्рдпोंрдХि рдЖрдЬрдХрд▓ рджрд╕ рдмрдЬे рдХे рдмाрдж рд╣ी рддो рдЬाрдЧृрдд рдЕрд╡рд╕्рдеा рдоें рдкрд╣ुँрдЪрддी рд╣ै рдЖрдЬ рдХी рдкीреЭी, рдкрддा рд╣ै рдоुрдЭे। рдЕрдЪ्рдЫी рддрд░рд╣ рд╕े рд╡ाрдХिрдл рд╣ूँ, рдоैं рдЕрдкрдиी рдмेрдЯी рдХी рдЗрди рд╣рд░рдХрддों рд╕े рднी। рдкрд░, рдоाँ рд╣ूँ, рдХ्рдпा рдХрд░ूँ? рджिрдирднрд░ рди्рдпूрдЬ рдЪैрдирд▓्рд╕ рдкрд░ рдЪрд▓рдиे рд╡ाрд▓ी рдЦрдмрд░ें, рдЦрдмрд░ों рдХे рд╕ाрде рдХ्рд╖рдд-рд╡िрдХ्рд╖рдд рдФрд░ рд╡िрджीрд░्рдг рдЪेрд╣рд░े, рд╢рд░ीрд░ рдФрд░ рдЧुрдк्рддांрдЧों рдХे рджृрд╢्рдп, рдЬो рдзुंрдзрд▓े рджिрдЦाрдП рдЬाрдиे рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рд╣िंрд╕ा рдХी рдЬрдШрди्рдпрддा рдХी рджाрд╕्рддाрдиों рдХो рд╕ाрдл рд╕ाрдл рджिрдЦा рджेрддी рд╣ै, рдХौंрдз рдЙрдарддी рд╣ै рдмाрд░-рдмाрд░। рдорди рдХाँрдк рдЙрдарддा рд╣ै рдФрд░ рддрдм рдЕрдкрдиी рдоाँ рд╕े рд╣ी рдИрд░्рд╖्рдпा рд╕े рд╣ोрдиे рд▓рдЧрддी рд╣ै рдХि рдХिрддрдиी рдиिрд╢्рдЪिंрдд рдиींрдж рд╕ोрддी рдеी рд╡рд╣, рддрдм рднी рдФрд░ рдЖрдЬ рднी। рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕्рдХूрд▓ों, рдФрд░ рдЙрд╕рдоें рднी рдЧрд░्рд▓्рд╕ рд╕्рдХूрд▓ рдоें рдкреЭрдиे рд╡ाрд▓ी рд╣рдо рдмрд╣рдиों, рдЬिрдирдХी рдЗंрдЯрд░ рддрдХ рдХी рдХुрд▓ рдлीрд╕ рдоाрдд्рд░ рдПрдХ рд░ुрдкрдпा рдмीрд╕ рдкैрд╕े рдХे рд╕ाрде рдкाँрдЪ рд░ुрдкрдпे рдХी рд╕ंрдЪाрдпिрдХा рджेрдиे рд╡ाрд▓ी рдоेрд░ी рдоाँ рдЖрдЬ рдХिрддрдиी рд╕рдоृрдж्рдз рд▓рдЧрддी рд╣ै рдоुрдЭे! рд╕ुрдХूрди рдХी рджौрд▓рдд рдХी рд╕्рд╡ाрдоिрдиी рдоेрд░ी рдоाँ! рдоाँ рдХे рд╕ाрде рдкैрддाрдиे рд╕ोрддे рд╣рдо рдмрдЪ्рдЪों рдХे рдмрд░рдХ्рд╕ рдмंрдж рдХрдорд░े рдоें рдЕрдкрдиे-рдЕрдкрдиे рдоोрдмाрдЗрд▓ рдпा рд▓ैрдкी рдкрд░ рд▓рдЧे рдЖрдЬ рдХे рдмрдЪ्рдЪे! рд╣рд░ рджुрд╢्рдЪिंрддा рд╕े рджूрд░ рдоाँ рдХिрддрдиी рд╕्рд╡рдЪ्рдЫंрдж рдеी? рдкреЭाрдиा рд▓िрдЦाрдиा рдоाँ рдмाрдк рдХी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдЬрд░ूрд░ рдеी, рд▓ेрдХिрди рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдк्рд░ाрдк्рдд рдЕंрдХ рдпा рдЧ्рд░ेрдб рдФрд░ рдЙрд╕ рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдмрдЪ्рдЪों рддрдеा рдоाँ рдмाрдк рдХी рд╕рдлрд▓рддा-рдЕрд╕рдлрд▓рддा рдХे рдоाрдирджंрдбो рд╕े рджूрд░ рдХिрддрдиी рд╕ुрдЦी рдеी рдоाँ? рд╣рдоें рдХिрд╕ी рдХे рднी рд╣ाрдеों рдоें рд╕ौंрдкрдХрд░ рдЕрдкрдиी рджिрдирдЪрд░्рдпा рдоें рдбूрдмी рдоाँ рдХे рд▓िрдП рдХрд╣ाँ рдеीं рдРрд╕ी рдЙрд▓рдЭрдиें? рдРрд╕ी рдЖрд╢ंрдХाрдПँ? рд╢ाрдпрдж рдЗрд╕рд▓िрдП рднी рдХि рдЙрд╕рдиे рджेрдЦे рд╣ी рдирд╣ीं рдмреЬे рд╕рдкрдиे। рдиा рдЕрдкрдиे рд▓िрдП рди рдЕрдкрдиे рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП। рдпे рдЕрд▓рдЧ рдмाрдд рд╣ै рдХि рдмिрдиा рд╕рдкрдиे рджेрдЦे рднी рдЙрд╕рдХे рд╕рднी рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдкंрдЦ рд▓рдЧे рдФрд░ рд╡े рд╕рднी рдЕрдкрдиे рдкрд░ों рдХी рдХ्рд╖рдорддा рдХे рдЕрдиुрд░ूрдк рдиाрдкрдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдоें рд▓рдЧे рд╣ैं рдЖрдЬ рднी рдЕрд╕ीрдо рдХो।
     рдЕрд╕ीрдо рдоें рдЙреЬ рд░рд╣ी рдмाрджрд▓ों рдХी рдХрддрд░рдиें рдЕрдм рд╕рдШрди рд╣ोрдиे рд▓рдЧी рд╣ैं। рдХुрдЫ рдХुрдЫ рднूрд░ी рд╢्рдпाрдорд▓ рднी। рдоेрд░े рдорди рдоें рдЙрдореЬ рдЖрдИ рдЪिंрддाрдУं рдХी рд▓рдХीрд░ें рднी рд╕рдШрди рд╣ोрдиे рд▓рдЧी рдеीं। рдХрд▓ рд░ाрдд рд╕े реЮोрди рд▓рдЧा рд░рд╣ी рд╣ै рдоैं рдЙрд╕े। рдкрд░ рдЙрдзрд░ рд╕े рдХोрдИ рдЬрд╡ाрдм рд╣ी рдирд╣ीं। рдХिрддрдиी рд╣ी рдШंрдЯिрдпों рдХे рдмाрдж рдЙрд╕рдХी рдЦीрдЬ рдЪिंрддा рдоें рдмрджрд▓рдиे рд▓рдЧी рдеी рдХि рддрднी рд╕्рдХ्рд░ीрди рдкрд░ рдоैрд╕ेрдЬ рдкॉрдк-рдЕрдк рд╣ुрдЖ, “рдЖрдИ рд╡िрд▓ рдХॉрд▓ рдпू рдЗрди рдП рд╡्рд╣ाрдЗрд▓ рдордо्рдоा।” рдЙрд╕рдиे рджीрд░्рдШ рдиिрд╢्рд╡ाрд╕ рдЫोреЬी। рд╣рд░ рд░ाрдд рдЦाрдиा рдмрдиाрдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рд╡рд╣ рдмेрдЯी рдХो рдХॉрд▓ рдХрд░ рдкूрдЫ рд▓ेрддी рд╣ै рджिрди рднрд░ рдХा рд╣ाрд▓рдЪाрд▓ рдФрд░ рдпрд╣ рднी рдХि рдЖрдЬ рд╣ॉрд╕्рдЯрд▓ рдХे рдоेрди्рдпू рдоें рдХ्рдпा рд╣ै? рдЦाрдиे рдХी рд╢ौрдХीрди рдЙрд╕рдХी рдмेрдЯी рддрд░рд╕рддी рд░рд╣े рдФрд░ рд╡рд╣ рдордирдкрд╕ंрдж рдкрдХрд╡ाрдиों рдХा рдЖрдиंрдж рд▓ेрддी рд░рд╣े, рдпрд╣ рдоाँ рдХे рд╣ृрджрдп рдХो рдХрднी рдоंрдЬूрд░ рд╣ुрдЖ рд╣ै рдХ्рдпा? рдЙрд╕ी рдХे рд╣ॉрд╕्рдЯрд▓ рдоेрди्рдпू рдЬैрд╕ा рдХुрдЫ рдмрдиा рд▓ेрддी рд╣ै рд╡рд╣ рднी, рд╕िрд░्рдл рд╢ुрдХ्рд░рд╡ाрд░ рдХो рдЫोреЬрдХрд░। рд╢ुрдХ्рд░рд╡ाрд░ рдХो рдмेрдЯी рдХे рд╣ॉрд╕्рдЯрд▓ рдоें рдиॉрдирд╡ेрдЬ рдмрдирддा рд╣ै, рдЬो рдЙрд╕े рдкрд╕ंрдж рдирд╣ीं। рдлिрд░ рд╕ोрддे рд╕рдордп рдоाँ рдмेрдЯी рдХी рд▓ंрдмी рдмाрддें рд╣ोрддी рд╣ैं। рдЬिрд╕ рд░ाрдд рдирд╣ीं рд╣ो рдкाрддीं рдЙрд╕ рд░ाрдд рдиींрдж рдЙрдЪाрдЯ рд╕ी, рдХрднी рдХрд░рд╡рдЯें рдмрджрд▓рддे рд╣ुрдП, рдХрднी рд╕рдкрдиों рдоें рдмреЬрдмреЬाрддे рд╣ुрдП рдЧुрдЬрд░ рдЬाрддी рд╣ै рдХिрд╕ी рддрд░рд╣
     рдоैрд╕ेрдЬ рдХे рдХрдИ рдШंрдЯों рдмाрдж рднी рдЬрдм “рдЕ рд╡्рд╣ाрдЗрд▓’ рдирд╣ीं рдЖрдпा рддो рдЧुрд╕्рд╕े рд╕े рднुрдирднुрдиाрдХрд░ рдЙрд╕рдиे рдХॉрд▓ рд▓рдЧा рджी। рдЖрд╢्рдЪрд░्рдп! рдмेрдЯी рдиे рдкрд╣рд▓े рд╣ी рдШंрдЯी рдоैं реЮोрди рдЙрдаा рджिрдпा, “рдоाँ рдеोреЬी рджेрд░ рд░ुрдХो рд╡ाрд░्рдбрди рдЖрдИ рд╣ैं”, рдХे рдмाрдж реЮोрди рдбिрд╕्рдХрдиेрдХ्рдЯ। рд╡ाрд░्рдбрди рд░ोреЫ рдЖрддी рд╣ै рд░ाрдд рдХी рдЕрдЯेंрдбेंрд╕ рдХे рд▓िрдП рдЬाрдирддी рд╣ै рд╡рд╣। рдлिрд░ рдЗंрддрдЬाрд░! рд╕ोрдЪрдХрд░ рдЙрд╕рдиे рдПрдХ рд▓ंрдмी рд╕ाँрд╕ рд▓ी। “рдмрдЪ्рдЪे рдРрд╕े рд╣ी рд╣ोрддे рд╣ैं рдмेреЮिрдХ्рд░, рдоाँ-рдмाрдк рдХी рдЪिंрддाрдУं рдХो рдЬो рд╕рдордЭрдиे рд▓рдЧें рд╡ो рдмрдЪ्рдЪे рд╣ी рдХ्рдпा? рд╡ो рддो рд╕рдпाрдиे рд╣ुрдП,” рдиाрдиी рдХी рдЖрд╡ाрдЬ рдФрд░ рдЖँрдЦों рдХी рд░рд╣рд╕्рдпрдордпी рдоुрдж्рд░ा рдХो рджेрдЦ рдЙрд╕े рд╣ँрд╕ी рдЖ рдЧрдИ рдеी, рдЬрдмрдХि рдоाँ рдХा рдЪेрд╣рд░ा рдЗрд╕ рдмाрдд рд╕े рдФрд░ рддрдорддрдоा рдЙрдаा рдеा рдХि рдмрдЪ्рдЪों рдХी рдХрд░рддूрддें рд╕ुрдирдиे рдкрд░ рднी рдЙрд╕рдХी рдЕрдкрдиी рдоाँ рдЙрди्рд╣ें рд╕рдордЭाрдиे рдХी рдмрдЬाрдп рдЙрд╕े рд╣ी рдЙрдкрджेрд╢ рджे рд░рд╣ीं рд╣ैं। рдоाँ рдФрд░ рдиाрдиी рдХे рдЪेрд╣рд░े рдХी рд╣ँрд╕ी рдФрд░ рдЧुрд╕्рд╕ा рдЧрдб्рдб्рдордб्рдб рд╣ोрдиे рд▓рдЧा рдеा рдЗрд╕ рд╕рдордп।
    рдмेрдЯी рдХे ‘рдеोреЬी рджेрд░’ рдХी рдк्рд░рддीрдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП рдЙрд╕рдиे рдкाрд╕ рд╣ी рд░рдЦी рдХिрддाрдм рдЙрдаा рд▓ी рдеी। рдХिрддाрдм рдХे рдкрди्рдиे рдкрд▓рдЯрддे-рдкрд▓рдЯрддे рдЙрд╕рдХी рдЖँрдЦें рд▓рдЧी рд╣ी рдеीं рдХि рдЕрдЪाрдирдХ рдЙрд╕े рд▓рдЧा реЮोрди рдХी рдШंрдЯी рдмрдЬी। рд▓ेрдХिрди рдмрдЧрд▓ рдоें рд░рдЦा реЮोрди рдХрд╣ीं рд╕ुрджूрд░ рдШрдирдШрдиा рд░рд╣ा рдеा। рд╡рд╣ рдЙрдардХрд░ рдмрдЧрд▓ рд╡ाрд▓े рдХрдорд░े рдоें рдЧрдИ। рдоेрдЬ рдкрд░ реЮोрди рд░ाрдд рдоें рд╣рдЬाрд░ों рдЬुрдЧрдиुрдУं рдХी рдЪрдордХ рдмिрдЦेрд░рддा рд╣ुрдЖ рдЙрд╕े рддाрдХ рд░рд╣ा рдеा। рдЙрд╕рдиे рдЬैрд╕े рд╣ी рдХॉрд▓ рд░िрд╕ीрд╡ рдХрд░ рд╣ैрд▓ो рдмोрд▓ा, рдЙрдзрд░ рд╣ौрд▓े рд╕े рдлुрд╕рдлुрд╕ाрдХрд░ рдХिрд╕ी рдиे рдХрд╣ा, “рдпे рд▓ोрдЧ, рдпे рд╕рдм рдХे рд╕рдм рдоेрд░े рдкीрдЫे рдкреЬे рд╣ैं।” “рдХौрди?” рдмреЬी рдоुрд╕्рдХिрд▓ рд╕े рдЕрдЯрдХрддी рд╣ुрдИ рд╕ाँрд╕ों рдХे рд╕ाрде рдЙрд╕рдиे рдкूрдЫा।
    “рджेрдЦो рдиा, рдЯीрдЪрд░्рд╕ рдиे рдзрдордХी рджी рд╣ै рдХि рдоैंрдиे рдХрд▓ рддрдХ рдк्рд░ोрдЬेрдХ्рдЯ рдЬрдоा рдирд╣ीं рдХिрдпा рддो рд╡рд╣ рдоेрд░े рдкेрд░ेंрдЯ्рд╕ рдХो рдХॉрд▓ рдХрд░ рджेंрдЧी। рдЙрдзрд░ рдкाрдкा рдЕрд▓рдЧ рдиाрд░ाрдЬ рд╣ैं рдХि рдЗрд╕ рдмाрд░ рдоैंрдиे рдЯॉрдк рдирд╣ीं рдХिрдпा рддो рд╡рд╣ рдоेрд░ी рдЖрдЧे рдХी рдкреЭाрдИ рдХे рд▓िрдП рд╕ोрдЪрдиे рдкрд░ рдордЬрдмूрд░ рд╣ो рдЬाрдПंрдЧे।” рдЖрд╡ाрдЬ рдоें рдирдоी рд╕ी рдЖрдиे рд▓рдЧी рдеी। рдмрд░рд╕ाрдд рдоें рд╕िрд▓े рдирдордХ рдХी рддрд░рд╣ рдХुрдЫ рдкिрдШрд▓ी рдФрд░ рдХुрдЫ рджाрдиेрджाрд░ рдЖрд╡ाрдЬ।
    рдЖрд╡ाрдЬ рдлिрд░ рдлुрд╕рдлुрд╕ाрдИ, “рдЖрдкрдХो рдкрддा рд╣ै, рдЖрдЬ рдоेрд░े рдл्рд░ेंрдб्рд╕ рдоें рд╕े рдХुрдЫ рдиे рд╣ाрдпрд░ рдПрдЬुрдХेрд╢рди рдХे рд▓िрдП рдПрдм्рд░ॉрдб рдоें рдЕрдк्рд▓ाрдИ рдХिрдпा рд╣ै। рдоुрдЭे рд╕рдордЭ рдоें рдирд╣ीं рдЖ рд░рд╣ा рд╣ै рдоैं рдХ्рдпा рдХрд░ूँ?”
    “рдмेрдЯा рдЖрдк...” рд╡рд╣ рдХुрдЫ рдмोрд▓рддी рдЙрд╕рд╕े рдкрд╣рд▓े рд╣ी рдЙрдзрд░ рд╕े рдлिрд░ рдХुрдЫ рд╕рд░рд╕рд░ाрдпा, “рдоेрд░े рд╕ाрд░े рдмाрд▓ рдЭреЬ рд░рд╣े рд╣ैं рдпрд╣ाँ рдХे рдкाрдиी рд╕े।”
    рдпрд╣ рдЖрд╡ाрдЬ рдЙрд╕рдХी рдмेрдЯी рдХी рддो рдирд╣ीं, рдФрд░ рдмाрд▓ों рдХी рдЪिंрддा рддो рдЙрд╕рдХी рдмिрд▓्рдХुрд▓ рд╣ो рд╣ी рдирд╣ीं рд╕рдХрддी рдЙрд╕рдиे рд╕ोрдЪрдХрд░ рдЬैрд╕े рд╣ी рдоुँрд╣ рдЦोрд▓ा рдХि, “рдФрд░ рдЖрдкрдХो рдкрддा рд╣ै рдХुрдЫ рд╕ीрдиिрдпрд░्рд╕ рдмुрд▓ी рднी рдХрд░рддे рд╣ैं рдпрд╣ाँ, рдХि рдпрджि рдЙрдирдХे рд╕ाрде рд╕्рдоोрдХ рдирд╣ीं рдХिрдпा рддो рд╡े...”
     “рдЕрд░े!, рдРрд╕ा рдмिрд▓рдХुрд▓ рдордд рдХрд░рдиा рдмрдЪ्рдЪे,” рдЗрд╕ рдмाрд░ рд╡рд╣ рд░ोрдХ рдирд╣ीं рдкाрдИ рд╕्рд╡рдпं рдХो, “рдЬाрдХрд░ рдЕрдкрдиे рдЯीрдЪрд░ рд╕े рдмाрдд рдХрд░ो рдпा рдлिрд░ рдоैं рдЖ рдЬाрддी рд╣ूँ рд╡рд╣ाँ,” рдЙрд╕рдиे рдЖрд╡ाрдЬ рд╕े рдЖрд╢्рд╡рд╕्рдд рди рд╣ोрддे рд╣ुрдП рднी рдЙрд╕े рдЖрд╢्рд╡рд╕्рдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдПрдХ-рдПрдХ рд╢рдм्рдж рдкрд░ реЫोрд░ рджिрдпा।
    “рдЖрдк! рдЖрдк рдХ्рдпा рдХрд░ोрдЧी рдпрд╣ाँ рдЖрдХрд░? рдпрд╣ рдЖрдкрдХा рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕्рдХूрд▓ рдирд╣ीं рд╣ै। рдпрд╣ाँ рдХिрддрдиे рддрд░рд╣ рдХे рд╕्рдЯूрдбेंрдЯ्рд╕ рд╣ैं рдЖрдк рдЬाрдирддी рднी рд╣ो? рдХोрдИ рдоैрдиेрдЬрдоेंрдЯ рдоें рдмैрдаे рдХिрд╕ी рдЕрдзिрдХाрд░ी рдХा рдмेрдЯा рд╣ै, рдХोрдИ рд▓ोрдХрд▓ рд╡िрдзाрдпрдХ рдпा рдоंрдд्рд░ी рдХा, рдХोрдИ рдмреЬे рдмिрдЬрдиेрд╕рдоैрди рдХा, рдЬिрд╕рдХे рдбोрдиेрд╢рди рдкрд░... рдЫोреЬो, рдЖрдк рдирд╣ीं рд╕рдордЭोрдЧी” рдХрд╣рддे рд╣ुрдП рдЖрд╡ाрдЬ рдХी рд╕рд░рд╕рд░ाрд╣рдЯ рдЖंрдзी рдоें рддрдм्рджीрд▓ рд╣ो рдЧрдИ। рдРрд╕ा рд▓рдЧा рд╕рдШрди рд╣ोрддे рдмाрджрд▓ों рдХी рдХрддрд░рдиें рдЗрддрдиी рд╕рдШрди рд╣ो рдЧрдИ рд╣ै рдХि рдЕрдм рд╣рд╡ा рдоें рдирд╣ीं рддैрд░ рдкाрдПंрдЧी। рднाрд░ рдЗрддрдиा рдЕрдзिрдХ рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै рдХि рдЧिрд░ рдкреЬेंрдЧी рдЕрдкрдиे рд╣ी рднाрд░ рд╕े рдЬрдоीрди рдкрд░, рдпा рдлрдЯ рдкреЬेंрдЧी рд╡िрдиाрд╢ рд▓ाрддे рд╣ुрдП рд╕рд░्рд╡рдд्рд░।
     рд╡рд╣ рдПрдХрджрдо рд╕े рдЪिрд╣ुँрдХ рдЙрдаी, “рдмेрдЯा рд╕ुрди! рдмेрдЯा рд╕ुрди рддो!” рд▓ेрдХिрди рдмेрдЯा рд╡рд╣ाँ рдХрд╣ाँ рдеी? рд╡рд╣ рдЕрдкрдиे рдмिрд╕्рддрд░ рд╕े рдПрдХ рдХрджрдо рдХी рджूрд░ी рдкрд░ рдЦреЬी рдеी। рджूрд╕рд░े рдХрдорд░े рд╕े рдпрд╣ाँ рдХрдм рдЖрдИ? реЮोрди рдХिрд╕рдХा рдеा? рдЙрд╕рдХी рдмेрдЯी рдХा рдпा рдХिрд╕ी рдФрд░ рдХा? рдЖрд╡ाрдЬ рддो рдЙрд╕рдХी рдмेрдЯी рдЬैрд╕ी рдирд╣ीं рдеी। рд▓ेрдХिрди реЮोрди! рдлोрди рддो рдЙрд╕рдХे рд╕िрд░ाрд╣рдиे рдкрд░ рд╣ी рдкреЬा рд╣ै рд░ोреЫ рдХी рддрд░рд╣। рдХ्рдпा рд╡рд╣ рд╕рдкрдиे рдоें рдеी? рдирд╣ीं рдирд╣ीं। рдмाрдд рддो рдХी рд╣ै рдЙрд╕рдиे। рд▓ेрдХिрди... рдЦिреЬрдХी рдХे рд╢ीрд╢े рдкрд░ рдмाрд░िрд╢ рдХी рдмौрдЫाрд░ों рд╕े рдЬрдоी рд╣ुрдИ рдзूрд▓ рдзुрд▓ рд░рд╣ी рдеी рдЕрд╣िрд╕्рддा-рдЕрд╣िрд╕्рддा рдФрд░ рдмाрд╣рд░ рджृрд╢्рдп рдЬो рдЕрднी рддрдХ рдХुрдЫ рдХोрд╣рд░े рдоें рд▓िрдкрдЯा рдХुрдЫ рд╢ीрд╢े рдоें рдЪреЭी рдзूрд▓ рдХी рдкрд░рдд рдоें рдзुंрдзрд▓ा рд░рд╣ा рдеा, рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕ाрдл рд╣ोрдиे рд▓рдЧा рдеा। рд╕ाрдл рдзुрд▓े рд╢ीрд╢े рдХे рдкीрдЫे рд╕े рдЭांрдХ рд░рд╣ा рдеा рдоाँ рдХा рдоुрд╕्рдХुрд░ाрддा рдФрд░ рдЙрд╕рдХा рдЦुрдж рдХा рдЦिрд▓рдЦिрд▓ाрддा рдЪेрд╣рд░ा рд╕рднी рдЪिंрддाрдУं рдФрд░ рддрдиाрд╡ों рд╕े рдоुрдХ्рдд рдмाрд░िрд╢ рдоें рдзुрд▓ी рдкрд╣ाреЬी рдзूрдк рд╕ा। рддрднी реЮोрди рдкрд░ рдоैрд╕ेрдЬ рдкॉрдк рдЕрдк рд╣ुрдЖ, ‘рдоाँ, рдоैं рдмिрд▓्рдХुрд▓ рдаीрдХ рд╣ूँ। рдЖрдк рдЪिंрддा рдордд рдХрд░рдиा। рдЖрдЬ рд░ाрдд рд▓ाрдЗрдм्рд░ेрд░ी рдоें рд╣ी рдкреЭाрдИ рдХрд░ूँрдЧी। рдХрд▓ рдПрдЧ्рдЬाрдо рд╣ै।”

    рд╡्рдпंрдЧ्рдп: рдУ рдоाрдирд╕ рдХे рд░ाрдЬрд╣ंрд╕

    рдзрд░्рдордкाрд▓ рдорд╣ेंрдж्рд░ рдЬैрди

    рдмिंрджाрд╕: рдзрд░्рдордкाрд▓ рдорд╣ेंрдж्рд░ рдЬैрди

    рдИрдоेрд▓: dharmtoronto@gmail.com рдл़ोрди: +1 416 225 2415
    рд╕рдо्рдкрд░्рдХ: 22 рдлेрд░рд▓ рдРрд╡ेрди्рдпू, рдЯोрд░ंрдЯो, рдПрдо2рдЖрд░ 1рд╕ी8, рдХैрдиेрдбा


    рд╣े рджेрд╡ рдЖрдк рдЕрддिрдеि рд╣ैं, рддिрдеि рдХी рд╕ूрдЪрдиा рджिрдП рдмिрдиा рдЖрдпे рд╣ैं, рд╕्рд╡ाрдЧрдд। рд╣рдордиे рджेрд╡рддा рдирд╣ीं рджेрдЦे рддो рдХ्рдпा, рдЖрдкрдХी рд╕ूрд░рдд рд╕े рдЕрд▓рдЧ рднрд▓ा рджेрд╡рддा рдХी рд╕ूрд░рдд рдХ्рдпा рд╣ोрдЧी! рдпрд╣ाँ рдЕрд▓्рдк рдиिрд╡ाрд╕ рдХे рджौрд░ाрди рдЖрдк рдк्рд░рд╕рди्рди рдЪिрдд्рдд рд░рд╣ें рдФрд░ рд╣рдоें рднी реЩुрд╢ рд░рдЦें, рдЗрд╕рд▓िрдП рдХृрдкрдпा рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдмाрддों рдХो рдЕрдкрдиे рджिрдоाреЪ рдоें рднрд░ рд▓ें।

    рд╣े рдЖрджрд░рдгीрдп, рдХुрдЫ рдкूрд░्рд╡ рдЕрддिрдеिрдпों рдиे рднोрдЬрди рд╣ेрддु рдЖрд╕рди рдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा рдХि рд╡े рдХрдо рдоिрд░्рдЪी рдХा, рдмिрдиा рддрд▓ा, рд╕ाрджा рднोрдЬрди рдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░ेंрдЧे। рдРрд╕ी рд╡िрд▓рдо्рдмिрдд рд╕ूрдЪрдиा рд╕े рдЧृрд╣рд╕्рдеी рдХा рдПрдХ рдкрд╣िрдпा реЪुрд╕्рд╕े рдоें рд▓ाрд▓-рдкीрд▓ा рдФрд░ рджूрд╕рд░ा рдкрд╣िрдпा рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдмोрдЭ рд╕े рдвीрд▓ा рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рдЖрдк рдпрдеाрд╢ीрдШ्рд░ рд╣ी рднोрдЬрди рд╕ंрдмंрдзी рдЕрдкрдиे рд░ाрдЧ-рд╡िрд░ाрдЧों рдХे рдмाрд░े рдоें рд╕ीрдзे рд╣ी рдЧृрд╣िрдгी рдХो рдмрддा рджें। рд╡े рдоाрд╕्рдЯрд░ рд╢ेрдл рд╣ैं, рдкूрд░ी рд╕ाрд╡рдзाрдиी рд╕े рдЦाрдиा рдмрдиाрддी рд╣ैं, рдмाрд╡рдЬूрдж рдЗрд╕рдХे рднोрдЬрди рдоें рдХंрдХрд░ рдпा рдмाрд▓ рдЖ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдРрд╕े рдЕрдк्рд░िрдп рдЕрд╡рд╕рд░ों рдкрд░ рдЖрдк рдЕрдкрдиे рдШрд░ рдЬैрд╕ा рдзैрд░्рдп рдмрдиाрдпे рд░рдЦें, рдХौрд░ рдЪुрдкрдЪाрдк рдиिрдЧрд▓ рд▓ें рдпा рд╕िंрдХ рдХी рд╢рд░рдг рд▓ें। рдмुрдж्рдзिрдоाрди рдХी рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдЖрдкाрддрдХाрд▓ рдоें рд╣ोрддी рд╣ै।
    рдоेрд╣рдоाрди рдХो рдоाрди рдФрд░ рдордиुрд╣ाрд░ рдкूрд░्рд╡рдХ рднोрдЬрди рдХрд░ाрдиा рд╣рдоाрд░ी рдкрд░рдо्рдкрд░ा рд╣ै, рдкрд░ рд╣рдо рд░ूреЭिрд╡ाрджी рдирд╣ीं рд╣ैं। рдЖрдк рдзीрд░े-рдзीрд░े рдФрд░ рдЪрдмा-рдЪрдмा рдХрд░ рднोрдЬрди рдХрд░ें। рдмрд╕ рдз्рдпाрди рд░рдЦें рдХि рдЖрд╕рдкाрд╕ рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдирд╣ीं рд░рд╣рддे। рд╣े рдЕрд╡рддाрд░ी, рдзुрд▓рдиे рдбाрд▓ рджेрдиे рд╕े рд╣ी рд╡рд╕्рдд्рд░ рдирд╣ीं рдзुрд▓ рдЬाрддे। рдоुрдП рдкреЬोрд╕िрдпों рдХी рд╡ाрд╢िंрдЧ рдорд╢ीрдиें рдЕрдХ्рд╕рд░ реЩрд░ाрдм рд░рд╣рддी рд╣ैं, рдЗрд╕рд▓िрдП рд╡рд╕्рдд्рд░ рд╢ीрдШ्рд░ рддैрдпाрд░ рд╣ोрдиे рдХी рдк्рд░рдд्рдпाрд╢ा рдирд╣ीं рд░рдЦें। рдЖрдк рд╕рдордЭрджाрд░ рд╣ैं, рдкрд░ рдЖрдкрдХे рд╕ाрде рдЬो рдЫोрдЯे-рдЫोрдЯे рдмाрд▓ рджेрд╡рддा рд╣ैं рд╡े рдирдЯрдЦрдЯ рд╣ैं; рдХुрдкिрдд рднी рдЬрд▓्рджी рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं। рдЙрдирдХे рдХोрдк рд╕े рдЗрд╕ рдШрд░ рдХी рд╡рд╕्рддुрдУं рдХो рдмрдЪाрдпें। рдЗрд╕ рдзूрд▓ рднрд░े рдФрд░ рдмुрдЬुрд░्рдЧ рд▓ोрдЧों рдХे рд╢рд╣рд░ рдоें рд╕ौंрджрд░्рдп рдк्рд░рд╕ाрдзрди рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдирд╣ीं рд╣ै। рдлिрд░ рднी, рд╕ंрд╕्рдХाрд░ рдФрд░ рд╕ौрдЬрди्рдпрддाрд╡рд╢ рд╣рдордиे рдХुрдЫ рд╕ाрдордЧ्рд░ी рджрд░्рд╢рдиाрд░्рде рд░рдЦी рд╣ै।

    рдоाрдирдиीрдп, рдЖрдк рдЖрдо рдЖрджрдоी рдХे рдЖрдд्рдоीрдп рдЕрддिрдеि рд╣ैं, рд░ाрдЬрд╕ी рдЕрддिрдеि рдирд╣ीं рд╣ैं। рдлिрд░ рднी, рд╣рдоाрд░ा рд╕्рдХूрдЯрд░ рдЖрдкрдХी рд╕ेрд╡ा рдоें рддрдд्рдкрд░ рд╣ै। рдХрднी рд╡рд╣ рд░िреЫрд░्рд╡ рдоें рдЖрдХрд░ рдкрддिрдд рд╣ो рдЬाрдП рддो рдкेрдЯ्рд░ोрд▓ рднрд░ा рдХрд░ рдЙрд╕े рдкाрд╡рди рдХрд░ рджें। рдмреЬा рдвीрда рд╕्рдХूрдЯрд░ рд╣ै, рдмिрдиा рдИंрдзрди рдХे рджрд╕ рдоीрдЯрд░ рдЪрд▓рдиे рдХा рдоुрд▓ाрд╣िрдЬा рднी рдирд╣ीं рдкाрд▓рддा। рдЗрд╕ рд╢рд╣рд░ рдФрд░ рдЗрд╕рдХे рдЖрд╕рдкाрд╕ рдХोрдИ рджрд░्рд╢рдиीрдп рд╕्рдерд▓ рдирд╣ीं рд╣ैं। рдЬिрди्рд╣ें рд▓ोрдЧ рджрд░्рд╢рдиीрдп рдХрд╣рддे рд╣ैं, рдЙрди्рд╣ें рд╣рдо рдкूрд░्рд╡ рдоें рдкрдзाрд░े рдЕрддिрдеिрдпों рдХे рд╕ाрде рдмीрд╕िрдпों рдмाрд░ рджेрдЦ рдЪुрдХे рд╣ैं। рдпे рдоोрд╣рдирдЬोрджреЬो рд╕े рднी рдкрд╣рд▓े рдХे рдЕрд╡рд╢ेрд╖ рд╣ैं। рдмाрд╡рдЬूрдж рдЗрд╕рдХे рдЖрдк рдЧрдП рддो рдЖрдкрдХे рд╣ी рдзрди рдХी рдмрд░्рдмाрджी рд╣ोрдЧी, рдоुрдЭे рдоाрд▓ूрдо рд╣ै рд╕рдордп рдХे рдоाрдорд▓े рдоें рдЖрдк рдмрд╣ुрдд рдЕрдоीрд░ рд╣ैं।

    рдорд╣рд░िрдпों рдХे рдмाрд░े рдоें рдХ्рдпा рдХрд╣ूँ, рдпрд╣ рд╡िрд╢्рд╡рд╡्рдпाрдкी рд╕рдорд╕्рдпा рд╣ै। рддिрд╕ рдкрд░ рднी рд╣рдоाрд░ी рдХाрдо рд╡ाрд▓ी рдмाрдИ рдмреЬрдмोрд▓ी рд╣ै, рдкाрд░्рдЯ рдЯाрдЗрдо рдоें рд╡ेрдм рдЯीрд╡ी рдЪрд▓ाрддी рд╣ै। рдЗрдзрд░ рдХी рдЙрдзрд░ рдХрд░рдиा рдЙрд╕рдХी реЫрд░ूрд░ी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै, рд╡рд╣ рдмреЬी рдХिрд╕्рд╕ाрдЧो рд╣ै рдФрд░ рддिрд▓ рдХा рддाреЬ рдмрдиाрдиे рдоें рдЙрд╕े рдорд╣ाрд░рдд рд╣ाрд╕िрд▓ рд╣ै। рдХृрдкрдпा рдЙрд╕рдХी рдЖрд▓ोрдЪрдиा рдкрд░ рдз्рдпाрди рди рджें। рдоेрд╣рдоाрдиों рдХो рдЬрд▓्рджी рд╡िрджा рдХрд░ाрдиे рдоें рдЙрд╕рдХे рд╕्рд╡ाрд░्рде рдиिрд╣िрдд рд╣ैं। рд╣рдоाрд░े рдХрдо्рдк्рдпूрдЯрд░ рдХो рднी рдЗрд╕ी рд╡реШ्рдд рдЯें рдмोрд▓рдиा рдеा, рдЗрд╕рдХे рд╕ाрде рдк्рд░िंрдЯрд░, рд╕्рдХैрдирд░ рдФрд░ рдХॉрдкिрдпрд░ рднी рд╢ोрдХ рдордЧ्рди рд╣ैं, рдХ्рдпा рдХрд░ें рдпूрдиिрдпрдирдмाрдЬी рдоें рд╕рднी рд╕рдоाрдирдзрд░्рдоी рд▓ाрдордмंрдж рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं। рдлिрд░ рднी, рд╡ाрдИрдлाрдИ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ै, рдЖрдк рдЕрдкрдиे рдл़ोрди рдкрд░ рд▓рдЧे рд░рд╣ें।

    рд╣े рд╡िрд╢ाрд▓рд╣ृрджрдпी, рдЖрдкрдиे рдоाрд╕ांрдд рдоें рдЕрддिрдеि рдмрди рд╣рдоें рдЙрдкрдХृрдд рдХिрдпा, рдЗрд╕рд╕े рдЬाрддि-рдмिрд░ाрджрд░ी рдоें рд╣рдоाрд░ी рдк्рд░рддिрд╖्рдаा рдмреЭी рд╣ै। рдоाрд╕ рдХा рдЕंрддिрдо рд╕рдк्рддाрд╣ рд╣ै рддो рдХ्рдпा, рд╣рдо рдЕрдкрдиे рдЕрдкрдирдд्рд╡ рдоें рдХोрдИ рдХрдоी рдирд╣ीं рдЖрдиे рджेंрдЧे। рдЕрдкрдирдд्рд╡ рдХे рдЖрдЧे рднौрддिрдХ рд╡рд╕्рддुрдУं рдХी рдХ्рдпा рдмिрд╕ाрдд। рдЕрдкрдиे рдорди рдХो рджुःрдЦी рди рдХрд░ें рддрдеा рдЕрдкрдиे рдоिрдд्рд░ों рдФрд░ рд░िрд╢्рддेрджाрд░ों рдоें рд╣рдоाрд░ा рдк्рд░рд╢рд╕्рддि рд╡ाрдЪрди рдирд╣ीं рдХрд░ें। рднрд╡िрд╖्рдп рдоें рдЖрддिрде्рдп рдХा рд╕ुрдЕрд╡рд╕рд░ рджें рддो рд╣рдоें рдкूрд░्рд╡ рд╕ूрдЪрдиा рдЕрд╡рд╢्рдп рджें рдХि рдЖрдк рдХрдм рдФрд░ рдХिрддрдиे рджेрд╡ी-рджेрд╡рддाрдУं рдХे рд╕ाрде рдпрд╣ाँ рдЕрд╡рддрд░िрдд рд╣ोंрдЧे। рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд░рдЦें, рдкूрд░्рд╡ рд╕ूрдЪрдиा рдкाрдХрд░ рднी рдпे рдж्рд╡ाрд░ рдЦुрд▓े рд░рд╣ेंрдЧे।

    рдЖрдкрдХा рдмрд╣ुрдд-рдмрд╣ुрдд рдзрди्рдпрд╡ाрдж। рдпрд╣ рди рд╕рдордЭें рдХि рдЗрд╕े рд╣рдордиे рдЖрдкрдХे рд▓िрдП рд▓िрдЦा рд╣ै। рдЯोрдиा-рдЯोрдЯрдХा рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдПрдХ рдкрд╣ुँрдЪे рд╣ुрдП рддांрдд्рд░िрдХ рдиे рдРрд╕ा рдпंрдд्рд░ рд▓िрдЦ рдХрд░, рдЗрд╕े рдл्рд░ेрдо рдХрд░ा рдХрд░ рдмैрдардХ рдоें рдЯाँрдЧрдиे рдХा рдиिрд░्рджेрд╢ рджिрдпा рд╣ै, рддाрдХि рд╣рдо рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рдХрд╖्рдЯों рд╕े рдоुрдХ्рддि рдкा рд╕рдХें। рд╕ो рд╣рдордиे рдРрд╕ा рдХिрдпा рд╣ै, рдЖрдЧे рдЖрдкрдХी рдФрд░ рдк्рд░рднु рдХी рдЗрдЪ्рдЫा।

    (рджिрдоाрдЧ़ рд╡ाрд▓ो рд╕ाрд╡рдзाрди рд╕े рд╕ाрднाрд░)

    рдЖрдзुрдиिрдХ рд╕ंрд╕्рдХृрдд рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдХा рдирдпा рд╕्рд╡рд░

    рд╕рдоीрдХ्рд╖рдХ: рдХौрд╢рд▓ рддिрд╡ाрд░ी


    рдХृрддि: 'рд╕рдХाрдорд▓िрдХ рд╕ंрд╕्рдХृрдд рд╕ाрд╣िрдд्рдп рд╡िрдЪाрд░ рдФрд░ рд╡िрдорд░्рд╢’ 
    рд╡िрдзा: рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдЧ्рд░ंрде
    рдк्рд░рдердо рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг: рд╕िрддрдо्рдмрд░ 2024 рдИрд╕्рд╡ी
    рдоूрд▓्рдп: ₹ 310 рд░ुрдкрдпे
    рдкृрд╖्рда: 123
    рдк्рд░рдХाрд╢рдХ: рд╢ोрдкिрдЬрди рдк्рд░рдХाрд╢рди, рдЕрд╣рдорджाрдмाрдж (рдЧुрдЬрд░ाрдд)


    рдбॉ. рдХौрд╢рд▓ рддिрд╡ाрд░ी
             рдЕрд░्рд╡ाрдЪीрди рд╕ंрд╕्рдХृрдд рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХा рдЖрдХाрд╢ рд╡िрд╡िрдз-рд╡िрдзाрд░ूрдкी рдйрдХ्рд╖рдд्рд░ों рд╕े рднрд░ा рд╣ुрдЖ рдЬрдЧрдордЧा рд░рд╣ा рд╣ै। рдХрде्рдп рдФрд░ рд╢िрд▓्рдк рдоें рдЗрдзрд░ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рднी рджेрдЦрдиे рдХो рдоिрд▓рддा рд╣ै। рд╕рдо्рднрд╡рддः рдЗрд╕рдХा рдХाрд░рдг рдпрд╣ рд░рд╣ा рдХि рд╕्рд╡рддрди्рдд्рд░рддा рдк्рд░ाрдк्рддि рдХे рдкрд╢्рдЪाрдд् рдХे рд╕рдордп рдоें рдЬрдм  рддрдХрдиीрдХि рдЙрди्рдирддि рдХे рдХाрд░рдг рд╡िрд╢्рд╡  рдЖрд╕-рдкाрд╕ рд╕िрдордЯ рдЖрдпा рддो рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдХрд╡ि рдХा рдкрд░िрдЪрдп рдХेрд╡рд▓ рднाрд╖ाрдпी рд╡िрд╡िрдзрддा рд╡ाрд▓े рднाрд░рдд рджेрд╢ рдХी рд╕ंрд╕्рдХृрддेрддрд░ рднाрд╖ाрдУं рдХे рд╕ाрд╣िрдд्рдп рд╕े рд╣ी рдирд╣ीं рд╣ुрдЖ рдЕрдкिрддु рд╡рд╣ рд╡िрджेрд╢ी рднाрд╖ाрдУं рдХे рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХे рднी рд╕рдо्рдкрд░्рдХ рдоें рдЖрдпा। рдЙрди рднाрд╖ाрдУं рдХे рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХा рдк्рд░рднाрд╡ рдЙрд╕рдХे рд▓ेрдЦрди рдкрд░ рджेрдЦрдиे рдХो рдоिрд▓рддा рд╣ै। рд╕ाрде рд╣ी рдЕрдм рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдХрд╡ि рд╕्рддुрддि-рдк्рд░рд╢рд╕्рддि рдоाрдд्рд░ рдоें рдЕрдкрдиी рдк्рд░рддिрднा рдХो рдирд╣ीं рдЦрдкाрдиा рдЪाрд╣рддा рдЕрдкिрддु рд╡рд╣ рдЕрдкрдиे рдХाрд╡्рдпों рдоें рд╕рдордХाрд▓ीрди рдШрдЯрдиाрдУं рдХो рджेрдЦрддा рд╣ुрдЖ рднी рдЙрд╕ рдХाрд╡्рдп рдХो рд╕рд░्рд╡рдХाрд▓िрдХ рдмрдиाрддा рд╣ै।
     
                   рд╕ंрд╕्рдХृрдд рд╕рдоीрдХ्рд╖рдХों рдиे рдмीрд╕рд╡ीं рдПрд╡ं рдЗрдХ्рдХीрд╕рд╡ीं рд╕рджी рдХे рд╕ंрд╕्рдХृрдд рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХो рд╕्рд╡рд░्рдг рдпुрдЧ рдХे рдиाрдо рд╕े рдЕрднिрд╣िрдд рдХिрдпा рд╣ै। рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рдХрдИ рд╡рд░िрд╖्рда рдХрд╡िрдпों рдХे рд╕ाрде рдпुрд╡ा рдХрд╡ि рднी рд╕рддрдд् рд░рдЪрдиाрдПँ рд▓िрдЦ рд░рд╣े рд╣ैं। рдпे рд░рдЪрдиाрдПँ рдкाрдардХों рдж्рд╡ाрд░ा рдкрдвी рдФрд░ рд╕рд░ाрд╣ी рднी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै। рдХрдИ рдкрдд्рд░-рдкрдд्рд░िрдХाрдПँ рдиिрд░рди्рддрд░ рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ैं। рд╕ाрде рд╣ी рдЗрди рд░рдЪрдиाрдУं рдкрд░ рдХрдИ рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдпों рд╕े рд╢ोрдз рдХाрд░्рдп рднी рд╣ो рд░рд╣े рд╣ैं। рд╕рдоीрдХ्рд╖рдХ рдЕрд░्рд╡ाрдЪीрди рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдХी рд░рдЪрдиाрдУं рдХी рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं। 

    рдбॉ. рдЕрд░ुрдг рдХुрдоाрд░ рдиिрд╖ाрдж
                   рдпुрд╡ा рд╕рдоीрдХ्рд╖рдХ рдбॉ.рдЕрд░ुрдг рдХुрдоाрд░ рдиिрд╖ाрдж рдЙрдд्рд╕ाрд╣ी рдЕрдз्рдпेрддा рд╣ैं। рдбॉ. рдиिрд╖ाрдж рдЕрд░्рд╡ाрдЪीрди рд╕ंрд╕्рдХृрдд рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдкрд░ рдЖрд▓ेрдЦ рд▓िрдЦрддे рд░рд╣े рд╣ैं। рдЗрд╕рдХे рдкूрд░्рд╡ рднी рдбॉ. рдиिрд╖ाрдж рдХे рджो рдЧ्рд░рди्рде ‘рдЖрдзрдиिрдХ рд╕ंрд╕्рдХृрдд рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХी рдорд╣िрд▓ा рд░рдЪрдиाрдзрд░्рдоिрддा’ рдФрд░ ‘рдЖрдзुрдиिрдХ рд╕ंрд╕्рдХृрдд рд╕ाрд╣िрдд्рдп : рд╡िрд╡िрдз рдЖрдпाрдо’ рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ो рдЪुрдХे рд╣ैं। рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдЧ्рд░рди्рде рдоें рдЕрд░्рд╡ाрдЪीрди рд╕ंрд╕्рдХृрдд рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдкрд░ рд╕рдордп-рд╕рдордп рдкрд░ рдбॉ. рдЕрд░ुрдг рдХुрдоाрд░ рдиिрд╖ाрдж рдж्рд╡ाрд░ा рд▓िрдЦिрдд 25 рдЖрд▓ेрдЦों рдХा рд╕ंрдХрд▓рди рдХрд░рдХे рдПрдХ рд╕ाрде рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рдХрд░рд╡ाрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै, рдЬो рдиिрд╢्рдЪिрдд рд╣ी рдк्рд░рд╢ंрд╕рдиीрдп рд╣ै। рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдЧ्рд░рди्рде рдХो рддीрди рднाрдЧों рдЧрдж्рдп, рдкрдж्рдп рдПрд╡ं рдиाрдЯ्рдп рдЦрдг्рдб рдоें рд╡िрднाрдЬिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдЧрдж्рдп рдЦрдг्рдб рдоें рдЪाрд░ рдЖрд▓ेрдЦ рд╕ंрдХрд▓िрдд рд╣ैं। рдпे рдЪाрд░ों рдЖрд▓ेрдЦ рдХрдеा рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ैं। рдкрдж्рдп рдЦрдг्рдб рдоें 20 рдЖрд▓ेрдЦों рдХा рд╕ंрдХрд▓рди рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдоुрдХ्рддрдХрдЪ्рдЫрди्рдж рдХрд╡िрддा, рдЧрдЬрд▓рдЧीрддि, рд╣ाрдЗрдХु, рдмाрд▓рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдЖрджि рдирд╡ीрди рд╡िрдзाрдУं рдХी рд░рдЪрдиाрдУं рдкрд░ рдпुрд╡ा рд╕рдоीрдХ्рд╖рдХ рдиे рдЙрдкрдпोрдЧी рдЬाрдирдХाрд░ी рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░рд╡ाрдИ рд╣ै। рд╕ाрде рд╣ी рдкाрд░рдо्рдкрд░िрдХ рдЫрди्рджों рдоें рдк्рд░ाрдЪीрди рдПрд╡ं рдирд╡ीрди рд╡िрд╖рдпों рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рдЖрд▓ेрдЦ рднी рдпрд╣ाँ рд╕ंрдХрд▓िрдд рд╣ैं। рдиाрдЯ्рдп рдЦрдг्рдб рдоें 2 рдЖрд▓ेрдЦ рд╣ैं।

         рдпे рд╕ाрд░े рдЖрд▓ेрдЦ рди рдХेрд╡рд▓ рдХृрддि рдХी рд╡िрд╖рдп-рд╡рд╕्рддु рдХा рдкрд░िрдЪрдп рд╣ी рджेрддे рд╣ैं рдЕрдкिрддु рдЙрд╕рдХे рдХрде्рдп рдПрд╡ं рд╢िрд▓्рдк рдХो рднी рдЙрдж्рдШाрдЯिрдд рдХрд░рддे рд╣ैं। рдпे рдЖрд▓ेрдЦ рдкाрдардХ рд╡рд░्рдЧ рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рд╢ोрдз рдХे рдЗрдЪ्рдЫुрдХ рдЬрдиों рдХे рд▓िрдП рднी рдЕрдд्рдпрди्рдд рдЙрдкрдпोрдЧी рд╕िрдж्рдз рд╣ोंрдЧे। рдЕрд░्рд╡ाрдЪीрди рд╕ंрд╕्рдХृрдд рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХी рдЬीрд╡рди्рддрддा рдХा рдк्рд░рддीрдХ рдпрд╣ рдЧ्рд░рди्рде рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдПрдХ рдирдпा рд╕ोрдкाрди рдмрдиेрдЧा। рд╡ाрдЧ्рджेрд╡ी рд╕े рдпрд╣ी рдХाрдордиा рд╣ै рдХि рдпुрд╡ा рд▓ेрдЦрдХ рдбॉ.рдЕрд░ुрдг рдХुрдоाрд░ рдиिрд╖ाрдж рдЗрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рд╕рддрдд् рд╕ुрд░рднाрд░рддी рдХी рд╕ेрд╡ा рдоें рд╕ंрд▓рдЧ्рди рд░рд╣ें। 
    ***

    рд╕рдоीрдХ्рд╖рдХ: рдбॉ. рдХौрд╢рд▓ рддिрд╡ाрд░ी
    рдиिрд╡ाрд╕: рдмाрд░ाँ, рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди
    рдЪрд▓рднाрд╖: 91 9460 004 244    
    рдИрдоेрд▓: kaushal.tiwari199@gmail.com

    рдХाрд╡्рдп: рдЕрд░ुрдг рдХुрдоाрд░ рдк्рд░рд╕ाрдж

    рдЕрд░ुрдг рдХुрдоाрд░ рдк्рд░рд╕ाрдж
    рд╕्рдиाрддрдХ (рдпांрдд्рд░िрдХ рдЕрднिрдпांрдд्рд░िрдХी)। рдХोрд▓ рдЗрдг्рдбिрдпा рд▓िрдоिрдЯेрдб рдоें рдк्рд░ाрдп: 34 рд╡рд░्рд╖ों рддрдХ рд╡िрднिрди्рди рдкрджों рдкрд░ рдХाрд░्рдпрд░рдд, рдЕрдм рд╕ेрд╡ाрдиिрд╡ृрдд्рдд।
    рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ рдЖрдд्рдордХрде्рдп: рд╕рди् 1960 рдоें рд╕ाрддрд╡ीं рд╕े рд▓िрдЦрдиे рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдЪрд▓ рд░рд╣ी рд╣ै, рд╕ैрдХреЬों рд░рдЪрдиाрдПँ рд╣ैं, рд▓िрдЦрддा рд╣ूँ рдЬिрддрдиा, рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рдирд╣ीं рд╣ूँ - рдпрджा рдХрджा рд╡िрднिрди्рди рдкрдд्рд░-рдкрдд्рд░िрдХाрдУं рдоें рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ुрдЖ рд╣ूँ।
    рдИрдоेрд▓: gaaon12@gmail.com


    рдХрд▓्рдкрдиा рдм्рд░рд╣्рдоांрдб рдХी
    **********************
    рдиिрд╡िреЬ рддрдо рд╡ рдк्рд░рдХाрд╢ рдк्рд░рддिрдж्рд╡рди्рджिрдд
    рдХрд╣ीं рдХ्рдпा рдеा рдж्рд╡ंрдж рдХा рдЕंрдд!
    рдХुрдХ्рд╖ि рдоें рдЗрдирдХे рдЬाрдиे рдХौрди
    рдоौрди рд╕ा рдкреЬा рд╣ुрдЖ рдеा рдмंрдж।

    рддिрдоिрд░ рдоें рддрдо рдХा рди рдХोрдИ рдеा рдаौрд░
    рд╡рд╣ाँ рдЬрдо рдЬाрддा рдЖ рдХे рдФрд░।
    рдЬрд╣ाँ рди рдЙрдд्рд╕рд░्рдЬिрдд рд╣ोрддा рдХिрд░рдг
    рдЬрд╣ाँ рди рдлूрдЯा рдеा рдЕрдмрддрдХ рд╕ौрд░।

    рдЕрддि рд╣ी рд╢ांрдд, рдзीрд░, рдЧрдо्рднीрд░, рдиि:рд╕्рд╡рд░ा
    рдЪрддुрд░्рджिрдХ рд╡िрд╕्рддृрдд рдеा рд╕рдм рд╡्рдпोрдо।
    рдХрд╣ीं рд╣ोрддा рди рд╕्рдкंрдж рдеा рдк्рд░рддीрдд
    рдирд╣ीं рдХोрдИ рд╕ूрд░्рдп рди рднौрдо рди рд╕ोрдо।

    рд╡िрд▓рдХ्рд╖рдг рдХुрдЫ рддो рд╡рд╣ाँ рдеा рд░рд╣ा
    рдЙрджिрдд рд╣ोрдиे рдХो рд╕рдЬ्рдЬ рдк्рд░рдЧाреЭ।
    рдХिрд╕ी рд╣िрдо рдоें рдеा рдЬ्рд╡ाрд▓ा рдмंрдж
    рдХि рддрдо рдоें рд╣ी рдЬ्рдпोрддि рдк्рд░рдХाрдг्рдб।

    рдеा рдХрд╣ीं рд╕ूрдХ्рд╖्рдорддрдо рддрдд्рд╡
    рдЬ्рдЮाрди рд╕े рдкрд░े рдмреЬा рд╡िрдЬ्рдЮाрди।
    рдЬ्рдЮाрдд рдХो рдеा рди рдХुрдЫ рднी рдЕрдЬ्рдЮाрдд
    рдФрд░ рдЕрдЬ्рдЮाрдд рдХो рд╕рдм рдХुрдЫ рдЬ्рдЮाрдд।

    рдХोрдИ рдеा рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рдХोрдИ рдЕрддि рдЙрдЪ्рдЪ
    рдкрд░рд╕्рдкрд░ рдмрдж्рдз рдЕрдд्рдпंрдд рдЕрд╡рд░ुрдж्рдз।
    рдХिрд╕े рдеा рдкрддा рд╡्рдпूрд╣ рдеा рд╕рдЬा
    рдФрд░ рд╣ो рд░рд╣ा рдеा рднीрд╖рдг рдпुрдж्рдз।

    рд╕рд╢ंрдХिрдд рдеे рд╡े рд╕ाрд░े рд╕्рдкрд░्рдж्рдзी
    рд╕рд╢ंрдХिрдд рдПрд╡рдо् рд╕्рд╡рдпं рд╕ंрдЧ्рд░ाрдо।
    рд╡िрднрдХ्рдд рд╣ोрдХрд░ рдеे рд▓реЬ рд░рд╣े
    рдПрдХ рд╣ोрдиे рдХो рдЖрдаों рдпाрдо।

    рдФрд░ рдЗрдирдХे рд╣ी рдЪрд╣ूँрдУрд░ рд╡िрд╡ृрдд рдеा
    рдЕंрдзрдХाрд░ рдЕрддि рд╕рдЬрдЧ рдФрд░ рд╕рдЪेрд╖्рдЯ।
    рдЗрд╕े рди рдеा рдХрднी рдХोрдИ рдЖрднाрд╕
    рддिрд░рд╕्рдХृрдд рд╣ोрдЧा рдкрд▓-рдкрд▓ рдЕрдирд╡ेрдж। (рдЕрдирд╡ेрдж=рдЕрдиिрдоंрдд्рд░िрдд)

    рдХिрди्рддु, рд╡рд╣ рдеा рд╣ी рдЗрддрдиा рд╣рдаी
    рдЕрдкрдиे рд╡िрд╕्рддाрд░ рдХो рд▓ेрдХрд░ рд╕्рдкрд╖्рдЯ।
    рд╕рдХा рдеा рдоाрдд्рд░ рд╣ी рдЙрд╕рдХो рд░ोрдХ
    рд╣ुрдЖ рдХोрдИ рдЖрджि-рдХрдг рдЬрдм рдирд╖्рдЯ।

    рдирд╖्рдЯ рд╣ोрдХрд░ рдЖрджि рдпрд╣ рдЬрдЧрдд
    рдкुрдирд░्рд░рдЪрдиा рдоें рд╣ो рдЬाрддा рддрд▓्рд▓ीрди।
    рдпрд╣ी рд╡िрдз्рд╡ंрд╕ рддрдеा рдиिрд░्рдоाрдг рдЪрдХ्рд░ рд╣ै
    рдЖрджि рдХा рдЕंрдд, рдЕंрдд рдХा рд╣ोрдиा рддрдеा рдирд╡ीрди।

    рдЗрд╕ी рд╣ी рдХाрд▓-рдЦंрдб рдХे рдордз्рдп
    рддрдо рдХा рд╣ोрддा рдЖрдпा рд╡िрд╕्рддाрд░।
    рдЗрд╕ी рд╣ी рдЦрдг्рдб рдоें рдЙрдаा рд╕ंрдХрд▓्рдк
    рдХिрд░рдг рднрд░ рдЙрдарддा рд╣ै рд╣ुँрдХाрд░।

    рдЪрддुрд░्рджिрдХ рд╡िрд╕्рддृрдд рддрдо рдХा рдЕрдо्рдмाрд░
    рд╕्рдлुрд▓िंрдЧ рдХा рд╕ंрдШрдЯिрдд рд╕ंрдШрд░्рд╖।
    рдХрдгों рдХा рдЖрдкрд╕ी рдпोрдЧ-рд╡िрдпोрдЧ
    рдЖрдЬ рдХी рд╕ृрд╖्рдЯि рдХा рд╣ै рдЙрдд्рдХрд░्рд╖।

    рддрдо рдоें рдХोрдИ рддрдд्рд╡ рдеा рдиिрд╣िрдд
    рдЕрдерд╡ा рд╢ुрди्рдпрддा рдеी рдЕрдд: рддрдо рдеा।
    рдпрд╣ рдПрдХ рдЬрдЯिрд▓рддा рдЖрдХрд░ рдЖрдХाрд░
    рд▓े рд▓ेрдЧा рд╕ंрдЬ्рдЮ рдХो рдХ्рдпा рдпрд╣ рдХрдо рдеा?

    рдХोрдИ рдорди рдеा рдХि рдХोрдИ рддрди рдеा
    рдпा рдеा рдХुрдЫ рд╡िрджेрд╣ рдХा рдзрд░्рдо।
    рдХिрд╕ рд╕ंрдЬ्рдЮा рд╕े рдеा рдкрд░िрднाрд╖िрдд
    рддрдо рдеा рдн्рд░рдо рдпा рддрдо рдеा рдХрд░्рдо।

    рдЬрд▓, рдерд▓, рд╕рдорддрд▓ рдФрд░ рд╢िрдЦрд░ рдпा
    рдЧрд╣्рд╡рд░ рдХुрдЫ рднी рдирд╣ीं рдХрд╣ीं рдеा।
    рдирд╣ीं рдХोрдИ рджрд░्рд╢рдХ, рджिрдЧ्рджрд░्рд╢рдХ рдирд╣ीं
    рд╢्рд░рд╡рдг, рд╕्рдкрд░्рд╢, рджृрд╢्рдп рдпा рдХрде्рдп рдХрд╣ीं рдеा।

    рдЕंрдзрдХाрд░ рдоें рдеी рдиीрд░рд╡рддा, 
    рдиिःрд╕्рд╡рд░ рдЕंрдзрдХाрд░ рдЕрдк्рд░ीрддिрдХрд░।
    рддрдо рдеा рдн्рд░рдоिрдд рдФрд░ рдн्рд░рдо рддрдо рд╕े
    рдЕрдЬрдм рдЕрдЪंрднिрдд рдЕрдЪрд▓ рдЕрдЧोрдЪрд░।

    рдирд╣ीं рдмोрдз рди рдЬाрдиा-рдЪीрди्рд╣ा
    рдХुрдЫ рдеा рдЬो рдЕрдмोрдз рдирд╣ीं рдеा।
    рд╕ंрдЬ्рдЮ рди рдеा рд╕ंрдЬ्рдЮाрди рдирд╣ीं рдеा
    рдЬ्рдЮाрди рдХा рд╣рд░ рдЕрд╡рд░ोрдз рдпрд╣ीं рдеा।

    рдХौрди рддрдкрд╕्рд╡ी рд╕ा рддрдк рдХрд░рддा
    рдЙрд╕ рдЕंрдзрдХाрд░ рдоें рдеा рдХोрдИ।
    рддрд░ुрдг, рддрд░рд▓, рдХृрд╖ рддृрд╖ा-рднाрд░ рд╕े
    рдЙрд╕ рдЕрдиाрджि рдоें рд╕рд╣ी-рд╕рд╣ी।

    рдЙрд╕ рддрдк-рдмрд▓ рд╕े, рдЙрд╕ рддрдк-рдмрд▓ рдХा
    рдЖрдиा рдеा рдХ्рдпा рдкрд░िрдгाрдо рдШोрд░।
    рдЙрд╕ рддрдк-рдмрд▓ рдоें рдЪिंрдЧाрд░ी рдеी
    рдЙрд╕ рддрдк-рдмрд▓ рдоें рд╣िрдо-рдЦंрдб рдХрдаोрд░।

    рд╢рдХ्рддि рдХрд╣ीं рд╡िрд╢्рд░ाрдо рдХрд░ рд░рд╣ा
    рд╕ुрдк्рдд рдк्рд░рдЧाреЭ рдеा рдиिрдж्рд░ाрдордЧ्рди।
    рд╕्рдпाрдд् рд╕्рд╡рдк्рди рдоें рдеा рдЙрдХेрд░рддा
    рдм्рд░рд╣्рдо-рдмिрди्рджु рдХा рдЕрдж्рднुрдд рдЕंрд╢।

    рдЗрддрдиा рдЧрд╣рди рдеा рдЧुंрдеा рд╣ुрдЖ рдпрд╣
    рддрдо рдХे рддрди्рддु рдоें рднी рддрдо рдеा ।
    рдЗрд╕ рддрдо рдХे рдЕрди्рдд-рд╣ृрджрдп рдоें рдЧुंрдлिрдд
    рдХोрдИ рдоाрдирд╡ीрдп рд╣ी, рддрди-рдорди рдеा।

    рдЕंрдзрдХाрд░ рдХे рдкрд░िрд╕рд░ рд╕े рдЬрдм
    рдиिрдХрд▓ рдЪрд▓ा рдпрд╣ рдоाрдирд╡-рдорди।
    рдЗрд╕ी рдкрд░िрдзि рдкрд░ рдмैрдаा рдеा рдХिрд░рдг, 
    рдХिрд░рдг рдХा рдЕрддि рдХ्рд╖ीрдг рд▓ोрдЪрди।

    рдЙрд╕ рдкрд░िрд╕рд░ рдоें рдЬрди्рдо-рдоृрдд्рдпु рдХा
    рдз्рд╡ंрд╕ рдФрд░ рдиिрд░्рдоाрдг-рдиिрдпрддि рдХा।
    рдирд╣ीं рдХोрдИ рдЖрднाрд╕, рд╕्рддुрддि, рдпा рд╣ी рдк्рд░ाрд░्рдердиा
    рдЕрдмрддрдХ рддрд░ंрдЧ рдпा рдЧрддि рди рдеा।

    рдеा рдпрд╣ рдЕрддि рдЖрд╢्рдЪрд░्рдп рдХि рд░ेрдЦांрдХिрдд
    рдеा рддрдо рд╡ рдЬ्рдпोрддि рдЧрд╣рди рдЕрд▓рдЧ।
    рдЙрдж्рджांрдд рдеा рдорди, рдЙрдж्рд╡ेрдЬिрдд рддрди
    рдЗрд╕ рддрдо рдХा рд╡ृрддांрдд рдж्рд╡ैрд╡िрдз्рдп рднрд░ा।

    рджोрдиों рдеे рдЕрд░ि, рджोрдиों рдеे рдоिрдд्рд░, рд╕рд╣рдЪрд░, рд╕ाрдеी।
    рдЧुрдг, рдзрд░्рдо рднिрди्рди рд╢ाрд╢्рд╡рдд рд╕рдЪ рд╣ै
    рдкрд░, рдЕрд▓рдЧ рдеा рди рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдХрднी।
    рджोрдиों рдЕрдз्рдпрд╕्рдд, рджोрдиों рдЕрдз्рдпाрдд्рдо
    рджो рд╕ा рдЕрдз्рдпाрдп рдПрдХ рдЧ्рд░рди्рде-рдШрдЯी।(рдШрдЯी=рдШреЬा)

    рд╕рд╣рд╕ा рд╣ी рддрдо рд╕ंрдХुрдЪिрдд рд╣ुрдИ рд╡िрд╕्рдоिрдд рд╣ोрдХрд░
    рд╡िрд╕्рдлोрдЯ рдк्рд░рдЪंрдб рдХा рд╕्рд╡рд░ рдлैрд▓ा।
    рдпрд╣ рд▓рдЧी рднाрдЧрдиे рдкृрд╖्рда рджिрд╢ा рд╣ो рд╡्рдпрдеिрдд।
    рдкрд░ाрднूрдд рд╕ा, рд╕рдм рд╣ुрдЖ рдХрд╕ैрд▓ा।
    рдиीрд░рд╡рддा рдЕрдм рдеी рднंрдЧ рд╣ुрдИ
    рд╕्рд╡рд░ рд╣ुрдИ рддрд░ंрдЧिрдд рдз्рд╡рдиि рдмрдирдХрд░।
    рдЕрдм рдЕंрдзрдХाрд░ рдХे рдкाрд╕ рд▓рдЧा рдеा
    рдХिрд░рдг рдзुंрдз рд╕ा рдмрди, рдЫрдирдХрд░।

    рднрдпрдд्рд░рд╕्рдд рд╣ुрдЖ рддрдо рдеा рдЕрдд्рдпंрдд
    рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рд╣ी рдк्рд░рд╢्рди рд╕ा рд╣ुрдЖ рдЦреЬा।
    рдЖрдЪाрд░рдн्рд░рд╖्рдЯ рдХ्рдпों рд╣ुрдЖ рдЬ्рдпोрддि
    рддрдо рд░рд╣ा рднांрдк рдеा рд╡िрдоूреЭ рдкреЬा।

    рдЕрд╡рддрд░िрдд рд╣ुрдЖ рдеा рднूрддрдХाрд▓
    рддрдо рдХे рдкूрд░्рд╡рдЬ рдХे рдЗंрдж्рд░рдЬाрд▓।
    рдЬाрдиा рд╕िрдордЯ рд╡िрд╕्рддाрд░ рддрдеा
    рдиिрдпрддि рдмुрдирддा рдпूँ рдн्рд░рдордЬाрд▓।

    рдпрд╣ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди, рдордд рдоूреЭ рдмрдиो
    рд╕ंрдХेрдд рдкुрди: рддुрдо्рд╣ाрд░ा рдЕрд╡िрд░्рднाрд╡।
    рдЧुрдг-рдзрд░्рдо рддुрдо्рд╣ाрд░ा рди рд╣ुрдЖ рдХ्рд╖рд░िрдд
    рд╡िрдЪрд▓िрдд рдХ्рдпों рдХрд░рддा рдордиोрднाрд╡!

    рдЙрд░्рдЬा рдХी рддрд░ंрдЧें рднिрди्рди-рднिрди्рди
    рд╣ै рд╡рд╕рди, рд╡рджрди рдоें рд╕рджा рдШुрд▓ी।
    рдЙрдд्рд╕рд░्рдЬрди рдЬो рдХрд░рддा рдк्рд░рдХाрд╢
    рд╡рд╣ рддेрдЬ-рдкुंрдЬ рддुрдЭрдоें рднी рдврд▓ी।

    рд╡рд░्рддрдоाрди рдпрд╣ рдпрджि рд╣ै рд╕िрдХुрдбрди
    рддेрд░ा рднрд╡िрд╖्рдп рд╡िрд╕्рддृрдд рдоंрдбрд▓ ।
    рдЖрдирди्рдж рдЙрдаा рдЙрдд्рд╕рд╡िрдд рд╣ो рдЬा
    рдЙрдд्рдд рди рдХрд░ рд╣ोрдЧा рд╣ोрдЧा рдоंрдЧрд▓।

    рдХрд░ рд╕्рдеिрд░ рдЕंрдзрдХाрд░ рдХो рдРрд╕े рдХрд╡ि
    рд▓ाँрдШ рдЪрд▓ा рд╕ीрдоांрдд рд░ेрдЦ, рдЙрдд्рддрдк्рдд-рджेрд╣।
    рдХрд╡ि рдХा рджेрд╣ рд╡िрд▓ुрдк्рдд рд╣ुрдЖ рдЕंрдЧाрд░ों рдоें
    рдорди рдХिрди्рддु рдк्рд░рдлुрд▓्рд▓िрдд, рдЬो рдеा рд╡िрджेрд╣।

    рддрдк:рд╕िрдж्рдз рдеा рддрдкिрдд рддाрдк рд╡ рдЕрдиुрдкрдоेрдп
    рдЕрдкрд░िрдоिрдд-рдЕрдирди्рдд рдЕрд╡рд░्рдгрдиीрдп।
    рд╣ो рдЕрдЧ्рд░рд╕рд░ рдЕрдЧ्рд░ाрди्рд╢ु рдХी рдУрд░ рдк्рд░рд╕्рдлुрдЯिрдд
    рдеा рд╣ुрдЖ рдЬрд╣ाँ рд╡िрд╕्рдлोрдЯ рдмрдиा рдЬो рдЕрдоिрдп। (рдЕрдЧ्рд░ाрди्рд╢ु=рдХेंрдж्рд░-рдмिंрджु/ рдЕрдоिрдп=рдЕрдоृрдд)

    рдпрд╣ рддाрдк рдЭेрд▓рддा рд╣ुрдЖ рдХрд╡ि рдЪрд▓ा
    рд╡рд╣ाँ рдХ्рдпा рд╣ुрдЖ рдФрд░ рдХ्рдпों рд╣ुрдЖ।
    рдеा рд░рдЪрдиा рдХा рд╡िрдз्рд╡ंрд╕ рдпा рдХि
    рдпрд╣ рдирд╡ рд░рдЪрдиा рдХा рдХोрдИ рд╕рд░्рдЧ рд╣ुрдЖ।
    рдеा рдн्рд░рдоिрдд рдХрд░े рдЕрдз्рдпрдпрди рдпрд╣ाँ рдЗрддिрд╣ाрд╕
    рдпा рдХि рднूрдЧोрд▓ рдпा рдХि рдлिрд░ рдЧрдгिрдд।
    рдЦोрдЬे рдЕрдкрдиा рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдЬ्рдЮाрди-рд╡िрдЬ्рдЮाрди
    рдкрдж्рджрдо рд╕ा рд╕ुрди्рджрд░рддा-рдпुрдХ्рдд рд░рдд्рди рд╕े рдЬреЬिрдд।

    рдЙрд╕ рдкрд░рдо рдХाрд▓ рдХा рд╡рд╣ рдХрдг-рдХ्рд╖рдг
    рдеा рд╕्рдпाрдд् рдкрд░рдо рд╕рдд्рддा рдХा рдпрдЬрди। (рдпрдЬрди=рдпрдЬ्рдЮ рд╣ोрдиा)
    рдХोрдИ рдЪिрди्рд╣ рди рдеा, рдкрд░िрдоाрдг рди рдеा
    рдкрд░िрдгाрд╣ рди рдеा рдкрд░ рдеा рдЕрд░्рд╣рди। (рдкрд░िрдгाрд╣=рд╡िрд╕्рддाрд░, рд▓рдо्рдмाрдИ, рдЪौреЬाрдИ, / рдЕрд░्рд╣рди =рд╕рдо्рдоाрди)

    рд╡рд╣ рдЕрдиिрд░्рд╡рдЪрдиीрдп рдКрд░्рдЬा рд╕्рд╡рдпं
    рд╕्рдкрд░्рд╢, рд░ूрдк, рд░ंрдЧ, рдЧंрдз, рдЧुрдг-рдзрд░्рдо рд╣ीрди।
    рд╡рд╣ рд╕्рдеिрд░ рдк्рд░рдХंрдкिрдд рд╕ृрд╖्рдЯ рдЕрд╕ृрд╖्рдЯ
    рдЗрд╕ рдХ्рд╖рдг рдХो рдк्рд░рдХрдЯ рдЙрд╕ рдХ्рд╖рдг рд╡िрд▓ीрди।

    рдХैрд╕े рдХрд░ рдиाрдордХрд░рдг рдХрд░ рджूँ
    рдХिрд╕ी рд░ाрд╢ि, рдирдХ्рд╖рдд्рд░, рдЧ्рд░рд╣ рдХा рди рдкрддा।
    рдорд╣ाрдЧрд░्рдн рд╕े рдЬрдиिрдд рд╕ृрдЬिрдд рд╢्рд░ी
    рд╕्рд╡рдпं рдЧрд░्рдн рд╕ृрдЬрди рдХी рдЖрддुрд░рддा।

    рдпрд╣ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╡рд╣्рдиि-рд╡िрд╕्рдлोрдЯ
    рдХिрд╕ рдХाрд░рдг рд╣ुрдЖ рдк्рд░рдпोрдЬрди рдХ्рдпा?
    рд╡िрдХ्рд╖ोрдн рд╣ुрдЖ, рд╕ंрдпोрдЧ рд╣ुрдЖ, рдХ्рдпा рд╣ुрдЖ?
    рдеा рд░рдЪрдиा-рдиिрд░्рдоाрдг рдХा рддांрдбрд╡ рдХ्рдпा?

    рдХрд╡ि рдХे рдорди рдХा рдк्рд░рд╢्рди, рдк्рд░рдд्рдпुрдд्рддрд░
    рдХрд╡ि рдХा рдХौрддुрдХ рднी рдк्рд░рдХрдЯ рд╣ुрдЖ।
    рдХिрд╕ी рд╡िрди्рджु рдХा рдеा рд╡िрд╕्рдлोрдЯ рдпा
    рдХрдгों рдХे рддрд░ंрдЧ-рд░ूрдк рдХा рдЪрдЯрдХ рд╣ुрдЖ।

    рд╕рдо्рдкूрд░्рдг рдм्рд░рд╣्рдоाрдг्рдб рд╕ंрдкीреЬिрдд рд╣ोрдХрд░
    рд╡िрди्рджु рдПрдХ рдоें рдеा рд╕्рдеिрдд рд╣ुрдЖ।
    рдпा рд░рд╣ा рддрд░ंрдЧिрдд рд╡्рдпोрдо рдоें рд╡िрд╕्рддृрдд
    рдоौрд▓िрдХ рдХрдг рд╕ा рд░рдЪिрдд рд╣ुрдЖ।

    рдХрд╣рддा рд╡िрдЬ्рдЮाрди-рдЕрдиुрдоाрди рдХि
    рд╕ंрдкीреЬрди рдХा рд╣ी рдеा рд╡िрд╕्рдлोрдЯ рд╣ुрдЖ।
    рдЕрд░рдмों рд╡рд░्рд╖ рд╣ैं рдмीрдд рдЧрдпे рдЬрдм
    рдЫिрди्рди-рднिрди्рди рд╡рд╣ рдХोрдЯ рд╣ुрдЖ। (рджुрд░्рдЧ)

    рдм्рд░рд╣्рдоा рдХे рд╡рд░्рд╖ рдеे рдкूрд░्рдг рд╣ुрдП
    рд╕ुрдк्рддрддा рд╕े, рдЪेрддрдиा рдиिрдХрд▓ рдкреЬी।
    рд╕ुрдк्рдд рдЕрд╡рдзि рдХे рдЕрдм рдХрд░्рдо, рдХ्рд░िрдпा
    рд╕ृрд╖्рдЯि-рд╕ाрдХाрд░ рдХो рд╡िрдХрд▓ рдмреЭी।
    рдХрд╡ि рдЬрдм рд▓ाँрдШ рддрдо рдХी рд░ेрдЦा
    рдеा рд╡िрд╡рд░ рд╡िрди्рджु рд╕े рдк्рд░рдХрдЯ рд╣ुрдЖ।
    рддрдм рд╡्рдпोрдо рдоें рд╢िрд╡-рд╢िрд╡ рдХрд░рддे
    рдЙрд╕ рдорд╣ाрдХाрд▓ рдХे рдиिрдХрдЯ рд╣ुрдЖ ।

    рдЙрд╕ рд╢िрд╡ рдиे рдЬрдм рд╕ंрдХрд▓्рдк рдХिрдпा
    рдФрд░ рдЦुрдж рдХा рдЕрд░्рдЪрди, рдпрдЬрди рдХिрдпा।
    рдлिрд░ рдорд╣ाрдХाрдп рдм्рд░рд╣्рдоा, рд╡िрд╖्рдгु рдХा
    рдорд╣ाрдиुрднाрд╡ рдиे рд╕ृрдЬрди рдХिрдпा।

    рдЬрдм рдиिрд░ाрдХाрд░ рд╕ाрдХाрд░ рд╣ुрдЖ
    рдЙрдж्рджрдд рд╣ो рдЧрдпे рд▓े рдЕрд╣рдо् рднाрд╡।
    ‘рдоैं рд╢्рд░ेрд╖्рда’ рдХрд╣ा рдФрд░ рдж्рд╡ंрдж्рд╡ рд╣ेрддु
    рдХрд░рдиे рд▓рдЧे рд╡े рдеे рдХांрд╡-рдХांрд╡।

    ‘рд╣े рд╢्рд░ेрд╖्рда! рдЕрд╣рдо् рдХो рдд्рдпाрдЧें, рд╣ोрд╡ें рд╢्рд░ेрд╖्рда।
    рд╢्рд░ेрд╖्рдарддा рдиिрд╢्рдЪिрдд рд╣ोрдиे рдк्рд░рд╕्рддुрдд рд╣ै рдпрд╣ рдж्рд╡ंрдж।
    рдЬрд╣ाँ рдкрд░ाрдЬрдп рдоें рднी рд╣ै рд╡िрдЬрдп
    рд╡ैрд╕ा рдкрд░рдоाрдирди्рдж рдж्рд╡ंрдж рдЬ्рдпों рдЫंрдж।’

    рдЙрд╕ рд╢िрд╡ рдиे рдм्рд░рд╣्рдоा, рд╡िрд╖्рдгु рдХो
    рд╣ै рдЬ्рдЮाрдд рдХि рдпрд╣ рдЖрджेрд╢ рджिрдпा।
    рд╡िрд╡рд░ рд╕े рдЙрдд्рдеिрдд рд╡рд╣्рдиि-рдкुंрдЬ рдХे
    рдЕрдз्рдпрдпрди рдХा рдеा рдиिрд░्рджेрд╢ рджिрдпा।

    рдЙрд╕ рд╡рд╣्рдиि-рдкुंрдЬ рдХे рдХрдг-рдХрдг рдХा
    рдЕрдз्рдпрдпрди рдЕрдирди्рдд рд╕ा рдЪрд▓ा рдХिрдпा।
    рдПрдХ рдЧूреЭ рдк्рд░рд╢्рди рдХे рд╕рдоाрдзाрди рд╣ेрддु
    рдеा рдХाрд▓, рдХाрд▓ рддрдХ рдЪрд▓ा рдХिрдпा।

    рд╡рд╣ рдЬ्рдЮाрди рдЕрдирди्рдд рдЕрдирд╡рд░рдд рд░рд╣ा।
    рдФрд░ рдХाрд▓ рдкрд░िрднाрд╖िрдд рд╣ो рди рд╕рдХा।
    рд╕рдм рд╢िрд╡ рдоें рдЕंрддрд░्рдиिрд╣िрдд рдЬो рд╣ै
    рд╡рд╣ рд▓ुрдк्рдд, рдЧुрдк्рдд рд╢िрд╡ рдоें рд╣ी рд░рд╣ा।

    рдпрд╣ рд╡्рдпोрдо, рд╡िрд╡рд░, рдирдн рд╡िрд╕्рддृрдд рдХिрддрдиा
    рд╣ै рд░िрдХ्рдд, рдЬीрд░्рдг рдпा рдЕрджृрд╢्рдп рдЬрдЧрдд।
    рдЕрджृрд╢्рдп рдЬрдЧрдд рдХी рд╕ंрд░рдЪрдиा, рд╕ृрд╖्рдЯि-рддंрддु
    рд╕рдм рд╢िрд╡ рдоें рд╕рджा рд╣ै рд╕рдоाрдзिрд╕्рде।

    рд╢िрд╡ рдЖрджि, рдЕрдиाрджि, рдЕрдирди्рдд, рдЕрджृрд╖्рдЯ
    рд╢िрд╡ рд╣ी рд╕рдордХ्рд╖, рд╢िрд╡ рд╣ी рдкрд░ोрдХ्рд╖।
    рд╢िрд╡ рд╕े рдк्рд░ाрд░ंрдн, рд╢िрд╡ рд╕े рд╣ी рдЕंрдд।
    рд╢िрд╡ рд╣ी рдоाрдпा, рд╢िрд╡ рдФрд░ рдоोрдХ्рд╖।

    рд╢िрд╡ рд╕ृрд╖्рдЯि рдХे рд╣ैं рд╕рдоीрдХрд░рдг
    рдФрд░ рд╕рдоीрдХрд░рдг рдХे рд╕ाрд░े рдХрдг।
    рд╣рд░ рдХрдг рдХे рд╢िрд╡ рд╣ी рдЖрджि рдЕंрд╢।
    рдФрд░ рдЖрджि рдЕंрд╢ рдХे рд╢िрд╡ рд╣ैं рдк्рд░рдг। (рд╕ंрдХрд▓्рдк)

    рд╢िрд╡ рд╕ूрдХ्рд╖्рдо, рдЕрддि рд╕ूрдХ्рд╖्рдо, рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рд╕ूрдХ्рд╖्рдо
    рд╕ूрдХ्рд╖्рдорддрдо-рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рди рдЬाрдиे рдХिрддрдиे рд╕ूрдХ्рд╖्рдо।
    рдиिрдпрди्рдд्рд░рдг рдХे рд╕ाрд░े рдЧुрдг, рдзрд░्рдо рд╕рдоाрд╣िрдд
    рдЗрд╕ी рдЕंрд╢ рдоें рд╢िрд╡ рд╣ी рдЗрддрдиे рд╕ूрдХ्рд╖्рдо।

    рдФрд░ рд╢िрд╡ рд╣ी рд╣ोрддे рд╕्рдеूрд▓, рдХрдгों рдХा рдХ्рд░рдо
    рдХрд░рдХे рд╕ंрдЧ्рд░рд╣рди рд╣ुрдЖ рдХрд░рддा рд╣ै рдЬрдм рд╕ंрдпोрдЧ।
    рд╕ंрдпोрдЬрди рд╕्рд╡рдпं рдХा рдХрд░рддे рд╢िрд╡
    рд╡िрднाрдЬрди рд╕्рд╡рдпं рдХा рдФрд░ рд╡िрдпोрдЧ।

    рджिрд╢ा, рдЙрдкрджिрд╢ा, рдХाрд▓;рдХाрд▓ рдХा рдХ्рд░рдо
    рдХाрд▓ рдХा рдХрд░्рдо, рдХाрд▓ рдХा рдзрд░्рдо, 
    рдХाрд▓ рдХी рд╡ृрддि, рдХाрд▓ рдХा рдн्рд░рдо
    рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рддे рд╡ рдХाрд▓ рдХा рдорд░्рдо।

    рдХाрд▓ рдХा рдЬो рднी рд╣ै рдЖрдпाрдо
    рдХ्рд╖рдгिрдХ рд╕े рдХ्рд╖рдг, рдХ्рд╖рдг рд╕े рдЖрдаों рдпाрдо।
    рд╕्рд╡рдпं рдХो рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рдХрд░ рдХाрд▓
    рднूрд▓ рдЬाрддे рд╢िрд╡ рд╣рд░ рд╡िрд╢्рд░ाрдо।

    рдХिрд╕ рд░ूрдк рдоें рд╢िрд╡ рдиे рдЦोрд▓ा рдорди
    рдХ्рдпों рд╡िрд╕्рддृрдд рдХрд░ рд▓िрдпा рдЕрдкрдиा рддрди।
    рдЕрдЧрд▓े рд╡िрдз्рд╡ंрд╕ рддрдХ рд╕ृрд╖्рдЯि рдХा
    рд╣рд░ рд╕ुрдк्рдд рд░рд╣ेрдЧा рд╕ृрд╖्рдЯि рддрдХ।

    рдХैрд╕ा рд╣ुँрдХाрд░ рднрд░ा рд╣ोрдЧा рдЬрдм
    рдХрдг рд╡िрд╕्рддृрдд рд╣ो рдлूрдЯ рдкреЬा।
    рдХिрддрдиा рдк्рд░рдЪंрдб, рдХिрддрдиा рд╡िрд╢ाрд▓
    рд╡рд╣ рд╕्рд╡рд░ рдиीрд░рд╡ рдоें рдЯूрдЯ рдкреЬा।

    рдЙрд╕ рд╕्рд╡рд░ рдХा рдЬिрд╕рдиे рд╢्рд░рд╡рдг рдХिрдпा
    рд╡рд╣ рд╢िрд╡ рдХे рд╕िрд╡ा рдХोрдИ рдФрд░ рднी рдеा?
    рдиिрд╢्рдЪिрдд рдХोрдИ рдФрд░ рд░рд╣ा рд╣ोрдЧा
    рддрдо рд╡ рдк्рд░рдХाрд╢ рдХा рдаौрд░ рддो рдеा।

    рдЙрд╕ рд╕्рд╡рд░ рдХा рдЖ рд╕ंрдзाрди рдХрд░ें।
    рдЙрд╕ рд╕्рд╡рд░ рдоें рд╕ृрд╖्рдЯि рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд╕рдЬрдЧ।
    рдЙрд╕ рд╕्рд╡рд░ рдХा рдЖ рд╕ाрдХ्рд╖ाрдд्рдХाрд░ рдХрд░ें
    рдЙрд╕ рд╕्рд╡рд░ рдоें рд╣ी рдЬीрд╡рди рд░рд╣ा рд╕рддрдд।

    рд╡рд╣ рд╕्рд╡рд░ рдЬो рдЧूंрдЬ рдХрд░ рдУрдо् рдмрдиा।
    рдФрд░ рдХाрд▓ рдХा рдХрд░ рдк्рд░ाрд░ंрдн рджिрдпा।
    рдЙрд╕ рд╕्рд╡рд░ рдХी рдкूрдЬा рдиि:рд╡िрд╡ाрдж рдкрд░рдо।
    рдЙрд╕ рд╕्рд╡рд░ рдиे рдз्рд╡рдиि рдЖрд░рдо्рдн рдХिрдпा।

    рд╡рд╣ рд╕्рд╡рд░ рдЕрд░ाрдз्рдп рд╡рд╣ рдЖрд░्рддिрд╣рд░।
    рд╡рд╣ рдЧрдЬрдм рд╕рдд्рдп рд╡рд╣ рд╕рдд्рдп рдЪрд░рдо ।
    рд╡рд╣ рдЖрджि рдХाрд▓ рд╕े рд░рд╣ा рдЧूंрдЬ।
    рдЕрдирди्рдд рдм्рд░рд╣्рдо рдоें рд╡िрдЪрд░, рдШूрдо।

    рдЙрд╕ рдХ्рд╖рдг рдЬो рдеा рд╡िрд╕्рдлोрдЯ рд╣ुрдЖ।
    рд╡рд╣ рдХ्рд╖рдг рд╢िрд╡ рдХा рдеा рдЖрджि рдиृрдд्рдп।
    рд╡рд╣ рдиृрдд्рдп рд╣ी рдирд░, рд╡рд╣ рдиाрд░ाрдпрдг
    рд╣рд░ рдХ्рд░िрдпा, рдХрд░्рдо рдХा рдЖрджि рдХृрдд्рдп।

    рдЕрдиुрдкрдо рд╡िрд╕्рдлोрдЯрди рдХा рджृрд╢्рдп-рдЬрдЧрдд।
    рдХि рдХाрд╢! рджेрдЦ рдкाрддा рдорди рд╕्рдкрд╖्рдЯ।
    рдХрд╡ि рдХрд╣ рдкाрддा рд╡рд╣ рд╡рд░्рдгрди рдЬो рдеा
    рдЕрдиेрдХों рдоें рдПрдХ рдШрдиिрд╖्рда।

    рдЙрд╕ рдХрдг рд╕े рдЕрдЧ्рдиि рдХा рд╕ृрдЬрди рд╣ुрдЖ
    рдЬ्рд╡ाрд▓ा рдк्рд░рдЪंрдб, рдКрд╖्рдоा рдк्рд░рдЪंрдб, рдЙрд░्рдЬा рдк्рд░рдЪंрдб।
    рдЙрд╕рдоें рдм्рд░рд╣्рдоांрдб рдеा рдиिрд╣िрдд, рдкूрд░िрдд।
    рдЙрдд्рд╕ुрдХ рдЙрди्рдирддि рдХो рдЙрдерд▓-рдкुрдерд▓।

    рдЙрд╕ рд╕рд░्рд╡рднрдХ्рд╖ी рдЬ्рд╡ाрд▓ा рдоें рдХुрдЫ рднी
    рдаोрд╕ рди рдеा рдХुрдЫ рддрд░рд▓ рдирд╣ीं।
    рдмрд╕ рдк्рд░рд╡ाрд╣ рдоें рдЙреЬрддा-рдкुреЬрддा
    рддाрдк рд╕े рд╡ाрд╖्рдкिрдд рдкрд░, рд╕рд░рд▓ рдирд╣ीं।

    рдеा рдХौрди рдХрд╣ाँ рдкрд░ рдЙрдд्рддрдоोрдд्рдд्рдо рдЙрдд्рддрд░рдкрде рдкрд░
    рд╕рдм рджेрдЦ рд░рд╣ा, рд╕рдм рдоेрдЦ рд░рд╣ा рдХिрди्рддु рдЕрд▓ौрдХिрдХ।( рдоीрди-рдоेрдЦ)
    рд╡рд╣ рдЖрддुрд░, рд╣рд░ рдХ्рд╖рдг рдЖрддुрд░рддा рдЖрддुрд░ рд╣ोрддा
    рдХрд░рдиे рдХो рдЖрддुрд░ рдеा рд╡рд╣ рддो рд╕рдм рдХुрдЫ рднौрддिрдХ।

    рдЙрд╕ рдк्рд░рдЪंрдб рдКрд╖्рдоा рдоें рддो рдкрд░, рддाрдк рдЭुрд▓рд╕ рдЬाрддा рдеा।
    рдЙрд╕े рдоाрдкрдиे рдоें рд╡िрд╢ाрд▓ рд╣рд░ рдоाрдк рдЙрд▓рдЭ рдЬाрддा рдеा।
    рдХ्рд╖рдг рдХे рд╣рд░ рдХрдг рдоें рдХрдг рдХे рд╣рд░ рдХ्рд╖рдг рдоें
    рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рд╣ोрддा рдоूрд░्рдзрди्рдп рдФрд░ рд╣рд░ рдмाрд░ рд╕ुрд▓рдЭ рдЬाрддा рдеा।

    рдЕрдм рддो рд╕рдм рдХुрдЫ рдХाрд▓-рдЪрдХ्рд░ рдХे
    рдХाрд▓-рдЦंрдб рдоें рдк्рд░рд╕्рддाрд╡िрдд рдеा।
    рдЬрди्рдо-рдорд░рдг, рд░рдЪрдиा-рд╡िрдиाрд╢ рдХे
    рдХрд░्рдо, рдХ्рд░िрдпा рдоें рд╕्рдеाрдкिрдд рдеा।

    рддाрдк, рд░рд╢्рдоि-рдкुंрдЬों рдХो рджेрдХрд░ рдЬрди्рдо
    рд╢рдоिрдд рд╣ुрдЖ рд╕ा рд╕ृрд╖्рдЯि рдЧрдаिрдд рдХрд░рддा рдеा।
    рдЗрд╕ी рдЧрдарди рдоें рдеी рд╣рд░ рд░рдЪрдиा
    рдпрд╣ рдХрдг, рд╡рд╣ рдХрдг рд╡्рдпрдЧ्рд░ рддрдкिрдд рдХрд░рддा рдеा।( рддрдкिрдд =рдорд▓ рдпुрдж्рдз рдХा рджांрд╡)

    рд╡िрдШрдЯрди рд╕े рдЧрдарди рдФрд░ рдЧрдарди рд╕े рд╡िрдШрдЯिрдд рд╣ोрдХрд░
    рд░рдЪрдиा рдХा рд╡рд╣ рдоौрд▓िрдХ рдХрдг рдЖ рдЦреЬा рд╣ुрдЖ।
    рдЙрд╕ рдоौрд▓िрдХ рдХрдг рдХा рдоूрд▓, рдХрдгों рдХा рдеा рдоिрд╢्рд░рдг
    рдЙрд╕ рдоिрд╢्рд░рдг рдоें рдеे рднिрди्рди рдХрдгों рдХा рдЖрд▓िंрдЧрди।

    рддрдм рд╡ाрд╖्рдк, рддрд░рд▓ рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рд╣ो рд╡ाрд╖्рдкिрдд рдХрдг рдоें рдХैрдж рд╣ुрдЖ
    рдлिрд░ рд╡рд╣ी рддрд░рд▓ рдЦो рддाрдк-рд╢рдХ्рддि рдеा рдХреЬा рд╣ुрдЖ।

    рдЕрдм рдХрдгांрд╢ рдЙрдд्рддेрдЬिрдд рд╣ो рдЧрддिрд╢ीрд▓ рд╣ुрдЖ рдЬाрддा рдеा।
    рдФрд░ рдХрднी рдЯрдХрд░ाрддा рдПрд╡рдо् рдЫिрди्рди-рднिрди्рди рд╣ो рдЬाрддा рдеा।
    рдкुрди: рдЧрдарди рдПрд╡ं рд╡िрдз्рд╡ंрд╕ рдХा рдЪрдХ्рд░ рдХ्рд░рдорд╢:
    рдЕрдкрдиा рдпूँ рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдмрдиाрддा, рдЦोрддा-рдкाрддा рдЬाрддा рдеा।

    рдЗрд╕ рдЧрддि рдиे рдЕрдкрдиे рдЖрдпाрдо рдЧреЭे рд╣ुрдП рдкрдеाрд░ूреЭ
    рдХुрдЫ рдиे рдЕрдкрдиे рд╡िрд░ाрдо рдЧреЭे рдмाрд╣ें рдлैрд▓ा।
    рдЙрд╕ рд╡िрд░ाрдо рдХे рдЪрд╣ूँ рдУрд░ рдЬो рдкрдеाрд░ूреЭ рд╣ो рд╡ृрддाрдХाрд░
    рдЕрдм рдн्рд░рдордг рдХрд░्рдо рдоें рд╣ो рд▓рдЯ्рдЯू рдеा рдЖ рдлैрд▓ा।

    рд╡рд╣ рд╡िрд░ाрдо рдмрди рдХेंрдж्рд░ рд╣ुрдЖ, рдкрде рдкрд░िрдзि, 
    рдкрд░िрдзि рдкрд░ рдШुрд░्рдоिрдд рдХрдг рдХी рд╢ृंрдЦрд▓ा।
    рд╢िрд╡ рдХे рдЗрд╕ рд╕ुंрджрд░ рдк्рд░рдмंрдз рдиे рдХрдг-рдХрдг рдХो
    рд░ूрдк рдк्рд░рджрдд्рдд рдХिрдпा, рд╡рд╣ рд╡ाрд╖्рдк, рддрд░рд▓ рдЕрдм рд╣ुрдЖ рд╢िрд▓ा।

    рд╕рднी рдХрдгों рдоें рд╣ै рд╢िрд╡рдд्рд╡ рд╣ी рднिрди्рди рдЧुрдгों рд╕े
    рднिрди्рди рдзрд░्рдо рд╕े рднिрди्рди рдХрд░्рдо-рд╕ंрдХрд▓्рдк рд▓िрдП।
    рдФрд░ рд╕ंрдЦ्рдпा рдХाрд▓ рд╣ी рдЬैрд╕ा рд╣ो рдЧрдпा рдеा рдк्рд░ाрд░ंрдн।
    рдХрд╣ीं рдПрдХ рд╢िрд╡ рдпा рдЕрдиेрдХ рд╢िрд╡ рдоिрд▓े рддрдеा рдХрдг рдмрдиा рд▓िрдП।

    рдЗрди्рд╣ीं рдХрдгों рдХो рд╡िрдЬ्рдЮ рдкुрд░ुрд╖ рдиे рдЕрдгु рдиाрдо рд╕े рд╣ै рдЬाрдиा।
    рдФрд░ рдпрд╣ी рд╕ंрдпोрдЧ, рд╡िрдпोрдЧ рдХрд░ рддрдд्рд╡ рдмрдиाрддे рдпрд╣ рдоाрдиा।
    рдирд╣ीं рдХिрд╕ी рдХा рдордиोрд░ंрдЬрди рдпрд╣ рдЦेрд▓, рдЦिрд▓ाреЬी рдирд╣ीं рдХрд╣ीं।
    рдоेрд░े, рддेрд░े рдЬीрд╡рди рдХा рдк्рд░ाрд░ंрдн рдпे рдоाрдиो рд╢िрд╡ рдаाрдиा।

    рдХрдм рдлिрд░ рдЬीрд╡-рдЬрдЧрдд рдХा рд╣ै рдиिрд░्рдоाрдг рд╣ुрдЖ рдпрд╣ рдмреЬी рдХрдеा।
    рдХिрди-рдХिрди рд╕рди्рджрд░्рднों, рдоृрдд्рдпु-рдЬрди्рдо рд╕े рдЧुрдЬрд░-рдЧुрдЬрд░ рдХрд░ рд╣ुрдЖ рдЦреЬा।
    рдХрд╣ाँ рдЧрд░рдЬрдХрд░ рд╢рдм्рдж рдЪुрдк рд╣ुрдП рдХрд╣ाँ рд░рд╢्рдоि рдмрди рддрдо рдлैрд▓ा।
    рдХрд╣ाँ рддाрдк рдЙрд░्рдЬा, рд╢рдХ्рддि рдмрди, рдХ्рдпा рдвाрд╣ा рдХ्рдпा рдФрд░ рдЧреЭा।

    рдЕंрдХों рдХी рдЧрдгрдиा рдкрд░ рд╣ो рд╕рд╡ाрд░ рдпрд╣ рдм्рд░рд╣्рдо рджुрд░ूрд╣
    рдЕрддि рдирдЧрдг्рдп рд╕े рдЕрддि рдЕрдирди्рдд рддрдХ рдкрде рдкрд░ рдкрдеिрдХ рдмрдиा рдлैрд▓ा।
    рдЗрд╕ рдЕрдгु рдХी рднी рд╣ै рдХрдеा рдЕрдЬрдм, рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдЧрдЬрдм।
    рдХрднी рддाрдк рдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░ рдмрдиे рд╢्рд╡ेрдд рдХрднी рдд्рдпाрдЧ рдЗрд╕े рд╡ рдордЯрдоैрд▓ा।

    рд╡े рдХрдг рдоिрд▓े рдФрд░ рдлिрд░ рд╡े рдкрд░рдоाрдгु рд╣ैं рдХрд╣े рдЧрдпे।
    рд╡े рдкрд░рдоाрдгु рдЕрдгुрдУं рдХा рдЖрдХाрд░ рдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░
    рд╣ुрдП рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рд╕ृрд╖्рдЯि рдХे рдХ्рд░рдо рдоें рдиिрд╢्рдЪिрдд рд╕ा
    рдЕрддि рдоौрд▓िрдХ рдмрди рдоौрд▓िрдХрддा рдХा рдЖрдХाрд░ рдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░।

    рдЕрдгुрдУं рдХे рдиिрд░्рдоाрдг, рдз्рд╡ंрд╕ рд╕े рд╕ंрд░рдЪрдиाрдУं рдХा рд╣ुрдЖ рдЙрджрдп।
    рд╕ंрд░рдЪрдиा рд╕े рд░рдЪрдиा рдлिрд░ рд░рдЪрдиा рд╕े рдЬैрд╕े рдЕрд░ुрдгोрджрдп।
    рдЕрд░ुрдгोрджрдп рдоें рд╕рд░्рд╡рд╕्рд╡ рд╕рдоाрд╣िрдд рддाрдк, рд░рд╢्рдоि, рдз्рд╡рдиि рдмрдирдХрд░ рдХрдг।
    рдоूрд▓ рдХрдгों рд╕े рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рдЕрдм рд╣ोрдиा рдеा рд╣рд░ рдХ्рд╖рдг, рдЬрдп рдФрд░ рд╡िрдЬрдп।

    рдпрд╣ рд╡िрд░рдд-рд╢िрд╡ рдХी рдЕрдирди्рдд рдХрдеाрдУं рдХा рд╣ै рдк्рд░ाрд░ंрдн।
    рд╢िрд╡ рдЬрдм рд╣ुрдП рдХрд░्рдо-рдЕрдиुрд░рдХ्рдд рдХрд╣ेंрдЧे рдЖрдЧे рдХा рдЖрд░рдо्рдн।