Showing posts with label 202502H. Show all posts
Showing posts with label 202502H. Show all posts

рдЕрдиुрдХ्рд░рдордгिрдХा, реЮрд░рд╡рд░ी 2025

рд╕ेрддु рд╡рд░्рд╖ 9, рдЕंрдХ 9, реЮрд░рд╡рд░ी  2025


рд╕ेрддु рдХे рдкीрдбीрдПреЮ (PDF) рдбाрдЙрдирд▓ोрдб, рдХрд╡िрддा рдХोрд╢ рдкрд░

рд╕рдо्рдкाрджрдХीрдп: рдЕрдиुрд░ाрдЧ рд╢рд░्рдоा

рдХрдеा-рдХрд╣ाрдиी

рдмाрд▓-рд╕ाрд╣िрдд्рдп

    рд╕рдоीрдХ्рд╖ा

    рдЖрд▓ेрдЦ, рд╡िрдорд░्рд╢, рд╡ рд╢ोрдз

    рд╕्рдеाрдпी рд╕्рддрдо्рдн

    рджृрд╢्рдп-рд╢्рд░рд╡्рдп

    рдХिрд╢ोрд░-рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░

    рдзрд░ोрд╣рд░

      рд╕ंрд╕्рдорд░рдг

        рдХाрд╡्рдп-рдЧीрдд-рдкрдж्рдп



        рдЕрдо्рдоा рдмोрд▓ी (рд░ाрдЬेंрдж्рд░ рдХृрд╖्рдг)
        (рд╣िंрджी: рдЧीрддि рдд्рдпाрдЧी)

        Voices Within
        рдЖрдзी рд╕рджी рдХा рдХिрд╕्рд╕ा
        рдЕрдиुрд░ाрдЧ рд╢рд░्рдоा
        рдЖрдЬीрдЪी рд╡рдЪрдиे (рд░ाрдЬेंрдж्рд░ рдХृрд╖्рдг)
        (рдорд░ाрдаी: рд╕рддीрд╢ рдмेंрдбीрдЧिрд░ी)

        рдЫोрдЯी рд╕ी рдмाрдд (рд▓рдШुрдХрдеा рд╕ंрдЧ्рд░рд╣)
        (рд▓ेрдЦрдХ: рдЕрдиुрд░ाрдЧ рд╢рд░्рдоा)


        рдоाрдирд╡ीрдп рдЕрднिрдк्рд░ाрдпों рдХी рдбрдЧрд░
        (рд▓ेрдЦрдХ: рдЪंрдж्рд░рдоोрд╣рди рднрдг्рдбाрд░ी)


        рдЕрдиुрд░ाрдЧी рдорди (рдХрдеा рд╕ंрдЧ्рд░рд╣)
        (рд▓ेрдЦрдХ: рдЕрдиुрд░ाрдЧ рд╢рд░्рдоा)
        рдЖрдЧ рд╕े рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рддрдХ
        (рд▓ेрдЦрдХ: рдЕреЫीреЫ рд░ाрдп)
        Basic Hindi 2 Workbook
        (Sonia Taneja)

        рдХुрдЫ рдФрд░ рд╕ुंрджрд░, рд░ोрдЪрдХ, рдЙрдкрдпोрдЧी, рдд्рд░ुрдЯिрд╣ीрди рдкुрд╕्рддрдХें рд╢ीрдШ्рд░ рдЖ рд░рд╣ी рд╣ैं
        More books coming soon

        рд╡рд╕ुрдзैрд╡ рдХुрдЯुрдо्рдмрдХрдо् рд╕े рдЧ्рд▓ोрдмрд▓ाрдЗреЫेрд╢рди рддрдХ

        рдЕрдпं рдиिрдЬः рдкрд░ो рд╡ेрддि рдЧрдгрдиा рд▓рдШुрдЪेрддрд╕ाрдо्
        рдЙрджाрд░рдЪрд░िрддाрдиां рддु рд╡рд╕ुрдзैрд╡ рдХुрдЯुрдо्рдмрдХрдо्॥

        рдЕрдиुрд░ाрдЧ рд╢рд░्рдоा
        рдирдорд╕्рдХाрд░,

        реЮрд░рд╡рд░ी, рдпाрдиी рд╕ाрд▓ рдХा рд╕рдмрд╕े рдЫोрдЯा рдорд╣ीрдиा। рддिрд╕ рдкрд░ рдкिрдЯ्рд╕рдмрд░्рдЧ рдХी рдХрднी рдЦрдд्рдо рди рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ी рд╕рд░्рджी рдФрд░ рдЙрд╕ рдкрд░ рднी рдиिрд░ंрддрд░ рд╣िрдордкाрдд। рдпे рд╣ी рд╣ैं рдХुрдЫ рдмрд╣ाрдиे, рдЗрд╕ рдЕंрдХ рдХे рджेрд░ рд╕े рдЖрдиे рдХे। рд╕ेрддु рдХे рдЗрд╕ рдЕंрдХ рдоें рдЕрдкрдиी рдиिрдпрдоिрдд рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдХे рдЕрддिрд░िрдХ्рдд 'рдПрдХрд▓рд╡्рдп рдЖрджрд░्рд╢ рдЖрд╡ाрд╕ीрдп рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп', рдиेрд╡ाрд╕ा (рдЫрдд्рддीрд╕рдЧреЭ) рдХे рдЫाрдд्рд░ों рдХी рдХाрд╡्рдп рд░рдЪрдиाрдПँ рднी рд╕рдо्рдоिрд▓िрдд рд╣ैं।

        рджुрдиिрдпा рдЫोрдЯी рд╣ोрддी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै। рд╡िрднिрди्рди рд╕ंрд╕्рдХृрддिрдпाँ рдПрдХ рджूрд╕рд░े рдХे рд╕рдо्рдкрд░्рдХ рд╕े рдмрд╣ुрдд рдХुрдЫ рд╕ीрдЦ рд░рд╣ी рд╣ैं। рдЬрд╣ाँ рдПрдХ рдУрд░ рд╕рдордЭ рдФрд░ рд╕рдорди्рд╡рдп рдХे рдирдпे рдЕрд╡рд╕рд░ рдмрдиे рд╣ैं, рд╡рд╣ीं рдЖрджрдо рдк्рд░рд╡ृрдд्рддिрдпों рдж्рд╡ाрд░ा рдЬाрдирдХाрд░िрдпों рдХा рджुрд╖्рдк्рд░рдпोрдЧ рднी рдмреЭा рд╣ै। рд░ीрд▓्рд╕ рдФрд░ рдПрдЖрдИ рдХा рд╕рдордп рджुрд╖्рдк्рд░рдЪाрд░ рдХा рд╕्рд╡рд░्рдгрдХाрд▓ рдмрди рдЧрдпा рд╣ै। рд╕рдм рдЬाрдирддे рд╣ैं рдХि рдХिрд╕ी рднी рджेрд╢, рдХ्рд╖ेрдд्рд░, рдЬाрддि, рдкंрде, рдзрд░्рдо, рд╡рд░्рдЧ рдпा рд╕рдоुрджाрдп рдХे рдиाрдо рдкрд░ рдмрдиाрдпे рд╢рдм्рдж рдХा рдЧाрд▓ी, рдЕрдкрд╢рдм्рдж, рдпा рдЕрдкрдоाрдирдЬрдирдХ, рдиिंрджрдиीрдп рдФрд░ рдШृрдгाрд╕्рдкрдж рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рдпोрдЧ рдиिрддांрдд рдЕрдиुрдЪिрдд, рдФрд░ рднेрджрднाрд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै। рдлिрд░ рднी рдХрдИ рдмाрд░ рдЬाрдиे-рдЕрдирдЬाрдиे рд╣рдо рдРрд╕ी рдк्рд░рд╡ृрдд्рддिрдпों рдХी рдоंрд╢ा рд╕рдордЭे рдмिрдиा рдЙрдирдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рдЪाрд░िрдд-рдк्рд░рд╕ाрд░िрдд рд╢рдм्рджों рдХो рдЕрдирдЬाрдиे рд╣ी рдЕрдкрдиा рд▓ेрддे рд╣ैं। рдРрд╕ा рд╣ी рдПрдХ рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ै 'рдм्рд░ाрд╣्рдордгрд╡ाрдж' рдЬिрд╕рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рднाрд░рдд рдФрд░ рд╣िंрджी рдХे рд╢िрдХ्рд╖िрдд рд╡рд░्рдЧ рдоें рднी рдЕрдиेрдХ рд▓ोрдЧों рдж्рд╡ाрд░ा рдХिрд╕ी рдиिंрджрдиीрдп рдк्рд░рд╡ृрдд्рддि, рд╡िрд╢ेрд╖рдХрд░ рднेрджрднाрд╡, рдЬाрддिрд╡ाрдж, рдпा рд╢ोрд╖рдг рдХो рджрд░्рд╢ाрдиे рдХे рд▓िрдпे рд╣ोрдиे рд▓рдЧा рд╣ै - рд╕ाрдоाрди्рдп рд╡ाрд░्рддाрд▓ाрдк рдоें рднी, рдФрд░ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдФрд░ рдкрдд्рд░рдХाрд░िрддा рдоें рднी। рдЬाрддि-рд╡рд░्рдЧ рд╕ूрдЪрдХ рд╢рдм्рджों рдХा рджुрд░ुрдкрдпोрдЧ рд╕рд╣ी рдирд╣ीं рд╣ै। рдРрд╕े рд╢рдм्рджों рдХा рджुрд░ुрдкрдпोрдЧ рдЬाрддि рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рдШृрдгा рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै рдФрд░ рдХिрд╕ी рднी рд╕рдорддाрдоूрд▓рдХ рд╕рдн्рдп рд╕рдоाрдЬ рдоें рдЕрдиैрддिрдХ рдФрд░ рдЕрд╡ैрдз рдоाрдиा рдЬाрдпेрдЧा। рдЬाрддिрдж्рд╡ेрд╖ рдЕрдиेрдХ рд░ूрдк рдзрд░рдХрд░ рд╕ाрдордиे рдЖрддा рд╣ै। рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдЬाрдЧрд░ूрдХ рд╣ोрдиा рд╣рдоाрд░ा рдХрд░्рддрд╡्рдп рд╣ै। рд╣рдоें рдЪाрд╣िрдпे рдХि рдЬाрддिрдж्рд╡ेрд╖ рд╕े рдКрдкрд░ рдЙрдаें рдФрд░ рд╕ुрдиे-рд╕ुрдиाрдпे, рдпा рд░рдЯे-рд░рдЯाрдП рдЬाрддिрд╕ूрдЪрдХ рд╢рдм्рджों рдХे рджुрд░ुрдкрдпोрдЧ рд╕े рдмрдЪें। рджुрд░्рднाрдЧ्рдп рдХी рдмाрдд рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдЗрд╕ рдЬाрддिрд╕ूрдЪрдХ рд╢рдм्рдж рдХे рдк्рд░рдпोрдЧ рдХो рди्рдпाрдпोрдЪिрдд рдоाрдирдиे рд╡ाрд▓े рдЕрдзिрдХांрд╢ рдк्рд░рдпोрдЧ рдЬाрддिрдж्рд╡ेрд╖-рдЙрди्рдоूрд▓рди рдХी рд╕ाрдоाрди्рдп рд╕рдордЭ рдХे рд╡िрдкрд░ीрдд рд╣ैं। рдХृрдкрдпा рдЗрд╕ рдк्рд░рд╡ृрдд्рддि рдкрд░ рдз्рдпाрди рджीрдЬिрдпे।

        рд╢ुрднрдХाрдордиाрдУं рд╕рд╣िрдд,
        рд╕ेрддु, рдкिрдЯ्рд╕рдмрд░्рдЧ
        28 реЮрд░рд╡рд░ी 2025 ✍️

        рдХрд╣ाрдиी: рдзрди-рд╕ुंрдШे

        рджीрдкрдХ рд╢рд░्рдоा
         рдЗंрджुрдмाрд▓ा рдХा рд╕рдорд╕्рдд рдЬीрд╡рди рдоेрд░ी рдЖँрдЦों рдХे рд╕ाрдордиे рдмीрддा рдеा। рдЙрд╕ рдХी рдЖрдХрд╕्рдоिрдХ рдоृрдд्рдпु рднी рдоैंрдиे рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рджेрдЦी рдеी। рдЙрди्рдиीрд╕ рд╕ौ рдкрдЪрдкрди рдХे рдЖрд╕рдкाрд╕ рдЬрдм рдЙрд╕ рдХा рдЬрди्рдо рд╣ुрдЖ рддो рдоैं рдкाँрдЪрд╡ी рдХрдХ्рд╖ा рдоें рдкрдв़рддा рдеा। 

         рдЙрд╕ рджिрди рдЬрдм рдоैं рд╕्рдХूрд▓ рд╕े рд▓ौрдЯा рдеा рддो рдоेрд░ी рдЪрдЪेрд░ी рдмрд╣рди рдиे рдмрддाрдпा рдеा, ”рдоाँ рдФрд░ рдЪाрдЪी рдкрдб़ोрд╕ рдоें рдЧрдпी рд╣ैं। рд▓ाрд▓ा рдЬी рдХे рдШрд░ рдкрд░ рдмेрдЯी рд╣ुрдИ рд╣ै।”
         рдмाрдж рдоें рдоुрдЭे рдкрддा рдЪрд▓ा, рдЗंрджुрдмाрд▓ा рд▓рд▓ाрдЗрди рдХे рдЖрдард╡ें рд╡ рдЕंрддिрдо рдЧрд░्рдн рдХी рдкрд░िрдгрддि рдеी। рд▓рд▓ाрдЗрди рдХे рдкिрдЫрд▓े рд╕ाрдд рдЧрд░्рднों рдоें рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдЧрд░्рдн рд╣ी рдмрдЪा рд░рд╣ा рдеा— рд╕ाрдд рд╡рд░्рд╖ рдкрд╣рд▓े рдЬрди्рдоी рдЗрд░ाрд╡рддी рдХा। 
         рдкрд░ंрддु рджुрд░्рднाрдЧ्рдпрд╡рд╢ рдЗрд░ाрд╡рддी рдХी рд╡ाрдгी рд╡ рдХрд░्рдгрд╢рдХ्рддि рдиे рдЕрдкрдиी рдЙрдкрд╕्рдеिрддि рдХा рдк्рд░рдоाрдг рдХрднी рджिрдпा рди рдеा рддрдеा рд▓ाрд▓ा рд╡ рд▓рд▓ाрдЗрди рдХी рдПрдХ рд╕्рд╡рд╕्рде рд╡ рдиिрд░ोрдЧ рд╢िрд╢ु рдХी рдЕрднिрдХрд▓्рдкрдиा рдЗंрджुрдмाрд▓ा рдХे рдЬрди्рдо рдкрд░ рд╣ी рдкूрд░ी рд╣ो рд╕рдХी рдеी। 
         рдЗрд╕ीрд▓िрдП рдЗंрджुрдмाрд▓ा рдХा рдЬрди्рдо рдоुрд╣рд▓्рд▓े рднрд░ рдХे рд▓िрдП рдХौрддुрдХ рд╡ рд╣рд░्рд╖ рдХा рд╡िрд╖рдп рд░рд╣ा рдеा। 
         
         рдоुрд╣рд▓्рд▓े рдоें рд░рд╣рдиे рдХे рдЕрдкрдиे рдмрдб़े рдл़ाрдпрджे рд╣ैं। рдкрдб़ोрд╕ рд╡िрд╡िрдз рд░рд╣рддा рд╣ै рддрдеा рдмिрдиा рдХिрд╕ी рдмिрдЪौрд▓िрдП рдХे рд╣рдо рдЕрдкрдиे рд╕े рд╕рд░्рд╡рдеा рднिрди्рди рд▓ोрдЧों рд╕े рддाрд▓рдоेрд▓ рдмिрдаा рд╕рдХрддे рд╣ैं। рд╕рд░рдХाрд░ी рдХौрд▓ोрдиीрдЬ़ рдЕрдерд╡ा рдиिрдЬी рдЖрд╡ाрд╕ीрдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों / рдмрд╣ुрдоंрдЬ़िрд▓ी рдЗрдоाрд░рддों рдоें рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓ों рдХो рдпрд╣ рд╕ुрд╡िрдзा рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдирд╣ीं рд░рд╣рддी। рд╡рд╣ाँ рд▓рдЧрднрдЧ рдПрдХ рд╣ी рдЖрдп-рд╡рд░्рдЧ рдХे рд▓ोрдЧ рдЖрд╕-рдкрдб़ोрд╕ рдоें рд░рд╣рддे рд╣ैं рддрдеा рдПрдХ рд╕рдоाрди рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рд╕े рдЬूрдЭрддे рд░рд╣рдиे рдХे рдХाрд░рдг рдПрдХ- рджूрд╕рд░े рдХे рдЕрдиुрднрд╡ों рдоें рд╡िрд╢ेрд╖ рд╡ृрдж्рдзि рдирд╣ीं рдХрд░ рдкाрддे। 
        рдоुрд╣рд▓्рд▓े рдоें рдРрд╕ा рдирд╣ीं рд╣ोрддा। рдПрдХ рдмрд╣ुрдд рдзрдиी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХी рдмрдЧрд▓ рдоें рдПрдХ рдЕрддि рд╕ाрдоाрди्рдп рдкрд░िрд╡ाрд░ рднी рдкूрд░ी рдиिрд░्рднीрдХрддा рддрдеा рд╕्рд╡ेрдЪ्рдЫाрдЪाрд░ी рдЬीрд╡рдирдЪрд░्рдпा рдХे рд╕ाрде рдмाрдд рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै рддрдеा рджोрдиों рд╣ी рдкрд░िрд╡ाрд░ рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рдХे рдШрд░ рдоें рдЭांрдХрдиे рд╡ рджрдЦрд▓ рджेрдиे рдХे рдЕрдкрдиे рдЕрдзिрдХाрд░ рд╕्рд╡рдЪ्рдЫंрджрддा рд╕े рдк्рд░рдпोрдЧ рдоें рд▓ा рд╕рдХрддे рд╣ैं। 
         рдЗंрджुрдмाрд▓ा рдХे рдкिрддा, рд▓ाрд▓ा рдмृрдЬрд▓ाрд▓, рд╣рдоाрд░े рдоुрд╣рд▓्рд▓े рдХे рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рдзрдиी рд╡्рдпрдХ्рддि рдеे। рдПрдХ рдмрдб़े рдмрд░्рдл़рдЦाрдиे рдХे рдоाрд▓िрдХ। 
         рдЖрдЬ рддो рдПрдХ рдоाрдоूрд▓ी рдХिрд░ाрдиे рдХी рджुрдХाрди рдкрд░ рднी рдЖрдкрдХो рдПрдХ рдл़्рд░िрдЬ рдирдЬ़рд░ рдЖ рд╕рдХрддा рд╣ै рдкрд░ंрддु рдЙрди рджिрдиों рдХрдИ рдЦाрддे-рдкीрддे рдШрд░ों рдЕрдерд╡ा рд╕рдоृрдж्рдз рд╣рд▓рд╡ाрдЗрдУं рдХे рдкाрд╕ рднी рдл़्рд░िрдЬ рди рд░рд╣рддे рдеे рдФрд░ рд╣рдоाрд░ा рдЖрдзा рд╢рд╣рд░ рдЗрди्рд╣ीं рд▓ाрд▓ा рдмृрдЬрд▓ाрд▓ рдХे рдмрд░्реЮ рдХे рдХाрд░рдЦाрдиे рд╕े рдмрд░्реЮ рдоंрдЧाрдпा рдХрд░рддा рдеा। 
         рдЗрд╕ рдХे рд╡िрдкрд░ीрдд рдоेрд░े рдкिрддा рдПрдХ рд╕्рдХूрд▓ рдоें рдЕрдз्рдпाрдкрдХ рдеे рддрдеा рд╣рдоाрд░े рдкुрд╢्рддैрдиी рдордХाрди рдоें рд╣рдоाрд░े рд╕ाрде рд░рд╣ рд░рд╣े рдоेрд░े рддाрдК рдПрдХ рд░ेрд▓рд╡े рдХ्рд▓рд░्рдХ। 

         рд╕ंрдпोрдЧрд╡рд╢ рдкैंрддाрд▓ीрд╕ рдЦिрдб़рдХिрдпों рд╡ाрд▓े рдЗंрджुрдмाрд▓ा рдХे рддिрдоंрдЬ़िрд▓े рд╡िрд░ाрдЯ рдордХाрди рдХी рдПрдХ рдЦिрдб़рдХी рдЖрда рдЦिрдб़рдХिрдпों рд╡ाрд▓े рджुрдоंрдЬ़िрд▓े рд╣рдоाрд░े рдЕрддि рд╕ाрдоाрди्рдп рдордХाрди рдХी рдПрдХ рдЦिрдб़рдХी рдХे рд╕рдорддрд▓ рд░рд╣ी। 
         рдЕрдкрдиी-рдЕрдкрдиी рд╡्рдпрд╕्рддрддाрдУं рдХे рд╕ाрде рдЗंрджुрдмाрд▓ा рдФрд░ рдоैं рдЕрдХ्рд╕рд░ рдЕрдкрдиे-рдЕрдкрдиे рдШрд░ рдХी рдЙрди рд╕рдорддрд▓ рдЦिрдб़рдХिрдпों рдоें рдЖ рдмैрдарддे। 
         рд╣िंрджी рд╡ рдЕंрдЧрд░ेрдЬ़ी рдХे рдоेрд░े рдЕрдиेрдХ рдиिрдмंрдз рд╡рд╣ीं рдкूрд░े рд╣ोрддे। 
         рдЬीрд╡-рд╡िрдЬ्рдЮाрди рддрдеा рднूрдЧोрд▓ рдХे рдоेрд░े рд╡िрд╡िрдз рд░ेрдЦाрдЪिрдд्рд░ рд╡рд╣ीं рд╕ंрд╡рд░рддे। 
         рдЧрдгिрдд рд╡ рднौрддिрдХ рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХे рдХрдИ рдХрдаिрди рд╕рд╡ाрд▓ों рдХे рд╣рд▓ рдоुрдЭे рд╡рд╣ीं рдЬा рдХрд░ рд╣ाрд╕िрд▓ рд╣ोрддे। 
         рдЗंрджुрдмाрд▓ा рдХी рдЕрдиेрдХ рдЧुрдб़िрдпाрдУं рдХे рдкрд░िрдзाрди рдоेрд░े рд╕рдо्рдоुрдЦ рдмрджрд▓े рдЬाрддे। 
         рдЙрд╕ рдХी рд╕्рд╡ांрдЧ рднрд░ी рд░рд╕ोрдИ рдоें рдЫрдд्рддीрд╕ों рдкрдХрд╡ाрди рдЙрд╕ рдХे рдЦिрд▓ौрдиेрдиुрдоा рдмрд░्рддрдиों рд╡ рдЪूрд▓्рд╣ों рдкрд░ рдоेрд░ी рдЙрдкрд╕्рдеिрддि рдоें рддैрдпाрд░ рд╣ोрддे। 
         рдЙрд╕ рдХी рдХрдв़ाрдИ рд╡ рдмुрдиाрдИ рдЕрдкрдиी-рдЕрдкрдиी рд╡िрд╢िрд╖्рдЯрддा рдмрд╣ुрдд рдмाрд░ рдоेрд░ी рдЖँрдЦों рдХे рд╕рдордХ्рд╖ рдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░рддीं। 
         рдЬрдм рдоेрд░ी рдЗंрдЯрд░рдоीрдбिрдПрдЯ рдХी рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдиिрдХрдЯ рдЖрдпी рддो рдоैं рдиे рдЙрд╕ рдХрдорд░े рдХो рдЕрдкрдиे рдЕрдирди्рдп рдк्рд░рдпोрдЧ рдХे рд▓िрдП рдЦाрд▓ी рдХрд░рд╡ा рд▓िрдпा। 
         рдкрдв़ाрдИ рдоें рдоैं рд╢ुрд░ू рд╣ी рд╕े рддेрдЬ़ рд░рд╣ा рдеा рдФрд░ рдоेрд░ी рдоांрдЧ рд╕рдм рдХो рдЙрдЪिрдд рд╣ी рд▓рдЧी рдеी। 
         рдХिंрддु рдЬैрд╕े рд╣ी рдоैं рдиे рдЙрд╕ рдХрдорд░े рдоें рдиिрдпрдоिрдд рд░ूрдк рд╕े рд╕ोрдиा-рдкрдв़рдиा рдФрд░ рдЙрдардиा-рдмैрдардиा рдЖрд░ंрдн рдХिрдпा рдоेрд░े рдХрдорд░े рдХा рдЕрд╡рд▓ोрдХрди рдоेрд░े рдЪрдЪेрд░े рднाрдИ-рдмрд╣рдиों рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдЗंрджुрдмाрд▓ा рдХे рд▓िрдП рднी рд╡рд░्рдЬिрдд рдХрд░ рджिрдпा рдЧрдпा। 
         рдЕрдм рдЗंрджुрдмाрд▓ा рдЬрдм рднी рдЙрд╕ рдХрдорд░े рдоें рдЖрддी, рд▓рд▓ाрдЗрди рдЕрдерд╡ा рдЙрд╕ рдХे рдШрд░ рдХी рдХोрдИ рдиौрдХрд░ाрдиी рдЕрд╡рд╢्рдп рдЙрд╕ рдХे рд╕ंрдЧ рд░рд╣ा рдХрд░рддी, рдЙрд╕ рдХे рд╕ंрдЧ- рд╕ंрдЧ рд╣ी рдмैрдарддी рдФрд░ рдЙрд╕ рдХे рд╕ंрдЧ-рд╕ंрдЧ рд╣ी рдЙрда рдЬाрддी। 
         рдЬрдм- рддрдм рдЗंрджुрдмाрд▓ा рдЙрди्рд╣ें рдЪрдХрдоा рджेрдиे рдоें рд╕рдлрд▓ рднी рд╣ो рдЬाрддी। 
         рдЦिрдб़рдХी рдоें рдмिрддाрдП рдЧрдП рдЙрд╕ рдХे рд╡े рдкрд▓ рдмेрд╢рдХ рдмрд╣ुрдд рд╕ंрдХ्рд╖िрдк्рдд рд╡ рджुрд░्рд▓рдн рд░рд╣ा рдХрд░рддे рдлिрд░ рднी рдоेрд░े рд▓िрдП рдкुрд▓рдХ рд╡ рдк्рд░ेрд░рдгा рдХा рдПрдХ рдмрдб़ा рдЧрдЯ्рдард░ рдпрджा- рдХрджा рдЫोрдб़ рд╣ी рдЬाрддे। 
         рдоैं рджेрд░ рддрдХ рдЙрди्рд╣ें рдЯрдЯोрд▓рддा рд╡ рдкрд▓ोрд╕рддा рдФрд░ рдлिрд░ рджुрдЧुрдиे рд╡ेрдЧ рд╕े рдкрдв़ाрдИ рдоें рдЬुрдЯ рдЬाрддा। рдмрд╣ुрдд рдкрдв़ рдХрд░ рдоैं рдПрдХ рдмрд╣ुрдд рдмрдб़ा рдбाрдХ्рдЯрд░ рддुрд░ंрдд рдмрди рдЬाрдиा рдЪाрд╣рддा рддाрдХि рддीрд╕рд░ी рдоंрдЬ़िрд▓ рдоें рдмैрдаी рдЗंрджुрдмाрд▓ा рдХे рдХрдорд░े рдХी рдЦिрдб़рдХिрдпों рдХे рд╕рдорддрд▓ рдоैं рдЕрдкрдиे рджोрдоंрдЬ़िрд▓े рдордХाрди рдоें рдЕрдкрдиी рдордирдкрд╕рди्рдж рдирдпी рдоंрдЬ़िрд▓ рдмрдирд╡ा рд╕рдХрддा। 
         рдкрд░ंрддु рдпрд╣ рд╡िрдбंрдмрдиा рдирд╣ीं рдеी рддो рдХ्рдпा рдеी рдЬो рдоेрд░े рдоेрдбिрдХрд▓ рдХॉрд▓ेрдЬ рдоें рдоेрд░े рдЧुрд░ू рд░рд╣े рдоेрд░े рднााрд╡ी рд╕рд╕ुрд░ рдХी рдирдЬ़рд░ рдоुрдЭ рдкрд░ рдкрдб़ी рдФрд░ рд╡рд╣ीं рдЯिрдХ рдЧрдпी। рд╢ाрдо рдХो рд╡рд╣ рдЕрдкрдиा рдиिрдЬी рдХ्рд▓ीрдиिрдХ рдЪрд▓ाрддे рдеे рдФрд░ рд╣рдоाрд░े рдХрд╕्рдмाрдкुрд░ рдХे рдЖंрдЦ- рдХाрди- рдиाрдХ рдХे рд╕рднी рд╕ाрдзрди- рд╕рдо्рдкрди्рди рдФрд░ рдЧंрднीрд░ рд░ोрдЧी рдЙрди्рд╣ीं рдХे рдпрд╣ाँ рдЕрдкрдиा рдЗрд▓ाрдЬ рдХрд░рд╡ाрддे рдеे। 
         рд░ोрдЧिрдпों рдХी рдкрд░िрдЪрд░्рдпा рдХी рдЙрдЪिрдд рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рд▓िрдП рдлिрд░ рдЙрди्рд╣ें рд╕рд╣ाрдпрдХ рд╡ рд╕рд╣рдЪाрд░ी рд░рдЦрдиा рднी рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рд░рд╣рддा। 
         рдЕрднी рдоैं рдЙрдирдХा рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеी- рд╕рд╣ाрдпрдХ рд╣ी рдеा рдХि рдЙрди्рд╣ें рдоेрд░े рд╣ाрде рдХी рдиिрдкुрдгрддा рднा рдЧрдпी рдФрд░ рдЙрди्рд╣ों рдиे рдЕрдкрдиी рдкाँрдЪ рдмेрдЯिрдпों рдоें рд╕рдм рд╕े рдмрдб़ी, рдордзुрд▓рддा, рдХी рд╢ाрджी рдоेрд░े рд╕ंрдЧ рдХрд░ рджी। 
         рдордзुрд▓рддा рдХे рдЖрддे рд╣ी рдЗंрджुрдмाрд▓ा рдкрд░ рдЪौрдХрд╕ी рд╡ рдЪौрдХीрджाрд░ी рдЦрдд्рдо рд╣ुрдИ рдФрд░ рдоुрдЭ рдкрд░ рд╢ुрд░ू। 
         рдордзुрд▓рддा рдХрдорд░े рдоें рдоेрд░े рдк्рд░рд╡िрд╖्рдЯ рд╣ोрддे рд╣ी рдоेрд░ी рдЦिрдб़рдХी рдХे рдХрдкाрдЯ рдмंрдж рдХрд░ рджेрддी। 
         рдХрд╣рддी, ‘рдЫिрдЫोрд░ी рдпрд╣ рд▓рдб़рдХी рдЗрддрдиी рддाрдХ- рдЭांрдХ рдХрд░рддी рд╣ै! рд▓рд▓ाрдЗрди рдЗрд╕े рдЬрд▓्рджी рд╣ी рдм्рдпाрд╣ рдХ्рдпों рдирд╣ीं рджेрддी?’
         ‘рдЗंрджुрдмाрд▓ा рдЕрднी рдмрдЪ्рдЪी рд╣ै,’ рдоैं рддрдд्рдХाрд▓ рдЙрдд्рддрд░ рджेрддा, ‘рджेрдЦрдиे рдоें рдмрдб़ी рд▓рдЧрддी рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рд▓рд▓ाрдЗрди рдиे рдЗрд╕े рдЦूрдм рдмाрджाрдо- рдоेрд╡े рдЦिрд▓ा рд░рдЦे рд╣ैं, рд╡рд░рдиा рд╡рд╣ рддो рдЕрднी рдЪौрджрд╣ рдХी рднी рдирд╣ीं рд╣ुрдИ।’

         рд╡िрд╢्рд╡ंрднрд░ рдХो рдоेрд░े рдкाрд╕ рд▓ाрд▓ा рдЬी рд╕्рд╡рдпं рд▓ाрдП рдеे। 
         рдмोрд▓े рдеे, ’рд▓рд▓ाрдЗрди рдХे рдЧाँрд╡ рд╕े рдЖрдпा рд╣ै। рдЗंрдЯрд░ рдоें рдЦूрдм рдКँрдЪे рдЕंрдХ рдкाрдпा рд╣ै। рдЗрд╕े рдЕрдкрдиी рддрд░рд╣ рдбाрдХ्рдЯрд░ рдмрдирд╡ा рджो।’
         рдЙрди рджिрдиों рдоेрдбिрдХрд▓ рдХॉрд▓ेрдЬों рдоें рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдкाрдиे рдХे рд▓िрдП рдХिрд╕ी рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдирд╣ीं рд░рд╣рддी рдеी। рдЗंрдЯрд░ рдпा рдЗंрдЯрд░ рдХी рд╕рдоाрдирдХ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдЬो рдХोрдИ рднी рдЬीрд╡-рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХे рд╕ाрде рдКँрдЪे рдЕंрдХ рдкा рд▓ेрддा, рдЙрд╕े рдЪिрдХिрдд्рд╕ा-рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХी рдкрдв़ाрдИ рдХे рдпोрдЧ्рдп рдоाрди рд▓िрдпा рдЬाрддा। 
         рд╡िрд╢्рд╡ंрднрд░ рдХो рдЬैрд╕े рд╣ी рджाрдЦिрд▓ा рдоिрд▓ा, рдордзुрд▓рддा рдиे рдоेрд░े рд╕рдоूрдЪे рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХे рд╕ाрдордиे рдШोрд╖рдгा рдХрд░ рджी, ’рд▓ाрд▓ा рдЬी рдХी рджूрд░рджрд░्рд╢िрддा рдк्рд░рд╢ंрд╕рдиीрдп рд╣ै। рдмिрдиा рдХिрд╕ी рдк्рд░рдпोрдЬрди рдХे рдХिрд╕ी рдкрд░ рдЙрди рдХी рдХृрдкाрджृрд╖्рдЯि рдкрдб़рдиी рдЕрд╕ंрднрд╡ рд╣ै। рд╡िрд╢्рд╡ंрднрд░ рдХो рдЕрдм рд╡рд╣ рдбाрдХ्рдЯрд░ рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдШрд░-рдЬрдоाрдИ рднी рдмрдиाрдПंрдЧे। рдЙрди्рд╣ें рд╡िрд╢्рд╡ंрднрд░ рдоें рдЕрд╡рд╢्рдп рд╣ी рдШрд░-рдЬрдоाрдИ рдХे рд╕рднी рдк्рд░рдд्рдпाрд╢िрдд рдЧुрдг рдирдЬ़рд░ рдЖ рдЧрдП рд╣ैं।’
         рдоैं рдиिрд╢्рдЪрдп рд╕े рдХрд╣ рдирд╣ीं рд╕рдХрддा рдкрд░ंрддु рдХрднी-рдХрднी рд╕ंрджेрд╣ рд╣ोрддा рд╣ै рдоाрдиो рдордзुрд▓рддा рд╣ी рдиे рд▓рд▓ाрдЗрди рд╕े рдХрд╣ рдХрд░ рд╡िрд╢्рд╡ंрднрд░ рдХो рдЙрд╕ рдХे рдЧाँрд╡ рд╕े рдмुрд▓рд╡ाрдпा рдеा рдФрд░ рдоेрд░ी рдЦिрдб़рдХी рдХे рд╕ाрдордиे рд╡ाрд▓ा рдХрдорд░ा рд╡िрд╢्рд╡ंрднрд░ рдХो рджिрд▓ाрдпा рдеा। 
         рдЗंрджुрдмाрд▓ा рдЕрдм рднी рдЙрд╕ рдХрдорд░े рдоें рдЖрддी-рдЬाрддी। рд╕ुрд╡िрдзा рд╡ рдЙрдЪिрдд рдЕрд╡рд╕рд░ рджेрдЦ рдХрд░ рдордзुрд▓рддा рдЙрд╕ рдХрдорд░े рдХा рд╕рд░्рд╡ेрдХ्рд╖рдг рдоुрдЭे рднी рдЬрдм- рддрдм рдХрд░ा рджेрддी рд╣ाрд▓ांрдХि рддрдм рддрдХ рдоैं рдЕрдкрдиी рдкाрд░िрд╡ाрд░िрдХ рдЬ़िрдо्рдоेрджाрд░िрдпों рдХे рдк्рд░рддि рдЕрдд्рдпाрдзिрдХ рд╕рдЪेрдд рд╣ो рдЪुрдХा рдеा рдФрд░ рдЗंрджुрдмाрд▓ा рдХे рдк्рд░рддि рдоेрд░ी рдк्рд░ेрдоाрддुрд░рддा рдЕрдм рдврд▓ाрди рдкрд░ рдеी। 
         рдкुрдд्рд░рд╡िрд╣ीрди рдЕрдкрдиे рддाрдК рдХे рджेрд╣ाँрдд рд╣ो рдЬाрдиे рдХे рдХाрд░рдг рдЕрдкрдиी рджो рдмрд╣рдиों рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рддाрдК рдХी рдХुंрд╡ाрд░ी рдмрдЪी рддीрди рд▓рдб़рдХिрдпों рдХे рд╡िрд╡ाрд╣ рднी рдоेрд░े рдЬ़िрдо्рдоे рдЖрди рдкрдб़े рдеे। 
         рд╕ौрднाрдЧ्рдпрд╡рд╢ рдЗрд╕ी рдмीрдЪ рдоेрд░े рд╕рд╕ुрд░ рдиे рдЕрдкрдиे рдХ्рд▓ीрдиिрдХ рдХे рд╕ाрде рдПрдХ рдЫोрдЯा рдирд░्рд╕िंрдЧ рд╣ोрдо рднी рдЦोрд▓ рд▓िрдпा рдеा рдФрд░ рдЙрди рдХी рдХрдоाрдИ рдХा рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рдЕंрд╢ рдоुрдЭे рдоिрд▓рдиे рд▓рдЧा рдеा। рджिрди рдХे рдкрд╣рд▓े рдЫः рдШंрдЯे рдоेрд░े рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рдХрдЯрддे рддो рд╢ाрдо рдХे рд╕ाрдд рдШंрдЯे рд╕рд╕ुрд░ рдХे рд╕ाрде рдХ्рд▓ीрдиिрдХ рд╡ рдирд░्рд╕िंрдЧ рд╣ोрдо рдкрд░। 

         рдЙрдзрд░ рд▓ाрд▓ा рдЬी рдХे рджिрди рднी рдлिрд░ рд▓िрдП рдеे। рдмрд░्реЮ рдХा рдХाрд░рдЦाрдиा рдЬрдм рдЦрдЯाрдИ рдоें рдкрдб़рдиे рд▓рдЧा рдеा рддो рдЙрди्рд╣ों рдиे рдмрд░्реЮ рдмрдиाрдиे рдХी рдорд╢ीрдиें рдмेрдЪ рдХрд░ рдЫрдкाрдИ рдХी рджрд╕ рдЯ्рд░ैрдбрд▓ рдорд╢ीрдиें рдЦрд░ीрдж рдбाрд▓ीं рдеीं рдФрд░ рдЬрдм рдХाрд░рдЦाрдиे рдХे рдкुрд░ाрдиे рдХрд░्рдордЪाрд░िрдпों рдХो рдЙрди рдХी рдкुрд░ाрдиी рддрдирдЦ्рд╡ाрд╣ों рдкрд░ рдЙрди्рд╣ें рдЦрдкрдд рдХрд░рдиा рдЪाрд╣ा рдеा рддो рд╡े рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рдХрд░ рдмैрдаे рдеे। рд╣ाрд░ рдХрд░ рд▓ाрд▓ाрдЬी рдиे рдирдИ рддрдирдЦ्рд╡ाрд╣ों рдкрд░ рдЬрдм рдЙрди्рд╣ें рд░рдЦा рднी, рддрдм рднी рдЙрди рдХी рдкрдЯрд░ी рд╕рд╣ी рди рдмैрда рдкाрдпी рдеी। рдЫрдкाрдИ рдХा рдХाрдо рднी рдЙрди्рд╣ें рдк्рд░рдпाрдк्рдд рдоाрдд्рд░ा рдоें рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ो рдирд╣ीं рдкाрддा рдеा рдФрд░ рдЙрди рдХा рдЫाрдкाрдЦाрдиा рдЙрди्рд╣ें рдк्рд░рдд्рдпाрд╢िрдд рдЖрдп рд╕े рд╡ंрдЪिрдд рд╣ी рд░рдЦ рд░рд╣ा рдеा।

         рдРрд╕े рдоें рдоेрд░े рд╕рд╕ुрд░ рдиे рдПрдХ рдирдпी рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдоेрд░े рд╕ाрдордиे рд░рдЦी, ‘рддुрдо्рд╣ाрд░े рдкрдб़ोрд╕ी рдХी рдк्рд░ैрд╕ рддो рдЪрд▓рддी рдирд╣ीं, рдЙрд╕े рдХрд╣ो рдЕрдкрдиी рд╡рд╣ рдХाрд░рдЦाрдиे рд╡ाрд▓ी рдЗрдоाрд░рдд рд╣рдоें рдмेрдЪ рджे। рд╣рдоाрд░े рдирдП рдирд░्рд╕िंрдЧ рд╣ोрдо рдХे рд▓िрдП। рд╣рдо рд╡рд╣ाँ рдирдП рд╕िрд░े рд╕े рдЖрдзुрдиिрдХ рдЙрдкрдХрд░рдгों рд╡ाрд▓ा рд╕рд░्рд╡рд╕ाрдзрди-рд╕рдо्рдкрди्рди рдирд░्рд╕िंрдЧ рд╣ोрдо рд╢ुрд░ू рдХрд░ेंрдЧे рддो рд╣рдоाрд░ी рдХрдоाрдИ рджिрди рджुрдЧुрдиी, рд░ाрдд рдЪौрдЧुрдиी рд╣ो рдЬाрдПрдЧी…’

         рдЖрдЬ рд╕рдм рдХो рд▓рдЧрддा рд╣ै, рд▓ाрд▓ाрдЬी рдиे рдЕрдкрдиे рдХाрд░рдЦाрдиे рдХी рдЗрдоाрд░рдд рдоेрд░े рд╕рд╕ुрд░ рдХो рдХौрдб़िрдпों рдХे рджाрдо рдмेрдЪी рдеी рд▓ेрдХिрди рд╕рди рдЙрди्рдиीрд╕ рд╕ौ рд╕рдд्рддрд░ рдХी рдЬूрди рдХी рдЙрд╕ рддाрд░ीрдЦ рдоें, рдЬрдм рдХि рднाрд░рдд-рдкाрдХ рдХे рджूрд╕рд░े рдпुрдж्рдз рдХे рдмाрджрд▓ рдЖрдХाрд╢ рдкрд░ рдоंрдбрд░ाрдиे рд▓рдЧे рдеे, рдПрдХ рд▓ाрдЦ рдмीрд╕ рд╣рдЬ़ाрд░ рдХी рд░рдХрдо рдЦूрдм рдмрдб़ी рдоाрдиी рдЧрдИ рдеी।

         рдирд░्рд╕िंрдЧ рд╣ोрдо рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдордзुрд▓рддा рдиे рдоेрд░े рдордХाрди рдоें рдПрдХ рдкूрд░ी рдирдИ рдоंрдЬ़िрд▓ рд╡ рдирдП рдЖрдХाрд░ рдХी рд╕ीрдв़िрдпां рдЬोрдб़рдиे рдХी рдЕрдкрдиी рдЖрда-рд╡рд░्рд╖ीрдп рдпोрдЬрдиा рдХो рднी рд╕ाрдХाрд░ рд░ूрдк рджे рджिрдпा। рдЙрд╕ рддीрд╕рд░ी рдоंрдЬ़िрд▓ рдХा рдвांрдЪा рдЗрддрдиा рдЖрдзुрдиिрдХ рд╡ рдЬрдЯिрд▓ рд░рд╣ा рдХि рдХрд╣ीं рдХोрдИ рднी рдЦिрдб़рдХी рдХिрд╕ी рджूрд╕рд░े рдордХाрди рдХी рдХिрд╕ी рдЦिрдб़рдХी рдХे рд╕рдорддрд▓ рдЕрдерд╡ा рд╕рдордХ्рд╖ рди рд░рд╣ी।

         рдоैं, рдордзुрд▓рддा рдФрд░ рд╣рдоाрд░े рддीрди рдмрдЪ्рдЪे рдЕрдм рдЕрдкрдиे рдЗрд╕ी рдкृрдердХ рдЧृрд╣ рдХे рдЖрдд्рдорд▓ीрди рдиिрд╡ाрд╕ी рдмрди рдЧрдП। рдФрд░ рд╕рди рдЙрди्рдиीрд╕ рд╕ौ рдЪौрд╣рдд्рддрд░ рдоें рд▓ाрд▓ाрдЬी рдиे рдЬрдм рдЗंрджुрдмाрд▓ा рдХो рд╡िрд╢्рд╡ंрднрд░ рдХे рд╕ाрде рд╡िрд╡ाрд╣- рд╕ूрдд्рд░ рдоें рдмांрдзा рддो рдоेрд░े рд╣्рд░рджрдп рдХी рдзрдб़рдХрди рдиिрд░ंрддрд░ рдЕрдкрдиी рд╕ाрдоाрди्рдп рдЧрддि рд╕े рдЬाрд░ी рд░рд╣ी। 

         рд╣ाँ, рдЬिрд╕ рджिрди рд╡рд╣ рдд्рд░ाрд╕рджी рдШрдЯी, рдЙрд╕ рджिрди рдЕрд╡рд╢्рдп рд╣ी рдоेрд░े рд╣्рд░рджрдп рдоें рддूрдл़ाрди рдЖрдпा рдеा। рд╡рд░्рд╖ों рдмाрдж рдоैं рдлूрдЯ-рдлूрдЯрдХрд░ рд░ोрдпा рдеा। рдХ्рдпों рдХि рдЗंрджुрдмाрд▓ा рдХो рдХाрд▓ рд╕рдордп рд╕े рдкрд╣рд▓े рдЕрдкрдиे рд╕ाрде рдЦींрдЪ рд▓े рдЧрдпा рдеा। 

         рдЕрдкрдиे рд╡िрд╡ाрд╣ рдХे рдЕрдЧрд▓े рд╡рд░्рд╖ рд╣ी рдЗंрджुрдмाрд▓ा рдиे рджो рдЬुрдб़рд╡ाँ рдмेрдЯों рдХो рдЬрди्рдо рджिрдпा рдеा। рд▓ाрд▓ा рдФрд░ рд▓рд▓ाрдЗрди рдлूрд▓े рдирд╣ीं рд╕рдоाрдП рдеे। рд╡िрд╢्рд╡ंрднрд░ рдХे рдкрд░िрд╡ाрд░ рд╕े рднी рдХрдИ рдЬрди рдЙрди्рд╣ें рдмрдзाрдИ рддрдеा рдЖрд╢ीрд░्рд╡ाрдж рджेрдиे рдЖрдП рдеे рдкрд░ंрддु рд▓ाрд▓ाрдЬी рдиे рд▓рдб़рдХों рдХा рдиाрдордХрд░рдг рдЙрди рдХे рдк्рд░рд╕्рдеाрди рдХे рдмाрдж рд╣ी рд╕рдо्рдкрди्рди рдХрд░рд╡ाрдпा।

         рдоेрд░े рдкिрддा рдиे рдЙрди рд╕े рдХрд╣ा рднी, ’рдиाрдордХрд░рдг рдХे рд╕рдордп рддो рд╡िрд╢्рд╡ंрднрд░ рдХे рдкрд░िрд╡ाрд░-рдЬрдиों рдХा рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рд░рд╣рдиा рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рдеा।’

         рдкрд░ंрддु рд▓ाрд▓ा рдЬी рд╣рдоेрд╢ा рдХी рддрд░рд╣ рдЕрдкрдиे рдХो рдмрдЪा рд▓े рдЧрдП рдеे, ‘рдмेрдЪाрд░े рд░ेрд▓рд╡े рд╕्рдЯेрд╢рди рд╕े рдХोрд╕ों рджूрд░ рдПрдХ рдкिрдЫрдб़े рдЧाँрд╡ рдоें рд░рд╣рддे рд╣ैं। рдЙрди рдЕрд╕ुрд╡िрдзाрдЬрдирдХ рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдоें рдЖрдиे-рдЬाрдиे рд╕े рдЙрди рдХा рдмрд╣ुрдд-рд╕ा рдзрди рд╡ рд╕рдордп рдмрд░рдмाрдж рд╣ोрддा। рдЗрд╕ीрд▓िрдП рдпрдеोрдЪिрдд рд░рдХрдо рдоैं рдиे рдЙрди्рд╣ें рднिрдЬрд╡ा рджी рд╣ै।’
         рдиाрдордХрд░рдг рд╕рдоाрд░ोрд╣ рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рд╣ी рд▓ाрд▓ाрдЬी рдиे рд╡рд╣ рд╡ृрд╣рдд рднोрдЬ рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдпा рдеा। рднोрдЬ рд╕े рдкрд╣рд▓े рдкूрдЬा рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рдЧрдпी рдеी। 
         рдкूрдЬा рдЬैрд╕े рд╣ी рд╕рдо्рдкрди्рди рд╣ुрдИ рдеी, рд▓рдЧрднрдЧ рд╕рднी рд▓ोрдЧ рдоेрдЬ़ рдкрд░ рдЖрд╡ाрдЬ़ рд▓рдЧा рд░рд╣े рд╡्рдпंрдЬрдиों рдкрд░ рдЯूрдЯ рдкрдб़े рдеे। 
         рдЪрдк्рдкрд▓ рдЦो рдЬाрдиे рдХे рдХाрд░рдг рдоैं рднोрдЬ рдоें рд╕рдо्рдоिрд▓िрдд рди рд╣ो рд╕рдХा рдеा। 
         “рдЖрдЗрдП, рдбाрдХ्рдЯрд░ рд╕ाрд╣рдм,” рд▓ाрд▓ाрдЬी рдЕрдм рдоुрдЭे рдЗрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рд╕ंрдмोрдзिрдд рдХिрдпा рдХрд░рддे рдеे। рдоुрд╣рд▓्рд▓े рдХे рджूрд╕рд░े рд▓ोрдЧों рдХी рддрд░рд╣ рдЙрди рдХी рдУрд░ рд╕े рднी рдЕрдм рдоेрд░े рдЖрджрд░-рд╕рдд्рдХाрд░ рдоें рдХрднी рдХрдоी рди рд░рд╣ा рдХрд░рддी। 
         “рдоैं рд╣ाрде рдзोрдХрд░ рдЕрднी рдЖрддा рд╣ूँ,” рдЕрдкрдиी рдЧुрдо рд╣ुрдИ рдЪрдк्рдкрд▓ рдХे рд╡िрд╖рдп рдоें рдоैं рдиे рдЙрди्рд╣ें рдХुрдЫ рди рдХрд╣ा। рдоेрд░ा рджрд╕-рд╡рд░्рд╖ीрдп рдмрдб़ा рдмेрдЯा рдоेрд░े рдШрд░ рд╕े рдмрд╣рд░рд╣ाрд▓ рдоेрд░े рд▓िрдП рджूрд╕рд░ी рдЪрдк्рдкрд▓ рд▓ेрдиे рдЬा рдЪुрдХा рдеा। 
         рдЕрдХрд╕्рдоाрдд рдоेрд░ी рдирдЬ़рд░ рд╕ीрдв़िрдпों рдкрд░ рдкрдб़ी। рд╡िрд╢्рд╡ंрднрд░ рдКрдкрд░ рдЬा рд░рд╣ा рдеा। рджрдмे, рдиंंрдЧे рдкांрд╡ рдоैं рднी рдКрдкрд░ рдкрд╣ुँрдЪ рд▓िрдпा। рд╕ोрдЪा рд╡рд╣ рд▓ाрд▓ाрдЬी рдХे рддрд░्рдХ рд╕े рдЕрдк्рд░рд╕рди्рди рд░рд╣ा рд╣ोрдЧा рдФрд░ рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХे рдк्рд░рддि рд▓ाрд▓ाрдЬी рдХी рдзृрд╖्рдЯрддा рдХे рд╡िрд░ोрдз рдоें рдЙрдирдХे рдж्рд╡ाрд░ा рджिрдпा рдЧрдпा рднोрдЬ рдЕрд╕्рд╡ीрдХृрдд рдХрд░ рджेрдиे рдХे рдЗрд░ाрджे рд╕े рдЕрдкрдиे рдХрдорд░े рдоें рдЕрдХेрд▓े рдмैрда рдХрд░ рдЕрдкрдиा рд░ोрд╖ рдк्рд░рдХрдЯ рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддा рд╣ोрдЧा। рдЗрд╕ीрд▓िрдП рд░ूрдаे рд╡िрд╢्рд╡ंрднрд░ рдХो рдордиाрдиा рдоैं рдиे рдЬ़рд░ूрд░ी рд╕рдордЭा। 
         рдкрд░ंрддु рдоेрд░े рд╣ाрдеों рдХे рддोрддे рдЙрдб़ рдЧрдП рдЬрдм рдоैं рдиे рдЙрд╕े рдЕрдкрдиे рдХрдорд░े рдоें рдЬाрдиे рдХी рдмрдЬाрдП рдЗрд░ाрд╡рддी рдХे рдХрдорд░े рдоें рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдкाрддे рджेрдЦा। 
         рдЗрд░ाрд╡рддी рдХा рдЪेрд╣рд░ा рджрд░рд╡ाрдЬ़े рдХी рдУрд░ рд╣ी рдеा। рд╡िрд╢्рд╡ंрднрд░ рдХो рджेрдЦрддे рд╣ी рдЙрд╕ рдХे рд╕्рдд्рд░ी- рд╕ुрд▓рдн рдЪेрд╣рд░े рдкрд░ рдЖрдпी рд╣рд░्рд╖-рд▓рд╣рд░ рдиे рдоुрдЭे рдЪौंрдХाрдпा рднी рдФрд░ рдЧрд╣рд░ा рдЖрдШाрдд рднी рджिрдпा। 
         рдЗрдзрд░ рдоेрд░ी рдкрд▓рдХ рдЕрднी рдЭрдкрдХी рднी рди рдеी рдХि рдЗрд░ाрд╡рддी рдХे рдХрдорд░े рдХा рджрд░рд╡ाрдЬ़ा рд╡िрд╢्рд╡ंрднрд░ рдХो рдк्рд░рд╡ेрд╢ рджेрдХрд░ рдмंрдж рдХрд░ рджिрдпा рдЧрдпा। 
         рддрднी рд╕ीрдв़िрдпों рдкрд░ рдПрдХ рдЖрд╣рдЯ рд╣ुрдИ рдФрд░ рдоैं рдУрдЯ рдоें рдЫिрдк рд▓िрдпा। 
         рдЖрдЧंрддुрдХा рдЗंрджुрдмाрд▓ा рдеी। 
         рдЗंрджुрдмाрд▓ा рдХे рдХрджрдо рдЗрдзрд░-рдЙрдзрд░ рдХрд╣ीं рди рдаिрдардХे। рд╕ीрдзे рдЗрд░ाрд╡рддी рдХे рдХрдорд░े рдХे рджрд░рд╡ाрдЬ़े рдХे рдмाрд╣рд░ рдЬा рд░ुрдХे। 
         рджрд░рд╡ाрдЬ़ा рддुрд░ंрдд рдирд╣ीं рдЦुрд▓ा, рдХिंрддु рдЬैрд╕े рд╣ी рдЦुрд▓ा рдЗंрджुрдмाрд▓ा рдХрдорд░े рдХे рдЕंрджрд░ рд▓рдкрдХ рд▓ी। 
         рджрд░рд╡ाрдЬ़े рдХी рд╕ांрдХрд▓ рдлिрд░ рд╕े рдЪрдв़ा рджी рдЧрдИ। 
         рд╕ांрд╕ рд░ोрдХे рдоैं рд▓рдЧрднрдЧ рджрд╕ рдоिрдирдЯ рддрдХ рд╡рд╣ीं рдмрдиा рд░рд╣ा। рджрд░рд╡ाрдЬ़ा рдЬрдм рдЦुрд▓ा рддो рдкрд╣рд▓े рд╡िрд╢्рд╡ंрднрд░ рдиिрдХрд▓ा। рдЙрд╕ рдХे рд╣ाрде рдЦूрди рд╕े рд▓рдердкрде рдеे рдФрд░ рд╡рд╣ рдмुрд░ी рддрд░рд╣ рдХाँрдк рд░рд╣ा рдеा। 
         “рдХ्рдпा рдмाрдд рд╣ै?” рдоैं рдиे рдкूрдЫा, “рдпрд╣ рдЦूрди рдХैрд╕ा рд╣ै?”
         “рдоैं рдХुрдЫ рдирд╣ीं рдЬाрдирддा,” рдПрдХ рдЙрдЧ्рд░ рдХंрдкрдХंрдкी рд╕े рдЧ्рд░рд╕्рдд рд╡िрд╢्рд╡ंрднрд░ рдХी рдЖрд╡ाреЫ рдЕрд╕्рдеिрд░ рд╣ो рдЙрдаी, “рдпों рд╣ी рдЗрдзрд░ рд╕े рдЧुрдЬ़рд░ рд░рд╣ा рдеा рдХि рджेрдЦा рдЗंрджु рдФрд░ рдЗрд░ा рдПрдХ рджूрд╕рд░े рд╕े рдЧुрдд्рдердо-рдЧुрдд्рдеा рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ैं। рдоैं рдиे рдЙрди्рд╣ें рдЕрд▓рдЧ рдХрд░рдиा рдЪाрд╣ा рддो рдЗрд░ा рдиे рдЗंрджु рдХो рдШाрдпрд▓ рдХрд░ рджिрдпा।”
         “рдХрд╣ाँ?” рддाрд╡ рдоें рдЖ рдХрд░ рдоैं рд╡िрд╢्рд╡ंрднрд░ рдХो рдЗрд░ा рдХे рдХрдорд░े рдоें рдШрд╕ीрдЯ рд▓े рдЧрдпा। 
         рдЗंрджुрдмाрд▓ा рдЕрдЪेрддाрд╡рд╕्рдеा рдоें рдл़рд░्рд╢ рдкрд░ рдмिрдЫी рдеी рдФрд░ рдЗрд░ाрд╡рддी рдоुँрд╣ рдлाрдб़े рдЙрд╕ рдХे рдкाрд╕ рдмैрдаी рдеी। 
         рджोрдиों рдХे рд╢рд░ीрд░ рд╕े рдЦूрди рдХे рдлрд╡्рд╡ाрд░े рдЫूрдЯ рд░рд╣े рдеे। рд▓рдкрдХ рдХрд░ рдоैं рдЗंрджुрдмाрд▓ा рдХे рдкाрд╕ рдкрд╣ुँрдЪ рд▓िрдпा। рдЙрд╕ рдХी рдирдм्рдЬ़ рджेрдЦрдиे। рд╡рд╣ рдиिрд╕्рдкंрдж рдеी। рдЙрд╕ рдХी рдЖँрдЦों рдХो рдоैंрдиे рдЦोрд▓ा рддो рд╡े рдкрд▓ рднрд░ рдХे рд▓िрдП рд╣рд░рдХрдд рдоें рдЖ рдХрд░ рд╕рджैрд╡ рдХे рд▓िрдП рдкрдерд░ा рдЧрдпीं। 
        “рдпрд╣ рддुрдо рдиे рдХ्рдпा рдХिрдпा?” рдХ्рд░ोрдз рд╕े рдЕрднिрднूрдд рд╣ो рдХрд░ рдоैं рдиे рд╡िрд╢्рд╡ंрднрд░ рдХो рдХрд╕ рдХрд░ рдЭिंрдЭोреЬ рджिрдпा, “рддुрдо рдЗрд░ाрд╡рддी рдХे рдХрдорд░े рдоें рдЖрдП рд╣ी рдХ्рдпों?”
         “рдоैं рдиे рдмрддाрдпा рди! рдЗंрджु рдФрд░ рдЗрд░ा рдЭрдЧрдб़ рд░рд╣ीं рдеीं।”
         “рддुрдо рдЭूрда рдмोрд▓ рд░рд╣े рд╣ो, рдиीрдЪ,” рдоैं рдиे рд╡िрд╢्рд╡ंрднрд░ рдХे рдоुँрд╣ рдкрд░ рдХрдИ рддрдоाрдЪे рдЬрдб़ рджिрдП। рддाрдмрдб़рддोрдб़। 
        “рдоैं рдЙрдзрд░ рд╕ीрдв़ी рдкрд░ рдЦрдб़ा рд╕рдм рджेрдЦ рд░рд╣ा рдеा,” рдоैं рдЪिрд▓्рд▓ाрдпा, “рдЗрд╕ рдХрдорд░े рдоें рдкрд╣рд▓े рдЗंрджुрдмाрд▓ा рдирд╣ीं рдЖрдпी рдеी। рддुрдо рдЖрдП рдеे…”
        “рдоैं рд╕рдЪ рдХрд╣рддा рд╣ूँ, рдоैं рдХुрдЫ рдирд╣ीं рдЬाрдирддा,” рд╡िрд╢्рд╡ंрднрд░ рдиे рдиीрдЪे рдЭुрдХ рдХрд░ рдоेрд░े рдкैрд░ рдкрдХрдб़ рд▓िрдП। 
        “рддुрдо рдЗрд╕ рдХрдорд░े рдоें рдЖрдП рд╣ी рдХ्рдпों? рдкाрдкी?” рдоैं рдлिрд░ рдЖрдкा рдЦो рдмैрдаा рдФрд░ рдЕрдкрдиे рдкैрд░ों рдкрд░ рдЭुрдХे рд╣ुрдП рд╡िрд╢्рд╡ंрднрд░ рдХी рдкीрда рдкрд░ рдоैंрдиे рд▓ाрдд рдЬрдоाрдиी рд╢ुрд░ू рдХрд░ рджीं। 
        рдЬрднी рдЗрд░ाрд╡рддी рдЙрда рдХрд░ рд╣рдоाрд░े рдкाрд╕ рдЪрд▓ी рдЖрдИ рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡ंрднрд░ рдХो рдоेрд░े рдкрджाрдШाрдд рд╕े рдмрдЪाрдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░рдиे рд▓рдЧी। 
        рддिрд╕ рдкрд░ рдоैं рдЧрд╣рд░े рдЕрдЪंрднे рдоें рдбूрдм рдЧрдпा। рддो рдХ्рдпा рдЗрд░ाрд╡рддी рдЗрд╕ рдкाрдкी рд╕े рдЖрд╕рдХ्рддि рд░рдЦрддी рдеी? рдк्рд░ेрдо рдХрд░рддी рдеी?
        “рдХ्рдпा рддुрдо рднी рдЗрд░ाрд╡рддी рд╕े рдк्рд░ेрдо рдХрд░рддे рд╣ो?” рдЕрдкрдиी рд▓ाрдд рд░ोрдХ рдХрд░ рдоैं рдиे рд╡िрд╢्рд╡ंрднрд░ рдХो рдЯोрд╣ा। 
        рдирд╣ीं। рдоुрдЭे рдЗрд░ा рд╕े рднी рдХोрдИ рдк्рдпाрд░-рд╡्рдпाрд░ рдирд╣ीं। рдХेрд╡рд▓ рдЗंрджुрдмाрд▓ा рдХो рдиीрдЪा рджिрдЦाрдиा рдеा рдоुрдЭे। рдЙрд╕ рдХे рдЕंрд╣рдХाрд░ рдХो рддोрдб़рдиा рдеा рдоुрдЭे। рдЙрд╕े рд╕рддाрдиा рдеा рдоुрдЭे…”
        “рдЖрдк рдЬрди рдпрд╣ाँ рдХ्рдпा рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं? рдХ्рдпा рдмाрдд рд╣ै? рдЙрдзрд░ рдЖрдк рдХी рдЦोрдЬ рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ै,” рддрднी рдХрдИ рд▓ोрдЧ рдКрдкрд░ рдЪрд▓े рдЖрдП। 
        “рдЗрдзрд░ рдЗрд░ाрд╡рддी рдФрд░ рдЗंрджुрдмाрд▓ा рдоें рдЖрдкрд╕ рдХी рдХोрдИ рдмाрдд рдЪрд▓ рд░рд╣ी рдеी,” рдоैं рдиे рд╕्рдеिрддि рд╕ंрднाрд▓ рд▓ी, “рд╡िрд╢्рд╡ंрднрд░ рдФрд░ рдоैं рдиिрдкрдЯा рдХрд░ рдЕрднी рдиीрдЪे рдЖ рд░рд╣े рд╣ैं। рдЖрдк рд▓ोрдЧ рдЬाрдЗрдП рдФрд░ рдЕрдкрдиा рдЦाрдиा рдЖрд░ाрдо рд╕े рдЦाрдЗрдП...”
        рдЗंрджुрдмाрд▓ा рдХे рдк्рд░рддि рдоेрд░ा рд╕ाрд░ा рд╕рдо्рдоोрд╣рди, рд╕ाрд░ा рдЕрдиुрд░ाрдЧ рдЕрдкрдиे рдкूрд░े рдЖрд╡ेрдЧ рдХे рд╕ाрде рд▓ौрдЯ рдЖрдпा рдеा рдФрд░ рдоैं рдХिрд╕ी рднी рджрд╢ा рдоें рдЗंрджुрдмाрд▓ा рдХी рджेрд╣ рдХो рдкुрд▓िрд╕ рдХे рд╣рд╡ाрд▓े рдирд╣ीं рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддा рдеा। 

        рдХрдИ рддрд░рд╣ рдХी рдХाрдиाрдлूрд╕िрдпों рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рдЗंрджुрдмाрд▓ा рдХा рджाрд╣-рд╕ंрд╕्рдХाрд░ рдмिрдиा рдХिрд╕ी рдЕрдб़рдЪрди рдХे рд╕рдо्рдкрди्рди рд╣ुрдЖ। рд▓ाрд▓ाрдЬी рдоुрдЭ рд╕े рдкूрд░ी рд╕рдЪ्рдЪाрдИ рдЬाрди рд╣ी рдЪुрдХे рдеे। рд╡िрд╢्рд╡ंрднрд░ рдХा рдРрд╕ी рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдоें рд▓ाрд▓ाрдЬी рдХे рдШрд░ рдкрд░ рдкрдб़े рд░рд╣рдиा рдЕрдм рдЕрд╕ंрднрд╡ рдеा। 
        рдоेрд░े рд╕рд╕ुрд░ рдиे рдЗрд╕ рд╕рдорд╕्рдпा рдХा рд╣рд▓ рднी рдвूंрдв рдиिрдХाрд▓ा। рдЕрдкрдиी рддीрд╕рд░ी рдмेрдЯी рд╣ेрдорд▓рддा рдХा рд╡िрд╡ाрд╣ рд╡िрд╢्рд╡ंрднрд░ рдХे рд╕ंрдЧ рддрдп рдХрд░ рджिрдпा। рдФрд░ рд╡िрд╡ाрд╣ рдХрд░рд╡ाрддे рд╣ी рдЕрдкрдиे рдЬुрдб़рд╡ाँ рдмेрдЯों рдХो рд▓ाрд▓ा рд╡ рд▓рд▓ाрдЗрди рдХो рд╕ौंрдк рдХрд░ рд╡िрд╢्рд╡ंрднрд░ рд╣рдоाрд░े рдирдП рдирд░्рд╕िंрдЧ рд╣ोрдо рдоें рд░ेрдЬिрдбेंрдЯ рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдиिрдпुрдХ्рдд рд╣ो рдЧрдпा।

        рд╣ाँ, рдШрд░ рдоें рд╡िрд╢्рд╡ंрднрд░ рдХी рдЕрдиुрдкрд╕्рдеिрддि рдЗрд░ाрд╡рддी рдХो рдЗрддрдиी рдЦрд▓ी рдХि рд╡рд░्рд╖ों рд╕े рдХोрдиे рдоें рджुрдмрдХी рдкрдб़ी рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓ी рдЗрд░ाрд╡рддी рдЕрдм рдк्рд░рдЦрд░ рд╡ рдк्рд░рдЪंрдб рд░ूрдк рд╕े рд╣िंрд╕рдХ рд╣ो рдЙрдарддी। рдЙрд╕ рдХा рднाрд╡ाрд╡ेрдЧ рджрдорджाрд░ рд╡ рд╕рд╢рдХ्рдд рдЗंрдЬेрдХ्рд╢рди рд▓рдЧा рджेрдиे рд╕े рдХुрдЫ рджिрдиों рдХे рд▓िрдП рдЕрд╡рд╢्рдп рд╣ी рдоंрдж рдкрдб़ рдЬाрддा рдкрд░ंрддु рдЙрд╕ рдХी рд╕्рдорд░рдг рд╢рдХ्рддि рдЬैрд╕े рд╣ी рд▓ौрдЯрддी, рд╡рд╣ рдкुрдиः рд╡िрдХрдЯ рд░ूрдк рдзाрд░рдг рдХрд░ рд▓ेрддी। 

        рдирд░्рд╕िंрдЧ рд╣ोрдо рдоें рд╡िрд╢्рд╡ंрднрд░ рд╕े рдоेрд░ी рднेंрдЯ рд▓рдЧрднрдЧ рд░ोрдЬ़ рд╣ी рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै। рд╣рдоाрд░े рдмीрдЪ рдЕрд╡िрднेрджрдиीрдп рднेрдж рд╣ैं। рдЕрд╕ाрдз्рдп рджрд░ाрд░ें рд╣ैं। 
        рдлिрд░ рднी рд╣рдоाрд░ी рдзрди-рд╕ुंрдШू рджृрд╖्рдЯि рдЙрди рд╕рдм рдХी рдЙрдкрд╕्рдеिрддि рджेрдЦी-рдЕрдирджेрдЦी рдХрд░ рджेрддी рд╣ै। рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕рдлрд▓рддा рдЬैрд╕ी рдПрдХाрд░्рдеिрдХ рдЗрдХाрдИ рдХे рд╣рдо рд╕рдорд╕ंрдпोрдЬрдХ рд╣ैं рдФрд░ рдЗрд╕ीрд▓िрдП рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рдХे рд╕ाрде рд╕рд╣рд░्рд╖ рд╣ाрде рдоिрд▓ा рд▓ेрддे рд╣ैं। рджो рдмाрдд рдХрд╣ рджेрддे рд╣ैं। рддीрди рдмाрдд рд╕ुрди рд▓ेрддे рд╣ैं।

        рдЧुрдгрдХ рд╡ рдк्рд░рд╡рд░्рдзрдХ рд╣рдоाрд░ी рдЗрд╕ рдирдИ рднौрддिрдХ рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХा рдпрд╣ рдШрди-рд╕ुंрдШू рдЕрд░्рде рджंрдб рд╣рдоें рдкूрд░्рдгрд░ूрдкेрдг рдЧ्рд░ाрд╣्рдп рд╡ рд╕्рд╡ीрдХाрд░्рдп рд╣ै।

        ‘рд░िрд╢्рддों рдХा рдмंрдЬрд░ рд╣ोрдиा’ рдХाрд╡्рдп рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХे рднिрди्рди рднाрд╡-рдмोрдз рдХी рдХрд╡िрддाрдПँ

        рд╡िрдЬрдп рдХुрдоाрд░ рддिрд╡ाрд░ी


        рд╕рдоीрдХ्рд╖िрдд рдХृрддि: рд░िрд╢्рддों рдХा рдмंрдЬрд░ рд╣ोрдиा (рдХрд╡िрддा рд╕ंрдЧ्рд░рд╣)
        рдоूрд▓ рдорд░ाрдаी рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी: рдордиीрд╖ा рдкाрдЯीрд▓ рд╣рд░ोрд▓ीрдХрд░
        рд╣िрди्рджी рдЕрдиुрд╡ाрджिрдХा: рд░рдЪрдиा
        рдоूрд▓्рдп: ₹ 180/-
        рдк्рд░рдХाрд╢рдХ: рд╕ाрд╣िрдд्рдпाрдХ्рд╖рд░ рдк्рд░рдХाрд╢рди

        рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдоें рдХाрд╡्рдп рд╡िрдзा рдХा рдЕрдкрдиा рдорд╣рдд्рд╡ рд╣ै। рдХрд╡िрддा рд╕ुрдХूрди рджेрддी рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рд╡рд╣ рдХिрд╕ी рдХे рдорди рдоें рднाрд╡-рд╕ंрд╡ेрджрдиाрдУं рдХे рд╕ाрде рдЬрди्рдо рд▓ेрддी рд╣ै рдФрд░ рд╣рд░ рдкрдв़рдиे-рд╕ुрдирдиे рд╡ाрд▓े рдХे рдорди рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪрддी рд╣ै। рдПрдХ рднाрд╖ा рд╕े рджूрд╕рд░ी рднाрд╖ा рдоें рдЕрдиुрд╡ाрдж рдиे рдЗрд╕рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ рдХिрдпा рд╣ै, рдЗрд╕рдХी рдкрд╣ुँрдЪ рдХो, рдЗрд╕рдХे рджाрдпрд░े рдХो рдмрдв़ाрдпा рд╣ै рдФрд░ рдЖрдЬ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рднाрд╖ाрдУं,рджेрд╢ों рдХी рд╕ीрдоाрдПँ рд▓ाँрдШрдХрд░ рдЕрдкрдиी рдЖрднा рдХा рдЖрд▓ोрдХ рджुрдиिрдпा рднрд░ рдоें рдлैрд▓ा рд░рд╣ा рд╣ै। рд╕ृрдЬрди рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рдХрд╡ि рдпा рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ рдЕрдкрдиी рдмोрд▓ी, рднाрд╖ा рд╡ рдЕрдкрдиे рджेрд╢ рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рд░рд╣рддा рд╣ै рдЬрдмрдХि рдЕрдиुрд╡ाрдж рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╡рд╣ рд▓ेрдЦрди рдкूрд░े рд╕ंрд╕ाрд░ рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪрддा рд╣ै। рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдЕрдиुрд╡ाрдж рдХाрд░्рдп рдФрд░ рдЕрдиुрд╡ाрджрдХ рдиिрд░्рд╡िрд╡ाрдж рд░ूрдк рд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдФрд░ рд╡рд░ेрдг्рдп рд╣ैं।
        рд╡िрдЬрдп рдХुрдоाрд░ рддिрд╡ाрд░ी
        рднुрд╡рдиेрд╢्рд╡рд░ рдоें рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд╕рдо्рдкрди्рди рд╣ुрдП 'рдкрд░िрдЪрдп рд▓िрдЯрд░ेрд░ी рдлेрд╕्рдЯिрд╡рд▓' рдХे рдмрд╣ुрднाрд╖ी рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдоें рдоुрдЭे рдорд░ाрдаी рднाрд╖ा рдХी рдРрд╕ी рд╣ी рдПрдХ рд╕рд╢рдХ्рдд рд▓ेрдЦिрдХा, рдЙрдкрди्рдпाрд╕рдХाрд░ рдФрд░ рдЕрдиुрд╡ाрдж рдХाрд░्рдп рдоें рд░ुрдЪि рд░рдЦрдиे рд╡ाрд▓ी рдпुрд╡ा рд░рдЪрдиाрдХाрд░,рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рд░рдЪрдиा рдЬी рд╕े рдкрд░िрдЪिрдд рд╣ोрдиे рдХा рд╕ुрдЕрд╡рд╕рд░ рдоिрд▓ा। рдЙрди्рд╣ें рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХे рдЕрдиेрдХ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдоिрд▓े рд╣ैं рдФрд░ рдЙрдирдХी рд╕рдХ्рд░िрдпрддा рджेрдЦрддे рдмрдирддी рд╣ै।
        рдорд░ाрдаी рднाрд╖ा рдХी рд╕рд╢рдХ्рдд рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी, рд╢िрдХ्рд╖िрдХा рдордиीрд╖ा рдкाрдЯीрд▓ рд╣рд░ोрд▓ीрдХрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдорд░ाрдаी рднाрд╖ा рдоें рд╕ृрдЬिрдд рдФрд░ рд░рдЪрдиा рдЬी рдж्рд╡ाрд░ा рд╣िрди्рджी рднाрд╖ा рдоें рдЕрдиुрджिрдд рдХाрд╡्рдп рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ 'рд░िрд╢्рддों рдХा рдмंрдЬрд░ рд╣ोрдиा' рдоेрд░े рд╕ाрдордиे рд╣ै, рдЗрд╕рдХा рдЖрд╡рд░рдг рдЖрдХрд░्рд╖िрдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕рдХा рд╕рдорд░्рдкрдг рдЪрдордд्рдХृрдд рдХрд░рддा рд╣ुрдЖ рдЧрд╣рди рднाрд╡ рдк्рд░рджрд░्рд╢िрдд рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै- ''рд░िрд╢्рддों рдХो рдмंрдЬрд░ рд╣ोрдиे рд╕े рдмрдЪाрдиे рд╡ाрд▓े рд╣рд░ рдк्рд░рдпाрд╕ рдХो।'' рдЖрдЬ рдХी рд╡िрдбंрдмрдиा рд╣ी рд╣ै, рд╣рдоाрд░े рд░िрд╢्рддे рдмंрдЬрд░ рд╣ोрддे рдЬा рд░рд╣े рд╣ैं рдФрд░ рдпрд╣ рдмेрд░ुрдЦी рд╣рдоाрд░े рд╕ाрд░े рд╕ंрдмंрдзों рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ै। рдЗрд╕ рд╕рдЪ्рдЪाрдИ рдХो рдЖрдЬ рдЦूрдм рдЧрд╣рд░ाрдИ рд╕े рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै рдФрд░ рдХрд╡рдпिрдд्рд░िрдпाँ-рдХрд╡ि рдЙрд╕рдХे рдиाрдиा рд╡िрдорд░्рд╢ों, рдЙрд╕рдХे рд░ूрдкों-рд╕्рд╡рд░ूрдкों рдХो рдЕрдкрдиी рдХрд╡िрддाрдУं рдоें рджिрдЦा рд░рд╣े рд╣ैं। рдордиीрд╖ा рдкाрдЯीрд▓ рд╣рд░ोрд▓ीрдХрд░ рдиे рдЗрд╕े рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХिрдпा рдФрд░ рдЕрдкрдиी рдХрд╡िрддाрдУं рдоें рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпा рд╣ै। рд╡рд╣ рд╕्рдд्рд░ी рдХी рдЧрд╣рдирддрдо рдоाрд░्рдоिрдХрддा, рдЙрд╕рдХी рд╡ेрджрдиा рдХो рд╕рдордЭрддी рд╣ैं рдФрд░ рдк्рд░ेрдо рд╕े рд░рд╣िрдд рд╕ंрдмंрдзों рдХी рдкीрдб़ा рдЪिрдд्рд░िрдд рдХрд░рддी рд╣ैं। рдРрд╕े рд╕ंрджрд░्рдн рдмिрдиा рдЧрд╣рд░े рдЕрдиुрднрд╡ рдХे рд▓िрдЦे рдирд╣ीं рдЬा рд╕рдХрддे, рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиे рдЖрд╕рдкाрд╕ рдмрд╣ुрдд рдХुрдЫ рджेрдЦा рд╣ै рдФрд░ рд╡рд╣ी рдкीрдб़ा рдЕрдкрдиी рдХрд╡िрддाрдУं рдоें рджिрдЦा рд░рд╣ी рд╣ैं।  
        рдЕрдкрдиी рд░рдЪрдиा рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХे рдмाрд░े рдоें рдмрддाрддे рд╣ुрдП рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдордиीрд╖ा рдкाрдЯीрд▓ рд╣рд░ोрд▓ीрдХрд░ рдХा рдХрдерди рдз्рдпाрди рджेрдиे рдпोрдЧ्рдп рд╣ै-рд╡ैрд╕े рддो рд╣рдоाрд░े рдЖрд╕рдкाрд╕ рдХी рд░ोрдЬрдорд░्рд░ा рдХी рдХрдИ рд╡ाрд░рджाрддों рд╕े рд╣рдо рд╡्рдпрдеिрдд рд╣ोрддे рд╣ैं рдЬिрд╕े рд╣рдо рд╢рдм्рджों рдоें рдкिрд░ोрдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं, рд╡рд╣ рдХрд╢рдордХрд╢ рддो рдХрдИ рдмाрд░ рджिрд▓ рдкрд░ рджрд╕्рддрдХ рджेрддी рд░рд╣рддी рд╣ै। рд▓ोрдЧों рдХा рдмрд░्рддाрд╡, рдЙрдирдХा рд╕्рд╡ाрд░्рде, рдЙрдирдХी рд░िрд╢्рддों рдХे рдк्рд░рддि рджिрд▓्рд▓рдЧी рд╣рдоें рд╕ोрдЪрдиे рдХो рдордЬрдмूрд░ рдХрд░ рджेрддी рд╣ै। рдмंрдЬрд░ рд╣ोрддे рд░िрд╢्рддे рд╣рдоें рдХिрд╕ рд╡рд░्рддрдоाрди рд╕े рдоिрд▓ा рд░рд╣े рд╣ैं? рдХौрди рд╕े рдХिрдиाрд░े рдХी рдЪाрд╣ рд╣рдоें рдЕंрджрд░ рд╕े рдЦोрдЦрд▓ा рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ै? рдШрд░-рд╕ंрд╕ाрд░ рдЪрд▓ाрдиे рд╡ाрд▓ी рд╕ीрдзी-рд╕ीрдзी рдХोрдИ рднी рдФрд░рдд рдмрд╣ुрдд рдХुрдЫ рднुрдЧрдд рд░рд╣ी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдХ्рдпों? рдЗрди рдХрдИ рд╕ाрд░े рд╕рд╡ाрд▓ों рдХे рдЬрд╡ाрдм рд╣рдоाрд░े рдкाрд╕ рдирд╣ीं рд╣ैं। рдпрд╣ी рд╡िрд╡рд╢рддा рдХा рдЕंрдзेрд░ा рдЬрдм рдоुрдЭे рдЭिंрдЭोрдб़рдХрд░ рд░рдЦ рджेрддा рд╣ै рддрдм рдоैं рд╢рдм्рджों рдХे рддिрдирдХे рдХрд╡िрддा рдоें рдмुрдирдиे рд▓рдЧрддी рд╣ूँ।
        рдЕрдиुрд╡ाрджिрдХा рд░рдЪрдиा рдЬी рдХे рдЪिрди्рддрди рд╡ рд▓ेрдЦрди рдХे рдХेрди्рдж्рд░-рдмिрди्рджु рдоें рдиाрд░ीрд╡ाрдж рд╡ рд╕ाрдоाрдЬिрдХрддा рджेрдЦी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдордиीрд╖ा рдкाрдЯीрд▓ рд╣рд░ोрд▓ीрдХрд░ рдХो рд▓ेрдХрд░ рд▓िрдЦा рд╣ै-рдордиीрд╖ा рдкाрдЯीрд▓ рдорд░ाрдаी рдХी рдПрдХ рд╕рд╢рдХ्рдд рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рд╣ैं। рдЙрдирдХी рдХрд╡िрддा рдХे рдЧрд╣рди рдЕрд░्рде рднрд░े рдЕрд▓्рдкрдХ्рд╖рд░рдд्рд╡ рдиे рдоुрдЭे рдЗрд╕ рдЕрдиुрд╡ाрдж рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрд░िрдд рдХिрдпा। рдиाрд░ी рдЬीрд╡рди рдХे рдмाрд░े рдоें рдЙрдирдХा рдирдЬрд░िрдпा рдЕрд▓рдЧ рд╣ै। рд╕ाрде-рд╕ाрде рдЙрдирдХी рдХрд╡िрддा рдк्рд░рд╕्рддुрддि рдХी рдПрдХ рдЕрд▓рдЧ рд╢ैрд▓ी рд╣ै। рд╕्рдд्рд░ी рд╡िрдорд░्рд╢ рдпा рдиाрд░ीрд╡ाрдж рдЬैрд╕ी рдЕрд╡рдзाрд░рдгाрдУं рдХी рдЪिрди्рддा рдХिрдП рдмिрдиा рдЗрд╕ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХी рдХрд╡िрддाрдПं рдиाрд░ी рдХे рд╕ाрде рдЦрдб़ी рд╣ोрддी рджिрдЦाрдИ рджे рд░рд╣ी рд╣ैं। рдпрд╣ी рдЗрдирдХा рд╢ाрдпрдж рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╣ै рдФрд░ рдЦूрдмрд╕ूрд░рддी рднी।
        рдЗрд╕ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдоें рдХुрд▓ 59 рдХрд╡िрддाрдПं рд╣ैं рдФрд░ рдЗрди्рд╣ें рдкрдв़рдиे, рд╕рдордЭрдиे рдХा рд╕ुрдЕрд╡рд╕рд░ рдоुрдЭे рдоिрд▓ рд░рд╣ा рд╣ै। рдЗрд╕ी рдмрд╣ाрдиे рдоैं рдорд░ाрдаी рднाрд╖ा рдХे рдХाрд╡्рдп рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХा рд╕ौрди्рджрд░्рдп  рд╡ рдЖрд▓ोрдХ рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХрд░ рд╕рдХूँрдЧा। рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдХे рднाрд╡-рдзрд░ाрддрд▓ рдкрд░ рдЙрддрд░рдиा рд╕рд╣рдЬ рдирд╣ीं рд╣ै, рдЙрдирдХे рдмिंрдм рд╡ рдк्рд░рддीрдХ рдкाрдардХों рдХो рдЭрдХрдЭोрд░рддे рд╣ैं рдФрд░ рд╡рд╣ рд╕рд╣рдЬрддा рд╕े рдмрдб़ी-рдмрдб़ी рдмाрддें рдЕрдкрдиी рдХрд╡िрддाрдУं рдоें рдЙрдб़ेрд▓ рджेрддी рд╣ैं। рдЙрдирдХे рд╢ीрд░्рд╖рдХ рдЪрдордд्рдХृрдд рдХрд░рддे рд╣ैं рдФрд░ рдмрдб़ा рджृрд╢्рдп рджिрдЦाрддे рд╣ैं। рдкрд╣рд▓ी рд╣ी рдХрд╡िрддा ‘рдЗрд╕ рд╕рд╣рдоे рд╣ुрдП рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें’ рдХे рдЧрд╣рд░े рднाрд╡ рдХो рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рдоाँ рдХी рдк्рд░ाрдердоिрдХрддाрдПँ рдоुрдЦрд░िрдд рд╣ुрдИ рд╣ैं। рд╡рд╣ рдЕрдкрдиी рдмрдЪ्рдЪी рдХे рд▓िрдП рд╕рдм рдХुрдЫ рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддी рд╣ै, рд╕ाрд░े рднрдп рдХे рдХाрд░рдгों рд╕े рдмрдЪाрддी рд╣ै рдФрд░ рд▓िрдЦрддी рд╣ै-рдлूрд▓ों рдХी рддрд░рд╣/рд╡рд╣ рдлूрд▓े/рдЗрд╕ी рдЗрдЪ्рдЫा рд╕े рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ो/рдоेрд░ी рдЫрдЯрдкрдЯाрд╣рдЯ/рдЗрд╕ рд╕рд╣рдоे рд╣ुрдП/рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें----।  
        рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдЕрдкрдиे рд╣िрд╕्рд╕े рдХी рдзूрдк рдХे рд▓िрдП рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХो реЫрд░ूрд░ी рдоाрдирддी рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕рд╕े рдмेрд╣рддрд░ рдХी рдЗрдЪ्рдЫा рдирд╣ीं рдХрд░рддी। рд╡рд╣ рдк्рд░рдХृрддि рд╕े рдмिंрдм рдЪुрдирддी рд╣ै, рдЬीрд╡рди рдХी рдЪुрдиौрддिрдпों рдХो рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░рддी рд╣ै рдФрд░ рдЕрди्рддрд░्рд╡िрд░ोрдзों  рдХो рд▓ेрдХрд░ рд╕ंрджेрд╢ рджेрддी рд╣ै। 'рдоुрдЭे рднी' рдХрд╡िрддा рдоें рд╡рд╣ рдмीрдЬ рдХे рдЕंрдХुрд░рдг рд╕े рдЕрдкрдиे рднीрддрд░ рдЕрджрдо्рдп рдк्рд░ेрдо рдХी рддрд░рдХीрдм рд╕ीрдЦрдиा рдЪाрд╣рддी рд╣ै। 'рдлिрд░ рднी рд▓рдЧрддा рд╣ै', ''рдоिрд▓рддे рдирд╣ीं рдоिрд▓рддी', 'рдирд╣ीं рдЯाрд▓ рд╕рдХрддे', 'рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рдХा' рдФрд░  'рдпрд╣ рдХैрд╕ा рд╡рд░्рддрдоाрди' рдЬैрд╕ी рдХрд╡िрддाрдПँ рднीрддрд░ рдХे рдордиोрд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдЪिрди्рддрди рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рд╕рдоाрдЬ рдоें рд╡्рдпाрдк्рдд рд╕ंрдЧрддिрдпों-рд╡िрд╕ंрдЧрддिрдпों рдкрд░ рдЧрд╣рди рджृрд╖्рдЯि рдбाрд▓рддी рд╣ैं। рдЙрдирдХी рдХрд╡िрддाрдУं рдоें рдк्рд░рддीрдХ рддрдиिрдХ рднाрд╡ुрдХ рдХрд░рддे рд╣ैं, рдк्рд░рд╢्рди рдЦрдб़ा рдХрд░рддे рд╣ैं рдФрд░ рдЕрдкрдиे рддрд░ीрдХे рд╕े рд╕рдоाрдзाрди рджेрддे рд╣ैं। рдпрд╣ाँ рдЙрдирдХे рдкाрд╕ рд╕рд╣рдЬ рд╢рдм्рджाрд╡рд▓ी рд╣ै рдкрд░рди्рддु рднाрд╡ों рдоें рдЬрдЯिрд▓рддा рд╣ै। рд╡рд╣ 'рдлिрд░ рднी рд▓рдЧрддा рд╣ै' рдХрд╡िрддा рдоें рдЗрд╕ी рдЬрдЯिрд▓рддा рдХो рд░ेрдЦांрдХिрдд рдХрд░рддी рд╣ैं-рдЬрди्рдо рд╕े рд╣ी/рджेрд╣ рдХी рдХाрд░ाрд╡ाрд╕ рдоें рдХैрдж/рд╣рд░ рдПрдХ рдЕंрдЧ/рдФрд░ рдмाрд╣рд░/рдЧрд░्рджрди рдкрд░ рдвो рд░рд╣े рд╣ैं/рдмैрд▓ рдХी рдЬिंрджрдЧी---। рдЙрди्рд╣ें рдЕрдкрдиे рднीрддрд░ рдЖрдЬाрджी рдХी рдЖрд╡ाрдЬ рд╕ुрдиाрдИ рджेрддी рд╣ै рдЬिрд╕े рд╡рд╣ рдвूँрдв़ рд░рд╣ी рд╣ैं। рдпрд╣ рднी рдХोрдИ рдЧрд╣рд░ी рдЕрдиुрднूрддि рд╣ी рд╣ै-рдоिрд▓рддे рдирд╣ीं рдоिрд▓рддी/рдпे рдоुрдб़ी рд╣ुрдИ рд░ाрд╣ें/рдПрдХ-рджूрд╕рд░ी рдХो। рд╡рд╣ рдЬीрд╡рди рдХी рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों-рдЧुрд▓рдоोрд╣рд░ рдХा рдЭрдб़рдиा, рдЪूрдб़िрдпों рдХे рд╕्рдкрд░्рд╢ рдХा рд░ाрд╕ рдирд╣ीं рдЖрдиा, рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХा рдЯूрдЯрдиा рдЖрджि рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдпрдеाрд░्рде рдХा рдкूрд░्рд╡ाрдиुрдоाрди рд▓рдЧा рд▓ेрддी рд╣ैं рдФрд░ рдмрддाрддी рд╣ैं рдХि рдЗрди्рд╣ें рдЯाрд▓ा рдирд╣ीं рдЬा рд╕рдХрддा। 'рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рдХा' рдХрд╡िрддा рдХी рд╕्рдеिрддिрдпाँ рдЙрддрдиी рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдирд╣ीं рд╣ैं рдФрд░ рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдХे рдорд░्рдо рдХो рд╕рдордЭрдиा рдЬрд░ा рдоुрд╢्рдХिрд▓ рд╣ै। 'рдпрд╣ рдХैрд╕ा рд╡рд░्рддрдоाрди' рдкाрдардХों рдХो рд╡िрдХ्рд░рдо-рдмैрддाрд▓ рдХी рдХрд╣ाрдиी рд╕े рдЬोрдб़рддे рд╣ुрдП рд╡рд░्рддрдоाрди рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХрд░рддी рдХрд╡िрддा рд╣ै। рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдХрд╣ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै рдХि рдорд░ाрдаी рднाрд╖ा рдоें рд▓िрдЦी рдпे рдХрд╡िрддाрдПं рдорд░ाрдаी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХो рд╕рдоृрдж्рдз рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ैं рдФрд░ рдЗрдирдХा рд╣िрди्рджी рдоें рдЕрдиुрд╡ाрдж рд╣िрди्рджी рдХे рдкाрдардХों рдХे рд▓िрдП рднी рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рдХे рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХो рд╕рдордЭрдиे рдоें рд╕рд╣ाрдпрдХ рд╣ै।
        'рдоैंрдиे рдмंрдж рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै' рд╕्рдд्рд░ी рдорди рдХी рдкीрдб़ा рдоें рдЙрдаाрдпे рдХрджрдо рдХी рдХрд╡िрддा рд╣ै, рдЪाрд╣े рд╡рд╣ рдкрдд्рдиी рд╣ो, рдк्рд░ेрдоिрдХा рдпा рдХोрдИ рдЖрдд्рдоीрдп। рдРрд╕े рдХрджрдо рдХोрдИ рд╕्рдд्рд░ी рддрднी рдЙрдаाрддी рд╣ै рдЬрдм рд╡рд╣ рдмрд╣ुрдд рдиिрд░ाрд╢ рд╣ोрддी рд╣ै, рдЙрд╕рдХे рд╕ाрдордиे рдХोрдИ рдЙрдо्рдоीрдж рдирд╣ीं рдмрдЪрддी। рд╡рд╣ рд░िрд╢्рддे рдХो рдкрд░िрднाрд╖िрдд рдХрд░рддी рд╣ै-рдЗрд╕рд▓िрдП рддो рдЫीрди рд▓िрдпा рддुрдордиे/рд╣рд░ рдЕрдзिрдХाрд░ рдоेрд░ा/рдШрд░, рдЖँрдЧрди рдФрд░/рд░рд╕ोрдИ рдШрд░ рдоें рд╕्рдеिрдд/рд╣рд░ рдПрдХ рдЪीрдЬ рдХा। рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдЧрд╣рди рдкीрдб़ा рдХे рднाрд╡ рд╕े рдЖрдЧे рд▓िрдЦрддी рд╣ै- рдЬिрд╕рдоें рдмोрдпी рдеी/рдоैंрдиे рдЕрдкрдиी рд╕ाँрд╕ें/рддुрдордиे рдмрдб़ी рдмेрд░рд╣рдоी рдХे рд╕ाрде/рдХाрдЯ рдбाрд▓ी рдЖрдХ्рд╕ीрдЬрди рдХी рдирд╕ें। рдЕंрдд рдоें рд╡рд╣ рдХрд╣рддी рд╣ै-рдоैंрдиे рдмंрдж рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै/рд░िрд╢्рддों рдХा----рд╕ंрд╡рд░्рдзрди। рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдоौрд╕рдо рдХो рдЖрдзाрд░ рдмрдиाрдХрд░ 'рддुрдо्рд╣ाрд░े рдЪрд░рдг рд╡рд░्рд╖ा рдХे', 'рдмैрд╕ाрдЦ рд╣ी рддुрдо्рд╣ाрд░े рдХрд╖्рдЯ рдХा рдЧрд╡ाрд╣ рд╣ै', 'рдпे рдоौрд╕рдо рдЕрдирдЬाрдиा рд╣ै' рдЬैрд╕ी рдХрд╡िрддाрдУं рдоें рдЕрдкрдиी рдкीрдб़ा рджिрдЦाрддी рд╣ै рдФрд░ рдорди рдХे рднाрд╡ों рдХो рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рддी рд╣ै। 'рд╢ाрдкिрдд рдоाँ рд╣ोрдиा', 'рдФрд░рддें', 'рджрд╣рд▓ीрдЬ рдХे рдЕंрджрд░', 'рдоेрдиाрдкाрдЬ', 'рдЙрдд्рддेрдЬрдиा' рдЬैрд╕ी рдХрд╡िрддाрдУं рдоें рд╕्рдд्рд░ी рдХा рджैрди्рдп, рдЙрд╕рдХा рд╕ंрдд्рд░ाрд╕ рдЦूрдм рдЪिрдд्рд░िрдд рд╣ुрдЖ рд╣ै рдЬिрд╕े рдкрдв़рддे рд╣ुрдП рдкाрдардХ рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдХी рдЧрд╣рди рдЕрдиुрднूрддि рдХो рд╕рдордЭ рд╕рдХрддा рд╣ै। ''рдоैं рдХрдм рд╕े рд░ाрд╣ рджेрдЦ рд░рд╣ी рд╣ूँ' рдХрд╡िрддा рдоें рдк्рд░рддीрдХ्рд╖ाрд░рдд рд╕्рдд्рд░ी рдХे рдорд░्рдо рдХो рджेрдЦिрдП-рдПрдХ рдмाрдд рдХрд╣ूँ/рдоेрд░े рд╕ाँрд╕ों рдХे рдЕрдирдЧिрдирдд рд╕्рддंрдн/рдоौрдЬूрдж рд╣ैं--/рд╕िрд░्рдл рддुрдо्рд╣ाрд░े/рдк्рд░ेрдо рдХी рдЙंрдЧрд▓ी рдХा рд╕्рдкрд░्рд╢/рдЗрд╕ рдЧोрд╡рд░्рдзрди рдХो рдХрд░ рджो/рдоैं рдХрдм рд╕े рд░ाрд╣ рджेрдЦ рд░рд╣ी рд╣ूँ।
        'рдЪрдордХрдиे рд▓рдЧрддी рд╣ै' рдЖँрд╕ू рдХे рдмрд╣ рдЬाрдиे рдХे рдмाрдж рдХी рдордиःрд╕्рдеिрддि рдХो рдк्рд░рддिрдмिрдо्рдмिрдд рдХрд░рддी рдХрд╡िрддा рд╣ै, рдмिंрдм рджेрдЦिрдП-рдмрд╣рдиे рд▓рдЧрддी рд╣ै/рджрд░्рдж рдХी рдирджी/рдЕрдкрдиे рдЧाрд▓ों рдкрд░/рддрдм рдЦाрд▓ी рд╣ोрддा рд░рд╣рддा рд╣ै/рд╣ृрджрдп рдХा рдЧрд╣рд░ा рдХुрдЖँ/рдФрд░ рдлिрд░ рдЪрдордХрдиे рд▓рдЧрддे рд╣ैं/рдорди рдХे рд╕рдм рдХोрдиे/рдзोрдХрд░ рдЪрдХाрдЪрдХ рдЪрдордХрддे/рдлрд░्рд╢ рдХी рддрд░рд╣। рдЙрдирдХी рдиिрд░ाрд╢ा рджेрдЦिрдП-рд╡рд╣ рд╕рдордЭрддी рд╣ै рдХि рд╡рд╣ рдЦुрдж рдХी рдЫाँрд╡ рднी рдирд╣ीं рд╣ै। 'рд╢ुрд░ुрдЖрдд', 'рдХ्рдпा рдЬाрди рдкाрдУрдЧी?', 'рддेрд░ी рдЕंрдЬुрд▓ी рдоें', 'рдЦोрдЬрдиा рдЪाрд╣िрдП', 'рд░िрд╢्рддे' рдФрд░ 'рдХोрдИ рдмрддाрдпेрдЧा'' рдЬैрд╕ी рдХрд╡िрддाрдПं рдЬीрд╡рди рдХे рдиाрдиा рдХрдЯु рдЕрдиुрднрд╡ों рдХो рд╕рдоेрдЯे рд╣ुрдП рд╣ै। рдЗрдирдоें рд╕ंрд╡ेрджрдиाрдУं рдХा рд╕ंрд╕ाрд░ рднрд░ा рд╣ुрдЖ рд╣ै, рдиाрдиा рд╡िрд░ोрдз-рдЕрди्рддрд░्рд╡िрд░ोрдз рд╣ैं рдФрд░ рдХोрдИ рдЫोрдЯी рд╕ी рдХोрд╢िрд╢ рд╣ै-рдкूрдЫрдиे,рдЬाрдирдиे рдХी। рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдХो рд░िрд╢्рддों рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЧрд╣рд░ी рд╕рдордЭ рд╣ै, рд╡рд╣ рдЙрдирдХी рдЕрд╣рдоिрдпрдд рдХो рдЬाрдирддी рд╣ै рдФрд░ рдЬुрдб़рдиे рдХी рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдпрддा рднी। рд╡рд╣ рд▓िрдЦрддी рд╣ै-рдлिрд░ рднी/рдХिрд╕ी рдоोрдб़ рдкрд░/рдЯाрд▓ी рдирд╣ीं рдЬाрддी/ рдЕрдЪाрдирдХ рдоिрд▓ी рд╡ाрд░िрд╕/рдФрд░ рдЕрдЪाрдирдХ рдЬुрдб़े рд░िрд╢्рддे। 'рдЖрджिрдо рдЧुрдлाрдУं рдоें' рдФрд░ 'рдХुрджрд░рдд рдХा рдЬोрдд' рдХрд╡िрддाрдПँ рд╕ंрдШрд░्рд╖, рджुрдЦ, рдкीрдб़ा рдХे рджृрд╢्рдп рдЙрдХेрд░рддी рд╣ैं рдФрд░ рдордЬрдмूрд░ी, рд▓ाрдЪाрд░ी рдХा рдмрдпाрди рдХрд░рддी рд╣ैं। рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдХे рдмिंрдм рдФрд░ рдк्рд░рддीрдХ рдЪрдордд्рдХृрдд рдХрд░рддे рд╣ैं рдФрд░ рд╕्рдд्рд░ी рдХे рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХो рджिрдЦा рджेрддे рд╣ैं।
        рдордиीрд╖ा рдкाрдЯीрд▓ рд╣рд░ोрд▓ीрдХрд░ рдФрд░рдд рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЕрд╡рдХाрд╢, рдФрд░рддें рдмрдЪрддी рд░рд╣рддी рд╣ैं рдФрд░рддों рд╕े, рдФрд░рдд рдмाрд░िрд╢ рдХे рдЦाрдирджाрди рдХी рд╕рд╣िрдд рдЕрдиेрдХ рдХрд╡िрддाрдУं рдоें рд╕्рдд्рд░ी рдХे рджрд░्рдж, рд╕ंрдШрд░्рд╖ рд╡ рдЯूрдЯрддे рд╕рдо्рдмрди्рдзों рдХो рдЕрдкрдиी рднाрд╡-рд╕ंрд╡ेрджрдиाрдУं рд╕े рдЬोрдб़рддे рд╣ुрдП рдмрдб़ा рдкрд░िрджृрд╢्рдп рдЦрдб़ा рдХрд░рддी рд╣ैं рдФрд░ рд▓िрдЦрддी рд╣ैं-рдЦुрдж рдХे рдЬैрд╕ा/рдФрд░ рдХोрдИ рдирд╣ीं рд╣ोрддा рдЕрдкрдиा/ рдФрд░рдд рдЗрд╕ рдмाрдд рдХो рдЬाрдирддी рд╣ै/рд╢ाрдпрдж рд╕рдпाрдиी рд╣ोрдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े। рд╡рд╣ рд╕्рдд्рд░ी рдХी рдЕрдж्рднुрдд рд╕рдЪ्рдЪाрдИ рдмрдпाрди рдХрд░рддी рд╣ैं рдХि рдФрд░рддें рдмрдЪрддी рд░рд╣рддी рд╣ैं рдФрд░рддों рд╕े, рдФрд░рддें рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рд╕े рдирдЬрд░े рдоिрд▓ाрдиा рдирд╣ीं рдЪाрд╣рддीं, рдФрд░рддें рдирд╣ीं рдЦिрд▓ рдЙрдарддीं, рд╡े рдмौрдиी рд╣ो рдЬाрддी рд╣ैं। рднुрд▓рдХ्рдХрдб़ рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै рдЧाँрд╡, рдХोрд╢िрдХा рдоें рдмंрдж рдХीрдб़े рдХी рддрд░рд╣, рдЬрдЧрд╣ рдмрджрд▓рдиी рдЪाрд╣िрдП рдХ्рдпा? рдпा рдмंрдз рдЬैрд╕ी рдХрд╡िрддाрдПँ рд╕्рдд्рд░ी рдХे рдмрд╣ुрдЖрдпाрдоी рд╕ंрдд्рд░ाрд╕, рдкीрдб़ा, рд╕ंрдШрд░्рд╖, рдШुрдЯрди рдХो рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि рджेрддी рд╣ैं рдФрд░ рджुрдиिрдпा рдХो рдЙрд╕рдХी рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╕рдЪ्рдЪाрдИ рдмрддाрдиा рдЪाрд╣рддी рд╣ैं। рд╕्рд╡рдпं рд╕्рдд्рд░ी рд╣ोрддे рд╣ुрдП рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рд╕्рдд्рд░ी рдорди рдХो рд╕рдордЭрддी рд╣ैं, рдЗрд╕рд▓िрдП рд╡рд╣ рдЙрд╕ рдЧрд╣рд░ी рд╕ंрд╡ेрджрдиा рдХो рдкрдХрдб़ рдкाрддी рд╣ैं рдФрд░ рдЕрдкрдиी рдХрд╡िрддाрдУं рдоें рдЙрдб़ेрд▓ рджेрддी рд╣ैं। рдЗрди рд░рдЪрдиाрдУं рдоें рднाрд╡рдиाрдПँ рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рддे рд╢рдм्рджों рдХे рдмीрдЪ рдк्рд░рд╡ाрд╣ рджिрдЦाрдИ рджेрддा рд╣ै। рдЕрдиुрд╡ाрдж рдЕрдЪ्рдЫा рд╣ुрдЖ рд╣ै। рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдФрд░ рдЕрдиुрд╡ाрджिрдХा рджोрдиों рдиे рдЕрдкрдиा-рдЕрдкрдиा рдзрд░्рдо рдиिрд░्рд╡ाрд╣ рдХिрдпा рд╣ै। рдпрд╣ рдмिंрдм рджेрдЦिрдП, рд╡рд╣ рдЬрдХрдб़рди рд╕े рдоुрдХ्рддि рдЪाрд╣рддी рд╣ै, рдЙрд╕рдиे рдмुрдж्рдз, рдпीрд╢ु, рдкैрдЧрдо्рдмрд░, рддुрдХोрдмा рд╕рдмрдХो рдкрдв़ा рд╣ै, рдЙрд╕े рдЕрдкрдиी рдХोрд╢िрдХा рд╕े рдмाрд╣рд░ рдиिрдХрд▓рдиे рдХे рд▓िрдП рдирдпा рдЬрди्рдо рдЪाрд╣िрдП, рд╡рд╣ рд▓िрдЦрддी рд╣ैं-
        рд╕ुрдиा рдХ्рдпा
        рдЕрдм рдЙрд╕े рддिрддрд▓ी рдмрдирдиा рд╣ै।

        рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдХो рдкрддा рд╣ै- рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ों рдХा рд╣िрд╕ाрдм рджेрдиा рдкрдб़рддा рд╣ै, рдХрдб़ी рдзूрдк рдоें рдкेрдб़ рдХा рд╕рд╣ाрд░ा рд▓ेрдиा рдкрдб़рддा рд╣ै, рдмाрддрдЪीрдд рди рд╣ो, рдлिрд░ рднी рдЖँрдЦें рдмोрд▓рддी рд░рд╣рддी рд╣ैं рдФрд░ рд╢ाрдо рд╣ो рдЬाрдиे рдкрд░ рд░ाрд╕्рддों рдкрд░ рдЫोрдб़рдиे рд╕े рдирд╣ीं рдЫूрдЯрддा рдпे рд░िрд╢्рддा। рд╡рд╣ рдЧाँрд╡ рдХे рдмрджрд▓ाрд╡ рдХो рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХрд░рддी рд╣ैं рдФрд░ рд╡्рдпрдеिрдд рд╣ोрддी рд╣ैं। рд╢ांрддि, рддुрд▓рд╕ी рдоाँ, рд╣ाрде рдХे рддрд▓рд╡े рдкрд░, рд╕ूрд░рдЬ рдХी рд░ाрд╣ें, рдХिрд╕्рдордд рдХी рдЫाँрд╡ рдФрд░ рдЬो рд░рд╣ рдЧрдпा рд╡рд╣ рдЬैрд╕ी рдХрд╡िрддाрдУं рдоें рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдХी рд╕рдордЭ, рднाрд╡-рд╕ंрд╡ेрджрдиा,рд░िрд╢्рддों рдХा рдмिрдЦрд░рдиा рдЖрджि рдХो рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдХрдо рдирд╣ीं рд╣ै рдХि рдХрдо рд╢рдм्рджों рдоें, рдеोрдб़े рд╕े рдмिंрдмों рдХा рд╕рд╣ाрд░ा рд▓ेрдХрд░ рдордиीрд╖ा рдкाрдЯीрд▓ рдмрдб़ी-рдмрдб़ी рдмाрддें рд╕рд╣рдЬрддा рд╕े рд╕рдордЭा рджेрддी рд╣ैं рдФрд░ рдЕрдкрдиी рд╕ंрд╡ेрджрдиा рдкाрдардХों рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪा рджेрддी рд╣ैं। 'рдЪेрд╣рд░ा рдЦोрдИ рдмेрдЯिрдпाँ' рд╕्рдд्рд░ी рдХी рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рдкीрдб़ा рдХी рдХрд╡िрддा рд╣ै-
        рддрдм рдоुрд╢्рдХिрд▓ рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै
        рдПрдХ рдмेрдЯी рдХा
        рдЙрдо्рд░ рднрд░ рдЙрд╕ рдШрд░ рдоें рд░рд╣рдиा

        рдЖрдЧे рд▓िрдЦрддी рд╣ैं-рдЕрдкрдиे рд╣ी рдоाрдпрдХे рдоें/рдЧूंрдЧी рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै рд╡рд╣ рдмेрдЯी। рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдмрддाрддी рд╣ै-рдЙрдо्рд░ рднрд░ рд╕ूрдЦрддी рд░рд╣рддी рд╣ैं/рдЪेрд╣рд░ा рдЦोрдИ рдмेрдЯिрдпाँ рдФрд░ рдкूрдЫрддी рд╣ैं- рдпे рдХिрд╕े/рдХ्рдпों рдирд╣ीं/рд╕рдордЭ рдоें рдЖрддा?
        'рдмрдЪाрдиा рдЪाрд╣िрдП' рд╢ुрдж्рдз рд╕ाрдд्рд╡िрдХ рднाрд╡ рдХी рдХрд░ुрдгा рдФрд░ рдк्рд░ेрдо рдХी рдХрд╡िрддा рд╣ै। рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдХा рднाрд╡-рджृрд╢्рдп рджेрдЦिрдП-рдРрд╕े рдХрдаिрди рд╕рдордп рдоें/рдЕंрджрд░ рд╕े рдЯूрдЯा рд╣ुрдЖ рдкंрдЫी/рдХ्рд╖िрддिрдЬ рд╕े рдЖ рднी рдЧрдпा/рд╕рд╣ाрд░े рдХे рд▓िрдП рддो/рдЕंрдЬुрд▓ी рдХा рдЫрдд рдмрдиाрдХрд░/рдЙрд╕े рдмрдЪाрдиा рдЪाрд╣िрдП/рддूрдлाрдиी рд╡ाрд░िрд╕ рд╕े। рд╡рд╣ рдмिрдиा рдХोрдИ рд╢ोрд░ рдХे рдЗрд╕ рд╕рд╣рдЬ рдХाрд░्рдп рдХो рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддी рд╣ैं рдФрд░ рдЕрдкрдиी рдХрд╡िрддा рдоें рдЙрд╕рдХे рджुрд╖्рдкрд░िрдгाрдоों рдХी рдУрд░ рд╕ंрдХेрдд рдХрд░рддी рд╣ैं। 'рдЗрд╕рд▓िрдП' рдХрд╡िрддा рдХा рд╕ंрджेрд╢ рд╣ै, рдХрднी-рдХрднी рдмिрдиा рдХिрд╕ी рд▓ेрди-рджेрди рдХे, рдЕрдХाрд░рдг рд╣ी рдЙрд▓рдЭ рдкрдб़рддे рд╣ैं। 'рдЕंрддिрдо рд╕рдд्рдп' рд╡ 'рдХुрдЫ рдЬ्рдпाрджा рд╣ी' рдХрд╡िрддाрдПँ рд╣рдоाрд░े рдмрдиाрд╡рдЯी рдЬीрд╡рди рдХा рд░рд╣рд╕्рдп рд╕рдордЭाрддी рд╣ैं рдФрд░ рд╕рдкрдиे рдмोрдиे рдХा рдЙрдкрджेрд╢ рджेрддी рд╣ैं। рдпрд╣ рджुрдиिрдпा рдХрд░्рдо-рдк्рд░рдзाрди рд╣ै, рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдХा рдЖрдЧ्рд░рд╣ рдХрд░्рдо рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╣ी рд╣ै। 'рддुрдо рдард╣рд░ी рд╣ो рдоेрд░ी' рдоें рд╡рд╣ рдХрд╡िрддा рд╕े рд░ोрдЪрдХ рд╡ рдоाрд░्рдоिрдХ рд╕ंрд╡ाрдж рдХрд░рддी рд╣ै рдФрд░ рдкूрдЫрддी рд╣ै-рд╣े рдХрд╡िрддा,/рдХ्рдпों рд╣ै рддुрдо्рд╣ाрд░े рдк्рд░рддि/рдЗрддрдиी рдоोрд╣? 'рд╣рд░ेрдХ рдоौрд╕рдо рдЭрдб़рддे рд░рд╣рддा рд╣ै' рдЬрди्рдо-рдоृрдд्рдпु рдХा рд╕рдЪ рдмрддाрддी рдХрд╡िрддा рд╣ै рдЬिрд╕рдХे рдмिंрдм рдЭрдХрдЭोрд░рдиे рд╡ाрд▓े рд╣ैं। рд╡рд╣ рд╕рд╣рдЬ рд╣ी рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░рддी рд╣ै 'рдоेрд░ी рдХрд╡िрддाрдУं рдоें'-рд╡ेрджрдиाрдПं/рдЬिंрджा рд░рд╣рддी рд╣ैं/рдоेрд░ी рдХрд╡िрддाрдУं рдоें/рдоेрд░े рдЖрд╕рдкाрд╕--/рдкीрдб़ा рджेрддी рд░рд╣рддी рд╣ै/рдЙрд╕рдХी рд╡ेрджрдиा/рдиिрд░ंрддрд░ рд╣ृрджрдп рдХो। рдЕंрдд рдоें рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдЕрдкрдиी рд╡ेрджрдиा рдХो рдХाрд▓ाрддीрдд рд╕рдордЭрддी рд╣ै।
        'рдмрди рдЬाрдУ рдмेрдЯी рдЦुрд▓े рдЖрд╕рдоाрди рдХी' рдЪुрдиौрддी рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░рдиे рдХी рдХрд╡िрддा рд╣ै, рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдХैрджрдЦाрдиे рд╕े рдиिрдХрд▓рдиे рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиाрдПँ рджिрдЦाрддी рд╣ैं рдФрд░ рдмрддाрддी рд╣ैं, рдпрд╣ рддुрдо्рд╣ें рд╣ी рддрдп рдХрд░рдиा рд╣ै-рдпा рддो/рдЧाрдб़ рджो/рдЗрд╕ рджीрд╡ाрд░ рдоें/рдЦुрдж рдХो/рдпा рдлिрд░/рд▓ाँрдШ рджो рджрд╣рд▓ीрдЬ/рдиिрдХрд▓ рдЬाрдУ рдмाрд╣рд░/рдФрд░/рдмрди рдЬाрдУ рдмेрдЯी/рдЗрд╕ рдЦुрд▓े рдЖрд╕рдоाрди рдХी। рдЕрдЧрд▓ी рдХрд╡िрддा ''рд░िрд╢्рддों рдХा рдмंрдЬрд░ рд╣ोрдиा'' рдХे рдиाрдо рдкрд░ рд╣ी рдордиीрд╖ा рдкाрдЯीрд▓ рд╣рд░ोрд▓ीрдХрд░ рдиे рдЕрдкрдиे рдЗрд╕ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХा рдиाрдордХрд░рдг рдХिрдпा рд╣ै। рдЙрдирдХी рдкीрдб़ा рджेрдЦिрдП-рдордиुрд╖्рдп рдХी рдЧूрдв़рддा/рдлंрд╕ाрддी рд░рд╣рддी рд╣ै/рдЕрдкрдиे рд╣ी рдЖрджрдоी рдХी/рдЖँрдЦें-/ рдЧрд▓рдд рдХрд░ाрд░ рджिрдП рдЬाрддे рд╣ै/рдЕрдкрдиे рдЕंрджाрдЬ/рдФрд░/рд╕рд╣рдо рдЬाрддे рд╣ै рдбрд░/рдЕрдкрдиे рд╣ी рд░िрд╢्рддों рд╕े। рд░िрд╢्рддों рдХो рд▓ेрдХрд░ рдпрд╣ рд╕рд╢рдХ्рдд рдХрд╡िрддा рд╣ै, рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдоाрдирддी рд╣ै-рд░िрд╢्рддे рдмंрдЬрд░ рд╣ोрддे рдЬा рд░рд╣े рд╣ै। 'рдЖрдЬ рднी рдФрд░рдд рд╕рддी рдЬाрддी рд╣ै' рдХрд╡िрддा рдоें рд╡рд╣ рд╕्рдд्рд░ी рдХे рд╕рддी рдмрдиाрдП рдЬाрдиे рдХी рдХ्рд░ूрд░ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХा рджृрд╢्рдп рдЪिрдд्рд░िрдд рдХрд░рддी рд╣ै।
        'рдЖрд╕ाрди рдирд╣ीं рд╣ोрддा' рд╕्рдд्рд░ी рдХो рд▓ेрдХрд░ рдпрдеाрд░्рде рдмोрдз рдХी рдХрд╡िрддा рд╣ै। рдордиीрд╖ा рдкाрдЯीрд▓ рд╣рд░ोрд▓ीрдХрд░ рд╕рд╣िрдд рджुрдиिрдпा рдХी рддрдоाрдо рд╕्рдд्рд░िрдпाँ рдЗрд╕ рд╕рдЪ्рдЪाрдИ рдХो рд╕рдордЭрддी рд╣ैं-рдФрд░рдд рдХी рд╕ुंрджрд░рддा/рд╡ैрд╕ी рдирд╣ीं рд╣ोрддी рд╣ै/рдЬैрд╕ी рдЗрд╢्рддिрд╣ाрд░ рдоें/рджिрдЦाрдИ рджी рдЬाрддी рд╣ै/рдкрдерд░ीрд▓ी рдЙंрдЧрд▓िрдпाँ/рдлрдЯी рд╣ुрдИ рдПрдб़िрдпाँ/рджेрддी рд╣ैं рдЧрд╡ाрд╣ рдЙрд╕рдХे/рдзूрдк рднрд░ी рдЬिंрджрдЧी рдХी। рдЙрдирдХी рдЧрд╣рди рдЕрдиुрднूрддिрдпाँ рдмрддाрддी рд╣ैं, рд╕्рдд्рд░ी рдХे рдорди рдХी рджрд╣рд▓ीрдЬ рдкрд░ рдмрдб़ी рдоुрд╢्рдХिрд▓ рд╕े рдЦ्рд╡ाрдмों рдХा рдШрд░ौंрджा рд╕рдЬрддा рд╣ै, рдоौрд╕рдо рдХो рдкрдХрдб़ рди рдкाрдиे рдкрд░ рднी рд╡рд╣ рджौрдб़рддी рд░рд╣рддी рд╣ै рдФрд░ рдХिрд╕ी рдлोрдЯो рдХ्рд▓िрдХ рдХी рддрд░рд╣ рдЙрд╕рдХी рдЬिंрджрдЧी рд╕рд╣рдЬ рдирд╣ीं рд╣ोрддी। рд╡рд╣ рд░ाрд╣ рднी рдмрддाрддी рд╣ैं- рдФрд░рдд рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХे рд▓िрдП/рдбूрдмрдиा рд╣ोрддा рд╣ै/рдЧрд╣рд░े рдкाрдиी рдоें/рдвूँрдврдиा рдкрдб़рддा рд╣ै рддрд▓/рдЙрд╕рдХे рдорди рдХा/рдЦुрджाрдИ рдХрд░рдиी рдкрдб़рддी рд╣ै/рдХुрдПँ рдХी/рдЙрд╕рдХे рднूрдоिрдЧрдд рдк्рд░рд╡ाрд╣/рдФрд░ рдЙрд╕рдХो рдЬрддрди рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी। ''рдордиीрд╖ा рдкाрдЯीрд▓ 'рд╢ुрд╖्рдХ рд╡рд░्рддрдоाрди' рдХрд╡िрддा рдоें рдЕрдкрдиी рд╕ंрд╡ेрджрдиा рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рддी рд╣ैं рдЙрд╕ рднूрдЦी рдЪिрдб़िрдпा рдХे рд▓िрдП рдФрд░ рд░ाрд╣ рдмрддाрддी рд╣ैं-
        рдоौрд╕рдо рдХे рдХोंрдкрд▓ рдЙрдЧрдиे рдХे рд▓िрдП
        рд╕рдкрдиों рдХो рдмोрдиा рдЪाрд╣िрдП
        рдпрд╣ी рдПрдХрдоाрдд्рд░ рдзीрд░рдЬ।

        рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдиे рдХрдо рд╢рдм्рджों рдоें, рдЕрдкрдиी рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕рд╣рдЬ рд╢ैрд▓ी рдоें рдЕрдкрдиी рдЧрд╣рди рдЕрдиुрднूрддिрдпों рдХो рдЦोрд▓рдХрд░ рд░рдЦ рджिрдпा рд╣ै। рд╡ैрд╕े рд╣ी рдЕрдиुрд╡ाрджिрдХा рд░рдЪрдиा рдЬी рдиे рд╕рдлрд▓рддाрдкूрд░्рд╡рдХ рдЙрдирдХे рднाрд╡ों рдХो рд╕рдоेрдЯा рд╣ै। рд░рдЪрдиा рдЬी рдХो рд╣िрди्рджी рдХे рд╢рдм्рджों, рд╡ाрдХ्рдпों рдХो рд▓ेрдХрд░ рддрдиिрдХ рдЕрдзिрдХ рдЕрдз्рдпрдпрди рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рд╣ै। рд╢рдм्рджों рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рднाрд╡-рдк्рд░рд╡ाрд╣ рдФрд░ рд╡िрд╖рдп-рдк्рд░рд╡ाрд╣ рдХिрд╕ी рднी рд╕ृрдЬрди рдпा рдЕрдиुрд╕ृрдЬрди рдХो рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдмрдиा рджेрддा рд╣ै। рдорд░ाрдаी рдФрд░ рд╣िрди्рджी рдХे рдмीрдЪ рдЙрдирдХा рдпрд╣ рдк्рд░рдпाрд╕ рд╣рд░ рддрд░рд╣ рд╕े рд╢्рд░ेрдпрд╕्рдХрд░ рд╣ै рдФрд░ рдЙрдо्рдоीрдж рдЬрдЧाрддा рд╣ै।

        рдХрд╣ाрдиी: рджूрд╕рд░ा рдкрддा

        рджीрдкрдХ рд╢рд░्рдоा
        “рд╣рд░ीрд╢ рдд्рд░िрдкाрдаी рдХा рдордХाрди рдХ्рдпा рдпрд╣ी рд╣ै?” рджुрдоंрдЬ़िрд▓े рдЙрд╕ рдордХाрди рдХे рдоुрдЦ्рдп рдж्рд╡ाрд░ рдкрд░ рд╡рд╣ी рдкрддा рд▓िрдЦा рдеा рдЬो рдХрд╕्рдмाрдкुрд░ рдХे рд╣рдоाрд░े рд╕рд░рдХाрд░ी рдХाрд▓ेрдЬ рдХे рджрдл़्рддрд░ рдоें рд╣рд░ीрд╢ рдХे рджूрд╕рд░े рдкрддे рдХे рд░ूрдк рдоें рджрд░्рдЬ рд░рд╣ा рдеा। рдФрд░ рдоैंрдиे рдаीрдХ рд╡рд╣ाँ рдкрд╣ुँрдЪ рдХрд░ рдХौрд▓- рдмेрд▓ рдмрдЬा рджी рдеी।
         “рдЬी рд╣ाँ, рдмрддाрдПँ,” рджрд░рд╡ाрдЬ़ा рдЦोрд▓рдиे рд╡ाрд▓ी рдорд╣िрд▓ा рдХा рд╕्рд╡рд░ рд░ूрдЦा рд░рд╣ा, “рдЖрдк рдХो рдЙрди рд╕े рдХ्рдпा рдХाрдо рд╣ै?”
         “рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдоुрдЭे рдпрд╣ाँ рдмुрд▓ाрдпा рдеा,” рдоैंрдиे рдЧрдк рд╣ाँрдХी।
         рдирд╣ीं рдХрд╣ा, рдоैं рдЗрд╕ рд▓िрдП рдЖрдпी рд╣ूँ рдХ्рдпोंрдХि рдоैं рдЙрди рд╕े рдк्рд░ेрдо рдХрд░рддी рд╣ूँ рдФрд░ рдмिрдиा рдЫुрдЯ्рдЯी рд▓िрдП рдЙрди рдХा рдХрд╕्рдмाрдкुрд░ рдХे рдХाрд▓ेрдЬ рд╕े рдкूрд░े рдПрдХ рд╕рдк्рддाрд╣ рддрдХ рдЕрдиुрдкрд╕्рдеिрдд рд░рд╣рдиा рдоेрд░े рд▓िрдП рдЧрд╣рд░ी рдЪिंрддा рдХा рд╡िрд╖рдп рд░рд╣ा рдеा।
         “рдХрд╣ाँ рд╕े рдмुрд▓ाрдпा рдеा? рдХрдм рдмुрд▓ाрдпा рдеा?” рдорд╣िрд▓ा рдиे рд╣ैрд░ाрдиी рдЬрддрд▓ाрдИ, “рд╡рд╣ рддो рдЗрддрд╡ाрд░ рд╕े рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рдкрдб़े рд╣ैं।”
         “рдХ्рдпा рд╣ुрдЖ рдЙрди्рд╣ें?” рдоैं рд▓рдЧрднрдЧ рдЪीрдЦ рдкрдб़ी।
         “рд╕ीрдв़िрдпों рд╕े рдиीрдЪे рдЙрддрд░рддे рд╕рдордп рд╡рд╣ рдЕрдХрд╕्рдоाрдд рдлिрд╕рд▓ рдЧрдП рдФрд░ рдЪोрдЯ рдЦा рдЧрдП….”
         “рдЪोрдЯ рдмрд╣ुрдд рд╕ंрдЧीрди рд╣ै рдХ्рдпा?”
         “рд╣ाँ, рдкीрда рдХी рд╣рдб्рдбी рдЪрд░рдХ рдЧрдпी рд╣ै рдФрд░ рд╡рд╣ рдЙрдардиे-рдмैрдардиे рд╕े рд▓ाрдЪाрд░ рд╣ैं।”
         “рдХ्рдпा рдЖрдк рдоुрдЭे рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХा рдкрддा рджे рд╕рдХेंрдЧी?” рдоैंрдиे рд╡िрдирдп рдХी।
         “рдХौрди рд╣ै, рд╕рд░рд▓ा?” рдПрдХ рд╡ृрдж्рдзा рд╣рдоाрд░े рдкाрд╕ рдЪрд▓ी рдЖрдпीं। рдЙрди рдХी рдЖँрдЦों рдкрд░ рд▓рдЧा рдХीрдорддी рдХाрд▓ा рдЪрд╢्рдоा рдЙрди рдХी рд╕ाрдзाрд░рдг рд╡ेрд╢рднूрд╖ा рдХे рд╕ाрде рдоेрд▓ рдирд╣ीं рдЦा рд░рд╣ा рдеा।
         “рдоैं рдЗрд░ा рддिрд╡ाрд░ी рд╣ूँ, рдоाँ рдЬी,” рдоैंрдиे рдЖрдд्рдоीрдпрддा рдк्рд░рджрд░्рд╢िрдд рдХी, “рдХрд╕्рдмाрдкुрд░ рд╕े рд╣рд░ीрд╢ рдЬी рдХा рдкрддा рд▓ेрдиे рдЖрдпी рд╣ूँ। рдоैं рдЙрдирдХे рд╕ाрде рдкрдв़ाрддी рд╣ूँ, рдоाँ рдЬी।”
         “рд╕рд░рд▓ा рдЕрднी рджрд╕-рдкंрдж्рд░рд╣ рдоिрдирдЯ рддрдХ рд╕्рд╡рдпं рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдЬाрдПрдЧी,” рд╡ृрдж्рдзा рдиे рдЧрд░्рдордЬोрд╢ी рджिрдЦрд▓ाрдИ, “рдЬрдм рддрдХ рддुрдо рдЕंрджрд░ рдмैрда рдХ्рдпों рдирд╣ीं рд▓ेрддी?”
         “рдЬी, рдоाँ рдЬी,” рдоैंрдиे рдХृрддрдЬ्рдЮрддा рдк्рд░рдХрдЯ рдХी, “ рдзрди्рдпрд╡ाрдж।”
         рд╕ीрдв़िрдпों рдХे рдЙрд╕ рддंрдЧ рдЕрд╣ाрддे рд╕े рд╡ृрдж्рдзा рдФрд░ рд╕рд░рд▓ा рдоुрдЭे рдПрдХ рд▓ंрдмे рдЧрд▓िрдпाрд░े рдоें рд▓े рдЖрдпीं।

         рдЧрд▓िрдпाрд░ा рдкूрд░्рдгрддः рд░िрдХ्рдд рдеा рдФрд░ рдПрдХ рдк्рд░ांрдЧрдг рдоें рдЬा рдЦुрд▓ा।
         рдк्рд░ांрдЧрдг рдоें рдЙрд╕ рдиिрдЪрд▓ी рдоंрдЬ़िрд▓ рдХे рдЪाрд░ों рджрд░рд╡ाрдЬ़े рдоुँрд╣ рдмाрдП рдЦрдб़े рдеे।
         рдХिрд╕ी рднी рджрд░рд╡ाрдЬ़े рдкрд░ рди рддो рдХोрдИ рдЪिрдХ рдкрдб़ी рдоिрд▓ी рдФрд░ рди рд╣ी рдХोрдИ рдХрдкрдб़े рдХा рдкрд░्рджा।
         рдоैंрдиे рдЙрди्рд╣ें рдмрддाрдпा рдирд╣ीं, рдХि рд╣рд░ीрд╢ рдХे рдХрд╕्рдмाрдкुрд░ рдХे рд╕рд░рдХाрд░ी рдордХाрди рдоें рдХрдорд░े рддो рдХ्рдпा, рдоैं рддो рдмрд░ाрдорджों рддрдХ рдоें рджрдмीрдЬ़ рдкрд░्рджे рд▓рдЧाрдиे рдХा рдЗрд░ाрджा рд░рдЦрддी рд╣ूँ।
         “рддुрдо рдпрд╣ाँ рдмैрда рд▓ो,” рд╡ृрдж्рдзा рдоुрдЭे рдПрдХ рдХрдорд░े рдоें рд▓े рдЧрдпी। рдмैрдардХрдиुрдоा рдЙрд╕ рдХрдорд░े рдоें рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рддрдЦ्рддрдкोрд╢ рдФрд░ рдЪाрд░ рдЖрд░ाрдо рдХुрд░्рд╕िрдпाँ рдеीं।
         “рдЬी,” рдоैंрдиे рдЕрдкрдиे рдмैрдардиे рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдХुрд░्рд╕ी рдЪुрдиी।
         “рдоैं рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рд▓े рдЬाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЦाрдиा рд▓े рдХрд░ рдЕрднी рдЖрдпी,” рд╕рд░рд▓ा рдиे рд╡ृрдж्рдзा рдХी рджिрд╢ा рдоें рдЕрдкрдиी рдЖँрдЦें рддрд░ेрд░ीं рдФрд░ рд░рд╕ोрдИрдиुрдоा рдХрдорд░े рдХी рдУрд░ рдЪрд▓ рджी।
         “рдоैं рддुрдо्рд╣ें рджेрдЦ рдирд╣ीं рд╕рдХрддी, рд▓ेрдХिрди рддुрдо्рд╣ाрд░ी рдЖрд╡ाрдЬ़ рд╕े рд▓рдЧрддा рд╣ै рддुрдо рд╕्рдиेрд╣ी рд╣ो,”рд╕рд░рд▓ा рдХे рдЬाрддे рд╣ी рд╡ृрдж्рдзा рдоेрд░े рд╕ाрдордиे рдкрдб़ рд░рд╣े рддрдЦ्рддрдкोрд╢ рдкрд░ рдЖрди рдмैрдаी।
         “рдЖрдк рдХी рдЖँрдЦों рдоें рдХोрдИ рддрдХрд▓ीрдл़ рд╣ै рдХ्рдпा?” рдоैंрдиे рдХाрди рдЦрдб़े рдХрд░ рд▓िрдП।
         “рддрдХрд▓ीрдл़ рд╣ी рд╕рдордЭो,” рд╡ृрдж्рдзा рд░ोंрдЖрд╕ी рд╣ो рдЖрдпी।
         “рдХрдм рд╕े рджेрдЦ рдирд╣ीं рд╕рдХрддीं?”
         “рдЕрдм рддो рдмрд╣ुрдд рд╕ाрд▓ рд╣ो рдЧрдП। рдЕрдаाрд░рд╣ рд╣ो рдЧрдП। рдпा рд╢ाрдпрдж рдЙрди्рдиीрд╕ рд╣ी। рдПрдХ рдЖँрдЦ рдЪोрдЯ рдЦा рдЧрдпी рдеी рдФрд░ рджूрд╕рд░ी рдмрд╣рдиाрдкे рдоें рдЪрд▓ी рдЧрдИ।”
         рдоैंрдиे рд╕ुрди рд░рдЦा рдеा рдпрджि рджрд╕ेрдХ рджिрди рдХे рдЕंрджрд░ рдЪोрдЯ рдЦाрдпी рдЖँрдЦ рдкрд░ рдЖрдкрд░ेрд╢рди рд╣ोрдиे рд╕े рд░рд╣ рдЬाрдП рддो рджूрд╕рд░ी рдЖँрдЦ рднी ‘рд╕िрдо्рдкैрдеैрдЯिрдХ рдФрдкрдеैрд▓рдоाрдЗрдЯिрд╕’ рдХे рдХाрд░рдг рдЕрдкрдиी рдЬ्рдпोрддि рдЦो рдмैрдарддी рд╣ै। рдордЧрд░ рдРрд╕ा рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рджेрдЦрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рдоुрдЭे рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рдоिрд▓ा рдеा।
         “рдпрд╣ рддो рдмрд╣ुрдд рдмुрд░ा рд╣ुрдЖ…” рдоैं рд╕ोрдЪ рдоें рдкрдб़ рдЧрдпी। рдЙрдирдХे рдЕंрдзेрдкрди рдХा рдоुрдЭ рд╕े рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рд╣рд░ीрд╢ рдиे рдХ्рдпों рди рдХрднी рдХिрдпा рдеा?
         “рдмुрд░ा рд╣ुрдЖ рд╕рд░рд▓ा рдХे рд╕ाрде,” рд╡ृрдж्рдзा рдХी рд░ुрд▓ाрдИ рдЫूрдЯ рдЪрд▓ी, “рдЬो рдоेрд░ा рджुрдЦ рдХाрдЯ рд░рд╣ी рд╣ै। рд╡рд╣ рд▓рдб़рдХी рдирд╣ीं, рднрдЧрд╡ाрди рдХा рдХृрдкाрджाрди рд╣ै। рдЕрдкрдиे рдк्рд░рдХोрдк рдХो рдмрд░ाрдмрд░ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рднрдЧрд╡ाрди рдиे рдЙрд╕े рдоेрд░े рдкाрд╕ рднेрдЬ рджिрдпा।”
         “рдФрд░ рдШрд░ рдХे рдмाрдХी рдЬрди?” рдоैंрдиे рдЙрди्рд╣ें рдЯोрд╣ा, “рдХ्рдпा рд╡े рдЖрдк рдХे рд▓िрдП рдХुрдЫ рдирд╣ीं рдХрд░рддे?”
        “рдмाрдХी рд▓ोрдЧ рд╣ैं рд╣ी рдХौрди? рдПрдХ рд╣рд░ीрд╢ рд╣ै рдФрд░ рджूрд╕рд░े рдЙрд╕ рдХे рдмाрдмूрдЬी рд╣ै। рдФрд░ рд╡े рджोрдиों рдард╣рд░े рдЖрджрдоी рд▓ोрдЧ। рдЕрдкрдиी-рдЕрдкрдиी рдкрдХрдб़ рдоें рдЧिрд░рдл़्рдд। рд╣рд░ीрд╢ рдХो рдЕрдкрдиे рдкрдв़рдиे-рдкрдв़ाрдиे рд╕े рдл़ुрд░рд╕рдд рдирд╣ीं рдоिрд▓рддी рдФрд░ рдЙрд╕ рдХे рдмाрдмूрдЬी рдХो рдХाрдо рдХी рдЖрджрдд рдирд╣ीं। рдКँрдЪे рдЬ़рдоींрджाрд░ рдкрд░िрд╡ाрд░ рд╕े рд╣ैं….”
         “рдЖрдк рдЕрдкрдиी рд╕ेрд╡ा рдХे рд▓िрдП рдЕрдм рдмрд╣ू рд▓े рдЖрдЗрдП,” рдоेрд░ी рд╕ाँрд╕ рдоें рд╕ाँрд╕ рдЖрдпी рдордЧрд░ рдКрдкрд░ी рддौрд░ рдкрд░ рдоैंрдиे рдЙрди्рд╣ें рдк्рд░рд▓ोрднрди рджिрдпा, “рд╕рд░рд▓ा рдЬीрдЬी рдХी рднी рдЕрдм рд╢ाрджी рд╣ो рдЬाрдиी рдЪाрд╣िрдП। рдЖрдк рдХрд╣ें рддो рдоैं рдЕрдкрдиे рд╣ी рдХाрд▓ेрдЬ рдоें рдХिрд╕ी рдХे рд╕ाрде рдмाрдд рдЪрд▓ा рдХрд░ рджेрдЦूँ?”
         “рдЙрд╕ рдмेрдЪाрд░ी рдХी рд╢ाрджी рдХी рдЙрдо्рд░ рдЕрдм рдиिрдХрд▓ рдЧрдпी। рдЕрдм рддो рдкिрдЫрд▓े рдкंрдж्рд░рд╣ рд╕ाрд▓ рд╕े рдЙрд╕ рдХी рдПрдХ рд╣ी рджिрдирдЪрд░्рдпा рд░рд╣ा рдХрд░рддी рд╣ै– рд╕्рдХूрд▓ рдоें рдкрдв़ाрдиे рдХे рдмाрдж рд╕ीрдзी рдШрд░ рдкрд▓рдЯрддी рд╣ै рдФрд░ рд╣рдоाрд░े рдЦाрдиे-рдкीрдиे рдоें рдЬुрдЯ рдЬाрддी рд╣ै। рдЖрдЬ рднी рд╕्рдХूрд▓ рд╕े рдЕрднी рд╣ी рд▓ौрдЯी рд╣ै….”
         “рдХैрд╕ी рдЪुрд╣िрдпा рдХी рдмुрдж्рдзि рдкाрдпी рд╣ै?” рдЬрднी рдмाрд╣рд░ рд╕े рдПрдХ рддेрдЬ़ рдорд░्рджाрдиा рдЖрд╡ाрдЬ़ рдмैрдардХ рдоें рдкрд╣ुँрдЪी,“ рд░ोрдХा рдирд╣ीं рдЙрд╕े? рд╡рд╣ рддो рдЕрдкрдиी рд╣рд╡рд╕ рдХी рдоाрд░ी рд╣ै। рдмाрд╣рд░ рд╕े рдХोрдИ рдЖрдпा рдирд╣ीं рдХि рд╡рд╣ рдлुрджрдХ рдХрд░ рдЙрд╕ рдХी рдмрдЧрд▓ рдоें рдЬा рдмैрдарддी рд╣ै…”
         “рдоैं рдЕрднी рдЖрддी рд╣ूँ,” рд╡ृрдж्рдзा рд░ोрд╡рдирд╣ाрд░ рд╕्рд╡рд░ рдоें рдмुрджрдмुрджाрдИं рдФрд░ рддрдд्рдХाрд▓ рдмैрдардХ рд╕े рдмाрд╣рд░ рдЪрд▓ी рдЧрдИं।

         рддेрдЬ़ рдЖрд╡ाрдЬ़ рдХुрдЫ рдкрд▓ों рддрдХ рдЕрдкрдиा рдЖрд╡ेрдЧ рдХिрд╕ी рджूрд░ рдХे рдХрдорд░े рдоें рдЙंрдбेрд▓ рд▓ेрдиे рдХे рдмाрдж рдЬрдм рдоेрд░े рдиिрдХрдЯ рдЖрдИ рддो рдордзुрд░ рд╣ो рд▓ी, “рдЖрдк рдХрд╣ाँ рд╕े рдЖрдпी рд╣ैं?”
         рдЖрд╡ाрдЬ़ рдПрдХ рд╡ृрдж्рдз рдХी рдеी। рдЙрди рдХा рджिрдЦाрд╡-рдмрдиाрд╡ рдмрд╣ुрдд рдЪрдЯрдХीрд▓ा рдеा। рдиीрд▓ी рдЬींрд╕ рдХे рд╕ाрде рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЪрдЯрдЦ рд▓ाрд▓ рд░ंрдЧ рдХी рдЯी-рд╢рд░्рдЯ рдкрд╣рди рд░рдЦी рдеी।
         “рдоैं рдЗрд░ा рддिрд╡ाрд░ी рд╣ूँ। рдХрд╕्рдмाрдкुрд░ рдоें рд╣рд░ीрд╢ рд╡ाрд▓े рдХाрд▓ेрдЬ рдоें рдкрдв़ाрддी рд╣ूँ।”
         “рдоुрдЭे рдпрдХीрди рд╣ै, рдХрд╕्рдмाрдкुрд░ рдХे рдХाрд▓ेрдЬ рдоें рд╣рд░ीрд╢ рд╣ी рдирд╣ीं, рд╕рднी рддुрдо्рд╣ें рдмрд╣ुрдд рдЪाрд╣рддे рд╣ोंрдЧे,” рд╡ृрдж्рдз рдиे рдоेрд░े рд╕ंрдЧ рдЪुрд╣рд▓ рдХी।
         рдХ्рдпा рд╡рд╣ рдорджोрди्рдордд्рдд рд░рд╣े?
         “рдпрджि рдпрд╣ рдоेрд░ी рдк्рд░рд╢ंрд╕ा рд╣ै, рддो рдоैं рдзрди्рдпрд╡ाрдж рджेрддी рд╣ूँ,” рди рдЪाрд╣рддे рд╣ुрдП рднी, рдЙрди्рд╣ें рдЕрдкрдиे рдкрдХ्рд╖ рдоें рд░рдЦрдиे рдХी рдЦाрддिрд░, рдЙрди рдХे рд╕ंрдЧ рдоैं рдЙрди рдХी рдЪुрд╣рд▓ рдоें рд╕рдо्рдоिрд▓िрдд рд╣ो рд▓ी।
         рд╣рдо рджोрдиों рдиे рдПрдХ рджूрд╕рд░े рдХी рд╣ँрд╕ी рдХा рдкीрдЫा рдХिрдпा।
         “рд╣ैрд░рдд рд╣ै, рддुрдо рдЬैрд╕ी рд▓рдб़рдХी рдЕрднी рддрдХ рдЕрд╡िрд╡ाрд╣िрдд рдХैрд╕े рд░рд╣ рдЧрдпी?” рдЙрди्рд╣ोंрдиे рджूрд╕рд░ी рдЪुрдЯрдХी рд▓ी
         рдоैंрдиे рдирд╣ीं рдмрддाрдпा, рдоुрдЭे рд╡िрд╡ाрд╣ рдХी рдЙрддाрд╡рд▓ी рддрднी рд╕े рд╣ै, рдЬрдм рд╕े рдХрд╕्рдмाрдкुрд░ рдоें рдоेрд░ी рдкрдХ्рдХी рдиौрдХрд░ी рд▓рдЧी рдеी।
         рдирд╣ीं рдмрддाрдпा рдоुрдЭे рдиौрдХрд░ी рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЫрд╣ рд╡рд░्рд╖ рд╣ो рдЪрд▓े рд╣ैं рдФрд░ рдоेрд░ी рдЙрддाрд╡рд▓ी рдЕрдм рд╣рдб़рдмрдб़ी рдХा рд░ूрдк рдзाрд░рдг рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ै।
         рдирд╣ीं рдмрддाрдпा рдЕрдкрдиी рдЙрд╕ рд╣рдб़рдмрдб़ी рдоें рдоैं рдиिрддांрдд рдЕрдХेрд▓ी рд╣ूँ।
         рдирд╣ीं рдмрддाрдпा, рд╕ंрднрд╡рддः рдоेрд░े рдкिрддा рднी рдоेрд░े рд╡िрд╡ाрд╣ рдХो рд▓ेрдХрд░ рдХрднी-рдХрднाрд░ рдЪिंрддिрдд рд╣ो рдЙрдарддे рд╣ों, рдХिंрддु рдоैं рдЬाрдирддी рд╣ूँ, рд╣рд░ рдмाрд░ рдоेрд░ी рд╕ौрддेрд▓ी рдоाँ рдЖрдЧे рдмрдв़ рдХрд░ рдоेрд░े рдкाँрдЪ рд╕ौрддेрд▓े рднाрдИ-рдмрд╣рдиों рдХे рд╕्рдХूрд▓ों рдФрд░ рдХाрд▓ेрдЬों рдХे рдЦрд░्рдЪे рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╕े рдмрдЦाрдирдиे рд▓рдЧрддी рд╣ैं рдФрд░ рдоेрд░े рд╡िрд╡ाрд╣ рдХी рдмाрдд рдлिрд░ рд╕्рдердЧिрдд рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै।
         “рдЖрд╢्рдЪрд░्рдп рдоुрдЭे рднी рд╣ै,” рдЕрдкрдиी рдоुрд╕्рдХрд░ाрд╣рдЯ рд▓िрдП-рд▓िрдП рдоैं рдмैैрдардХ рд╕े рдмाрд╣рд░ рдк्рд░ांрдЧрдг рдоें рдЪрд▓ी рдЖрдИ।
         рдк्рд░ांрдЧрдг рдоें рд╕рд░рд▓ा рдПрдХ рдХрдорд░े рдоें рддाрд▓ा рд▓рдЧाрддी рдоिрд▓ीं।

         “рдЖрдк рдХा рдЦाрдиा рд░рд╕ोрдИ рдоें рдкрд░ोрд╕ा рд░рдЦा рд╣ै, рдмाрдмूрдЬी,” рдмैрдардХ рдХी рджिрд╢ा рд╕े рдкिрддा рдХो рдк्рд░ांрдЧрдг рдоें рдЖрддे рд╣ुрдП рджेрдЦ рдХрд░ рд╕рд░рд▓ा рдЙрди рд╕े рдмोрд▓ी, “рдоैं рдЕрдм рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдЬा рд░рд╣ी рд╣ूँ।”
         “рдлिрд░ рдоिрд▓ेंрдЧें,” рдоैंрдиे рднी рд╡ृрдж्рдз рд╕े рд╡िрджा рд▓ी।
         “рдХ्рдпों рдирд╣ी? рдХ्рдпों рдирд╣ीं?” рд╡ृрдж्рдз рд▓рдб़рдЦрдб़ाрдП।
         “рдоाँ рдЬी рд╕े рднी рд╡िрджा рд▓े рд▓ूँ?” рдоैंрдиे рд╕рд░рд▓ा рд╕े рдкूрдЫा।
         “рд╡рд╣ рд╕ो рд░рд╣ी рд╣ैं,” рд╕рд░рд▓ा рдиे рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдЭूрда рдмोрд▓ рджिрдпा।
         “рд╡рд╣ рд╕ो рдирд╣ीं рд░рд╣ीं,” рд╡ृрдж्рдз рдиे рджाँрдд рдиिрдХाрд▓े, “рддाрд▓े рдХे рдкीрдЫे рджुрдмрдХ рдЧрдИ рд╣ै।”

         “рдХ्рдпा рдЖрдкрдиे рдоाँ рдЬी рдХे рдХрдорд░े рдоें рддाрд▓ा рд▓рдЧाрдпा?” рд╕рд░рд▓ा рдХे рд╕ाрде рд░िрдХ्рд╢े рдкрд░ рд╕рд╡ाрд░ рд╣ोрддे рд╣ी рдоैंрдиे рдПрдХ рдЕंрддрд░ंрдЧ рд╡ाрд░्рддाрд▓ाрдк рдХी рднूрдоिрдХा рдмांрдзрдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХिрдпा।
         “рд╣ाँ,” рд╕рд░рд▓ा рдЕрдиिрдЪ्рдЫा рд╕े рдмोрд▓ी, “рдЗрд╕ рд╕рдордп рд╡рд╣ рд╕ोрддी рд╣ैं।”
         “рдЙрди рдХी рджेрдЦрднाрд▓ рдХे рд▓िрдП рдЖрдк рдШрд░ рдкрд░ рдХोрдИ рдиौрдХрд░ाрдиी рдХ्рдпों рдирд╣ीं рд░рдЦ рд▓ेрддीं?”
         “рд╣рдо рдордЬ़े рдоें рд╣ैं। рд╣рдо рдЕрдкрдиे рдПрдХांрдд рдХो рдмрд╣ुрдд рдорд╣рдд्рд╡ рджेрддे рд╣ैं।”
         “рдХ्рдпा рдЗрд╕ीрд▓िрдП рдЖрдк рджोрдиों рдмрд╣рди-рднाрдИ рдиे рд╢ाрджी рдирд╣ीं рдХी?” рдоैं рдЖрдХ्рд░ाрдордХ рд╣ो рдЪрд▓ी।
         рд╕рд░рд▓ा рдиे рдоेрд░े рдк्рд░рд╢्рди рдХा рдХोрдИ рдЙрдд्рддрд░ рдирд╣ीं рджिрдпा рдФрд░ рдПрдХ рд╕ंрдкрд░्рдХ-рд╡рд░्рдЬिрдд рдЪुрдк्рдкी рдоें рдЪрд▓ी рдЧрдпीं, рдЬिрд╕ рдХा рд╡рд╣рди рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╣рд░ीрд╢ рдХे рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХे рдХрдорд░े рддрдХ рдХिрдпा।

         “рдЦाрдиा рдкрд░ोрд╕ूंрдЧी?” рд╣рд░ीрд╢ рдХे рдиिрдХрдЯ рдкрд╣ुँрдЪрддे рд╣ी рд╕рд░рд▓ा рдиे рдЙрд╕рд╕े рдк्рд░рдоाрдгिрдд рдкुрд╖्рдЯि рд▓ेрдиी рдЪाрд╣ी।
         рд╣рд░ीрд╢ рдиे рдЪेрд╣рд░े рд╕े рдЕрдкрдиी рдХिрддाрдм рд╣рдЯाрдпी।
         рдХिрддाрдм рдоें рдХрд╡िрддाрдПँ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ीрдд рдеीं।
         “рдирд╣ीं,” рд╣рд░ीрд╢ рдиे рдЙрд╕े рдЬाрдиे рдХा рд╕ंрдХेрдд рджिрдпा, “рдЕрднी рдЦाрдиे рдХी рдЗрдЪ्рдЫा рдирд╣ीं।”
         “рдоैं рдбॉрдХ्рдЯрд░ рд╕े рдоिрд▓рдХрд░ рдЖрддी рд╣ूँ,” рд╕рд░рд▓ा рдХрдорд░े рд╕े рдиिрдХрд▓ рд▓ीं।
         “рдХрд╡िрддा рдкрдб़рдиे рдХा рдЕрдЪ्рдЫा рдЕрд╡рд╕рд░ рдвूंрдвा рд╣ै,” рдоैंрдиे рдЕрдкрдиे рдЪुрд▓рдмुрд▓े рд╕्рд╡рд░ рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХिрдпा।
         рд╣рд░ीрд╢ рдХी рдХृрдд्рд░िрдо рд╕्рд╡ाрдЧрдд рдоुрд╕्рдХрд░ाрд╣рдЯ рдХा рдоैंрдиे рдмुрд░ा рди рдордиाрдпा рдеा।
         “рдХ्рдпा рдШрд░ рдХे рдЕंрджрд░ рдЧрдпीं рдеीं?” рд╣рд░ीрд╢ рдЧंрднीрд░ рдмрдиे рд░рд╣े।
         “рд╣ाँ। рдоांрдЬी рд╕े рдоिрд▓ी। рдЙрди्рд╣ों рдиे рдмрд╣ुрдд рд╕्рдиेрд╣ рджिрдЦाрдпा।”
         “рдоेрд░े рдкिрддा рд╕े рдоिрд▓ीं?”
         “рд╣ाँ। рд╡рд╣ рднी рдмрд╣ुрдд рд╕्рдиेрд╣ी рд▓рдЧे, рдордЧрд░ рдЖрдкрдХी рдЬीрдЬी рдиे рдоुрдЭे рдШाрд╕ рдирд╣ीं рдбाрд▓ी। рдкाрдиी рддрдХ рдирд╣ीं рдкूрдЫा।”
         “рдкिрддा рдиे рдЬ़рд░ूрд░ рдкी рд░рдЦी рд╣ोрдЧी।”
         “рд╢ाрдпрдж, рд╣ाँ,” рдоुрдЭे рдЙрдд्рддрд░ рджेрдиे рдоें рд╕рдордп рд▓рдЧा।
         рд╣рд░ीрд╢ рдЕрдкрдиे рдкिрддा рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдкрд░ рдХ्рдпों рдЕрдЯрдХ рд░рд╣े рдеे?
         “рд╡рд╣ рдРрд╕ा рд╣ी рдХрд░рддे рд╣ैं। рджोрдкрд╣рд░ рдоें рдЬो рд╢ुрд░ू рдХрд░рддे рд╣ैं рддो рдлिрд░ рдЙрд╕рдХा рдЯрдкрдХा рджेрд░ рд░ाрдд рддрдХ рдЪрд▓ाрддे рд╣ैं।”
         “рдЖрдк рдЙрди्рд╣ें рд░ोрдХрддे рдирд╣ीं?”
         “рдирд╣ीं। рдЙрди рдкрд░ рдоेрд░ा рдХोрдИ рдЬ़ोрд░ рдирд╣ीं। рд╡рд╣ рдЕрдкрдиे рдПрдХрддंрдд्рд░ рдоें рд░рд╣рддे рд╣ैं। рдиिрд░ंрдХुрд╢ рдФрд░ рдиिрд░्рдмाрдз।”
         “рдХ्рдпा рдоाँрдЬी рднी рдХुрдЫ рдирд╣ीं рдХрд╣рддीं?” рдоैंрдиे рдЙрди्рд╣ें рдЙрдХрд╕ाрдпा।
         рдирд╣ीं рдмрддाрдпा рдХि рдоैंрдиे рд╡ृрдж्рдзा рдХे рд╡िрд░ुрдж्рдз рд╡ृрдж्рдз рдХी рддेрдЬ़ рдЖрд╡ाреЫ рд╕ुрди рд░рдЦी рд╣ै।
         рдирд╣ीं рдмрддाрдпा рдХि рдоैं рдЬाрдирддी рд╣ूँ, рд╡ृрдж्рдзा рдХो рд╡ृрдж्рдз рдХे рдХोрдк рд╕े рдмрдЪाрдиे рдХे рд▓िрдП рдоैं рд╕рд░рд▓ा рдХो рдЙрди्рд╣ें рддाрд▓े рдоें рдмंрдж рдХрд░рддे рд╣ुрдП рджेрдЦ рдЪुрдХी рд╣ूँ।
         “рд╢ुрд░ू рдоें рдоाँ рдмрд╣ुрдд рдЭрд▓्рд▓ाрддी рдеीं। рдПрдХ рджिрди рдЭрд▓्рд▓ाрд╣рдЯ рдоें рдХрд╣ рдмैрдаीं, рдоुрдЭ рд╕े рдпрд╣ рд╕рдм рджेрдЦा рдирд╣ीं рдЬाрддा। рдоेрд░े рдкिрддा рдЙрд╕ рд╕рдордп рдорджिрд░ा рдХी рдЭोंрдХ рдоें рддो рд░рд╣े рд╣ी। рдмрд╕ рддाрд╡ рдоें рдЖ рдЧрдП।рдФрд░ рдоाँ рдХी рдЖँрдЦ рдлोрдб़ рдбाрд▓ी।”
         “рдЖँрдЦ рдлोрдб़ рдбाрд▓ी?”
         “рдоाँ рдХी рдЙрд╕ рдЖँрдЦ рдоें рдЕрдкрдиे рд╣ाрде рдХी рд╕ुрд▓рдЧ рд░рд╣ी рд╕िрдЧрд░ेрдЯ рдХुрдЫ рдРрд╕े рдХ्рд░рдо рдоें рдЪुрднोрдпी рдХि рдЖँрдЦ рдХा рдХोрдпा рдХ्рдпा, рдкрдкोрдЯा рдХ्рдпा, рдмिрд░ौрдиी рдХ्рдпा, рднृрдХुрдЯी рдХ्рдпा, рдкूрд░े рдХा рдкूрд░ा рдиेрдд्рд░рдХोрдЯрдХ рд╣ी рдЪुрдЪрдХ рдЧрдпा।”
         “рдордЧрд░ рдЙрд╕ рдЪрд╢्рдоे рдХी рд╡рдЬрд╣ рд╕े рдХोрдИ рдЬाрди рдирд╣ीं рдкाрддा рдХि рдЙрди рдХी рдЖँрдЦ рдХैрд╕ी рд▓рдЧрддी рд╣ै,” рдоैंрдиे рд╕ांрдд्рд╡рдиा рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХी।
         “рд╡рд╣ рдзрд╕рдХрди рдФрд░ рд╡рд╣ рдмिрдЧाрдб़ рдЖрдЬ рднी рдЙрд╕ рдордХाрди рдХी рд╣рд░ рдлुрд╕рдлुрд╕ рдоें рджрдо рд▓ेрддा рд╣ै। рд╡рд╣ рд╕ंрддाрдк рдФрд░ рд╡рд╣ рджрд╣рд▓ рд╡рд╣ाँ рдХी рд╣рд░ рдИंрдЯ рдоें рдоौрдЬूрдж рд╣ै।”
         “рдпрд╣ рд╕рдм рдмрд╣ुрдд рджुрд░्рднाрдЧ्рдпрдкूрд░्рдг рд╣ै, рдХिंрддु,” рдпрд╣ी рд╡рд╣ рдЕрд╡рд╕рд░ рд╣ै, рдпрд╣ी рд╡рд╣ рдЕрд╡рд╕рд░ рд╣ै, рдоेрд░ी рдЫрдаी рдЗंрдж्рд░िрдп рд╕рдХ्рд░िрдп рд╣ो рдЙрдаी, “ рдЖрдкрдХो рдЕрдкрдиी рдкीрдб़ा рдХा рдПрдХांрдд рд╕рдоाрдк्рдд рдХрд░ рджेрдиा рдЪाрд╣िрдП। рдЖрдкрдХे рд╕ंрдЧ рдПрдХ рд╕ंрдзिрдд рдЬीрд╡рди рдмिрддा рдХрд░ рдоैं рдзрди्рдп рд╣ो рдЬाрдКँрдЧी।”
         рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХे рдХрдорд░े рдоें рд╕рд░рд▓ा рдХे рд▓ौрдЯрдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рд╣ी рдоैं рд╣рд░ीрд╢ рд╕े рдЖрд╢्рд╡ाрд╕рди рд▓ेрдиे рдоें рд╕рдлрд▓ рд╣ो рдЧрдпी рдХि рдЕрдкрдиे рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд▓ाрдн рдХे рддुрд░ंрдд рдмाрдж рд╡рд╣ рдоेрд░े рдкिрддा рдХे рд╕рдо्рдоुрдЦ рдЕрдкрдиा рд╡िрд╡ाрд╣ рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рдЕрд╡рд╢्рдп рд░рдЦेंрдЧे।
         рдоैं рдЬाрдирддी рд╣ूँ рдоेрд░े рдкिрддा рднी рдоेрд░ी рднांрддि рд╣рд░ीрд╢ рдХे рдЗрд╕ рджूрд╕рд░े рдкрддे рдХो рддूрд▓ рдирд╣ीं рджेंрдЧे рддрдеा рдЕрдкрдиा рд╕рдорд░्рдерди рд╕рд╣рд░्рд╖ рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХрд░ рджेंрдЧे।

        рдХрд╣ाрдиी: рдХрд▓ोрд▓

        рджीрдкрдХ рд╢рд░्рдоा
                “рдХ्рдпा рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ो?” рдЙрд╕ рд░рд╡िрд╡ाрд░, рд╕ाрдв़े рдмाрд░рд╣ рдмрдЬे рдХे рд▓рдЧрднрдЧ рд╡िрдиोрдж рдХा рдл़ोрди рдЖрдпा।
                “рддुрдо्рд╣ाрд░ा рдХ्рдпा рдЗрд░ाрджा рд╣ै?” рдоैं рдЙрдЫрд▓ рдкрдб़ा।
                рдЕрдкрдиे рд╕рднी рдоिрдд्рд░ों рдоें рд╡िрдиोрдж рдоुрдЭे рд╕рд░्рд╡рдк्рд░िрдп рд╣ै। рднाрд░рддीрдп рд░ाрдЬрд╕्рд╡ рд╕ेрд╡ा рдХे рдЕрди्рддрд░्рдЧрдд рд╣рдо рджोрдиों рдПрдХ рд╣ी рд╕рдордп рдиाрдЧрдкुрд░ рдХी рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╕ंрд╕्рдеा рдоें рд╕ाрде-рд╕ाрде рд░рд╣ рдЪुрдХे рд╣ैं।
                “рдХ्рд▓рдм рдЪрд▓ोрдЧे рдХ्рдпा?” рд╡िрдиोрдж рдиे рдкूрдЫा।
                “рдХ्рдпों рдирд╣ीं?” рдоैं рдЭूрдордиे рд▓рдЧा।
                “рдордЧрд░ рдЖрдЬ рдХрдорд▓ा рдХो рдЬ़рд░ूрд░ рд╕ाрде рдЪрд▓рдиा рд╣ोрдЧा,” рд╡िрдиोрдж рдиे рдЬ़िрдж рдХी।
                “рдХрдорд▓ा рдХो рд░рд╣рдиे рджो,” рдЕрдкрдиी рдард╕्рд╕, рдиीрд░рд╕, рдЙрдмाрдК рдФрд░ рдкिрдЫрд▓्рд▓ी рдкрдд्рдиी рдХो рд╕ाрде рдШुрдоाрдиे рд╕े рдоैं рдмрд╣ुрдд рдХрддрд░ाрддा рд╣ूँ, “рд╡рд╣ рдЕрдкрдиी рдпूрдиिрд╡рд░्рд╕िрдЯी рдХा рдХोрдИ рдХाрдо рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ै। рдЖрдЬ рдмाрд╣рд░ рди рдиिрдХрд▓ेрдЧी।”
                “рд╣ाँрдХो рдирд╣ीं,” рд╡िрдиोрдж рдЕрдб़ рдЧрдпा, “рдХрдорд▓ा рд╕े рдмाрдд рдХрд░ाрдУ।”
                “рд╡рд╣ рдЙрдзрд░ рдзूрдк рдоें рдмैрдаी рд╣ै,” рдоैंрдиे рдлिрд░ рдЯाрд▓рдиा рдЪाрд╣ा, “рдЙрд╕े рд░рд╣рдиे рджो। рдЙрд╕े рдШूрдордиे рдХा рдХोрдИ рд╢ौрдХ рдирд╣ीं। рдЖрдЬ рд╕्рдЯैрдЧ рдкाрд░्рдЯी рд░рдЦрддे рд╣ैं। рдкुрд░ुрд╖ рдЧोрд╖्рдаी।”
                “рди,” рд╡िрдиोрдж рди рдоाрдиा, “рдиिрд╢ा рдХो рдоैं рдиाрд░ाрдЬ़ рдирд╣ीं рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддा рдФрд░ рдЙрд╕ рдХा рдХрд╣рдиा рд╣ै, рдЖрдЬ рд▓ंрдЪ рдХ्рд▓рдм рдоें рдХрд░ेंрдЧे рдФрд░ рддुрдо рджोрдиों рдХे рд╕ाрде рдХрд░ेंрдЧे।”
                “рдаीрдХ рд╣ै,” рд╡िрдиोрдж рдХी рдмाрдд рдоुрдЭे рд░рдЦрдиी рдкрдб़ी, “рдЕрднी рдЖрдзे рдШंрдЯे рдоें рдоिрд▓рддे рд╣ैं।”
                “рдФрд░ рдоिрд▓ेंрдЧे рддुрдо्рд╣ें рдХрдорд▓ा рдХी рд╕ंрдЧрддि рдоें,” рд╡िрдиोрдж рд╣ँрд╕ рджिрдпा।

                “рдЧुрдб рдЖрдл़्рдЯрд░ рдиूрди, рд╕рд░,” рдмाрд░ рдХे рдХाрдЙंрдЯрд░ рдкрд░ рдЕрдкрдиा рдЧिрд▓ाрд╕ рднрд░рд╡ाрддे рд╣ुрдП рд╣рд░िрджрдд्рдд рдоिрд▓ рдЧрдП। рдЙрди्рд╣ें рд╕рд░्рд╡िрд╕ рд╕े рд░िрдЯाрдпрд░ рд╣ुрдП рджрд╕ рд╕ाрд▓ рд╕े рдКрдкрд░ рд╣ोрдиे рдХो рдЖрдП, рдордЧрд░ рдЕрдм рднी рд╣рдо рд▓ोрдЧ рд╕े рд╡рд╣ рд╡рд╣ी рдкुрд░ाрдиे рдЖрджрд░-рд╕рдд्рдХाрд░ рдХी рдЕрдкेрдХ्рд╖ा рд░рдЦрддे рд╣ैं।
                “рдмीрд╡ी рддुрдо्рд╣ें рдмрд╣ुुрдд рд╕рд╣ी рдоिрд▓ी,” рд╣рд░िрджрдд्рдд рдХी рдЖрд╡ाреЫ рд▓рдб़рдЦрдб़ाрдпी, “рддрднी рддो рдЗрд╕ рдЙрдо्рд░ рдоें рднी рднрд░рдкूрд░ рдЬрд╡ाрди рджीрдЦрддे рд╣ो।”
                рдирдЬ़рд░ рдЙрди рдХी рдЙрд╕ी рдмाрд░- рд░ूрдо рдХी рдПрдХ рдоेрдЬ़ рдкрд░ рд╡िрдиोрдж рдХे рд╕ाрде рдмैрдаी рдЖрдХрд░्рд╖рдХ рдиिрд╢ा рдкрд░ рдЯिрдХी рдеी। рдЙрди рдХी рдмрдЧрд▓ рдоें рдмैрдаी рдиिрд╖्рдк्рд░рдн рдХрдорд▓ा рдкрд░ рдирд╣ीं।
                “рдеैंрдХ рдпू, рд╕рд░। рдеैंрдХ рдпू,” рдоैं рд╕рдордЭ рдЧрдпा рд╣рд░िрджрдд्рдд рдоुрдЭे рд╡िрдиोрдж рдоाрди рдХрд░ рдРрд╕ा рдмोрд▓ рд░рд╣े рдеे। рдоेрд░े рдЪेрд╣рд░े рдПрд╡ं рд╢рд░ीрд░ рдХी рддрд░ाрд╢ рдФрд░ рдмрдиाрд╡рдЯ рд╡िрдиोрдж рд╕े рдоिрд▓рддी- рдЬुрд▓рддी рд╣ै рднी рдФрд░ рдЬो рд▓ोрдЧ рд╣рдоें рдиिрдХрдЯ рд╕े рдирд╣ीं рдЬाрдирддे, рд╡े рдк्рд░ाрдпः рдзोрдЦा рдЦा рдЬाрддे рд╣ैं।
                “рдФрд░ рдХрд╣ो,” рд╣рд░िрджрдд्рдд рдоेрд░ी рдУрд░ рдоुрдб़ рд▓िрдП, “рдмрдЪ्рдЪे рдХрд╣ाँ рд╣ैं рддुрдо्рд╣ाрд░े? рдХ्рдпा рдХрд░рддे рд╣ैं?”
                “рджो рдмेрдЯिрдпाँ рд╣ैं, рд╕рд░,” рдоैंрдиे рд╡िрдиोрдж рдХी рдмेрдЯिрдпाँ рдЧिрди рджीं, “рджोрдиों рдХैрдо्рдм्рд░िрдЬ рдоें рд╣ैं। рдмрдб़ी рд╣ाрд╡рд░्рдб рдоें рдФрд░ рдЫोрдЯी рдПрдо.рдЖрдП.рдЯी. рдоें।”
                “рд╡рд╣ाँ рдХी рдкрдв़ाрдИ рдмрд╣ुрдд рдорд╣ंрдЧी рдирд╣ीं рдХ्рдпा?” рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ोрдХрд░ рд╣рд░िрджрдд्рдд рдиे рд╕ीрдЯी рдмрдЬाрдпी, “рдХैрд╕े рдПрдл़ोрд░्рдб рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ो?”
                рдоेрд░ा рдЕрдкрдиा рдмेрдЯा рдПрдХ рд╕्рдеाрдиीрдп рдХाрд▓ेрдЬ рдоें рдмी.рдП. рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै рдФрд░ рдЙрд╕ рдХाрд▓ेрдЬ рдХी рд╢िрдХाрдпрдд рдкेрдЯी рдХा рдХाрд░्рдп-рднाрд░ рд╕ंрднाрд▓рдиे рдХे рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдмाрдХी рд╕рдм рддрд░рдл़ рд╕े рдиिрд╢्рдЪिंрдд рд░рд╣рддा рд╣ै।
               “рдЖрдк рд╢ाрдпрдж рднूрд▓ рд░рд╣े рд╣ैं, рд╕рд░! рдоैंрдиे рд╡िрд╢्рд╡ рдмैंрдХ рдХी рдЕрдкрдиी рдПрдХ рдкोрд╕्рдЯिंंрдЧ рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдкिрдЫрд▓े рдкाँрдЪ рд╡рд░्рд╖ рд╡ाрд╢िंрдЧ्рдЯрди рдоें рдЧुрдЬ़ाрд░े рд╣ैं,” рд╡िрдиोрдж рдмрди рдХрд░ рд╣рд░िрджрдд्рдд рдХो рдЫрдХाрдиे рдоें рдоुрдЭे рдЦाрд╕ा рдордЬ़ा рдЖрдиे рд▓рдЧा।
               “рдпू.рдПрд╕. рд╕े рдХрдм рд▓ौрдЯे рддुрдо?” рд╣рд░िрджрдд्рдд рдЕрдкрдиा рдЪेрд╣рд░ा рдоेрд░े рдиिрдХрдЯ рд▓े рдЖрдП। 
               “рдкिрдЫрд▓े рдорд╣ीрдиे, рд╕рд░,” рдЭूрда рдмोрд▓рддे рд╕рдордп рдоैं рддрдиिрдХ рди рд╕рдХрдкрдХाрдпा।
               “рдЗрд╕ी рдЦुрд╢ी рдоें рдПрдХ рдоेрд░ी рддрд░рдл़ рд╕े рд▓ो,” рд╣рд░िрджрдд्рдд рдЙрджाрд░ рд╣ो рд▓िрдП। рдкрд╣рд▓े рднी рд╣рд░िрджрдд्рдд рдоुрдЭे рдпрджा-рдХрджा рджिрдЦाрдИ рджेрддे рд░рд╣े рдеे, рдкрд░ंрддु рдРрд╕ा рдЖрддिрде्рдп рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдкрд╣рд▓े рдХрднी рди рдк्рд░рджрд░्рд╢िрдд рдХिрдпा рдеा।
              “рд░рд╣рдиे рджीрдЬिрдП, рд╕рд░,” рдоैंрдиे рдКрдкрд░ी рддौрд░ рдкрд░ рдХрд╣ा।
              “рдирд╣ीं, рдмрддाрдУ, рдХ्рдпा рд▓ोрдЧे?”
              “рдЬिрди, рд╕рд░,” рд╣рд░िрджрдд्рдд рдЬिрди рд╣ी рд▓े рд░рд╣े рдеे।
               “рдЬिрди рдоेрд░ी рднी рдХрдордЬ़ोрд░ी рд╣ै। рдПрдХ рдмाрд░ рдкीрдиा рд╢ुрд░ू рдХрд░рддा рд╣ूँ рддो рддीрди-рдЪाрд░ рдкेрдЧ рдЕंрджрд░ рдХрд░рдиा рдоेрд░े рд▓िрдП рдоाрдоूрд▓ी рдмाрдд рд╣ै…”
               “рдеैंрдХ рдпू, рд╕рд░,” рд╣рд░िрджрдд्рдд рдХे рд╕्рдЯूрд▓ рдХे рдкाрд╕ рдоैं рдЕрдкрдиे рд▓िрдП рдХुрдЫ рджूрд░ी рдкрд░ рд░рдЦे рдПрдХ рджूрд╕рд░े рд╕्рдЯूрд▓ рдХो рдЙрдаा рд▓ाрдпा।
               “рдПрдХ рдРрд╕ा рдФрд░ рдмрдиाрдУ,” рд╣рд░िрджрдд्рдд рдиे рдмाрд░ рдкрд░ рдоेрд░े рд▓िрдП рдФрд░्рдбрд░ рджिрдпा, “рдоेрд░े рдл़ौрд░рди рд░िрдЯрд░्рдирдб рджोрд╕्рдд рдХे рд▓िрдП।”
               “рдЪिрдпрд░्рд╕ рд╕рд░!” рдЕрдкрдиा рдЧिрд▓ाрд╕ рдЙрдаा рдХрд░ рдоैं рд╣рд░िрджрдд्рдд рдХे рдЧिрд▓ाрд╕ рдХे рдиिрдХрдЯ рд▓े рдЖрдпा।
               “рдпेрд╕, рдЪीрдпрд░्рд╕,” рд╣рд░िрджрдд्рдд рдиे рдЕрдкрдиे рдЧिрд▓ाрд╕ рдХे рд╕ंрдЧ рдоेрд░े рдЧिрд▓ाрд╕ рдХा рд╕्рдкрд░्рд╢ рд╕्рд╡ीрдХाрд░ा।
               “рдХрд▓ рд╢ाрдо рдоेрд░े рдШрд░ рдЖрдУ,” рд╣рд░िрджрдд्рдд рдиे рдЕрдкрдиी рдирдЬ़рд░ рдиिрд╢ा рдкрд░ рдЧрдб़ा рджी, “рдЕрдкрдиी рдмीрд╡ी рдХे рд╕ाрде।”
               “рдпрд╕ рд╕рд░,” рдоैंрдиे рдЧिрд▓ाрд╕ рд╕े рдПрдХ рдмрдб़ा рдШूंрдЯ рд▓िрдпा। рдиिрд╢ा рдПрдХ рдЕрдк्рд╕рд░ा рдХे рд╕рдоाрди рдд्рд░िрдкुрд░рд╕ुंрджрд░ी рд╣ोрдиे рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдПрдХ рднрд╡्рдп рдкृрд╖्рдарднूрдоि рд╡ рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ рдХी рд╕्рд╡ाрдоिрдиी рднी рд╣ै— рдЙрд╕ рдХे рдкिрддा рд╣рдоाрд░े рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдоुрдЦ्рдп рдЖрдпрдХрд░ рдЖрдпुрдХ्рдд рд░рд╣ рдЪुрдХे рд╣ैं—рдФрд░ рдЙрд╕ рдХी рдордиोрд╣рд░ рдПंрд╡ рд╢ाрд▓ीрди рдоुрдЦाрдХृрддि рдХे рд╕рдо्рдоुрдЦ рдХрдорд▓ा рдХे рдЪेрд╣рд░े рдХी рднृрдХुрдЯि рдФрд░ рдд्рдпोрд░ी рдоुрдЭे рдХрдЪोрдЯ- рдХрдЪोрдЯ рдЧрдпी।рдЙрд╕ рдХे рдХाрд▓ेрдЬ рдЕрдз्рдпाрдкрдХ, рдЕрдХрдб़рдмाрдЬ़, рдкिрддा рдХा рд╕्рдорд░рдг рджिрд▓ाрддी рд╣ुрдИ।
              “рддुрдо्рд╣ाрд░ी рдмीрд╡ी рдХो рдЦाрдиे рдоें рдХ्рдпा рдкрд╕ंрдж рд╣ै?” рд╣рд░िрджрдд्рдд рдиे рднी рдПрдХ рд▓ंрдмा рдШूंрдЯ рднрд░ा।
              “рдХ्рдпा рдмрддाрдКं рд╕рд░?” рдоैं рд╕ोрдЪ рдоें рдкрдб़ рдЧрдпा। рдХैрд╕े рдХрд╣рддा рдХрдорд▓ा рдХी рдкрд╕рди्рдж-рдиाрдкрд╕ंрдж рдХी рдУрд░ рдоैंрдиे рдХрднी рдз्рдпाрди рдирд╣ीं рджिрдпा рд╣ै рдФрд░ рджिрдоाрдЧ рдкрд░ рдмрд╣ुрдд рдЬ़्рдпाрджा рдЬ़ोрд░ рджेрдиे рдкрд░ рднी рдоैं рдирд╣ीं рдмрддा рдкाрдКंрдЧा рдЦाрдиे рдоें рдЙрд╕े рдХ्рдпा рдЕрдЪ्рдЫा рд▓рдЧрддा рд╣ै! рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рдЙрд╕ рдХा рдЦाрди-рдкाрди рдХрднी рднी рдоेрд░ी рд░ुрдЪि рдХा рдХेंрдж्рд░ рдирд╣ीं рд░рд╣ा рд╣ै। рд╢ाрдпрдж рдпрд╣ी рд╣ाрд▓ рдЙрд╕ рдХा рднी рд╣ै। рдоेрд░े рдЦाрдиे рдХे рдк्рд░рддि рд╡рд╣ рдкрдд्рдиी рд╣ोрддे рд╣ुрдП рднी рдЕрдХ्рд╖рдо्рдп рд▓ाрдкрд░рд╡ाрд╣ी рдмрд░рддрддी рд╣ै। рдмाрд╡рдЬूрдж рдЗрд╕ рдХे рдХि рдЬिрд╕ рд╕्рдеाрдиीрдп рдпूрдиिрд╡рд░्рд╕िрдЯी рдоें рд╡рд╣ рдкрдв़ाрддी рд╣ै, рдЙрд╕ рдоें рдЖрдзे рджिрди рдШेрд░ाрд╡ рдЕрдерд╡ा рд╣рдб़рддाрд▓ рдХी рд╕्рдеिрддि рдмрдиी рд░рд╣рддी рд╣ै, рдЬिрд╕ рдХाрд░рдг рдЙрд╕ рдХे рдХाрдо рдХे рдШंрдЯे рдмрд╣ुрдд рдХрдо рд░рд╣рддे рд╣ैं। рдФрд░ рд╡рд╣ рдоेрд░े рдЦाрдиे рдХे рдХाрдо рдХी рдкूрд░ी рдЬ़िрдо्рдоेрджाрд░ी рд╕ुрдЧрдорддा рд╕े рд▓े рд╕рдХрддी рд╣ै। рдордЧрд░ рдЙрд╕ рдиे рдЗрд╕ рдУрд░ рдХрднी рдз्рдпाрди рд╣ी рдирд╣ीं рджिрдпा। рдз्рдпाрди рд╕ाрд░ा рдЙрд╕ рдХा рдЕрдкрдиे рд╢ोрдз-рдиिрдмंрдзों рдХो рддैрдпाрд░ рдХрд░рдиे рдФрд░ рдлिрд░ рдЙрди्рд╣ें рдЫрдкрд╡ाрдиे рдоें рдиिрдХрд▓ рдЬाрддा рд╣ै। рдиौрдХрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рддैрдпाрд░ рдХी рдЧрдИ рдоेрдЬ़ рдкрд░ рд╡рд╣ рдмेрдЯे рдХे рдФрд░ рдоेрд░े рд╕ाрде рд╕рдоाрди рдоेрд╣рдоाрди рдХी рддрд░рд╣ рднोрдЬрди рдкрд░рдЦрддी- рдЬोрдЦрддी рд╣ै рдФрд░ рдЬो рднी рдЙрд╕ рд╕рдордп рдЕрдЪ्рдЫा рдмрдиा рд╣ोрддा рд╣ै, рдЙрд╕ рдХा рдбोंрдЧा рдЦрдд्рдо рдХрд░ рджेрддी рд╣ै।
               “рдоेрд░ा рдиौрдХрд░ рд╕рдм рдмрдиा рд▓ेрддा рд╣ै,”
        рд╣рд░िрджрдд्рдд рдиे рдоुрдЭे рдЕрдкрдиी рдПрдХ рдк्рд░рд╢рд╕्рдд рдоुрд╕्рдХाрди рджी, “рдИрд╢्рд╡рд░ рдоेрд░ी рдмीрд╡ी рдХी рдЖрдд्рдоा рдХो рд╢ांрддि рджे... рдордЧрд░ рдпрд╣ рд╕рдЪ рд╣ै рдХि рдЬрдм рддрдХ рд╡рд╣ рдЬ़िंрджा рд░рд╣ी, рд╕िрд░्реЮ рдоेрд╣рдоाрдиों рдХी рд╣ाрдЬ़िрд░ी рд╣ी рдоें рдоुрдЭे рдЕрдЪ्рдЫा рдЦाрдиा рдоिрд▓ा, рд╡рд░рдиा рдЙрд╕ рдХे рд░рд╣рддे рддो…।”
               “рдЖрдк рдЬ़рд░ूрд░ рдордЬ़ाрдХ рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं, рд╕рд░,” рдоेрд░ी рд╣ँрд╕ी рдЫूрдЯ рдЪрд▓ी।
               “рд╣ाँ, рддुрдо рддो рд╣ंрд╕ोрдЧे рд╣ी। рддुрдо्рд╣ाрд░ी рдмीрд╡ी рдкाрдХ-рд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдоें рдиिрдкुрдг рдЬो рдард╣рд░ी। рдЕрдкрдиी рдоाँ рдХी рддрд░рд╣। рддुрдо्рд╣ाрд░ी рд╕рд╕ुрд░ाрд▓ рднी рддो рдоेрд░ी рджेрдЦी- рднाрд░ी рд╣ै। рддुрдо्рд╣ाрд░े рд╕рд╕ुрд░ рдФрд░ рдоैं рдкुрд░ाрдиे рдоिрдд्рд░ рд╣ैं।”
               “рд╡рд╣ рдЖрдк рдХे рдмाрд░े рдоें рдЕрдХ्рд╕рд░ рдмाрдд рдХрд░рддे рд╣ैं, рд╕рд░,” рдоैंрдиे рдЕंрдзेрд░े рдоें рддीрд░ рдЪрд▓ाрдпा।
               “рддुрдо рд╕े рднेंрдЯ рд╣ोрдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рд╡рд╣ рдмрд╣ुрдд рдЪाрд╣рддे рд░рд╣े, рдоैं рдЕрдкрдиे рдмेрдЯे рдХो рдЙрди рдХा рджाрдоाрдж рдмрдиा рд▓ूँ। рдордЧрд░ рдоेрд░ी рдмीрд╡ी рдирд╣ीं рдоाрдиी….рдИрд╢्рд╡рд░ рдЙрд╕рдХी рдЖрдд्рдоा рдХो рд╢ांрддि рджे…. рдордЧрд░ рдпрд╣ рд╕рдЪ рд╣ै рд╡рд╣ рдЬрдм рддрдХ рдЬीрд╡िрдд рд░рд╣ी, рдХрдордмрдЦ्рдд рдмрдб़ी рдЬ़ाрд▓िрдо рд░рд╣ी। рдХрд╣рддी, рд╕ुंрджрд░ рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХे рдкрддि рдХो рджो рдирд╣ीं, рдЪाрд░ рдЖँрдЦों рдХी рдЬ़рд░ूрд░рдд рд░рд╣рддी рд╣ै। рдЕрдм рдоुрдЭे рддो рдЗрд╕ рдХा рдХोрдИ рдЕрдиुрднрд╡ рд░рд╣ा рдирд╣ीं। рдоेрд░ी рдмीрд╡ी рдмेрдЪाрд░ी рддो рдРрд╕ी рдХрдорд╕ूрд░рдд рд░рд╣ी рдХि рдЙрд╕े рджेрдЦрддे рд╕рдордп рдЖंрдЦें рдХрдИ рдмाрд░ рд╕рдХрдкрдХा рдЬाрдпा рдХрд░рддीं... рдИрд╢्рд╡рд░ рдмेрдЪाрд░ी рдХी рдЖрдд्рдоा рдХी рд╢ांрддि рдмрдиाрдП рд░рдЦे…. рдордЧрд░ рддुрдо рдмрддाрдУ, рддुрдо рддो рдЕрдиुрднрд╡ рд░рдЦрддे рд╣ो। рд╕ुंрджрд░ рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХे рдмाрд░े рдоें рдоेрд░ी рдмीрд╡ी рдХी рдмाрдд рдоें рд╕рдЪ्рдЪाрдИ рдЬ़्рдпाрджा рд░рд╣ी рдпा рдИрд░्рд╖्рдпा?”
               “рдИрд░्рд╖्рдпा рд╣ी,” рдоेрд░ा рдирд╢ा рдЬрдордиे рд▓рдЧा, “рдЖрдк рдХो рдпाрдж рд╣ोрдЧा, рдоौрдирдЯेрди рдиे рдХрд╣ीं рдХрд╣ा рдеा... рдм्рдпूрдЯी рдмिрдл़ोрд░ рдЧुрдбрдиेрд╕… рдЧुрдгрд╡ंрддी рд╕े рдкрд╣рд▓े рд╕ुंрджрд░ी….”
               “рдУрд╣ рдиो!” рд╣рд░िрджрдд्рдд рдиे рдЕрдкрдиा рдЧिрд▓ाрд╕ рдЦрдд्рдо рдХрд░ рджिрдпा, “рдоैंрдиे рдЕрдкрдиे рдмेрдЯे рдХे рд╕ाрде рдмрд╣ुрдд рдЕрди्рдпाрдп рдХिрдпा рдХ्рдпा? рдордЧрд░ рдард╣рд░ो, рдЕрднी рдард╣рд░ो। рдоेрд░ी рдмीрд╡ी рдиे рдПрдХ рдмाрдд рдФрд░ рднी рдХрд╣ी рдеी... рдИрд╢्рд╡рд░ рдЙрд╕ рдХी рдЖрдд्рдоा рдХो рд╢ांрддि рджे….рд╕ोрдЪрддा рд╣ूँ, рддुрдо्рд╣ें рднी рд▓рдЧे рд╣ाрде рдЪेрддा рд╣ी рджूं। рдоेрд░ी рдмीрд╡ी рдХा рдХрд╣рдиा рдеा, рд╕ुंрджрд░ рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХे рдкрддि рд▓ंрдмी рдЖрдпु рдирд╣ीं рднोрдЧ рдкाрддे...”
               “рд╣рд▓ो, рдЬрдЧрджीрд╢,” рддрднी рд╡ेंрдХрдЯ рдиे рдоुрдЭे рдкीрдЫे рд╕े рдкुрдХाрд░ा, “рд╣ाрдУ рдЖрд░ рдпू?”
               рд╡ेंрдХрдЯ рднी рдоेрд░ा рдмैрдЪрдоेрдЯ рд╣ै рдордЧрд░ рдоेрд░ी рднाрд░рддीрдп рд░ाрдЬрд╕्рд╡ рд╕ेрд╡ा рдХा рди рд╣ोрдХрд░ рднाрд░рддीрдп рдкुрд▓िрд╕ рд╕ेрд╡ा рдоें рд╣ै рдФрд░ рд╣рд░िрджрдд्рдд рдХो рдирд╣ीं рдкрд╣рдЪाрдирддा।
               “рдЧुрдб,” рдЙрд╕ рдХे рдЕрднिрд╡ाрджрди рдХा рд╕ंрдХ्рд╖िрдк्рдд рдЙрдд्рддрд░ рджे рдХрд░ рдоैंрдиे рдЕрдкрдиा рдоुँрд╣ рдлेрд░ рд▓िрдпा।
               “рдЙрд╕ рдиे рддुрдо्рд╣ें рдЬрдЧрджीрд╢ рдХрд╣ा рдХ्рдпा?” рд╣рд░िрджрдд्рдд рдиे рд╣ैрд░ाрдиी рдЬрддрд▓ाрдИ। 
               “рд╣ाँ, рд╕рд░,” рдоै рд╣ँрд╕ рджिрдпा, “рдмрд╣ुрдд рд╕े рд▓ोрдЧ рд╕рдордЭрддे рд╣ैं рд╣рдо рдПрдХ рдЬैрд╕े рд▓рдЧрддे рд╣ैं।”
               “рдХрд╣ीं рддुрдо्рд╣ाрд░ी рдмीрд╡ी рддो рдЙрди рдоें рд╕े рдПрдХ рдирд╣ीं?” рд╣рд░िрджрдд्рдд рдиे рдоेрд░ी рдкीрда рдкрд░ рдПрдХ рдзौрд▓ рдЬрдоाрдпा।
               “рдирд╣ीं, рд╕рд░,” рдоैंрдиे рд╕्рдеिрддि рд╕ंрднाрд▓рдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХिрдпा, “рд╡рд╣ рдирд╣ीं рд╕рдордЭрддी рдордЧрд░ рджूрд╕рд░े рдХрдИ рд▓ोрдЧ рдзोрдЦा рдЦा рдЬाрддे рд╣ैं। рдХुрдЫ рд▓ोрдЧ рддो рдЗрд╕ рдХा рд▓ाрдн рдЙрдаा рдХрд░ рдзोрдЦा рджे рднी рджेрддे рд╣ैं। рд╕рдордЭрддे рд╣ैं, рд╣рдоाрд░ी рд╕рдоाрдирддा рдЬ़рдмрд░рджрд╕्рдд рд╣ै...”
               “рд╕рдоाрдирддा рд╕े рдХ्рдпा рд╣ोрддा рд╣ै? рдоूрдв़ рд╣ी рдзोрдЦा рдЦाрддे рдпा рджेрддे рд╣ोंрдЧे,” рд╣рд░िрджрдд्рдд рдиे рдЕрдкрдиा рдПрдХ рд╣ाрде рдоेрд░े рдХंрдзे рдкрд░ рдЯिрдХा рджिрдпा, “рддुрдо्рд╣ीं рдХрд╣ो, рдПрдХ рджूрд╕рд░े рдХा рдЖрднाрд╕ рдХोрдИ рд╕рдоाрди рд╢рдХ्рд▓- рд╕ूрд░рдд рджे рднी рджे, рдлिрд░ рднी рд╢рдЦ्рд╕िрдпрдд рддो рдиिрдЬी рд╣ी рдмрдиी рд░рд╣ेрдЧी рди! рдЬрдм рдоाрддा- рдкिрддा, рд░िрд╢्рддे- рдиाрддे, рдЕрд╡рд╕рд░ -рд╡िрдХрд▓्рдк рд╣ी рд╕рдоाрди рдирд╣ीं...”
              “рдХ्рдпा рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै?” рддрднी рдПрдХ рд╡ृрдж्рдз рд╕рдЬ्рдЬрди рд╣рдоाрд░ी рдУрд░ рдмрдв़ рдЖрдП।
               “рдЬिрди,” рд╣рд░िрджрдд्рдд рдиे рдмाрд░ рдХे рд╡ेрдЯрд░ рдХो рдЕрдкрдиा рдЦाрд▓ी рдЧिрд▓ाрд╕ рдЙрдаा рдХрд░ рджिрдЦाрдпा, “рджो рдЬिрди рдФрд░ рд╣рдоाрд░े рд▓िрдП... рдФрд░ рддुрдо рдХ्рдпा рд▓ोрдЧे рдм्рд░рджрд░?”
              “рдЕрднी рдХुрдЫ рджेрд░ рд░ुрдХ рдХрд░ рдХुрдЫ рд▓ूंрдЧा,” рд╡ृрдж्рдз рд╕рдЬ्рдЬрди рдиे рдПрдХ рдоेрдЬ़ рдХी рдУрд░ рдЗрд╢ाрд░ा рдХिрдпा, “рдкрд╣рд▓े рдЕрдкрдиी рд╡ाрдЗрдл़ рдХे рд▓िрдП рдХुрдЫ рднिрдЬрд╡ा рд▓ूँ...।”
              “рдЬिрди рдЗрд╕ рдмाрд░ рдЕрдкрдиे рд╣ी рд▓िрдП рдоंрдЧрд╡ाрдЗрдПрдЧा, рд╕рд░,” рд╡ृрдж्рдз рд╕рдЬ्рдЬрди рдХी рдЙрдкрд╕्рдеिрддि рдХा рд▓ाрдн рдЙрдаा рдХрд░ рдоैं рдЙрда рдЦрдб़ा рд╣ुрдЖ, “рдоैं рдЕрдм рдЕрдкрдиे рдЧ्рд░ुрдк рдХी рд╕ुрдз рд▓ूंрдЧा, рд╕рд░।”
               “рдЗрди рдХी рдкрдд्рдиी рдмрд╣ुрдд рд╕ुंрджрд░ рд╣ै,” рд╣рд░िрджрдд्рдд рдиे рдоेрд░ी рдУрд░ рдЕрдкрдиी рдЖँрдЦ рдоिрдЪрдХाрдпी, “рдФрд░ рдпрд╣ рдоुрдЭ рд╕े рднी рджрд╕ рд╡рд░्рд╖ рдмрдб़े рд╣ैं। рдж рдПрдХ्рд╕ेрдкрд╢рди рдк्рд░ूрд╡рдЬ़ рдж рд░ूрд▓, рдпू рд╕ी।”
               “рддुрдо рдХрд▓ोрд▓ рд╕े рдХрднी рдмाрдЬ़ рди рдЖрдУрдЧे, рд╣рд░ि,” рд╡ृрдж्рдз рд╕рдЬ्рдЬрди рд╣ँрд╕рдиे рд▓рдЧे।
        рдЪाрд╣рддे рд╣ुрдП рднी рдоैं рдЖрд╢ाрди्рд╡िрдд рд╣ँрд╕ी рдЫрд▓рдХाрдиे рдоें рдЕрд╕рдлрд▓ рд░рд╣ा рдФрд░ рд╡िрдиोрдж рд╡ाрд▓ी рдоेрдЬ़ рдкрд░ рд▓ौрдЯ рд▓िрдпा।

               “рдХрд╣ाँ рдЕрдЯрдХे рд░рд╣े рдЗрддрдиी рджेрд░?” рдмाрд░ рдХे рдХाрдЙंрдЯрд░ рдХी рддрд░реЮ рд╡िрдиोрдж рдХी рдкीрда рд░рд╣ी рдеी рддрдеा рд╣рд░िрджрдд्рдд рдХे рд╕ाрде рд╣ुрдИ рдоेрд░ी рднेंрдЯ рдХा рдЙрд╕े рдЬ्рдЮाрди рди рд░рд╣ा рдеा।
               “рдЙрдзрд░ рдЕрднी рд╣рд░िрджрдд्рдд рдоिрд▓े рдеे,” рдоैंрдиे рд╡िрдиोрдж рдХो рдмрддाрдпा।
               “рд╡िрд▓рдХ्рд╖рдг рдЖрджрдоी рд╣ै рд╡рд╣,” рд╡िрдиोрдж рдоुрд╕्рдХрд░ाрдпा, “рдЗрд╕ рдкрдХी рдЙрдо्рд░ рдоें рднी рд▓ाрдЬрд╡ाрдм рдпाрджрджाрд╢्рдд рд░рдЦрддा рд╣ै। рдкिрдЫрд▓े рд╕рдк्рддाрд╣ рдиिрд╢ा рдХे рдкिрддा рдХी рдПрдХ рдкाрд░्рдЯी рдоें рдкाँрдЪ рд╕ाрдв़े рдкाँрдЪ рд╕ाрд▓ рдмाрдж рд╣рдоें рдоिрд▓ा рдеा। рд▓ेрдХिрди рдордЬाрд▓ рд╣ै рдЬो рд╣рдоें рдкрд╣рдЪाрдирдиे рдоें рдЬ़рд░ा рднी рдЪूрдХ рдЧрдпा рд╣ो...”
               рдоेрд░ा рд░рд╣ा-рд╕рд╣ा рдирд╢ा рднी рд╣िрд░рди рд╣ो рдЧрдпा।

        рдмाрд▓ рдХрд╣ाрдиी: рдмेрдмी рдоाрдиे рдЕрдк्рдкी

        реЫाрдХिрд░ рдЕрд▓ी рд░рдЬрдиीрд╢

        рдЬाрдХिрд░ рдЕрд▓ी ‘рд░рдЬрдиीрд╢’


        рдЙрд╕рдиे рдзीрд░े рд╕े рдХ्рд▓ाрд╕рд░ूрдо рдХे рдЕंрджрд░ рдЭाँрдХा, рдпрд╣ рджेрдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдХि рд╡рд╣ाँ рдХोрдИ рдмिрд▓्рд▓ी рддो рдирд╣ीं рд╣ै। рджрд░рдЕрд╕рд▓, рд╡рд╣ рдмिрд▓्рд▓ी рд╕े рдмрд╣ुрдд рдбрд░рддी рд╣ै рди, рдЗрд╕рд▓िрдП। рдкрд░ рдЕंрджрд░ рдХा рджृрд╢्рдп рджेрдЦрдХрд░ рдЙрд╕े рд╕्рд╡рдпं рдкрд░ рд╣ँрд╕ी рдЖ рдЧрдИ। рд╡рд╣ाँ рддो рдЙрд╕ी рдХे рдЬैрд╕े рдЫोрдЯे-рдЫोрдЯे рдмрдЪ्рдЪे рдмैрдаे рдеे। рднрд▓ा рдХ्рд▓ाрд╕рд░ूрдо рдоें рдмिрд▓्рд▓ी рдХрд╣ाँ рд╕े рдЖрдПрдЧी? рд╡рд╣ рддो рдлाрд▓рддू рдоें рд╣ी рдбрд░ рд░рд╣ी рдеी। рднाрдИрдЬाрди рдаीрдХ рд╣ी рдХрд╣рддे рд╣ैं, ‘рд▓рд▓्рд▓ी рдмрд╣ुрдд рдбрд░рдкोрдХ рд╣ै।’ 
        рдЕрдЪाрдирдХ рдХ्рд▓ाрд╕ рдоें рдмैрдаे рд╕рднी рдмрдЪ्рдЪे рдЬोрд░-рдЬोрд░ рд╕े рдЪिрд▓्рд▓ाрдиे рд▓рдЧे। рд▓рд▓्рд▓ी рдХा рдз्рдпाрди рднंрдЧ рд╣ो рдЧрдпा। рдЙрд╕े рдмрдЪ्рдЪों рдкрд░ рдмрд╣ुрдд рдЧुрд╕्рд╕ा рдЖрдпा। рдХिрддрдиे рд╢ैрддाрди рдмрдЪ्рдЪे рд╣ैं? рдЗрди्рд╣ें рдпрд╣ рднी рдирд╣ीं рдкрддा рдХि рдХ्рд▓ाрд╕ рдоें рдХैрд╕े рд░рд╣рдиा рдЪाрд╣िрдП। рдоुрдЭे рджेрдЦो, рдЖрдЬ рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рд╕्рдХूрд▓ рдЖрдИ рд╣ूँ, рдкрд░ рдмिрд▓्рдХुрд▓ рдирд╣ीं рд░ोрдИ। рд░ोрддे рддो рд╣ैं рдЧंрджे рдмрдЪ्рдЪे।
        рд▓рд▓्рд▓ी рдиे рдЕрдкрдиे рдирди्рд╣े рд╕े рдмрд╕्рддे рдХो рд╕ँрднाрд▓ा рдФрд░ рдХ्рд▓ाрд╕ рдХे рдЕंрджрд░ рдкрд╣ुँрдЪ рдЧрдИ। рдЙрд╕े рджेрдЦрддे рд╣ी рд╕ाрд░े рдмрдЪ्рдЪे рдЪुрдк рд╣ो рдЧрдП। рд▓рд▓्рд▓ी рд╣ैрд░ाрди рд░рд╣ рдЧрдИ। рдЙрд╕рдиे рдкूрд░ी рдХ्рд▓ाрд╕ рдкрд░ рдирдЬрд░ рдбाрд▓ी। рдУрдл्рдлोрд╣, рдЗрддрдиे рд╕ाрд░े рдмрдЪ्рдЪे? рдЗрддрдиे рд╕ाрд░े рдмрдЪ्рдЪे рдХрд╣ाँ рд░рд╣рддे рд╣ोंрдЧे? 
        рддрднी рдЖрдЧे рдХी рд╕ीрдЯ рдкрд░ рдмैрдаा рдПрдХ рд▓рдб़рдХा рдЙрдардХрд░ рд▓рд▓्рд▓ी рдХे рдкाрд╕ рдЖрдпा। рдзीрд░े рд╕े рдЙрд╕рдХा рд╣ाрде рд╣िрд▓ाрдХрд░ рддुрддрд▓ाрддे рд╣ुрдП рдмोрд▓ा, “рдоुрджрд╕े рджोрд╕्рддी рдХрд▓ोрдЧे?”
        рд▓рд▓्рд▓ी рд╣ँрд╕ рдкреЬी। рдЙрд╕рдХे рджाँрдд рджिрдЦे, рдЬैрд╕े рд╕рдлेрдж рдмрд▓्рдмों рдХी рдЭाрд▓рд░ рдЭрдо्рдо рд╕े рдЬрд▓ рдЙрдаी рд╣ो। рд▓рд▓्рд▓ी рдХे рдмाрд▓ рдПрдХрджрдо рдм्рд╡ाрдп рдХрдЯ рд╕्рдЯाрдЗрд▓ рдоें рдХрдЯे рд╣ैं рдФрд░ рдЙрд╕рдХा рдЪेрд╣рд░ा рднी рдПрдХрджрдо рдЧोрд▓-рдордЯोрд▓ рд╣ै। рдЗрд╕ीрд▓िрдП рд▓ोрдЧों рдХो рдЧрд▓рддрдлрд╣рдоी рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै рдФрд░ рд╡े рдЙрд╕े рд▓рдб़рдХी рдХी рдЬрдЧрд╣ рд▓рдб़рдХा рд╕рдордЭ рд▓ेрддे рд╣ैं।
        “рд╣ाँ, рдоैं рднी рджोрд╕्рддी рдХрд▓ूँрдЧा।” рд▓рд▓्рд▓ी рдиे рднी рдЙрд╕ी рддрд░рд╣ рддोрддрд▓ी рдмोрд▓ी рдоें рдЬрд╡ाрдм рджिрдпा। рджोрдиों рд▓ोрдЧ рдоुрд╕рдХрд░ा рдкреЬे। рдлिрд░ рджोрдиों рдиे рд╣ाрде рдоिрд▓ाрдпा। рджोрд╕्рддी рдкрдХ्рдХी। рд╕рднी рдмрдЪ्рдЪे рдПрдХрдЯрдХ рдЙрди्рд╣ें рд╣ी рджेрдЦे рдЬा рд░рд╣े рдеे। рдПрдХ рдирди्рд╣ी рджोрд╕्рддी рдХे рдвेрд░ рд╕ाрд░े рдоाрд╕ूрдо рдЧрд╡ाрд╣। 
        рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕рд╕े рдкрд╣рд▓े рдХि рджोрдиों рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рдХा рдиाрдо рдкूрдЫрддे, рдЯीрдЪрд░ рдХे рдЖрдиे рдХी рдЖрд╣рдЯ рд╕ुрдиाрдИ рдкреЬी। рджोрдиों рд▓ोрдЧ рдлрдЯाрдлрдЯ рд╕ीрдЯ рдкрд░ рдЬा рдкрд╣ुँрдЪे। рдХुрдЫ рд╣ी рдкрд▓ों рдоें рдЯीрдЪрд░ рд╡рд╣ाँ рдк्рд░рдХрдЯ рд╣ो рдЧрдИं। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд░рдЬिрд╕्рдЯрд░ рдоेрдЬ рдкрд░ рд░рдЦा рдФрд░ рд╣ाрдЬिрд░ी рд▓ेрдиे рд▓рдЧीं। рд╣ाрдЬिрд░ी рдХे рдмाрдж рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХ्рд▓ाрд╕ рдкрд░ рдПрдХ рд╕рд░рд╕рд░ी рд╕ी рдиिрдЧाрд╣ рдбाрд▓ी рдФрд░ рдП, рдмी, рд╕ी рдкрдв़ाрдиे рд▓рдЧीं। 
        “рдП рдлॉрд░ рдРрдкрд▓, рдРрдкрд▓ рдоाрдиे рд╕ेрдм।”
        рд╕ेрдм рдХा рдиाрдо рд╕ुрдирддे рд╣ी рд▓рд▓्рд▓ी рдХे рдоुँрд╣ рдоें рдкाрдиी рднрд░ рдЖрдпा। рдЙрд╕рдХा рдоुँрд╣ рдЧोрд▓рдЧрдк्рдкे рдХी рддрд░рд╣ рдлूрд▓ рдЧрдпा। рдЙрд╕े рдпाрдж рдЖрдпा, рдкाрдкा рдХो рд╕ेрдм рдмрд╣ुрдд рдкрд╕ंрдж рд╣ैं। рдкाрдкा рдХрд╣рддे рд╣ैं, “рд▓ाрд▓-рд▓ाрд▓ рд╕ेрдм, рдЬैрд╕े рд▓рд▓्рд▓ी рдХे рдЧाрд▓।” 
        рдЙрд╕рдХे рдЧाрд▓ों рдХा рд░ंрдЧ рдЧुрд▓ाрдмी рд╣ोрдиे рд▓рдЧा। рдЬैрд╕े рддाрдЬा рдЦिрд▓ा рдХोрдИ рдмреЬा рд╕ा рдЧुрд▓ाрдм। рдФрд░ рдлिрд░ рдПрдХ рдкрд▓ рдХे рд▓िрдП рдЙрд╕рдиे рдЕрдкрдиी рдкрд▓рдХें рднींрдЪ рд▓ीं। рдЖрдЦिрд░ рдЙрд╕े рд╢рд░्рдо рдЬो рдЖ рд░рд╣ी рдеी। 
        “рдмी рдлॉрд░ рдмेрдмी।” рдЯीрдЪрд░ рдХी рдкреЭाрдИ рдЬाрд░ी рдеी, “рдмेрдмी рдоाрдиे...।” 
        рд▓рд▓्рд▓ी рдиे рдЖрдЧे рд╕ुрдиा рд╣ी рдирд╣ीं। рд╡рд╣ рддो рд╕्рдХूрд▓ рдХे рдмाрд╣рд░ рдЬा рдкрд╣ुँрдЪी рдеी। рд╕рдЪрдоुрдЪ рдоें рдирд╣ीं, рдЦрдпाрд▓ों рдоें। рдЬैрд╕े рд╣ी рдЙрд╕рдиे ‘рдмेрдмी’ рд╢рдм्рдж рд╕ुрдиा, рдЙрд╕े ‘рдмेрдмी рдЕрдк्рдкी’ (рджीрджी) рдХा рдз्рдпाрди рд╣ो рдЖрдпा। рдмेрдмी рдЕрдк्рдкी рдЙрд╕рдХे рдкреЬोрд╕ рдоें рд░рд╣рддी рд╣ैं। рдЙрдирдХी рдФрд░ рд▓рд▓्рд▓ी рдХी рдкрдХ्рдХी рджोрд╕्рддी рд╣ै। рд╕ाрд░ा рджिрди рд╡рд╣ рдЙрди्рд╣ीं рдХे рд╕ाрде рд░рд╣рддी рд╣ै। рд╕ुрдмрд╣ рддो рдЕрдк्рдкी рд╕्рдХूрд▓ рдЪрд▓ी рдЬाрддी рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рджोрдкрд╣рд░ рд╕े рд▓ेрдХрд░ рд░ाрдд рддрдХ рд▓рд▓्рд▓ी рдХा рд╕ाрд░ा рд╕рдордп рдмेрдмी рдЕрдк्рдкी рдХे рд╕ाрде рд╣ी рдмीрддрддा рд╣ै। рдЦाрдиा-рдкीрдиा, рдкрдв़рдиा-рд▓िрдЦрдиा, рдЯीрд╡ी рджेрдЦрдиा, рд╕рдм рдХुрдЫ рдПрдХ рд╕ाрде। 
        рдХрд▓ рдЬрдм рдмेрдмी рдЕрдк्рдкी рдЕрдкрдиे рд╕्рдХूрд▓ рд╕े рд▓ौрдЯी рдеीं, рддो рд╡े рд▓рд▓्рд▓ी рдХे рд▓िрдП рд▓ाрд▓ीрдкॉрдк рд▓ाрдИ рдеीं। рд▓рд▓्рд▓ी рдХो рд╡рд╣ рдмрд╣ुрдд рдЕрдЪ्рдЫा рд▓рдЧा рдеा। рд▓рд▓्рд▓ी рдиे рд▓ाрд▓ीрдкॉрдк рдХो рдПрдХ рдмाрд░ рдЪूрд╕рдиे рдХे рдмाрдж рдХрд╣ा рдеा, “рдЕрдк्рдкी, рдХिрддрдиा рдЕрдЪ्рдЫा рд╣ै рдпрд╣। рдЖрдк рднी рдЪूрд╕рдХрд░ рджेрдЦो рди।” 
        рдЕрдк्рдкी рдЙрд╕ рд╕рдордп рдЖрдЯा рдЧूँрде рд░рд╣ी рдеीं। рдкрд░ рд▓рд▓्рд▓ी рдиे рдЗрддрдиे рдк्рдпाрд░ рд╕े рдХрд╣ा рдеा, рдлिрд░ рднрд▓ा рд╡े рдХैрд╕े рдЯाрд▓ рдЬाрддीं? рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиा рдХाрдо рд░ोрдХрдХрд░ рдПрдХ рдмाрд░ рд▓ाрд▓ीрдкॉрдк рдЪूрд╕ा рдФрд░ рдлिрд░ рдмोрд▓ीं, “рд╕рдЪ्рдЪी, рдмрд╣ुрдд рдоीрдаा рд╣ै। рдПрдХрджрдо рддुрдо्рд╣ाрд░े рдЧाрд▓ों рдХी рддрд░рд╣।” 
        “рдЫि, рдЧाрд▓ рднी рдХрд╣ीं рдоीрдаे рд╣ोрддे рд╣ैं?” рд▓рд▓्рд▓ी рдорди рд╣ी рдорди рдмрдб़рдмреЬाрдИ, “рдкрд░ рдЬрдм рдЕрдк्рдкी рдХрд╣ рд░рд╣ी рд╣ैं, рддो...” рдФрд░ рдлिрд░ рд╡рд╣ рдоुрд╕рдХрд░ा рдкреЬी рдеी। рд▓рдЧा рдеा рдЬैрд╕े рдмрд╣ुрдд рд╕ाрд░े рдлूрд▓ рдПрдХ рд╕ाрде рдЭрд░ рдкреЬे рд╣ों। 
        рд▓рд▓्рд▓ी рдХे рд▓िрдП рдмेрдмी рдЕрдк्рдкी рд╣ी рд╕рдм рдХुрдЫ рд╣ैं। рд╡े рдЬैрд╕ा рдХрд╣рддी рд╣ैं, рд▓рд▓्рд▓ी рд╡ैрд╕ा рд╣ी рдХрд░рддी рд╣ै। рдЕрдЧрд░ рд╡े рдХрд╣ें, рд▓рд▓्рд▓ी рдмेрдЯा, рдкреЭाрдИ рдХрд░ рд▓ो, рддो рд▓рд▓्рд▓ी рдкреЭрдиे рдмैрда рдЬाрдПрдЧी। рдЕрдЧрд░ рд╡े рдХрд╣ें, рд▓рд▓्рд▓ी рдмेрдЯा, рдЯीрд╡ी рдмंрдж рдХрд░ рджो, рддो рд▓рд▓्рд▓ी рдЯीрд╡ी рдмंрдж рдХрд░ рджेрдЧी। рдлिрд░ рдЪाрд╣े рдЯीрд╡ी рдкрд░ рдХिрддрдиी рдЕрдЪ्рдЫी рдХाрд░्рдЯूрди рдлिрд▓्рдо рдХ्рдпों рди рдЖ рд░рд╣ी рд╣ो। 
        рд▓рд▓्рд▓ी рдмेрдмी рдЕрдк्рдкी рдХा рдЬिрддрдиा рдХрд╣рдиा рдоाрдирддी рд╣ै, рдЙрддрдиा рддो рдЕрдкрдиे рдЕрдо्рдоी-рдкाрдкा рдХा рднी рдирд╣ीं рдоाрдирддी। рд▓рд▓्рд▓ी рддो рд╕्рдХूрд▓ рдЖрдиे рдХे рд▓िрдП рддैрдпाрд░ рд╣ी рдирд╣ीं рдеी। рд▓ेрдХिрди рдЬрдм рдЕрдк्рдкी рдиे рд╕рдордЭाрдпा, рддो рд╡рд╣ рдоाрди рдЧрдИ। рдЕрдк्рдкी рдиे рд╣ी рдб्рд░ेрд╕ рдкрд╣рдиाрдХрд░ рд▓рд▓्рд▓ी рдХो рддैрдпाрд░ рдХिрдпा рдФрд░ рдлिрд░ рдЙрд╕рдХे рдЖрдЧ्рд░рд╣ рдкрд░ рд╡े рдЙрд╕े рд╕्рдХूрд▓ рддрдХ рдЫोреЬрдиे рднी рдЖрдИं। 
        рдЕрдЪाрдирдХ рд▓рд▓्рд▓ी рдЬैрд╕े рд╕рдкрдиों рдХी рджुрдиिрдпा рд╕े рд▓ौрдЯी рд╣ो। рдЙрд╕рдиे рджेрдЦा, рдЯीрдЪрд░ рдЬी рдЙрд╕рдХे рд╕ाрдордиे рдЦреЬी рд╣ैं। рд╡े рдкूрдЫ рд░рд╣ी рдеीं, “рдЖрдк рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рд╕्рдХूрд▓ рдЖрдИ рд╣ैं?” 
        рд▓рд▓्рд▓ी рдиे ‘рд╣ाँ’ рдХी рдоुрдж्рд░ा рдоें рд╕िрд░ рд╣िрд▓ा рджिрдпा। 
        “рдХ्рдпा рдиाрдо рд╣ै рдЖрдкрдХा?” 
        “рд▓рд▓्рд▓ी।” рд╡рд╣ рдоुрд╕рдХрд░ाрдИ। 
        “рдпे рддो рдШрд░ рдХा рдиाрдо рд╣ै। рд╕्рдХूрд▓ рдХा рдиाрдо рдмрддाрдЗрдП।” 
        “рд╕्рдХूрд▓ рдХा рдиाрдо?” рд▓рд▓्рд▓ी рд╕ोрдЪ рдоें рдкрдб़ рдЧрдИ। рдЕрдЧрд▓े рд╣ी рдХ्рд╖рдг рдЙрд╕े рд╕्рдХूрд▓ рдХा рдиाрдо рдпाрдж рдЖ рдЧрдпा। рд╡рд╣ рдмोрд▓ी, “рдмाрд▓ рд╡िрдХाрд╕ рдоांрдЯेрд╕рд░ी рд╕्рдХूрд▓।” 
        рд╕рднी рдмрдЪ्рдЪे рд╣ँрд╕ рдкрдб़े। рдЯीрдЪрд░ рднी рд╣ँрд╕े рдмिрдиा рди рд░рд╣ рд╕рдХीं। рд╡े рдмोрд▓ीं, “рдпрд╣ рддो рдЖрдкрдиे рд╕рд╣ी рдмрддाрдпा। рдкрд░ рдоेрд░ा рдорддрд▓рдм рд╣ै рдХि рдЬैрд╕े рдЖрдкрдиे рдиाрдо...” рд╕рд╣ी рд╢рдм्рдж рди рдоिрд▓ рдкाрдиे рдХे рдХाрд░рдг рдЯीрдЪрд░ рдиे рдЕрдкрдиी рдмाрдд рдмीрдЪ рдоें рд╣ी рдХाрдЯ рджी। рдПрдХ рдкрд▓ рд░ुрдХрдХрд░ рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдирдП рд╕िрд░े рд╕े рдЕрдкрдиी рдмाрдд рдЙрдаाрдИ, “рдоेрд░ा рдорддрд▓рдм рд╣ै рдХि рдЬैрд╕े рдШрд░ рдоें рд▓ोрдЧ рдЖрдкрдХो рд▓рд▓्рд▓ी рдХрд╣рддे рд╣ैं, рд╡ैрд╕े рд╕्рдХूрд▓ рдоें рдХ्рдпा рдХрд╣ेंрдЧे?” 
        рд▓рд▓्рд▓ी рдХो рдЯीрдЪрд░ рдХी рд╕рдордЭ рдкрд░ рджрдпा рдЖ рдЧрдИ। рдЗрддрдиी рд╕ी рдмाрдд рдЗрдирдХी рд╕рдордЭ рдоें рдирд╣ीं рдЖ рд░рд╣ी। рдЕрд░े, рдЬрдм рдШрд░ рдоें рд▓рд▓्рд▓ी рдХрд╣рддे рд╣ैं, рддो рдХ्рдпा рд╕्рдХूрд▓ рдоें рд▓рд▓्рд▓ी рдирд╣ीं рдХрд╣ рд╕рдХрддे? рдмेрдмी рдЕрдк्рдкी рдЬрдм рдПрдХ рдмाрд░ рдЙрд╕े рдЕрдкрдиे рд╕्рдХूрд▓ рд▓े рдЧрдИ рдеीं, рддो рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╡рд╣ाँ рдкрд░ рднी рдЙрд╕े рд▓рд▓्рд▓ी рд╣ी рдХрд╣ा рдеा। рдЙрд╕рдиे рд╕्рдХूрд▓ рдХे рдиाрдо рдХे рд▓िрдП рднी рд╡рд╣ी рдиाрдо рджोрд╣рд░ा рджिрдпा, “рд▓рд▓्рд▓ी।” 
        рдЯीрдЪрд░ рдХा рдорди рдЦीрдЬ рдЙрдаा। рд▓рд▓्рд▓ी рдХो рдФрд░ рдЬ्рдпाрджा рд╕рдордЭाрдХрд░ рдкूрдЫрдиा рдЙрдирдХे рдмрд╕ рдХे рдмाрд╣рд░ рдеा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд▓рд▓्рд▓ी рдХा рдмैрдЧ рдЦोрд▓ा рдФрд░ рдЙрд╕рдоें рд╕े рдПрдХ рдХॉрдкी рдиिрдХाрд▓ рд▓ी। рдЙрд╕ рдкрд░ рдиाрдо рд▓िрдЦा рдеा, рддрдмрд╕्рд╕ुрдо рдмाрдиो। 
        “рдпрд╣ рджेрдЦो, рдЗрд╕рдоें рд▓िрдЦा рд╣ै рддрдмрд╕्рд╕ुрдо рдмाрдиो। рдпрд╣ी рдЖрдкрдХा рд╕्рдХूрд▓ рдХा рдиाрдо рд╣ै।” рдЯीрдЪрд░ рдиे рдХॉрдкी рдкрд░ рд▓िрдЦा рдиाрдо рджिрдЦाрддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा। 
        “рд▓ेрдХिрди рдЯीрдЪрд░ рдЬी, рдпे рддो рдХॉрдкी-рдХिрддाрдм рд╡ाрд▓ा рдиाрдо рд╣ै।” рд▓рд▓्рд▓ी рдиे рдоाрд╕ूрдоिрдпрдд рд╕े рдЕрдкрдиा рдкрдХ्рд╖ рд░рдЦा, “рдЖрдкрдиे рддो рдоेрд░ा рдиाрдо рдкूрдЫा рдеा। рдЕрдЧрд░ рдЖрдк рдХॉрдкी-рдХिрддाрдм рд╡ाрд▓ा рдиाрдо рдкूрдЫрддीं, рддो рдоैं рдлौрд░рди рдмрддा рджेрддी।”
        рд▓рд▓्рд▓ी рдХे рдЗрд╕ рднोрд▓ेрдкрди рдкрд░ рдЯीрдЪрд░ рдоुрд╕рдХрд░ाрдХрд░ рд░рд╣ рдЧрдИं। рдЙрдирдХा рдорди рд╣ुрдЖ рдХि рд╡े рдЙрд╕े рдЧोрдж рдоें рдЙрдаाрдХрд░ рдвेрд░ рд╕ाрд░ा рдк्рдпाрд░ рдХрд░ें। рд▓ेрдХिрди рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиी рднाрд╡рдиाрдУं рдХो рджрдмा рджिрдпा рдФрд░ рдоुрд╕рдХрд░ाрдХрд░ рдмोрд▓ीं, “рдЕрдЪ्рдЫा, рдЕрдм рдоैं рдХॉрдкी-рдХिрддाрдм рд╡ाрд▓ा рдиाрдо рд╣ी рдкूрдЫूँрдЧी।...рдЪрд▓ो, рдЕрдм рдкреЭाрдИ рдХрд░ो। рдмी рдлॉрд░ рдмेрдмी, рдмेрдмी рдоाрдиे рдмрдЪ्рдЪा।” 
        рдЯीрдЪрд░ рдХी рдмाрдд рд╕ुрдирдХрд░ рд▓рд▓्рд▓ी рдХा рдорди рдЕрдЪрдХрдЪा рдЧрдпा। рдмेрдмी рддो рдЙрд╕рдХी рдЕрдк्рдкी рдХा рдиाрдо рд╣ै। рдлिрд░ рдмेрдмी рдоाрдиे рдмрдЪ्рдЪा рдХैрд╕े рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै? рдмेрдмी рдоाрдиे рдЕрдк्рдкी рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП। 
        рдЯीрдЪрд░ рдмाрд░-рдмाрд░ рдмрдЪ्рдЪों рдХो рд╡рд╣ी рд▓ाрдЗрди рд░рдЯрд╡ाрдиे рд▓рдЧीं, “рдмी рдлॉрд░...” 
        “рд▓рдЧрддा рд╣ै, рдЯीрдЪрд░ рдХो рдоाрд▓ूрдо рдирд╣ीं рдХि рдмेрдмी рдоाрдиे рдЕрдк्рдкी рд╣ोрддा рд╣ै। рддрднी рддो рд╡े рдкреЭा рд░рд╣ी рд╣ैं, рдмेрдмी рдоाрдиे рдмрдЪ्рдЪा।” рд▓рд▓्рд▓ी рдорди рд╣ी рдорди рдмुрджрдмुрджाрдИ। рдПрдХ рдмाрд░ рдЙрд╕рдиे рд╕ोрдЪा рдХि рдЯीрдЪрд░ рдХो рдмрддा рджे рдХि рдмेрдмी рдоाрдиे рдЕрдк्рдкी। рд▓ेрдХिрди рдлिрд░ рдЕрдЧрд▓े рд╣ी рдкрд▓ рдЙрд╕े рдЦрдпाрд▓ рдЖрдпा, ‘рдХрд╣ीं рдбाँрдЯ рджिрдпा рддो?’ рдФрд░ рд╡рд╣ рдЪुрдк рд░рд╣ рдЧрдИ। 
        рдкрд░ рд▓рд▓्рд▓ी рдХा рдорди рд╢ांрдд рди рд░рд╣ рд╕рдХा। рд╡рд╣ाँ рд╡िрдЪाрд░ों рдХी рдЙрдаा-рдкрдЯрдХ рдЪрд▓ рд░рд╣ी рдеी, рдкрддा рдирд╣ीं рдХैрд╕ी рдЯीрдЪрд░ рд╣ैं, рдЬो рдЧрд▓рдд-рд╕рд▓рдд рдкрдвा рд░рд╣ी рд╣ैं? рд╡рд╣ рддो рдХрднी рдРрд╕ा рдирд╣ीं рдкреЭेрдЧी। рд╕ाрд░े рдмрдЪ्рдЪे рдкреЭрддे рд╣ैं рддो рдкреЭрдиे рджो। рд╡рд╣ рддो рдХрд╣ेрдЧी, рдмेрдмी рдоाрдиे рдЕрдк्рдкी। рдк्рдпाрд░ी-рдк्рдпाрд░ी рдЕрдк्рдкी। рдоेрд░ी рдЕрдЪ्рдЫी рдЕрдк्рдкी। 
        рдЕрдЪाрдирдХ рдЯीрдЪрд░ рдХा рдз्рдпाрди рд▓рд▓्рд▓ी рдкрд░ рдЧрдпा। рд╡े рдмोрд▓ीं, “рдХ्рдпा рдмाрдд рд╣ै рддрдмрд╕्рд╕ुрдо? рддुрдо рдкрдв рдирд╣ीं рд░рд╣ी рд╣ो?”
        рд▓рд▓्рд▓ी рдЪौंрдХ рдкреЬी। рдЬैрд╕े рдЙрд╕рдХी рдЪोрд░ी рдкрдХрдб़ рд▓ी рдЧрдИ рд╣ो। рд╡рд╣ рдзीрд░े рд╕े рдмोрд▓ी, “рдмेрдмी рдоाрдиे рдЕрдк्рдкी।” 
        рд╕ाрд░े рдмрдЪ्рдЪे рд╣ँрд╕ рдкрдбे। рдЯीрдЪрд░ рдХे рдЪेрд╣рд░े рдкрд░ рднी рдоुрд╕рдХाрди рдХी рд░ेрдЦाрдПँ рдЦिंрдЪ рдЧрдИं। рд╡े рдмोрд▓ीं, “рдЖрдкрдХो рдХैрд╕े рдоाрд▓ूрдо рдХि рдмेрдмी рдоाрдиे рдЕрдк्рдкी рд╣ोрддा рд╣ै?” 
        “рдХ्рдпोंрдХि рдмेрдмी рдоेрд░ी рдЕрдк्рдкी рдХा рдиाрдо рд╣ै।” 
        рд▓рд▓्рд▓ी рдХा рдЬрд╡ाрдм рд╕ुрдирдХрд░ рдЯीрдЪрд░ рдЪрдХрд░ा рдЧрдИं। рдкрд░ рдЕрдЧрд▓े рд╣ी рдкрд▓ рд╡े рдмोрд▓ीं, “рдмेрдЯे, рд╡рд╣ рддो рд╕िрд░्рдл рдиाрдо рд╣ै। рдФрд░ рд╣рд░ рдиाрдо рдХा рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдорддрд▓рдм рд╣ोрддा рд╣ै। рдЬैрд╕े рдРрдкрд▓ рдоाрдиे рд╕ेрдм। рд╡ैрд╕े рд╣ी рдмेрдмी рдоाрдиे рдмрдЪ्рдЪा। рдЪрд▓ो, рдЕрдм рдкреЭो, рдмी рдлॉрд░...” 
        рдкрд░ рд▓рд▓्рд▓ी рдЗрддрдиी рдЬрд▓्рджी рд╣ाрд░ рдХैрд╕े рдоाрди рд▓ेрддी? рд╡рд╣ рдЕрдкрдиे рдорди рд╕े рдпрд╣ рдмाрдд рдХैрд╕े рдиिрдХाрд▓ рджे рдХि рдЙрд╕рдХी рдЕрдк्рдкी рдХा рдиाрдо рдмेрдмी рд╣ै? рдЙрдирдХे рдЕрдо्рдоी-рдкाрдкा рдмुрдж्рдзू рддो рд╣ैं рдирд╣ीं, рдЬो рдЙрд▓рдЯा-рд╕ीрдзा рдиाрдо рд░рдЦ рджेंрдЧे? рдЙрд╕े рд▓рдЧा рдЯीрдЪрд░ рдЙрд╕े рдЙрд▓्рд▓ू рдмрдиा рд░рд╣ी рд╣ैं। 
        рдЯीрдЪрд░ рдиे рд▓рд▓्рд▓ी рд╕े рдлिрд░ рдкूрдЫा, “рдмेрдмी рдоाрдиे?” 
        “рдЕрдк्рдкी।” рд▓рд▓्рд▓ी рдиे рдзीрд░े рд╕े рдЬрд╡ाрдм рджिрдпा। 
        “рдмेрдЯी, рдЕрдк्рдкी рдирд╣ीं, рдмрдЪ्рдЪा। рдмेрдмी рдоाрдиे рдмрдЪ्рдЪा।” 
        рдкрд░ рд▓рд▓्рд▓ी рдирд╣ीं рдоाрдиी। рдЙрд╕рдиे рдЕрдкрдиे рдорди рдоें рдЧाँрда рдмाँрдз рд▓ी рдеी, рдмेрдмी рдоाрдиे рдЕрдк्рдкी। 
        рдЯीрдЪрд░ рдиे рдПрдХ рдмाрд░ рдмрддाрдпा, рджो рдмाрд░ рдмрддाрдпा...рдмाрд░-рдмाрд░ рдмрддाрдпा। рдФрд░ рдЬрдм рд▓рд▓्рд▓ी рдлिрд░ рднी рдирд╣ीं рдоाрдиी, рддो рдЙрди्рд╣ें рдЧुрд╕्рд╕ा рдЖ рдЧрдпा। рд╡े рдЭुँрдЭрд▓ाрдХрд░ рдмोрд▓ीं, “рдмреЬी рдмрджрддрдоीрдЬ рд▓рдб़рдХी рд╣ो рддुрдо। рдоैंрдиे рдкрдЪाрд╕ рдмाрд░ рдХрд╣ा, рдмेрдмी рдоाрдиे рдмрдЪ्рдЪा। рдкрд░ рддुрдо рдЕрдкрдиी рд╣ी рд░рдЯ рд▓рдЧाрдП рдкреЬी рд╣ो। рдЕрдм рдЬрд▓्рджी рд╕े рдмोрд▓ो, рдмेрдмी рдоाрдиे рдмрдЪ्рдЪा।” 
        рдЯीрдЪрд░ рдХे рдХреЬे рд░ुрдЦ рдХो рджेрдЦрдХрд░ рд▓рд▓्рд▓ी рдШрдмрд░ा рдЧрдИ। рд╡рд╣ рдХुрдЫ рди рдмोрд▓ी। рдпрд╣ рджेрдЦрдХрд░ рдЯीрдЪрд░ рдХा рдЧुрд╕्рд╕ा рд╕ाрддрд╡ें рдЖрд╕рдоाрди рдкрд░ рдЬा рдкрд╣ुँрдЪा। рд╡े рдмोрд▓ीं, “рдкрдв़рддी рд╣ै рдпा рд▓рдЧाрдКँ рдПрдХ рдЪाँрдЯा?” рдХрд╣рддे рд╣ुрдП рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиा рджाрд╣िрдиा рд╣ाрде рдЬोрд░ рд╕े рддाрдиा। 
        рд▓рд▓्рд▓ी рдбрд░ рдХे рдХाрд░рдг рдХाँрдк рдЙрдаी। рдЙрд╕рдиे рдЕрдкрдиी рдЖँрдЦें рдмंрдж рдХрд░ рд▓ीं। рдЙрд╕े рд▓рдЧा, рдЕрдм рдкреЬा рдЪाँрдЯा, рддрдм рдкреЬा... !
        рдкрд░ рдЯीрдЪрд░ рдиे рд▓рд▓्рд▓ी рдХो рдоाрд░ा рдирд╣ीं। рд▓рд▓्рд▓ी рдХा рд╕рд╣рдоा рд╣ुрдЖ рдЪेрд╣рд░ा рджेрдЦрдХрд░ рд╡े рдЕрдкрдиा рдЧुрд╕्рд╕ा рдкी рдЧрдИं। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдк्рдпाрд░ рд╕े рд▓рд▓्рд▓ी рдХे рдЧाрд▓ों рдХो рд╕рд╣рд▓ाрдпा। рд▓рд▓्рд▓ी рдХा рдбрд░ рдХुрдЫ рдХрдо рд╣ुрдЖ। рдЙрд╕рдиे рдзीрд░े рд╕े рдЖँрдЦें рдЦोрд▓ीं।
        “рдмोрд▓ो рдмेрдЯे, рдмेрдмी рдоाрдиे...?” рдЯीрдЪрд░ рдиे рджрд╕рд╡ीं рдмाрд░ рд▓рд▓्рд▓ी рд╕े рдкूрдЫा। 
        рд▓рд▓्рд▓ी рдиे рдкрд▓рдХें рдЭрдкрдХाрдИं, рдЯीрдЪрд░ рдХी рдУрд░ рджेрдЦा, рдзीрд░े рд╕े рдмोрд▓ी ‘рдЕрдк्рдкी’ рдФрд░ рдлिрд░ рдЬोрд░-рдЬोрд░ рд╕े рд░ोрдиे рд▓рдЧी।
        ***

        рдЬाрдХिрд░ рдЕрд▓ी рд░рдЬрдиीрд╢
        7-рдП / 55, рд╡ृंрджाрд╡рди рдпोрдЬрдиा, рд░ाрдпрдмрд░ेрд▓ी рд░ोрдб, рд▓рдЦрдирдК-226029
        рдЪрд▓рднाрд╖: 09935923334

        рдмाрд▓ рдХрд╣ाрдиी: рдмाреЭ рдоें рджाрджी

        рдЕрдиिрд▓рдХुрдоाрд░ рдЬाрдпрд╕рд╡ाрд▓

        рдЕрдиिрд▓рдХुрдоाрд░ рдЬाрдпрд╕рд╡ाрд▓


        “рдмाрдЧрдорддी рдоें рдкाрдиी рдЙрдлाрди рдоाрд░ рд░рд╣ा рд╣ै। рдХрднी рднी рдХिрдиाрд░ा рддोреЬрдХрд░ рдкाрдиी рдЧाँрд╡ рдоें рдШुрд╕ рдЖрдПрдЧा। рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдЪेрддाрд╡рдиी рдЬाрд░ी рдХी рд╣ै। рд╣рдоें рд╕ुрдмрд╣ рддрдХ рдЧाँрд╡ рдЦाрд▓ी рдХрд░рдиा рд╣ै। рд╕рдм рддैрдпाрд░ рд░рд╣рдиा।” рдмुрдзिрдпा рдЪिрд▓्рд▓ाрддे рд╣ुрдП рдЧाँрд╡ рдоें рдШूрдо рд░рд╣ा рдеा।
        рдзрдиिрдпा рд╕ोрдЪ рдоें рдкреЬ рдЧрдИ। рдЙрд╕рдХा рдШрд░ рдирджी рдХिрдиाрд░े рд╕े рдЬ्рдпाрджा рджूрд░ рдирд╣ीं рдеा। рдШрд░ рдоें рдПрдХ рдкोрддे рдЧोрдиू рдХे рд╕िрд╡ा рдЙрд╕рдХा рдФрд░ рдХोрдИ рди рдеा। рдЧोрдиू рджूрд╕рд░े рдЧाँрд╡ рдоें рд╕рдм्рдЬिрдпाँ рдмेрдЪрдиे рдЧрдпा рд╣ुрдЖ рдеा। рд╢ाрдо рддрдХ рд▓ौрдЯ рдЖрддा рдеा। рдкрд░ंрддु рдЖрдЬ рд╢ाрдо рд╕े рд░ाрдд рд╣ो рдЧрдИ рдеी, рд╡рд╣ рди рд▓ौрдЯा рдеा। рдмिрдиा рдЧोрдиू рдХे рдЧाँрд╡ рдЫोреЬрдиे рдХी рдмाрдд рд╕े рд╣ी рдзрдиिрдпा рдШрдмрд░ाрдиे рд▓рдЧी। 
        рдзрдиिрдпा рдЬाрдирддी рдеी, рдмाреЭ рдФрд░ рд╡िрдиाрд╢ рдПрдХ рд╣ी рд╕िрдХ्рдХे рдХे рджो рдкрд╣рд▓ू рд╣ैं। рдкंрдж्рд░рд╣ рд╕ाрд▓ рдкрд╣рд▓े рдХी рдмाреЭ рдХी рдпाрдж рдЖрддे рд╣ी рд╡рд╣ рдХाँрдк рдЙрдаी। рдЙрд╕ рд░ाрдд рд╡рд╣ рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХे рд╕ाрде рд╕ोрдИ рд╣ुрдИ рдеी। рдирди्рд╣ा рдЧोрдиू рдЙрд╕рдХे рд╕ाрде рд╕ोрдпा рдеा। рд░ाрдд рдХो рдЕрдЪाрдирдХ рдирджी рдХा рддрдЯрдмंрдз рдЯूрдЯ рдЧрдпा рдеा। рдкाрдиी рд╣рд░рд╣рд░ाрддे рд╣ुрдП рдЧाँрд╡ рдоें рдШुрд╕ рдЖрдпा рдеा।
        рд░ाрдд рдХे рдЕँрдзेрд░े рдоें рдХौрди рдХрд╣ाँ рдмрд╣ा, рдкрддा рдирд╣ीं рдЪрд▓ा। рдзрдиिрдпा рдиे рдЧोрдиू рдХो рдПрдХ рдкрд▓ рдХे рд▓िрдП рднी рдЦुрдж рд╕े рдЕрд▓рдЧ рдирд╣ीं рдХिрдпा। рд▓рдХреЬी рдХा рдПрдХ рдЦंрднा рдмрд╣рддे рд╣ुрдП рдЙрд╕рдХे рд╣ाрде рдЖ рдЧрдпा рдеा рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рд▓िрдП рдбूрдмрддे рдХो рддिрдирдХे рдХा рд╕рд╣ाрд░ा рдмрди рдЧрдпा рдеा। рдмाрдж рдоें рд╕рд░рдХाрд░ी рдЯीрдо рдиे рдЙрди рджोрдиों рдХो рдмрдЪा рд▓िрдпा рдеा। рдкрд░ рдмेрдЯे-рдмрд╣ू рдФрд░ рдкрддि рдХा рдХुрдЫ рдкрддा рди рдЪрд▓ा।
        “рдирд╣ीं-рдирд╣ीं, рдоैं рдЧोрдиू рдХे рдмिрдиा рдХрд╣ीं рдирд╣ीं рдЬाрдКँрдЧी। рд╡рд╣ рдоुрдЭे рдХрд╣ाँ рдвूँрдв़ेрдЧा?” рдзрдиिрдпा рдмреЬрдмреЬाрдИ।
        рдЙрд╕рдиे рдЭोंрдкреЬी рдоें рдШुрд╕рдХрд░ рджрд░рд╡ाрдЬा рдмंрдж рдХрд░ рд▓िрдпा। рдПрдХ рдкोрдЯрд▓ी рдоें рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХे рдлोрдЯो, рдХुрдЫ рдкैрд╕े рдФрд░ рдЦाрдиे рдХा рд╕ूрдЦा рд╕ाрдоाрди рдмाँрдзा рдФрд░ рдкोрддे рдХा рдЗंрддреЫाрд░ рдХрд░рдиे рд▓рдЧी।
        рд░ाрдд рдЧрд╣рд░ाрддी рдЧрдИ, рдкрд░ рдЧोрдиू рдирд╣ीं рд▓ौрдЯा। рдЕрдЪाрдирдХ рдЖрдзी рд░ाрдд рдХो рд╢ोрд░ рдордЪा, “рдЕрд░े рд╣ो-рдУ...! рдирджी рдХा рдХिрдиाрд░ा рдЯूрдЯ рдЧрдпा рд╣ै, рд╕рдм рдЯीрд▓े рдХी рддрд░рдл рднाрдЧो। рдЬाрди рдмрдЪाрдУ।”
        рдзрдиिрдпा рдиे рднी рд╣рд▓्рд▓ा-рдЧुрд▓्рд▓ा рд╕ुрдиा। рдбрд░ рд▓рдЧा, рдлिрд░ рдЙрд╕े рдЕрдирд╕ुрдиा рдХрд░, рдЖँрдЦें рдмंрдж рдХрд░ рд▓ीं। рд╣рдоेрд╢ा рдХी рддрд░рд╣ рдоुрд╕ीрдмрдд рд╕े рдмрдЪाрдиे рдХे рд▓िрдП рднрдЧрд╡ाрди рд╕े рдЧुрд╣ाрд░ рдХрд░рдиे рд▓рдЧी। рдХुрдЫ рд▓ोрдЧों рдиे рдЪрд▓рдиे рдХे рд▓िрдП рдзрдиिрдпा рдХो рдкुрдХाрд░ा рднी, рдкрд░ рд╡рд╣ рдХैрд╕े рд╕ुрдирддी? рдЙрд╕рдХा рддो рд░ोрдо-рд░ोрдо рдИрд╢्рд╡рд░ рдХो рдкुрдХाрд░рдиे рдоें рд▓рдЧा рдеा।
        рдзीрд░े-рдзीрд░े рд╢ोрд░рдЧुрд▓ рдХрдо рд╣ोрддा рдЧрдпा рдФрд░ рд╕рди्рдиाрдЯे рдоें рдкाрдиी рдХा рдХोрд▓ाрд╣рд▓ рдмреЭрдиे рд▓рдЧा। рдеोреЬी рджेрд░ рдоें рдкाрдиी рд╕ाрд░ी рдмाрдзाрдУं рдХो рддोреЬрдХрд░ рдзрдиिрдпा рдХे рдШрд░ рдоें рдШुрд╕ рдЖрдпा। рдЙрд╕े рдмрд╣ुрдд рдбрд░ рд▓рдЧा, рдкрд░ рдкोрддे рдХे рдк्рд░ेрдо рдХो рдмाреЭ рдХा рдкाрдиी рди рд╣рд░ा рдкाрдпा। 
        рдзрдиिрдпा рдЪाрд░рдкाрдИ рдкрд░ рдмैрдаी рд░ाрдо рдиाрдо рдЬрдкрддी рд░рд╣ी। рдкौ рдлрдЯрдиे рддрдХ рдмाреЭ рдХे рдкाрдиी рдиे рдкूрд░े рдЧाँрд╡ рдХो рдЕрдкрдиी рдЧिрд░рдл्рдд рдоें рд▓े рд▓िрдпा рдеा। рдердХ-рд╣ाрд░рдХрд░ рдзрдиिрдпा рдиे рдЖрдЦें рдЦोрд▓ीं। рдкूрд░ा рдШрд░ рдкाрдиी рд╕े рднрд░ рдЪुрдХा рдеा। рдХाँрдкрддे рд╣ुрдЖ рдзрдиिрдпा рдиे рдЬрдоीрди рдкрд░ рдкैрд░ рд░рдЦा। рдкाрдиी рдХो рд╣ेрд▓рддे рд╣ुрдП рд╡рд╣ рджрд░рд╡ाрдЬा рдЦोрд▓рдХрд░ рдмाрд╣рд░ рдЖрдИ। 
        рдмाрд╣рд░ рдЬो рджृрд╢्рдп рдеा, рдЙрд╕े рджेрдЦрдХрд░ рдзрдиिрдпा рд╕िрд░ рд╕े рдкैрд░ рддрдХ рдХाँрдк рдЙрдаी। рдЙрд╕े рд▓рдЧा, рдЬैрд╕े рд╡рд╣ рдмीрдЪ рд╕рдоंрджрд░ рдоें рдЦреЬी рд╣ै। рдЪाрд░ों рдУрд░ рдЕрдеाрд╣ рдкाрдиी। рддрднी рдзрдиिрдпा рдХो рд▓рдЧा, рдЬैрд╕े рдкाрдиी рдФрд░ рдмреЭ рд░рд╣ा рд╣ै। рдмрдв़рддा рд╣ी рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै। 
        “рд▓рдЧрддा рд╣ै, рдХिрдиाрд░ा рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдЯूрдЯ рдЧрдпा рд╣ै। рд╣े рднрдЧрд╡ाрди, рдоेрд░े рдЧोрдиू рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рдиा!” рдмреЬрдмреЬाрддे рд╣ुрдП рдзрдиिрдпा рдЕрдкрдиे рдЖँрдЧрди рдоें рд▓рдЧे рдкेреЬ рдХे рдкाрд╕ рдкрд╣ुँрдЪी। рдФрд░ рдХोрдИ рдЪाрд░ा рди рджेрдЦрдХрд░, рд╡рд╣ рдкेреЬ рдкрд░ рдЪреЭ рдЧрдИ। рд▓ेрдХिрди рдЕрдкрдиी рдЬाрди рд╕े рдЬ्рдпाрджा рдЙрд╕े рдЧोрдиू рдХी рдлिрдХ्рд░ рд╕рддा рд░рд╣ी рдеी।
        *
        рджेрдЦрддे-рджेрдЦрддे рдкाрдиी рдЗрддрдиा рдмреЭ рдЧрдпा рдХि рд▓рдЧ рд░рд╣ा рдеा рдзрдиिрдпा рдЕрдм рдкेреЬ рдкрд░ рдЯँрдЧी рд╣ै। рдЪाрд░ों рдУрд░ рдХोрдИ рдирд╣ीं рджिрдЦ рд░рд╣ा рдеा рдФрд░ рдкाрдиी рдмреЭрддा рд╣ी рдЬा рд░рд╣ा рдеा। ‘рдмрд╕, рдЕрдм рд░ाрдордЬी рдХे рдкाрд╕ рдЬाрдиे рдХा рд╡рдХ्рдд рдЖ рдЧрдпा!’ рд╕ोрдЪрддे рд╣ुрдП рдзрдиिрдпा рдХी рдЖँрдЦों рдоें рдЖँрд╕ू рдЖ рдЧрдП। рдорд░рдиे рд╕े рдЬ्рдпाрджा рдЙрд╕े рдЕрдм рднी рдкोрддे рдХी рдлिрдХ्рд░ рд╕рддा рд░рд╣ी рдеी।
        “рд╣े рднрдЧрд╡ाрди, рдоेрд░े рдЧोрдиू рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рдиा, рдЪाрд╣े рдоेрд░ी рдЬाрди рд▓े рд▓ो।” рд░ोрддे-рд░ोрддे рдзрдиिрдпा рдмреЬрдмреЬाрдиे рд▓рдЧी। 
        рддрднी рдЙрд╕े рджूрд░ рдХोрд▓ाрд╣рд▓ рд╕ुрдиाрдИ рджिрдпा। рдПрдХ рдиाрд╡ рдЙрд╕ी рдХी рддрд░рдл рдЖ рд░рд╣ी рдеी। рдпрд╣ рдбूрдмрддे рдХो рддिрдирдХे рдХा рд╕рд╣ाрд░ा рдЬैрд╕ा рд╣ी рдеा। рдлिрд░ рднी рдзрдиिрдпा рдиे рдЙрд╕рд╕े рдоुँрд╣ рдлेрд░ рд▓िрдпा। рд╡рд╣ рдмреЬрдмреЬाрдИ, “рдмिрдиा рдЧोрдиू рдХे рдоैं рдХрд╣ीं рдирд╣ीं рдЬाрдКँрдЧी। рдЙрд╕рдХे рдмिрдиा рдоैं рдЬीрдиा рдирд╣ीं рдЪाрд╣рддी।”
        рдкрд░ рдиाрд╡ рдзрдиिрдпा рдХी рддрд░рдл рд╣ी рдЖрддी рдЧрдИ рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдкाрд╕ рдЖрдХрд░ рд░ुрдХ рдЧрдИ। рдзрдиिрдпा рдиे рдЙрд╕рдХी рддрд░рдл рдз्рдпाрди рдирд╣ीं рджिрдпा। 
        рддрднी рдЙрд╕े рдЬाрдиी-рдкрд╣рдЪाрдиी рдЖрд╡ाрдЬ рд╕ुрдиाрдИ рджी, “рджाрджी, рдУ рджाрджी...!”
        рдзрдиिрдпा рдиे рд╣реЬрдмреЬाрдХрд░ рдЖँрдЦे рдЦोрд▓ीं। рджेрдЦा, рдмрдЪाрд╡ рджрд▓ рдХे рд╕ाрде рдЙрд╕рдХा рдЧोрдиू рдиाрд╡ рдкрд░ рд╕рд╡ाрд░ рдеा, рдЬो рдЙрд╕े рдкुрдХाрд░ рд░рд╣ा рдеा। рдкोрддे рдХो рджेрдЦрддे рд╣ी рдзрдиिрдпा рдХा рдЪेрд╣рд░ा рдЦिрд▓ рдЙрдаा। рджो рд▓ोрдЧों рдиे рд╕рд╣ाрд░ा рджेрдХрд░ рдХिрд╕ी рддрд░рд╣ рдзрдиिрдпा рдХो рдкेреЬ рд╕े рдЙрддाрд░рдХрд░ рдиाрд╡ рдоें рдмैрдаाрдпा। рдкोрддे рдХो рдЧрд▓े рд▓рдЧाрдХрд░ рдзрдиिрдпा рд░ो рдкреЬी।
        “рджाрджी, рдФрд░ों рдХी рддрд░рд╣ рддुрдо рдЯीрд▓े рдХी рдУрд░ рдХ्рдпों рдирд╣ीं рдЧрдИं? рддुрдо्рд╣ें рдХुрдЫ рд╣ो рдЬाрддा рддो?” рдЧोрдиू рд╢िрдХाрдпрддी рд▓рд╣рдЬे рдоें рдмोрд▓ा।
        “рдоैं рдпрд╣ाँ рд╕े рдЬाрддी, рддो рддू рдоुрдЭे рдХрд╣ाँ рдвूँреЭрддा? рдПрдХ рдмाрд░ рд╕рдмрдХो рдЦो рдЪुрдХी рд╣ूँ। рдЕрдм рддुрдЭे рдирд╣ीं рдЦो рд╕рдХрддी।” рдХрд╣рддे рд╣ुрдП рдзрдиिрдпा рдлрдлрдХрдХрд░ рд░ो рдкреЬी।
        “рд╡ो рддो рдаीрдХ рд╣ै рджाрджी। рдкрд░ рддुрдо्рд╣ें рдХुрдЫ рд╣ो рдЬाрддा рддो? рд╡ो рддो рд╢ुрдХ्рд░ рд╣ै, рдЧाँрд╡ рд╡ाрд▓ों рдиे рдмрддाрдпा рдХि рддुрдо рдШрд░ рд╕े рдирд╣ीं рдиिрдХрд▓ीं। рдлिрд░ рдмрдЪाрд╡ рджрд▓ рд╕े рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдХрд░рдХे рдоैं рдЙрди्рд╣ें рдпрд╣ाँ рд▓े рдЖрдпा।” рдЧोрдиू рдмोрд▓े рдЬा рд░рд╣ा рдеा।
        “рдкрдЧрд▓े, рдоेрд░े рд╕ाрде рддेрд░े рджाрджा, рдмाрдмा, рднрдЧрд╡ाрди рдФрд░ рддू рдеा, рдоुрдЭे рдХैрд╕े рдХुрдЫ рд╣ो рд╕рдХрддा рдеा?” рдзрдиिрдпा рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рдоुрд╕рдХрд░ाрдИ।
        “рдпрд╣ाँ рджाрджा, рдмाрдмा рдФрд░ рднрдЧрд╡ाрди рдХ्рдпा рдХрд░ рд▓ेрддे, рдЕрдЧрд░ рдоैं рди рдЖрддा рддो?” рдЧोрдиू рдиे рдЙрд▓ाрд╣рдиा рджिрдпा।
        “рдЕрд░े, рдЙрд╕ी рднрдЧрд╡ाрди рдиे рд╣ी рддो рддुрдЭे рднेрдЬा рд╣ै рди।” рдзрдиिрдпा рдХे рдЪेрд╣рд░े рдкрд░ рдмрдб़ी рдЕрдиोрдЦी рдЪрдордХ рдеी।
        “рдФрд░ рдмाрдмा рддрдеा рджाрджा рдЬी рдиे рдХ्рдпा рдХिрдпा?” рдЧोрдиू рдоुрд╕рдХрд░ाрдпा।
        рдЬिрд╕ рдкेреЬ рдкрд░ рдмैрдардХрд░ рдоैं рддेрд░ी рд░ाрд╣ рддाрдХ рд░рд╣ी рдеी, рд╡ो рддेрд░े рджाрджा рдиे рд▓рдЧाрдпा рдеा, рдФрд░ рддेрд░े рдмाрдмा рдФрд░ рдоाँ рдиे рдЙрд╕рдХी рджेрдЦрднाрд▓ рдХी рдеी। рдпाрдж рд░рдЦрдиा, рдХिрд╕ी рдХो рднी рддुрдо рдк्рдпाрд░ рджोрдЧे, рддो рд╡рд╣ рдк्рдпाрд░ рддुрдо्рд╣ें рд╡рд╣ рд╕рдордп рдкрд░ рд╡ाрдкрд╕ рдЬрд░ूрд░ рд▓ौрдЯाрдПрдЧा।” рдХрд╣рддे рд╣ुрдП рдзрдиिрдпा рдХी рдЖँрдЦें рдбрдмрдбрдмा рдЙрдаीं।
        рдиाрд╡ рдЕрдм рджाрджी-рдкोрддे рдХो рд▓ेрдХрд░, рддेрдЬी рд╕े рдирджी рдХे рджूрд╕рд░े рдХिрдиाрд░े рдХी рдУрд░ рдЬा рд░рд╣ी рдеी, рдЬрд╣ाँ рдПрдХ рдКँрдЪे рдЯीрд▓े рдкрд░ рд╕рдм рдЧाँрд╡ рд╡ाрд▓ों рдиे рд╢рд░рдг рд▓ी рдеी।
        **

        рдЕрдиिрд▓ рдЬाрдпрд╕рд╡ाрд▓
        174-рдмी, рдбी.рдбी.рдП. рд▓ाрд▓ рдХ्рд╡ाрд░्рдЯрд░्рд╕, рд╡ेрд╕्рдЯ рдкंрдЬाрдмी рдмाрдЧ, рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी-110026
        рдЪрд▓рднाрд╖: 09810556533, 07982014609

        рдмाрд▓ рдХрд╣ाрдиी: рдмूреЭी рдХाрдХी рдХी рдЧाрдп

        рдк्рд░ोрдл़ेрд╕рд░ (рдбॉ0) рдоोрд╣рдо्‍рдордж рд╕ाрдЬिрдж реЩाрди
        рдмूреЭी рдХाрдХी рдЧाँрд╡ рдоें рд╕рдмрд╕े рдмुрдЬ़ुрд░्рдЧ рдеीं। рдЕрд╕्рд╕ी-рдкрдЪाрд╕ी рдХी рдЙрдо्рд░ рд░рд╣ी рд╣ोрдЧी рдЙрдирдХी, рдкрд░ рдХोрдИ рдкूрдЫрддा рддो рд╣ँрд╕рдХрд░ рдХрд╣рддीं, “рдЕрднी рдоेрд░ी рдЙрдо्рд░ рд╣ी рдХ्рдпा рд╣ुрдИ рд╣ै। рддेрд░े рдХाрдХा рдХ्рдпा рдЧुрдЬрд░ рдЧрдП, рдоैं рдмूреЭी рджिрдЦрдиे рд▓рдЧी।” рдлिрд░ рдЦीрдЬрдХрд░ рдХрд╣рддीं, “рд╡рд░्рдиा рддेрд░े рдЬैрд╕े рдЬрд╡ाрдиों рдХो рддो рдоैं рдРрд╕े рдкрдЫाреЬ рджूँ...рд╣ाँ!”
        рдХाрдХी рдХे рдмाрд▓ рд╕рди рдЬैрд╕े рд╕рдлेрдж рдеे। рдоाрдеे рдкрд░ рдЕрдиुрднрд╡ рдХी рд╕рд▓рд╡рдЯें। рдоेрд╣рдирдд рдХी рджाрд╕्рддाрди рдХрд╣рддे рдЭुрд░्рд░ीрджाрд░ рд╣ाрде। рдкैрд░ों рдХी рдЦреЬाрдКँ рднी рдЙрди рдкрд░ рдЦूрдм рдлрдмрддी рдеी। 
        рдХाрдХी рдХी рдЭोंрдкреЬी рдХे рд╕ाрдордиे рдПрдХ рдк्рдпाрд░ा-рд╕ा рдЖँрдЧрди рдеा। рд╕ाрдл-рд╕ुрдерд░ा, рдЪрдордЪрдоाрддा...рдФрд░ рдЖँрдЧрди рдХे рдЙрд╕ рдЫोрд░ рдкрд░ рдмँрдзी рд░рд╣рддी рдеी рд╕ुंрджрд░-рд╕ी, рдХрдЬрд░ाрд░ी рдЖँрдЦों рд╡ाрд▓ी рдПрдХ рдЧाрдп। рдиाрдо рдеा, рд╕ुрдирд░ी। рдХाрдХी рдЙрд╕े рдЕрдкрдиे рдмрдЪ्рдЪे рдЬैрд╕ा рдк्рдпाрд░ рдХрд░рддी рдеीं।
        рд╕ुрдирд░ी рдЗрддрдиी рд╕ीрдзी рдеी рдХि рдоुрд╣рд▓्рд▓े рдХे рдмрдЪ्рдЪे рдЕрдХрд╕рд░ рдЙрд╕рдХे рдкाрд╕ рдЦेрд▓ा рдХрд░рддे। рдХрднी-рдХрднी рддो рд╡рд╣ рдЙрдирдХा рдЦिрд▓ौрдиा рдмрди рдЬाрддी। рдХोрдИ рдЙрд╕рдХे рд╕ींрдЧ рдкрдХреЬрдХрд░ рдаेрд▓рддा, рддो рдХोрдИ рдЙрд╕рдХी рдкीрда рдкрд░ рдЪреЭрдХрд░ рдЯिрдХ्-рдЯिрдХ् рдШोреЬे рдХा рдЦेрд▓ рдХрд░рддा। рдХोрдИ рдЙрд╕рдХी рдкूँрдЫ рдХो рд░рд╕्рд╕ी рдмрдиाрдХрд░ рдЦींрдЪрддा, рддो рдХोрдИ рдЙрд╕рдХी рдЧрд░рджрди рд╕े рд▓िрдкрдЯрдХрд░ рдвेрд░ рд╕ाрд░ा рдк्рдпाрд░ рдХрд░рддा। рдкрд░ рдордЬाрд▓ рд╣ै рдХि рдХрднी рд╕ुрдирд░ी рдиे рдХिрд╕ी рдХो рдиुрдХрд╕ाрди рдкрд╣ुँрдЪाрдпा рд╣ो। рдмрд▓्рдХि рд╕ुрдирд░ी рддो рдЦुрдж рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд╕ाрде рдмрдЪ्рдЪा рдмрди рдЬाрддी рдеी। рдХрднी рдирдеुрдиे рдлुрд▓ाрдХрд░, рдХрднी рдХाрди рдЙрдаाрдХрд░ рдФрд░ рдХрднी рдкूँрдЫ рдХो рд╣рд╡ा рдоें рд▓рд╣рд░ाрдХрд░ рд╡ो рдХрд░рддрдм рдХрд░рддी рдХि рд╕рднी рджेрдЦрддे рд░рд╣ рдЬाрддे। 
        рдХाрдХी рд╕ुрдирд░ी рдХी рдЪंрдЪрд▓рддा рджेрдЦрдХрд░ рдЦिрд▓рдЦिрд▓ाрдХрд░ рд╣ँрд╕ рдЙрдарддीं, “рд╣ी-рд╣ी, рд╣ी-рд╣ी...! рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд╕ाрде рддो рд╕ुрдирд░ी рднी рдмрдЪ्рдЪा рдмрди рдЬाрддी рд╣ै। рдХिрддрдиी рдк्рдпाрд░ी рд╣ै рд╣рдоाрд░ी рд╕ुрдирд░ी!”
        рдХाрдХी рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдмрд╣ुрдд рдк्рдпाрд░ рдХрд░рддी рдеीं। рдмрдЪ्рдЪे рдЙрдирдХे рдкाрд╕ рдЖрддे-рдЬाрддे рд░рд╣рддे рдеे। рд╡рд╣ рдЙрди्рд╣ें рдХрднी рджрд╣ी-рднाрдд рдЦिрд▓ाрддीं рддो рдХрднी рдХोрдИ рдкрдХрд╡ाрди। рдЖँрдЧрди рдоें рд▓рдЧे рдкेреЬ рдХे рдоीрдаे рдЕрдорд░ूрдж рддो рдЙрдирдХे рд╣ोрддे рд╣ी рдеे।
        рдЗрд╕рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рд╢рд░ीрдлा, рдЗрдорд▓ी, рдкрдкीрддा рдФрд░ рдЦрдЯ्рдЯी-рдоीрдаी рдмेрд░िрдпाँ рднी рдХाрдХी рдиे рдЙрди्рд╣ीं рдХे рд▓िрдП рд▓рдЧा рд░рдЦी рдеीं। 
        *

        рдмрдЪ्рдЪे рднी рдХाрдХी рд╕े рдХрдо рдк्рд░ेрдо рдирд╣ीं рдХрд░рддे рдеे। рдХोрдИ рдЙрдирдХा рдкैрд░ рджрдмाрддा, рддो рдХोрдИ рдЙрди्рд╣ें рдкाрдиी рд▓ाрдХрд░ рджेрддा। рдФрд░ рдХाрдХी рдЕрдкрдиे рдЖрд░्рд╢ीрд╡ाрдж рдХा рдкिрдЯाрд░ा рдЦोрд▓ рджेрддीं, “рдЬीрддे рд░рд╣ो рдоेрд░े рдмрдЪ्рдЪो! рдИрд╢्рд╡рд░ рддुрдо्рд╣ें рд╕рдж्рдмुрдж्рдзि рджे, рд╕рд╣ी рд░ाрд╣ рдкрд░ рдЪрд▓ाрдП...рддुрдо рд╣рдоेрд╢ा рдЖрдЧे рдмрдв़рддे рд░рд╣ो...!”
        рдЗрдзрд░ рдХुрдЫ рджिрдиों рд╕े рдХाрдХी рдХी рддрдмीрдпрдд рдХुрдЫ рдаीрдХ рдирд╣ीं рдеी। рд╡े рд╕ुрдмрд╣ рджेрд░ рд╕े рдЙрдардиे рд▓рдЧी рдеीं। рдЙрд╕ рд░ोрдЬ рдЙрди्рд╣ें рдЙрдаा рди рджेрдЦрдХрд░, рдЙрдирдХे рд╢ुрднрдЪिंрддрдХ рдмрдЪ्рдЪे рджौреЬे рдЪрд▓े рдЖрдП। 
        “рдХाрдХी...рдУ рдХाрдХी...!” рд╕рднी рдиे рдЭोंрдкреЬी рдоें рдЕंрджрд░ рдЭाँрдХрддे рд╣ुрдП рдкुрдХाрд░ा।
        рдХाрдХी рдиे рдЪाрд░рдкाрдИ рдкрд░ рдХрд░рд╡рдЯ рдмрджрд▓рддे рд╣ुрдП рдмрдЪ्рдЪों рдХी рдУрд░ рдПрдХ рдирдЬрд░ рджेрдЦा, рдлिрд░ рдХрд░ाрд╣рддे рд╣ुрдП рдЙрдаीं рдФрд░ рджрд░рд╡ाрдЬा рдЦोрд▓ рджिрдпा। 
        “рдХ्рдпा рд╣ुрдЖ рдХाрдХी? рдЖрдЬ рдЖрдкрдХी рддрдмीрдпрдд рдХुрдЫ рдаीрдХ рдирд╣ीं рд▓рдЧ рд░рд╣ी।” рдмрдЪ्рдЪों рдиे рдкूрдЫा। 
        “рдЦुрдХ...рдЦुрдХ...рдЦुрдХ...! рдХुрдЫ рдирд╣ीं рдмрдЪ्рдЪो। рдЖрдЬ рд╕ाрд░े рд╢рд░ीрд░ рдоें рджрд░्рдж рд╣ै। рдЦाँрд╕ी рд╣ो рдЧрдИ рд╣ै।” рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЦाँрд╕рддे рд╣ुрдП рдмрддाрдпा।
        “рдЖрдкрдХो рддो рддेрдЬ рдмुрдЦाрд░ рд╣ै! рд▓ाрдЗрдП рдЖрдкрдХी рджрд╡ा рд▓ा рджूँ।” рдПрдХ рдмрдЪ्рдЪे рдиे рдХрд╣ा। 
        “рдЕрд░े, рдирд╣ीं-рдирд╣ीं! рдЕрднी рдХाреЭा рдмрдиाрдХрд░ рдкीрддी рд╣ूँ। рд╕ाрд░ा рдмुрдЦाрд░-рдЬ़ुрдХाрдо рджूрд░ рднाрдЧ рдЬाрдПрдЧा। рдоैं рднрд▓ा рдпे рдЕंрдЧ्рд░ेреЫी рджрд╡ा рдХрд╣ाँ рдЦाрдКँрдЧी?” рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдк्рдпाрд░ рд╕े рдЙрд╕рдХे рд╕िрд░ рдкрд░ рд╣ाрде рдлेрд░рддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा।
        рдлिрд░ рдХाрдХी рдиे рдЬाрдиे рдХौрди рд╕ी рдЬреЬी-рдмूрдЯिрдпों рдХा рдХाреЭा рдмрдиाрдХрд░ рдкिрдпा рдФрд░ рдЖрд░ाрдо рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд▓ेрдЯ рдЧрдИं। рдеोреЬा рдЖрд░ाрдо рдХрд░рдиे рдХे рдмाрдж рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा, “рдмрдЪ्рдЪो, рдХ्рдпा рддुрдо рд╕рднी рдоेрд░ा рдПрдХ рдХाрдо рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ो?”
        “рд╣ाँ рдХाрдХी, рдХौрди рд╕ा рдХाрдо рд╣ै?” рдмрдЪ्рдЪे рдПрдХ рд╕ाрде рдмोрд▓ рдЙрдаे। 
        “рдЖрдЬ рдоेрд░ी рд╕ुрдирд░ी рдХो рдЪрд░ा рд▓ाрдУ! рдоैं рддो рдЗрд╕े рд▓ेрдХрд░ рдЬा рдирд╣ीं рд╕рдХूँрдЧी। рдоुрдЭे рдХрдордЬोрд░ी рдорд╣рд╕ूрд╕ рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ै। рд╡ैрд╕े рднी рджेрд░ рд╣ो рдЧрдИ рд╣ै। рдоेрд░ी рд╕ुрдирд░ी рднूрдЦी рд╣ोрдЧी।” рдХрд╣рддे рд╣ुрдП рдХाрдХी рдиे рд╕ुрдирд░ी рдХी рдУрд░ рдЭाँрдХा। 
        рд╕ुрдирд░ी рдиे рднी рдЙрдирдХी рдЖँрдЦों рдоें рдЖँрдЦें рдбाрд▓рдХрд░ рдоाрдиो рдпрд╣ी рдХрд╣ा, ‘рдЖрдк рдЖрд░ाрдо рдХрд░ें рдХाрдХी। рдЖрдк рдХे рдмीрдоाрд░ рд░рд╣рддे рдоैं рдХ्рдпा рдХुрдЫ рдЦा рд╕рдХрддी рд╣ूँ рднрд▓ा...?’
        рдХाрдХी рдХी рдмाрдд рдкрд░ рдмрдЪ्рдЪे рдмрд╣ुрдд рдЦुрд╢ рд╣ो рдЧрдП, рдХ्рдпोंрдХि рдЖрдЬ рд╕ुрдирд░ी рдЬो рдЙрдирдХे рд╕ाрде рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ी рдеी। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕ुрдирд░ी рдХो рдЦोрд▓ा рдФрд░ рдЪрд░ाрдЧाрд╣ рдХी рдУрд░ рдЪрд▓ рдкреЬे। 
        рдеोреЬी рд╣ी рджेрд░ рдмाрдж рд╕рднी рд╣рд░ी-рднрд░ी рдЪрд░ाрдЧाрд╣ рдкрд░ рдеे। 
        рдЖрдЬ рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд╕ाрде рд╕ुрдирд░ी рдмрд╣ुрдд рдЦुрд╢ рдеी। рд╡рд╣ рдШाрд╕ рдЪрд░рддी рдФрд░ рдмрдЪ्рдЪों рдХे рдкीрдЫे рджुрдо рдЙрдаाрдХрд░ рдЦूрдм рдЬोрд░ рд╕े рднाрдЧрддी। рд╕рднी рддाрд▓ी рдмрдЬाрддे, рддो рд╕ुрдирд░ी рдХा рдФрд░ рдЙрдд्рд╕ाрд╣ рдмреЭрддा। рдкрд░ рдХрднी-рдХрднी рд╕ुрдирд░ी рдЙрджाрд╕ рднी рд╣ो рдЬाрддी। рд╢ाрдпрдж рдЙрд╕े рдХाрдХी рдХा рдЪेрд╣рд░ा рдпाрдж рдЖ рд░рд╣ा рдеा। рд▓ेрдХिрди рдмрдЪ्рдЪों рдиे рднी рдаाрди рд▓िрдпा рдеा рдХि рдЖрдЬ рд╡े рд╕ुрдирд░ी рдХो рдЙрджाрд╕ рдирд╣ीं рд╣ोрдиे рджेंрдЧे। рд╡े рдЙрд╕рд╕े рдЦेрд▓рддे рд░рд╣े।
        рджोрдкрд╣рд░ рд╣ो рдЖрдИ рдеी। рдмрдЪ्рдЪों рдХो рднूрдЦ рднी рдорд╣рд╕ूрд╕ рд╣ो рд░рд╣ी рдеी। рд╕ुрдирд░ी рдкेреЬ рдХी рдШрдиी рдЫाँрд╡ рдоें рдмैрдардХрд░ рдЬुрдЧाрд▓ी рдХрд░ рд░рд╣ी рдеी। 
        рд╕ुрдирд░ी рдХो рдЖрд░ाрдо рд╕े рдмैрдаा рджेрдЦрдХрд░ рд╕рднी рдЗрдзрд░-рдЙрдзрд░ рд╣ो рд▓िрдП। рдХोрдИ рдЧूрд▓рд░ рдХे рдкेреЬ рдкрд░ рдЪреЭрдХрд░ рдЧूрд▓рд░ों рдХा рдЖрдиंрдж рд▓ेрдиे рд▓рдЧा, рддो рдХोрдИ рдкрдХी рдЭрд░рдмेрд░िрдпाँ рдпा рдлिрд░ рдЦрдЬूрд░। 
        рдеोреЬी рджेрд░ рдмाрдж рд╕рднी рд╡ाрдкрд╕ рдЬाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЗрдХрдЯ्рдаे рд╣ोрдиे рд▓рдЧे। рдкрд░ рдЬрдм рд╕ुрдирд░ी рдХी рдЬрдЧрд╣ рдкрд░ рдкрд╣ुँрдЪे рддो рд╡рд╣ाँ рдХा рджृрд╢्рдп рджेрдЦрдХрд░ рд╕рднी рдХा рджिрд▓ рдзрдХ् рд╕े рд░рд╣ рдЧрдпा। рд╕ुрдирд░ी рд╡рд╣ाँ рдирд╣ीं рдеी। 
        “рдЕрдм рдХ्рдпा рд╣ोрдЧा...?” рд╕рднी рдХे рдЪेрд╣рд░ों рдХा рд░ंрдЧ рдЙрддрд░ рдЧрдпा। 
        “рдЗрд╕рд╕े рдкрд╣рд▓े рдХि рд╕ुрдирд░ी рдХो рдХुрдЫ рд╣ो, рд╕рднी рдЙрд╕े рдЦोрдЬрдиे рдХे рд▓िрдП рдиिрдХрд▓ рдЪрд▓ो।” рдПрдХ рдиे рдХрд╣ा рддो рджूрд╕рд░ा рднी рдмोрд▓ рдЙрдаा, “рдоुрдЭे рддो рд▓рдЧ рд░рд╣ा рд╣ै рдХि рд╕ुрдирд░ी рдХो рдХाрдХी рдХी рдмीрдоाрд░ी рдХा реЪрдо рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै। рд╕ुрдмрд╣ рд╡рд╣ рдХिрддрдиा рдЙрджाрд╕ рдеी। рднрдЧрд╡ाрди рди рдХрд░े рдХि рдЙрд╕े рдХुрдЫ...।”
        рд╕рднी рдЙрд╕े рдЦोрдЬрдиे рдХे рд▓िрдП рдиिрдХрд▓ рдкреЬे। 
        рдШंрдЯे рднрд░ рдХे рдмाрдж рднी рдкрд░िрдгाрдо рд╢ूрди्рдп рдеा। рдХाрдлी рдЦोрдЬ-рдмीрди рдХे рдмाрдж рднी рд╕ुрдирд░ी рдирд╣ीं рдоिрд▓ी। рдХुрдЫ рдмрдЪ्рдЪे рддो рд╕िрд╕рдХрдиे рднी рд▓рдЧे, “рдХрд╣ाँ рд╣ो рд╕ुрдирд░ी...рдЖ рдЬाрдУ рди...! рдоेрд░ी рдк्рдпाрд░ी рд╕ुрдирд░ी, рдЕрдм рд╣рдо рдХिрд╕рдХे рд╕ाрде рдЦेрд▓ेंрдЧे?”
        *

        рдЕрдм рддрдХ рд╢ाрдо рдХा рдзुँрдзрд▓рдХा рдЫाрдиे рд▓рдЧा рдеा। рд╕рднी рдХे рдЪेрд╣рд░ों рдкрд░ рдоाрдпूрд╕ी рддैрд░рдиे рд▓рдЧी рдеी। рд╡े рдбрдмрдбрдмाрдИ рд╣ुрдИ рдЖँрдЦों рд╕े рд╡ाрдкрд╕ рд▓ौрдЯ рдЪрд▓े। 
        рд╕рднी рдХे рдорди рдоें рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╣ी рд╕рд╡ाрд▓ рдЧूँрдЬ рд░рд╣ा рдеा рдХि рд╡े рдХाрдХी рдХो рдХ्рдпा рдоुँрд╣ рджिрдЦाрдПँрдЧे। рдЕрдЧрд░ рдХाрдХी рдХो рд╕ुрдирд░ी рдХे рдЦो рдЬाрдиे рдХा рд╕рджрдоा рд▓рдЧ рдЧрдпा рддो? рдирд╣ीं...рдирд╣ीं...! рд╕рднी рдХे рджिрд▓ рдоें рддрд░рд╣-рддрд░рд╣ рдХे рд╡िрдЪाрд░ рдЖ рд░рд╣े рдеे। 
        рдеोреЬी рд╣ी рджेрд░ рдоें рд╕рднी рдЧाँрд╡ рдЬा рдкрд╣ुँрдЪे। 
        рджूрд░ рд╕े рд╣ी рд╕рднी рдиे рдХाрдХी рдХो рджрд░рд╡ाрдЬे рдкрд░ рдмрд░рддрди рдоाँрдЬрддे рджेрдЦा। рд╕рднी рдаिрдардХрддे рдХрджрдоों рд╕े рдХाрдХी рдХे рд╕ाрдордиे рдЬा рдкрд╣ुँрдЪे। рдХрд▓ेрдЬा рдоुँрд╣ рдХो рдЖ рд░рд╣ा рдеा। 
        рдХाрдХी рдЙрди्рд╣ें рджेрдЦрдХрд░ рд╣ँрд╕ рдкреЬीं, “рдЕрд░े рдмрдЪ्рдЪो, рддुрдо рд▓ोрдЧ рдЗрддрдиी рджेрд░ рдоें рдЖ рд░рд╣े рд╣ो? рдЖрдЦिрд░ рдоेрд░ी рд╕ुрдирд░ी рдиे рджौреЬ рдоें рддुрдо्рд╣ें рдкрдЫाреЬ рд╣ी рджिрдпा рди?” рдлिрд░ рдЕрдкрдиी рдкрдиीрд▓ी рдЖँрдЦों рдоें рдвेрд░ рд╕ाрд░ा рдк्рдпाрд░ рднрд░рддे рд╣ुрдП рдмोрд▓ीं, “рдоेрд░ी рд╕ुрдирд░ी рддो рдХाрдлी рдкрд╣рд▓े рд╣ी рднाрдЧ рдЖрдИ рдеी рдоेрд░े рдкाрд╕। рд╕рдЪрдоुрдЪ, рдоुрдЭे рдХिрддрдиा рдЪाрд╣рддी рд╣ै рд╡рд╣!”
        рдХाрдХी рдХी рдЗрд╕ рдмाрдд рдкрд░ рд╕рднी рдХी рдЬाрди рдоें рдЬाрди рдЖрдИ। рдЪрд▓ो, рдЕрдЪ्рдЫा рд╣ुрдЖ рдХि рдХाрдХी рдиे рдЗрд╕ рдкूрд░े рдХिрд╕्рд╕े рдХो рдХुрдЫ рдФрд░ рд╣ी рд╕рдордЭा рдеा। рд╡рд░्рдиा рдЖрдЬ рдХ्рдпा рд╣ोрддा! 
        рд╕рднी рдиे рдЕंрджрд░ рдЭाँрдХрдХрд░ рджेрдЦा—рд╕ुрдирд░ी рдЕрдзрд╕ोрдИ рдЖँрдЦें рд▓िрдП, рдмрд╣ुрдд рдордЬे рд╕े рдЬुрдЧाрд▓ी рдХрд░ рд░рд╣ी рдеी।
        ***

        рдоो. рд╕ाрдЬिрдж рдЦाрди
        рдРрд╕ोрд╕िрдПрдЯ рдл्рд░ोрдлेрд╕рд░, рд╣िंрджी рд╡िрднाрдЧ, рдЬी.рдПрдл. (рдкी.рдЬी.) рдХॉрд▓ेрдЬ, рд╢ाрд╣рдЬрд╣ाँрдкुрд░-242001 (рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢)
        рдЪрд▓рднाрд╖: 09450303696

        рдЕрдорд░ рдЧोрд╕्рд╡ाрдоी - рдмाрд▓ рдХрд╣ाрдиिрдпों рдоें рдЕрдж्рднुрдд рдХिрд╕्рд╕ाрдЧोрдИ

        рдЕрдорд░ рдЧोрд╕्рд╡ाрдоी
        (28 рдирд╡рдо्рдмрд░ 1945 – 26 рдЬूрди 2012)

        - рдк्рд░рдХाрд╢ рдордиु


        рдЕрдорд░ рдЧोрд╕्рд╡ाрдоी (1945-2012) рдЬिंрджрдЧी рдФрд░ рдЬिंрджाрджिрд▓ी рд╕े рднрд░рдкूрд░ рдПрдХ рд╕िрдж्рдз рдХрдеाрдХाрд░ рд╣ैं। рдХिрд╕्рд╕ाрдЧोрдИ рдХे рдЙрд╕्рддाрдж, рдЬिрдирдХी рдХрд╣ाрдиिрдпों рдХा рдЬाрджू рд╕िрд░ рдЪрдв़рдХрд░ рдмोрд▓рддा рд╣ै। рдЕрдкрдиे рд╣ाрд╕्рдп-рд╡िрдиोрдж рдФрд░ рдЪुрд╣рд▓ рднрд░े рдЕंрджाрдЬ рд╕े рдмाрдд-рдмाрдд рдоें рд░ंрдЧ рднрд░ рджेрдиे рд╡ाрд▓े рдЕрдорд░ рдЬी рдХी рдЬिंрджाрджिрд▓ рд╢рдЦ्рд╕िрдпрдд рдХी рдЧрд╣рд░ी рдЫाрдк рдЙрдирдХी рдмाрд▓ рдХрд╣ाрдиिрдпों рдоें рднी рдирдЬрд░ рдЖрддी рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рдЕрдорд░ рдЧोрд╕्рд╡ाрдоी рдпрд╣ाँ рдЕрд▓рдЧ рдирдЬрд░ рдЖрддे рд╣ैं। рд╕рдмрд╕े рдЕрд▓рдЧ। рд╣рдЬाрд░ों рдХрд╣ाрдиिрдпों рдоें рднी рдЙрдирдХी рдХрд╣ाрдиी рдЖрдк рдЫेंрдХрдХрд░ рдЕрд▓рдЧ рдиिрдХाрд▓ рд╕рдХрддे рд╣ैं, рдпрд╣ рдЕрдорд░ рдЬी рдХी рдХрд╣ाрдиी рд╣ै। рдЕрдорд░ рдЬी рдХी рд╣ी рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै! рдХрд╣ाрдиी рдкрд░ рдЕрдорд░ рдЬी рдХा рдиाрдо рд▓िрдЦा рд╣ो рдпा рди рд▓िрдЦा рд╣ो। рдЗрд╕рд╕े рдХोрдИ рдлрд░्рдХ рдирд╣ीं рдкрдб़рддा। рдХрд╣ाрдиी рдЦुрдж рдЖрдЧे рдЖрдХрд░ рдмрддा рджेрддी рд╣ै, рдЬी рд╣ाँ, рдоैं рдЕрдорд░ рдЧोрд╕्рд╡ाрдоी рдХी рд░рдЪрдиा рд╣ूँ। рдЕрдорд░ рдЧोрд╕्рд╡ाрдоी рдиे рд╣ी рдоुрдЭे рд▓िрдЦा рд╣ै!

        рдмрдб़ी рд╕े рдмрдб़ी рдмाрдд рдХो рдЕрдкрдиी рдмाрд▓ рдХрд╣ाрдиिрдпों рдоें рд╣ाрд╕्рдп-рд╡िрдиोрдж рдХी рдЪाрд╢рдиी рдоें рд▓рдкेрдЯрдХрд░ рдмрдб़े рджिрд▓рдЪрд╕्рдк рдЕंрджाрдЬ рдоें рдкेрд╢ рдХрд░рдиा рдЙрдирдХी рдРрд╕ी рдЦाрд╕िрдпрдд рд╣ै, рдЬिрд╕рдХे рдХाрд░рдг рдЙрдирдХी рдмाрд▓ рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рдЕрд▓рдЧ рдкрд╣рдЪाрди рдоें рдЖрддी рд╣ैं। рдФрд░ рдЗрд╕ी рдХे рд╕ाрде рд╡े рдЕрдкрдиी рдмाрд▓ рдХрд╣ाрдиिрдпों рдоें рдРрд╕ी рдиाрдЯрдХीрдпрддा рдкрд░ोрд╕рддे рд╣ैं рдХि рдкाрдардХ рдПрдХ рдмाрд░ рдЙрдирдХी рдХрд╣ाрдиी рд╢ुрд░ू рдХрд░ рджेрдиे рдХे рдмाрдж рдмीрдЪ рдоें рд░ुрдХ рд╣ी рдирд╣ीं рд╕рдХрддी। рдЙрдирдХी рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рдоाрдиो рдЕрдкрдиे рд╕ाрде рдмрд╣ाрдП рд▓िрдП рдЬाрддी рд╣ैं рдФрд░ рдЦрдд्рдо рдХрд░ рд▓ेрдиे рдХे рдмाрдж рднी рд╡े рдЦрдд्рдо рдирд╣ीं рд╣ोрддी। рдорди рдоें рд╣рдоेрд╢ा рдПрдХ рдЧुрджрдЧुрджी рд╕ी рдкैрджा рдХрд░рддी рд╣ैं рдФрд░ рдЬाрдиे-рдЕрдирдЬाрдиे рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫी рд╕ीрдЦ рднी рджेрддी рд╣ैं।
        рдЕрдорд░ рдЬी рдЙрди рдмрдб़े рдХрдеाрдХाрд░ों рдоें рд╕े рд╣ैं, рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рдмрдб़ों рдХे рд▓िрдП рдЬिрд╕ рдКँрдЪाрдИ рдФрд░ рд╕िрдж्рдзрддा рдХे рд╕ाрде рд▓िрдЦा, рд╡ैрд╕ी рд╣ी рдЙрд╕्рддाрджी рдЙрдирдХी рдмाрд▓ рдХрд╣ाрдиिрдпों рдоें рднी рдирдЬрд░ рдЖрддी рд╣ै। рд╡рд╣ी рд░рд╕, рд╡рд╣ी рдЖрдиंрдж, рд╡рд╣ी рднाрд╖िрдХ рд╕рдЬрдЧрддा рдФрд░ рдХрд▓ाрдд्рдордХрддा। рдЗрд╕ी рдХाрд░рдг рдЙрдирдХी рдмाрд▓ рдХрд╣ाрдиिрдпों рдХा рдПрдХ рдЕрд▓рдЧ рдЕंрджाрдЬ рд╣ै, рдЬिрдирдоें рдЗрддрдиा рдЪुрдЯीрд▓ाрдкрди, рд╣ाрд╕्рдп рдХी рдРрд╕ी рдоीрдаी рдлुрд╣ाрд░ें рдФрд░ рдЪрдЯुрд▓ рднंрдЧिрдоाрдПँ рд╣ैं рдХि рдкрдв़рддे рд╣ुрдП рдорди рдЖрдиंрджिрдд рд╣ोрддा рд╣ै рдФрд░ рдЕрдорд░ рдЬी рдХा рд╡िрдиोрджрдк्рд░िрдп рдк्рд░рд╕рди्рди рдЪेрд╣рд░ा рдЖँрдЦों рдХे рдЖрдЧे рдЖ рдЬाрддा рд╣ै।

        рдпों рддो рдЕрдорд░ рдЧोрд╕्рд╡ाрдоी рдиे рдмांрдЧ्рд▓ा рд╕ाрд╣िрдд्рдп рд╕े рд░рд╡ींрдж्рд░рдиाрде рдаाрдХुрд░, рд╡िрднूрддिрднूрд╖рдг рдмंрдж्рдпोрдкाрдз्рдпाрдп, рд╢рд░рддрдЪंрдж्рд░ рдЪрдЯрд░्рдЬी, рд╕ुрдХुрдоाрд░ рд╕ेрди рдФрд░ рд╕рдд्рдпрдЬिрдд рд░ाрдп рд╕рдоेрдд рдХрдИ рдмрдб़े рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ों рдФрд░ рджिрдЧ्рдЧрдЬों рдХी рд░рдЪрдиाрдУं рдХो рд╣िंрджी рдоें рд▓ाрдХрд░ рдмрдб़ी рд╕ेрд╡ा рдХी рд╣ै, рдкрд░ рдЙрдирдХा рд╕्рд╡рдпं рдХा рд▓ेрдЦрди рднी рдХिрд╕ी рдХрджрд░ рдХрдо рдирд╣ीं рд╣ै। рд╡े рдоँрдЬे рд╣ुрдП рдФрд░ рдЙрд╕्рддाрдж рдХрдеाрдХाрд░ рд╣ैं। рдмрдб़ों рдХे рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдоें рд╡िрдкुрд▓ рд▓ेрдЦрди рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рдЬो рдХुрдЫ рд▓िрдЦा, рд╡рд╣ी рдЦुрдж рдоें рдЗрддрдиा рджिрд▓рдЪрд╕्рдк рдФрд░ рдЬिंрджाрджिрд▓ी рд╕े рд▓рдмрд░ेрдЬ рд╣ै рдХि рдЙрдирдХे рдХाрд░рдг рдЕрдорд░ рдЬी рдХो рдХрднी рднुрд▓ाрдпा рдирд╣ीं рдЬा рд╕рдХेрдЧा। рд╡े рд╣рдоेрд╢ा рд╕्рдорд░рдгीрдп рд░рд╣ेंрдЧे рдФрд░ рдЕрдкрдиी рдмाрд▓ рдХрд╣ाрдиिрдпों рдХे рдмीрдЪ-рдмीрдЪ рдоें рд╕े рдЭाँрдХрддे рд╣ुрдП, рдЕрдкрдиी рдорд╣ीрди рдоोрд╣िрдиी рдоुрд╕рдХाрди рдХे рд╕ाрде рдмрддाрддे рд░рд╣ेंрдЧे рдХि рдЕрд╕рд▓ рдоें ‘рдордиु рдЬी, рдпрд╣ рддो рд╡рд╣ рдЦेрд▓ рд╣ै рдЬो рдоैंрдиे рдордЯिрдпाрдиी рдЬी рд╕рд░ीрдЦे рдмрдб़े рдХрдж рдХे рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ों рдХे рд╕ाрди्рдиिрдз्рдп рдоें рд░рд╣рдХрд░ рд╕ीрдЦा рд╣ै!’

        рдЦेрд▓...! рдпाрдиी рдЦेрд▓-рдЦेрд▓ рдоें рдмрдб़ी рдмाрдд рдХрд╣ рджेрдиा рдФрд░ рдеोрдб़े рд╣ी рд╢рдм्рджों рдоें рд░рдЪрдиा рдХो рдЕрд╕ाрдзाрд░рдг рдФрд░ рд╕्рдорд░рдгीрдп рдмрдиा рджेрдиा। рдмेрд╢рдХ, рдЗрд╕рдоें рдмांрдЧ्рд▓ा рдХे рдЙрди рд╕рдорд░्рде рдорд╣ाрд░рдеिрдпों рдХे рдЖрд╢ीрд░्рд╡рд╡ाрдж рдХी рдЫाрдпा рднी рд░рд╣ी рд╣ोрдЧी, рдЬिрдирдХा рдЕрдорд░ рдЬी рдиे рдмेрд╣рдж рдЬिंрджाрджिрд▓ी рд╕े рдЕрдиुрд╡ाрдж рдХрд░рдХे рдПрдХ рд╕ाрде рдмांрдЧ्рд▓ा рдФрд░ рд╣िंрджी рдХी рд╕ेрд╡ा рдХी।

        рдЕрдорд░ рдЬी рдХी рдмाрд▓ рдХрд╣ाрдиिрдпों рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдпрд╣ рд╣ै рдХि рд╡े рд░рд╕рдордп рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рд╣ैं, рдЬिрдирдоें рдХिрд╕्рд╕ाрдЧोрдИ рдХा рднрд░рдкूрд░ рд░рд╕ рд╣ै। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╡िрд╡िрдз рд░ंрдЧों, рдЪрд░िрдд्рд░ों рдФрд░ рднाрд╡ों рдХी рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рд▓िрдЦी рд╣ैं। рдПрдХ рдУрд░ рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рдЖрдзुрдиिрдХ рдвंрдЧ рдХी рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд▓िрдЦीं рддो рджूрд╕рд░ी рдУрд░ рдПрдХрджрдо рдирдП рдЕंрджाрдЬ рдХी рдмрдб़ी рд╣ी рдЦूрдмрд╕ूрд░рдд рдкрд░ीрдХрдеाрдПँ рднी। рдЙрдирдХी рдЬ्рдпाрджाрддрд░ рдмाрд▓ рдХрд╣ाрдиिрдпों рдоें рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓рддा рдФрд░ рдирдИ рд╕ोрдЪ рд╣ै рддो рд╕ाрде рд╣ी рд╣ाрд╕्рдп рдХी рдРрд╕ी рдоीрдаी рдЧुрджрдЧुрджी рднी рдХि рдЕрдХेрд▓े рдкрдв़рддे-рдкрдв़рддे рднी рдЖрдк рд╣ँрд╕рдиे рд▓рдЧрддे рд╣ैं। рд╡े рдорди рдХो рд░िрдЭाрддी рд╣ैं рдФрд░ рдмाँрдз рд▓ेрддी рд╣ैं। рдФрд░ рдЗрд╕ рдЕрдж्рднुрдд рдХрдеा-рд╕рдо्рдоोрд╣рди рдХो рджेрдЦें, рддो рдмрд╣ुрдд рдХрдо рдХрдеाрдХाрд░ рд╣ैं рдЬो рдЙрдирдХे рдоुрдХाрдмрд▓े рдоें рдЦрдб़े рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं।
        *

        рдЕрдорд░ рдЬी рдХी рдХрд╣ाрдиिрдпों рдоें рд╣ाрд╕्рдп рдХे рд╣рд▓рдХे рдЫींрдЯे рдФрд░ рдлुрд╣ाрд░ें рддो рдмीрдЪ-рдмीрдЪ рдоें рдоिрд▓рддी рд╣ी рд╣ैं। рд╢ाрдпрдж рд╣ी рдЙрдирдХी рдХोрдИ рдмाрд▓ рдХрдеा рд╣ो, рдЬिрд╕рдоें рдпрд╣ рд╣ाрд╕्рдп-рд╡िрдиोрдж рдХा рдЕंрджाрдЬ рди рд╣ो। рдкрд░ рдЗрд╕рдХे рд╕ाрде рд╣ी рдЙрди्рд╣ोंрдиे рддрдоाрдо рдРрд╕ी рдЪрдкрд▓ рд╣ाрд╕्рдп-рдХрдеाрдПँ рднी рд▓िрдЦी рд╣ैं, рдЬो рдмाрд▓ рдкाрдардХों рдХे рд╣ोंрдаों рдкрд░ рдмрдб़ी рдЪौрдб़ी рдоुрд╕рдХाрди рд▓े рдЖрддी рд╣ैं। рд╕рдЪ рдХрд╣ूँ рддो рдЗрд╕ рдХрд▓ा рдоें рдЙрди्рд╣ें рдЦाрд╕ी рд╕िрдж्рдзрдд्рддा рд╣ाрд╕िрд▓ рд╣ै рдФрд░ рдЙрдирдХी рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рд╣ाрд╕्рдп рдХे рдРрд╕े рдмाрд░ीрдХ рддाрд░ों рд╕े рдмुрдиी рдЧрдИं рд╣ैं рдХि рдмрдЪ्рдЪा рдЙрди्рд╣ें рдкрдв़рддे-рдкрдв़рддे рдЦुрдж рд╣ी рдЕрдХेрд▓े рдоें рд╣ँрд╕ рдкрдб़рддा рд╣ै। рдЙрдирдХी ‘рдЬंрдЧрд▓ рдоें рдШрдб़ी’, ‘рд╢ेрд░рд╕िंрд╣ рдХा рдЪрд╢्рдоा’, ‘рдЦुрд╢рдмू рдХी рддाрдХрдд’, ‘рд╣рдб़рдкрд░ाрдо рдЧрдб़рдк’ рдЬैрд╕ी рдХрд╣ाрдиिрдпों рдоें рд╢िрд╖्рдЯ рд╣ाрд╕्рдп рдХे рдмрдб़े рд╕ुंрджрд░ рдирдоूрдиे рд╣ैं।

        ‘рдЬंрдЧрд▓ рдоें рдШрдб़ी’ рдХрд╣ाрдиी рдоें рдмрдб़ी рдордЬेрджाрд░ рдХिрд╕्рд╕ाрдЧोрдИ рд╣ै। рд╣ुрдЖ рдпрд╣ рдХि рдПрдХ рджिрди рдЙрдЫрд▓рдХूрдж рдмंрджрд░ рд╢рд╣рд░ рд╕े рдШрдб़ी рд▓े рдЖрдпा। рдЬंрдЧрд▓ рдоें рд╣рд░ рдХोрдИ рд╣ैрд░ाрди, рдпрд╣ рдШрдб़ी рд╣ै рдХि рддрдоाрд╢ा? рдЬाрдирд╡рд░ों рдХा рдХौрддूрд╣рд▓ рдмрдв़рддा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдХ्рдпा рдХिрдпा рдЬाрдП, рдпрд╣ рднी рдХिрд╕ी рдХी рд╕рдордЭ рдоें рдирд╣ीं рдЖ рд░рд╣ा рдеा। рд╢ेрд░ рдХे рдкाрд╕ рдЙрд╕े рд░рдЦ рджिрдпा рдЧрдпा, рдордЧрд░ рд╢ेрд░ рдЙрд╕рдХी рдоीрдаी рдЯिрдХ-рдЯिрдХ рд╕े рд╕ो рдЧрдпा। рдШрдб़ी рдХे рдмाрд░े рдоें рд╕рдмрдХी рдЕрдкрдиी-рдЕрдкрдиी рд░ाрдп рдеी рдХि рдЬंрдЧрд▓ рдХे рдЬाрдирд╡рд░ рдЗрд╕рдХा рдХ्рдпा рдХрд░ें। рдЖрдЦिрд░ рддрдп рд╣ुрдЖ рдХि рдШрдб़ी рд╕े рд╕рд╣ी рд╕рдордп рдкрддा рдЪрд▓ рдЬाрддा рд╣ै рдФрд░ рд╢рд╣рд░ рдоें рдЖрджрдоी рд▓ोрдЧ рд╕рдордп рд╕े рд╕рдм рдХाрдо рдХрд░рддे рд╣ैं рддो рдХ्рдпों рди рдЬंрдЧрд▓ рдоें рднी рдЗрд╕ी рддрд░рд╣ рд╕рдордп рд╕े рд╕ाрд░े рдХाрдо рд╣ों. рддाрдХि рдЬंрдЧрд▓ рдоें рдеोрдб़ा рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди рдЖ рдЬाрдП। рдкрд░ рдЗрд╕рдоें рдоुрд╕ीрдмрддें рдХрдо рди рдеीं। рдФрд░ рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдоुрд╕ीрдмрдд рддो рд╢ेрд░ рдХी рдеी। рдЖрдЬ рддрдХ рддो рдХрднी рдЙрд╕рдиे рд╕рдордп рд╕े рдХोрдИ рдХाрдо рдирд╣ीं рдХिрдпा рдеा, рддो рдЕрдм рдХैрд╕े рдХрд░े рдФрд░ рдХ्рдпों рдХрд░े?

        рдк्рд░рдХाрд╢ рдордиु
        рдПрдХ рдоुрд╢्рдХिрд▓ рдпрд╣ рдХि рдмेрдЪाрд░े рд╢ेрд░ рд░ाрдЬा рднूрдЦ рд╣ोрдиे рдкрд░ рднी рдЪुрдкрдЪाрдк рдмैрдаे рд░рд╣рддे рдХि рдЕрднी рдЦाрдиे рдХा рд╕рдордп рдирд╣ीं рд╣ुрдЖ рдФрд░ рдЗрддрдиे рдоें рд╢िрдХाрд░ рднाрдЧ рдЬाрддा рдеा। рдлिрд░ рднूрдЦ рд▓рдЧрддी рддो рд╡े рдорди рдорд╕ोрд╕рдХрд░ рд░рд╣ рдЬाрддे। рдкрд░ рдЖрдЦिрд░ рдПрдХ рджिрди рдЙрди्рд╣ें рдЧुрд╕्рд╕ा рдЖ рдЧрдпा рдХि ‘рд░ाрдЬा рдоैं рд╣ूँ рдХि рдпрд╣ рдШрдб़ी? рдЬрдм рд╕े рдпрд╣ рдШрдб़ी рдЖрдИ рд╣ै, рдкूрд░े рдЬंрдЧрд▓ рдХो рдЧुрд▓ाрдо рдмрдиाрдХрд░ рд░рдЦ рджिрдпा рд╣ै।’ рдЙрди्рд╣ें рднूрдЦ рддो рд▓рдЧी рд╣ी рдеी, рдЧुрд╕्рд╕े рдоें рд╡े рдШрдб़ी рдХो рдЦा рдЧрдП।

        рдордЧрд░ рдЕрдм рдирдИ рдоुрд╕ीрдмрдд рдЦрдб़ी рд╣ो рдЧрдИ, рдЗрд╕рд▓िрдП рдХि рдкेрдЯ рдоें рдШрдб़ी рдХा рдЕрд▓ाрд░्рдо рдмрдЬрдиे рд▓рдЧा। рд╢ेрд░ рд╕рдоेрдд рд╣рд░ рдХोрдИ рд╣рдХ्рдХा-рдмрдХ्рдХा рдеा рдХि рдЕрдм рдпрд╣ рдХ्рдпा рдЖрдлрдд рдЖ рдЧрдИ! рддрдм рд╡ैрдж्рдпрд░ाрдЬ рдХो рдмुрд▓ाрдпा рдЧрдпा, рдкेрдЯ рдХो рдЪीрд░рдХрд░ рдШрдб़ी рдиिрдХाрд▓ी рдЧрдИ। рдкрд░ рдЕрдм рд╢ेрд░ рдХे рд╕рдм्рд░ рдХी рд╕ीрдоा рдЦрдд्рдо рд╣ो рдЪुрдХी рдеी। рдЙрд╕рдиे рдлौрд░рди рдЙрдЫрд▓рдХूрдж рдмंрджрд░ рдХो рдмुрд▓ाрдХрд░ рдХрд╣ा рдХि рдЬाрдУ, рдЗрд╕ рдШрдб़ी рдХो рд╢рд╣рд░ рдоें рд╡рд╣ीं рдЫोрдб़рдХрд░ рдЖрдУ, рдЬрд╣ाँ рд╕े рд▓ाрдП рдеे। рдХрд╣ाрдиी рдХा рдЕंрдд рдмрдб़ा рдордЬेрджाрд░ рд╣ै। “рддुрдо्рд╣ें рдоाрд▓ूрдо рд╣ै, рдЪोрд░ी рдХी рдЪीрдЬ рдкрдЪрддी рдирд╣ीं। рдирд╣ीं рддो рдХ्рдпा рдоेрд░ा рд╣ाрдЬрдоा рдЗрддрдиा рдЦрд░ाрдм рд╣ै?” рдХрд╣рдХрд░ рд╡े рдкेрдЯ рдкрд░ рд╣ाрде рдлेрд░рдиे рд▓рдЧे।

        рдЗрд╕ी рддрд░рд╣ ‘рд╢ेрд░рд╕िंрд╣ рдХा рдЪрд╢्рдоा’ рднी рдЕрдорд░ рдЬी рдХी рдЕрдж्рднुрдд рд╣ाрд╕्рдп-рдХрдеा рд╣ै। рдпрд╣ рдХрд╣ाрдиी рднी рдЬंрдЧрд▓ рдХे рд░ाрдЬा рд╢ेрд░ рдХी рд╣ी рд╣ै। рд╣ुрдЖ рдпрд╣ рдХि рдЙрди्рд╣ें рдмुрдв़ाрдкे рдХे рдХाрд░рдг рдХुрдЫ рдХрдо рджिрдЦाрдИ рджेрдиे рд▓рдЧा। рдирдЬрд░ рдХрдордЬोрд░ рд╣ो рдЬाрдиे рдХे рдХाрд░рдг рд╡े рдЦрд░рдЧोрд╢ рдХो рдЪूрд╣ेрд░ाрдо рд╕рдордЭ рд▓ेрддे рд╣ैं, рдвेंрдЪूрд░ाрдо рдХो рдбंрдкी рдХुрдд्рддा рдФрд░ рд▓ाрд▓ी рдмंрджрд░ рдХो рдЧिрд▓рд╣рд░ी। рдЖрдЦिрд░ рд▓ाрд▓ी рдмंрджрд░ рд╢рд╣рд░ рд╕े рдЙрдирдХे рд▓िрдП рдЪрд╢्рдоा рд▓े рдЖрдпा। рд░ाрдЬा рд╢ेрд░рд╕िंрд╣ рдиे рдЙрд╕े рдкрд╣рдиा рддो рдФрд░ рднी рдоुрд╕ीрдмрдд рд╣ो рдЧрдИ, рдЗрд╕рд▓िрдП рдХि рдкाрд╕ рдЦрдб़े рд▓ाрд▓ी рдХो рджेрдЦрдХрд░ рдЙрди्рд╣ें рд▓рдЧा, рдЬैрд╕े рд╡рд╣ рдХोрд╣рд░े рдоें рдЦрдб़ा рд╣ो, рдЬрдмрдХि рд╡рд╣ рддो рдЙрдирдХे рд╕ाрдордиे рд╣ी рдзूрдк рдоें рдЦрдб़ा рдеा। рддрдм рдЙрдй्рд╣ें рд╕рдордЭ рдоें рдЖрдпा рдХि рдЪрд╢्рдоा рдЙрди्рд╣ें рдлिрдЯ рдирд╣ीं рдмैрдаा।

        рдордЧрд░ рд░ाрдЬा рд╢ेрд░рд╕िंрд╣ рдХे рд▓िрдП рд╕рд╣ी рдЪрд╢्рдоा рдХрд╣ाँ рд╕े рд▓ाрдпा рдЬाрдП? рдпрд╣ рдЬिрдо्рдоा рднी рд▓ाрд▓ी рдмंрджрд░ рдкрд░ рд╣ी рдЖ рдкрдб़ा। рдЙрд╕рдиे рддрдоाрдо рдХोрд╢िрд╢ें рдХीं, рдордЧрд░ рдХाрдордпाрдм рдирд╣ीं рд╣ो рдкाрдпा। рдлिрд░ рдПрдХ рджिрди рдкрддा рдЪрд▓ा рдХि рдЬंрдЧрд▓ рдоें рдХुрдЫ рд▓ोрдЧ рдкिрдХрдиिрдХ рдордиा рд░рд╣े рд╣ैं। рдЙрдирдоें рд╕े рдмрд╣ुрддों рдХी рдиाрдХ рдкрд░ рдЪрд╢्рдоे рдеे। рд▓ाрд▓ी рдиे рд╕ोрдЪा рдХि рдмрдЬाрдп рдЪрд╢्рдоा рд▓े рдЬाрдиे рдХे, рдХ्рдпों рди рд░ाрдЬा рд╢ेрд░рд╕िंрд╣ рдХो рдпрд╣ीं рдмुрд▓ाрдпा рдЬाрдП। рд╢ेрд░рд╕िंрд╣ рдФрд░ рд▓ाрд▓ी рд╡рд╣ीं рдЬा рдкрд╣ुँрдЪे рдФрд░ рд╡рд╣ाँ рд╢ेрд░ рдХी рджрд╣ाрдб़ рд╕े рдбрд░ рдХे рдоाрд░े рд╕рдмрдХी рд╣ाрд▓рдд рдЦрд░ाрдм рд╣ो рдЧрдИ। рдкрд░ рд▓ाрд▓ी рдмंрджрд░ рдиे рд╕рдордЭाрдпा рдХि рдбрд░ो рдордд, рдмрд╕ рд░ाрдЬा рд╢ेрд░рд╕िंрд╣ рдХो рдПрдХ рдЕрджрдж рдЪрд╢्рдоे рдХी рддрд▓ाрд╢ рд╣ै।

        рдЕрдм рд▓ाрд▓ी рдмंрджрд░ рд╡рд╣ाँ рдмैрдаे рд▓ोрдЧों рдоें рд╕े рдПрдХ-рдПрдХ рдХा рдЪрд╢्рдоा рдЙрддाрд░рдХрд░ рд░ाрдЬा рд╢ेрд░рд╕िंрд╣ рдХो рдкрд╣рдиाрдиे рд▓рдЧा। рдЖрдЦिрд░ рдПрдХ рдЪрд╢्рдоा рдЙрди्рд╣ें рдлिрдЯ рдЖ рдЧрдпा। рд╢ेрд░рд╕िंрд╣ рдХो рд╕рд╣ी рджिрдЦाрдИ рджेрдиे рд▓рдЧा рддो рд╡े рдЦрд╢ी рд╕े рджрд╣ाрдбрдХрд░ рдмोрд▓े, “рдлिрдЯ...!” рдлिрд░ рддो рдкूрд░े рдЬंрдЧрд▓ рдХे рдЬाрдирд╡рд░ рддाрд▓िрдпाँ рдмрдЬा-рдмрдЬाрдХрд░ рдЪिрд▓्рд▓ाрдиे рд▓рдЧे, “рдлिрдЯ...рдЪрд╢्рдоा рдлिрдЯ!” рдпрд╣ рд╕рдм рдЗрддрдиे рдиाрдЯрдХीрдп рдЕंрджाрдЬ рдоें рдХрд╣ाрдиी рдоें рдЙрднрд░ा рд╣ै рдХि рдкрдв़рддे-рдкрдв़рддे рд╣рдо рдЕрдиाрдпाрд╕ рд╣ँрд╕рдиे рд▓рдЧрддे рд╣ैं।

        рд░ाрдЬा рд╢ेрд░рд╕िंрд╣ рдХी рдирдЬрд░ рдзुँрдзрд▓ी рд╣ोрдиे рдкрд░ рдЙрдирдХे рд▓िрдП рд╕рд╣ी рдиंрдмрд░ рдХा рдЪрд╢्рдоा рддрд▓ाрд╢рдиा рдЦुрдж рдоें рд╣ी рдмрдб़ी рдордЬेрджाрд░ рдХрд▓्рдкрдиा рд╣ै। рдлिрд░ рдЗрд╕े рд▓ाрдиे рдоें рдХ्рдпा-рдХ्рдпा рддрдоाрд╢े рд╣ुрдП, рдпрд╣ рддो рдЕрдорд░ рдЬी рдХी рдЗрд╕ рдЬрдмрд░рджрд╕्рдд рдиाрдЯрдХीрдп рдХрд╣ाрдиी ‘рд╢ेрд░рд╕िंрд╣ рдХा рдЪрд╢्рдоा’ рдХो рдкрдв़рдХрд░ рд╣ी рдЬाрдиा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рдпों рдХुрд▓ рдоिрд▓ाрдХрд░ ‘рд╢ेрд░рд╕िंрд╣ рдХा рдЪрд╢्рдоा’ рдЗрддрдиी рджिрд▓рдЪрд╕्рдк рдХрд╣ाрдиी рд╣ै рдХि рдПрдХ рдмाрд░ рдкрдв़рдиे рдХे рдмाрдж рдЖрдк рдЗрд╕े рдХрднी рднूрд▓ рдирд╣ीं рд╕рдХрддे।

        рдЗрд╕ी рддрд░рд╣ рдХी рд╣ाрд╕्рдпрдкूрд░्рдг рдиाрдЯрдХीрдпрддा ‘рдкंрдЬे рдоें рдХाँрдЯा’ рдХрд╣ाрдиी рдоें рд╣ै। рдХрд╣рдиे рдХो рдХрд╣ाрдиी рд╕िрд░्рдл рдЗрддрдиी рд╣ै рдХि рд╢ेрд░ рдХे рдкैрд░ рдоें рдХाँрдЯा рдЪुрдн рдЧрдпा рддो рдПрдХ рдЪूрд╣े рдиे рдЙрд╕े рдиिрдХाрд▓ा। рдордЧрд░ рдХोрдИ рдХрд╣ाрдиी рдХिрд╕ी рдЙрд╕्рддाрдж рдХे рд╣ाрде рдоें рдЖрддी рд╣ै рддो рд╡рд╣ рдЕрдкрдиी рдорд╕ाрд▓ेрджाрдиी рдХे рддрдоाрдо рдорд╕ाрд▓े, рд░рд╕ рдФрд░ рд╡्рдпंрдЬрди рдоिрд▓ाрдХрд░ рдЙрд╕े рдХ्рдпा рдмрдиाрддा рд╣ै, рдФрд░ рдХрд╣ाँ рд╕े рдХрд╣ाँ рд▓े рдЬाрддा рд╣ै, рдпрд╣ рдЗрд╕ рдХрд╣ाрдиी рдХो рдкрдв़рдХрд░ рд╕рдордЭा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рд╣ुрдЖ рдпрд╣ рдХि рд╢ेрд░ рдХे рдкैрд░ рдоें рдХाँрдЯा рдЪुрднा рддो рд╣ाрдеीрд░ाрдо рдХो рдкрддा рдЪрд▓ा। рд╢ेрд░ рдХा рджुрдЦ рдЙрд╕े рднी рджुрдЦी рдХрд░ рдЧрдпा। рдЙрд╕рдиे рдЕрдкрдиी рд╕ूँрдб़ рд╕े рдЬोрд░ рдХी рдлूँрдХ рдоाрд░ी। рдЗрд╕рд╕े рдХाँрдЯा рддो рдирд╣ीं рдиिрдХрд▓ा, рдкрд░ рдЬрд╣ाँ рдХाँрдЯा рдеा, рд╡рд╣ाँ рдЧुрджрдЧुрджी рд╕ी рд╣ुрдИ рдФрд░ рд╢ेрд░ рдеोрдб़ी рджेрд░ рдХे рд▓िрдП рджрд░्рдж рднूрд▓ рдЧрдпा।

        рд▓ोрдордб़ी рдиे рд╣ाрдеीрд░ाрдо рдХो рдбाँрдЯा рдХि рдХाँрдЯा рдХ्рдпा рдРрд╕े рдиिрдХрд▓рддा рд╣ै? рдЗрд╕ рдкрд░ рд╣ाрдеीрд░ाрдо рдиे рдХрд╣ा, рддो рддुрдо рд╣ी рдиिрдХाрд▓ рджो рд▓ोрдордб़ी рдмрд╣рди! рдордЧрд░ рд▓ोрдордб़ी рдХैрд╕े рдиिрдХाрд▓े, рдЙрд╕े рддो рдиिрдХाрд▓рдиा рдЖрддा рд╣ी рдирд╣ीं। рддрдм рд╢ेрд░ рдХो рдпाрдж рдЖ рдЬाрддा рд╣ै рдХि рдЙрд╕рдХे рджाрджा рдХे рджाрджा рдХे рджाрджा рдХे рдкैрд░ рдоें рд╣ी рдРрд╕ा рд╣ी рдЪुрднा рдеा। рд╢ेрд░ рдХा рд╕ुрд░ рдЗрддрдиा рд▓ंрдмा рдЦिंрдЪा рдХि рдмीрдЪ рдоें рд╣ी рднाрд▓ू рдмोрд▓ा, “рдлिрд░ рдПрдХ рдЪूрд╣े рдиे рдЙрд╕ рдХाँрдЯे рдХा рдиिрдХाрд▓ा। рдоैंрдиे рдЕрдкрдиी рджाрджी рд╕े рдпрд╣ рдХрд╣ाрдиी рд╕ुрдиी рд╣ै।” рдЗрд╕ рдкрд░ рдЪूрд╣े рдХी рдкुрдХाрд░ рд╣ुрдИ।

        рдЕрдм рд╣ाрдеीрд░ाрдо рдЪूрд╣े рдХी рддрд▓ाрд╢ рдоें рдпрд╣ाँ-рд╡рд╣ाँ рдбोрд▓ рд░рд╣े рд╣ैं। рд╢ेрд░ рдХे рдкैрд░ рдХा рдХाँрдЯा рдиिрдХाрд▓рдиा рдкрдб़ेрдЧा, рдпрд╣ рдЬाрдирдХрд░ рдХुрдЫ рдЪूрд╣े рддो рдЫिрдк рдЧрдП। рдПрдХ рдЪूрд╣ा рдкрдХрдб़ рдоें рдЖрдпा, рдкрд░ рдоुрд╕ीрдмрдд рдпрд╣ рдеी рдХि рдЙрд╕рдХे рджाँрдд рдоें рдмрдб़े рдЬोрд░ рдХा рджрд░्рдж рд╣ो рд░рд╣ा рдеा। рддो рдЕрдм рдЪूрд╣े рдХे рджाँрдд рдХा рджрд░्рдж рдХैрд╕े рдаीрдХ рд╣ो? рдПрдХ рдмंрджрд░ рдиे рдХрд╣ा рдХि рдоैं рдаीрдХ рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ूँ рдЪूрд╣े рдХे рджाँрдд рдХा рджрд░्рдж! рд╡рд╣ рджौрдб़ा-рджौрдб़ा рдЧрдпा, рдПрдХ рд╢ीрд╢ी рд▓े рдЖрдпा। рдмोрд▓ा, “рдЗрд╕े рд▓рдЧाрдиे рд╕े рджрд░्рдж рдаीрдХ рд╣ो рдЬाрдПрдЧा। рдоैं рдПрдХ рджिрди рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рд╕े рдЗрд╕े рдЙрдаा рд▓ाрдпा рдеा।” 
        рд╡рд╣ рд▓ौंрдЧ рдХा рддेрд▓ рдеा। рдмंрджрд░ рдиे рд╢ीрд╢ी рдЦोрд▓рдХрд░ рд╡рд╣ рджрд╡ा рд▓рдЧाрдИ рддो рдЪूрд╣ा рдаीрдХ рд╣ो рдЧрдпा। рдЙрд╕рдиे рдЪрд▓рдХрд░ рд╢ेрд░ рдХे рдкैрд░ рдХा рдХाँрдЯा рдиिрдХाрд▓ा рддो рд╢ेрд░ рд╣ँрд╕рдиे рд▓рдЧा। рд╣ँрд╕рддे-рд╣ँрд╕рддे рдЙрд╕рдиे рдк्рдпाрд░ рд╕े рдЪूрд╣े рдХो рдЕрдкрдиी рдоूँрдЫों рд╕े рдЧुрджрдЧुрджाрдпा рддो рдЪूрд╣ा рдШрдмрд░ा рдЧрдпा рдФрд░ рд╣ाрдеी рдХी рд╕ूँрдб़ рд╕े рд╣ोрддा рд╣ुрдЖ рдЙрд╕рдХी рдкीрда рдкрд░ рдЪрдв़ рдЧрдпा। рдХрд╣ाрдиी рдХे рдЕंрдд рдоें рд╣ाрдеी рдзрдк-рдзрдк рдХрд░рдХे рдЪूрд╣े рдХो рдЫोрдб़рдиे рдЪрд▓ рдкрдб़рддा рд╣ै। рдпों рдХрд╣ाрдиी рдХा рдЕंрдд рдмрдб़ा рдиाрдЯрдХीрдп рдФрд░ рдордЬेрджाрд░ рд╣ै।
        ‘рд╣рдб़рдкрд░ाрдо рдЧрдб़рдк’ рднी рдЕрдорд░ рдЬी рдХी рдмрдб़ी рджिрд▓рдЪрд╕्рдк рдХрд╣ाрдиी рд╣ै। рдХрд╣ाрдиी рдоें рд╣рдб़рдкрд░ाрдо рдХा рд▓ोрдн рдЙрд╕े рдЦुрдж рдЕрдкрдиे рд╣ाрдеों рд╕े рдЦोрджे рд╣ुрдП рдЧрдб्рдвे рдоें рдбाрд▓ рджेрддा рд╣ै। рдлिрд░ рд╡рд╣ाँ рдЙрд╕рдХी рдХैрд╕ी рджुрд░्рдЧрддि рд╣ोрддी рд╣ै, рдЗрд╕े рдЕрдорд░ рдЧोрд╕्рд╡ाрдоी рдиे рдПрдХ рдоीрдаी рд╣ाрд╕्рдп-рдХрдеा рдоें рдвाрд▓рдХрд░ рд╕ाрдордиे рд░рдЦा рд╣ै। 
        *

        рдЕрдорд░ рдЧोрд╕्рд╡ाрдоी рдиे рдкрд░ीрдХрдеाрдПँ рднी рд▓िрдЦी рд╣ैं, рдкрд░ рдЙрдирдХी рдкрд░ीрдХрдеाрдУं рдоें рдмрд╣ुрдд рддाрдЬрдЧी, рдмрд╣ुрдд рдирдпाрдкрди рд╣ै। рд╕рдЪ рддो рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдЙрдирд╕े рд╣рдоें рд╕ीрдЦрдиा рдЪाрд╣िрдП рдХि рдЖрдЬ рдХे рдмрджрд▓рддे рд╕рдордп рдоें рд╣рдоें рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рдХिрд╕ рддрд░рд╣ рдХी рдкрд░ीрдХрдеाрдПँ рд▓िрдЦрдиी рдЪाрд╣िрдП, рдЬिрдирдоें рдкрд░ीрдХрдеाрдУं рд╡ाрд▓ी рдоोрд╣िрдиी рднी рд╣ो рдФрд░ рдПрдХ рдирдИ рд╕ोрдЪ рднी। рдЕрдорд░ рдЬी рдиे рдПрдХ рд╕े рдПрдХ рдЦूрдмрд╕ूрд░рдд рдкрд░ीрдХрдеाрдПँ рд▓िрдЦी рд╣ैं, рдЬो рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдкрд░ीрдХрдеाрдУं рдХी рд▓ीрдХ рд╕े рд╣рдЯрдХрд░ рдЕрдкрдиे рд▓िрдП рдПрдХ рдирдИ рд╣ी рдЬрдоीрди рдЦोрдЬрддी рд╣ैं। рдЗрд╕ीрд▓िрдП рдЙрдирдХी рдкрд░ीрдХрдеाрдПँ рдмाрд▓-рдкाрдардХों рдХो рдЦाрд╕ा рд░िрдЭाрддी рд╣ैं। рдЙрдирдХे ‘рдкрдЧрдб़ी рдкрд░ рдкрд░िрдпाँ’ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдоें рдЬ्рдпाрджाрддрд░ рдкрд░ीрдХрдеाрдПँ рд╣ैं। рдкрд░ рдпे рд╕ुрдиी-рд╕ुрдиाрдИ рдкрд░ीрдХрдеाрдУं рд╕े рдПрдХрджрдо рдЕрд▓рдЧ рдвंрдЧ рдХी рдкрд░ीрдХрдеाрдПँ рд╣ैं, рдЬिрдирдоें рдирдП рд╕рдордп рдХी рджрд╕्рддрдХें рд╣ैं рдФрд░ рдЖрдзुрдиिрдХрддा рдХा рд╕्рдкрд░्рд╢ рджिрдЦाрдИ рджेрддा рд╣ै। рд╕рдЪ рддो рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдЖрдзुрдиिрдХ рдЬीрд╡рди рдХी рдкрд░ीрдХрдеाрдПँ рдРрд╕ी рд╣ी рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдП, рдЬैрд╕ी рдЕрдорд░ рдЧोрд╕्рд╡ाрдоी рдХी ‘рдкрдЧрдб़ी рдкрд░ рдкрд░िрдпाँ’ рдХिрддाрдм рдХी рдкрд░िрдпाँ рд╣ैं। рдЗрдирдХा рдмोрд▓рдиे-рдЪाрд▓рдиे рдХा рдвंрдЧ, рд╕्рд╡рднाрд╡ рдФрд░ рдХाрдо, рд╕рдм рдХुрдЫ рдмрджрд▓े рд╣ुрдП рд╣ैं, рдлिрд░ рднी рд▓рдЧрддी рд╡े рдкрд░िрдпाँ рд╣ी рд╣ैं। 
        рдЕрдорд░ рдЬी рдХी рдПрдХ рдмрдб़ी рд╕ुंрджрд░ рдкрд░ीрдХрдеा рд╣ै, ‘рд╢ाрджी рдоें рдЖрдИ рдкрд░ी’। рдЗрд╕рдоें рдПрдХ рдЫोрдЯी-рд╕ी рдкрд░ी рдХा рдХिрд╕्рд╕ा рд╣ै рдЬो рдзрд░рддी рдкрд░ рдШूрдордиे рдЖрдИ рд╣ै рдФрд░ рд╡рд╣ाँ рдЙрд╕े рдоिрд▓ рдЧрдИ рдПрдХ рдирди्рд╣ी-рдоुрди्рдиी рд▓рдбреШी рдЧोрд▓ू। рдЕрдм рдкрд░ी рдЧोрд▓ू рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓рдХрд░ рдХ्рдпा-рдХ्рдпा рдирдЯрдЦрдЯрдкрди рднрд░ी рдмाрддें рдФрд░ рд╢рд░ाрд░рддें рдХрд░рддी рд╣ै, рдЗрд╕рдХा рд╡рд░्рдгрди рдмрдб़ा рдордЬेрджाрд░ рд╣ै। рдЧोрд▓ू рдХी рдмрдб़ी рдмрд╣рди рдХी рд╢ाрджी рдХी рджाрд╡рдд рдоें рдкрд░ी рдХो рд░ोрдЯी, рдЪाрд╡рд▓, рд░рд╕рдЧुрд▓्рд▓े, рдЬрд▓ेрдмी, рд╣рд▓рд╡ा, рдЖрдЗрд╕рдХ्рд░ीрдо рд╕рдм рдХुрдЫ рдЗрддрдиे рдЕрдЪ्рдЫे рд▓рдЧे рдХि рд╡рд╣ рдЦाрддी рдЪрд▓ी рдЧрдИ рдФрд░ рдЦाрдиे рдХे рдмाрдж рдЙрд╕рдХा рдкेрдЯ рдлूрд▓рдХрд░ рдвोрд▓ рд╣ो рдЧрдпा।

        рд╡рд╣ाँ рдЦा-рдЦाрдХрд░ рдкрд░ी рдЗрддрдиी рдоोрдЯी рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै рдХि рдмेрдЪाрд░ी рдХे рдкंрдЦ рдХाрдо рдирд╣ीं рдХрд░рддे। рдЕрдм рд╡рд╣ рдЙрдб़े рддो рдЙрдб़े рдХैрд╕े? рд▓ाрдЪाрд░ рд╣ोрдХрд░ рдЙрд╕े рдХुрдЫ рд░ोрдЬ рдзрд░рддी рдкрд░ рд╣ी рд░рд╣рдиा рдкрдб़рддा рд╣ै рдФрд░ рдзрд░рддी рдкрд░ рдЙрд╕े рдЬो рдк्рдпाрд░े-рдк्рдпाрд░े рдЕрдиुрднрд╡ рд╣ुрдП, рдЙрдирдХा рддो рдХрд╣рдиा рд╣ी рдХ्рдпा! рдпрд╣ рдкूрд░ा рдХिрд╕्рд╕ा рдмрдб़ा рд╣ी рдордЬेрджाрд░ рд╣ै। рдЙрд╕े рдмрдЪ्рдЪे ‘рд╢ाрджी рдоें рдЖрдИ рдкрд░ी’ рдХрд╣ाрдиी рдоें рдЦुрдж рдкрдв़ें рддो рдЙрди्рд╣ें рдЬ्рдпाрджा рдордЬा рдЖрдПрдЧा।

        рдЗрд╕ी рддрд░рд╣ ‘рдЕрдЬрдм рдЯॉрдлी’ рднी рдЕрдорд░ рдЬी рдХी рдЦाрд╕ी рдордЬेрджाрд░ рдкрд░ीрдХрдеा рд╣ै, рдкрд░ рд╕ीрдЦ рдЗрд╕рдХे рд╕ाрде рднी рдЬुрдб़ी рд╣ै। ‘рдкрд░ी рдХा рдЖрджेрд╢’ рдкрд░ीрдХрдеा рдоें рдирдП рдЬрдоाрдиे рдХा рдпрдеाрд░्рде рд╣ै। рдордиोрд╣рд░ рдЧрд░ीрдм рдеा, рдЫोрдЯी рдЬाрддि рдХा рдеा, рдЗрд╕рд▓िрдП рдХोрдИ рдирд╣ीं рдЪाрд╣рддा рдеा рдХि рд╡рд╣ рдкрдв़े। рдкुрд░ोрд╣िрдд рдЬी рднी рдирд╣ीं। рд▓ेрдХिрди рдкрд░िрдпों рдХे рдЪрдордд्рдХाрд░ рд╕े рдмेрдЪाрд░े рдкुрд░ोрд╣िрдд рдЬी рдЗрддрдиे рдбрд░ рдЧрдП рдХि рди рдЪाрд╣рддे рд╣ुрдП рднी рдЙрдирдХे рдоुँрд╣ рд╕े рдиिрдХрд▓ा, “рдордиोрд╣рд░ рдкрдв़ेрдЧा, рдЬрд░ूрд░ рдкрдв़ेрдЧा!” рдФрд░ рдЙрд╕ рджिрди рдХे рдмाрдж рд╕े рдЙрд╕ рдЧाँрд╡ рдХा рдкूрд░ा рдирдХ्рд╢ा рд╣ी рдмрджрд▓ рдЧрдпा। рдпों ‘рдкрд░ी рдХा рдЖрджेрд╢’ рдХी рдЦाрд╕ рдмाрдд рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдкрд░ीрдХрдеा рд╣ोрдиे рд╣ुрдП рднी рдЖрдЬ рдХे рдЬрдоाрдиे рдХी рдПрдХ рдмрдб़ी рд╕рдЪ्рдЪाрдИ рдХो рд╕ाрдордиे рд░рдЦрддी рд╣ै।

        ‘рдкेрдбों рдХो рдоिрд▓ी рд╕рдЬा рднी’ рдПрдХ рдлंрддाрд╕ी рдХрдеा рд╣ै। рдкрд╣рд▓े рдкेрдб़ рдЗрдирд╕ाрдиों рдХी рддрд░рд╣ рдЪрд▓рддे рдеे। рд╡े рдЕрдкрдиे рдорди рдХी рдоौрдЬ рдоें рдХрд╣ीं рднी рдЖ-рдЬा рд╕рдХрддे рдеे। рд▓ोрдЧ рднी рдЦुрд╢ рдеे। рдЬिрд╕ рдкेрдб़ рдХे рдлрд▓ों рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рд╣ोрддी, рд╡े рджूрд╕рд░े рдкेрдб़ों рдХे рдЬрд░िрдП рд╕ंрджेрд╢ा рднेрдЬрдХрд░ рдЙрд╕े рдЕрдкрдиे рдкाрд╕ рд╣ी рдмुрд▓ा рд▓ेрддे। рдкрд░ рдлिрд░ рдкेрдб़ рд╣ो рдЧрдП рдЕрд╣ंрдХाрд░ी। рдЙрдирдоें рдЖрдкрд╕ рдоें рдРрд╕ी рддрдиाрддрдиी рдФрд░ рдЭрдЧрдб़े рд╣ोрдиे рд▓рдЧे рдХि рдмрдб़ी рдоुрд╢्рдХिрд▓ рдЖ рдЧрдИ। рдПрдХ рдмाрд░ рдЧрд░рдоिрдпों рдоें рдмाँрд╕ рдХे рджो рдкेрдб़ों рдХे рдЗрд╕ी рдЭрдЧрдб़े-рдЯंрдЯे рдХी рд╡рдЬрд╣ рд╕े рдЬंрдЧрд▓ рдоें рдЖрдЧ рд▓рдЧ рдЧрдИ। рдЪाрд░ों рдУрд░ рддрдмाрд╣ी рдордЪ рдЧрдИ। рдЙрд╕рдХे рдмाрдж рдзрд░рддी рдоाँ рдиे рдиाрд░ाрдЬ рд╣ोрдХрд░ рдЙрди्рд╣ें рд╕рдЬा рджी, рдЬिрд╕рд╕े рдЙрдирдХा рдШूрдордиा-рдлिрд░рдиा рдмंрдж рд╣ो рдЧрдпा। рд╡े рдЕрдкрдиी рдЬрдЧрд╣ рд╕्рдеिрд░ рд╣ो рдЧрдП рдФрд░ рддрдм рд╕े рд╡े рдмрд╕ рдЕрдкрдиी рдЬрдЧрд╣ рдЦрдб़े рд░рд╣рддे рд╣ैं।

        рдмрд╣ुрдд рд╕े рд▓ोрдЧ рдмाрдд-рдмाрдд рдкрд░ рдкрд░ीрдХрдеाрдУं рдХो рдХोрд╕рддे рд╣ैं। рдЙрдирдХा рдХрд╣рдиा рд╣ै рдХि рдЖрдзुрдиिрдХ рдпुрдЧ рдоें рднрд▓ा рдкрд░ीрдХрдеाрдУं рдХी рдХ्рдпा рдЬрд░ूрд░рдд рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рд╡े рддो рддрд░्рдХ рдХे рд╡िрд░ुрдж्рдз рд╣ैं। рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдпрдеाрд░्рде рд╕े рджूрд░ рд▓े рдЬाрддी рд╣ैं рддрдеा рдкрд▓ाрдпрди рд╕िрдЦाрддी рд╣ैं। рдкрд░ рдЬो рд▓ोрдЧ рдРрд╕ा рдХрд╣рддे рд╣ैं, рдЙрди्рд╣ें рдЕрдорд░ рдЬी рдХी рдкрд░ीрдХрдеाрдПँ рдкрдв़рдиी рдЪाрд╣िрдП। рдЕрдорд░ рдЬी рдиे рдПрдХ рд╕े рдПрдХ рдЕрдиूрдаी рдкрд░ीрдХрдеाрдПँ рд▓िрдЦрдХрд░ рджिрдЦा рджिрдпा рдХि рдЕрдЧрд░ рдкрд░ीрдХрдеाрдУं рдоें рдирдП рд╡िрдЪाрд░ рдФрд░ рддाрдЬрдЧी рд╣ै, рддो рд╡े рдЖрдзुрдиिрдХ рдХрдеाрдУं рд╕े рдХрд╣ीं рдЬ्рдпाрджा рдЕрд╕рд░рджाрд░ рдФрд░ рдоोрд╣рдХ рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ैं। рдХोрдИ рд╕рдорд░्рде рд▓ेрдЦрдХ рдЪाрд╣े рддो рдкрд░ीрдХрдеा рдХो рдмिрд▓्рдХुрд▓ рдирдпा рд╡िрди्рдпाрд╕ рджे рд╕рдХрддा рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рд╡े рдЖрдЬ рдХे рд╕рдордп рдХी рдмрджрд▓ी рд╣ुрдИ рдкрд░ीрдХрдеाрдПँ рд▓рдЧрдиे рд▓рдЧрддी рд╣ैं।
        *

        рдЕрдорд░ рдЬी рдХी рдмрд╣ुрдд-рд╕ी рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖िрдпों рддрдеा рдЕрди्рдп рдЬीрд╡ों рдХो рд▓ेрдХрд░ рд▓िрдЦी рдЧрдИ рд╣ैं, рдкрд░ рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖िрдпों рдЖрджि рдХो рд▓ेрдХрд░ рд▓िрдЦी рдЧрдИ рдЖрдо рдпा рд░ूрдЯीрди рдХрд╣ाрдиिрдпों рд╕े рдЕрдорд░ рдЬी рдХी рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рдПрдХрджрдо рднिрди्рди рд▓рдЧрддी рд╣ैं। рдХाрд░рдг рдпрд╣ рд╣ै рдХि рд╡े рдЕрдкрдиी рдХрд╣ाрдиिрдпों рдХे рдкाрдд्рд░ों рдХो, рдЪाрд╣े рд╡рд╣ рдХोрдИ рдоाрдоूрд▓ी-рд╕ी рдЪिрдб़िрдпा рдпा рдордЫрд▓ी рд╣ी рдХ्рдпों рди рд╣ो, рдПрдХ рдРрд╕ा рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ рджे рджेрддे рд╣ैं рдХि рд╣рд░ рдмрдЪ्рдЪे рдХो рдЙрд╕рдХी рдмोрд▓ी рдФрд░ рдХाрд░्рдпрдХрд▓ाрдкों рдоें рдЕрдкрдиी рдЪंрдЪрд▓рддा, рдЕрдкрдиी рддрд╕рд╡ीрд░ рдирдЬрд░ рдЖрдиे рд▓рдЧेрдЧी।

        рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рд▓िрдП рдЙрдирдХी ‘рдЬंрдЧрд▓ рдоें рдШрдб़ी’ рдХрд╣ाрдиी рдоें рдЙрдЫрд▓рдХूрдж рдмंрджрд░ рд╢рд╣рд░ рд╕े рдПрдХ рдШрдб़ी рдЪुрд░ाрдХрд░ рдЬंрдЧрд▓ рдоें рд▓े рдЖрдпा। рдЕрдм рдЬंрдЧрд▓ рдоें рд╢ेрд░ рд╕рдоेрдд рдХिрд╕ी рдиे рдШрдб़ी рджेрдЦी рдирд╣ीं рдеी। рд▓िрд╣ाрдЬा рд╡рд╣ рдПрдХ рдРрд╕ा рдЕрдЬूрдмा рдеा рдХि рдХिрд╕ी рдХी рд╕рдордЭ рдоें рдирд╣ीं рдЖрдпा, рдЗрд╕рдХा рдХ्рдпा рдХрд░ें? рдЙрд╕рдХी рдоीрдаी ‘рдЯिрдХ-рдЯिрдХ’ рдиे рд╢ेрд░ рдХो рд╕ुрд▓ा рджिрдпा рдФрд░ рдЬंрдЧрд▓ рдХे рдЬाрдирд╡рд░ рдкрд░ेрд╢ाрди рд╣ो рдЧрдП, “рдЕрд░े, рджрд░рдмाрд░ рдоें рд╢ेрд░ рд╕ो рдЧрдпा, рдЕрдм рдЙрд╕े рдЬрдЧाрдП рдХौрди?” рдлिрд░ рдРрд╕े рдЕрдЬрдм-рдЧрдЬрдм рдХिрд╕्рд╕े рд╣ुрдП рдХि рдмेрдЪाрд░ा рдирди्рд╣ा рдмंрджрд░ рдХाँрдкрддा-рдХाँрдкрддा рдЗрд╕ рдШрдб़ी рдХो рд╢рд╣рд░ рдоें рд╡ाрдкрд╕ рдЫोрдб़рдиे рдХे рд▓िрдП рджौрдб़ рдкрдб़ा।

        ‘рдЦुрд╢рдмू рдХी рддाрдХрдд’ рдмрд╣ुрдд рд╕ुрдЧрдаिрдд рдХрд╣ाрдиी рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рдПрдХ рдШрдоंрдбी рд╣ाрдеी рдХा рдХिрд╕्рд╕ा рд╣ै। рдЙрд╕рдХा рдиाрдо рд╣ै, рд╣ाрдеीрд░ाрдо। рд╣ाрдеीрд░ाрдо рдЗрддрдиा рдШрдоंрдбी рд╣ै рдХि рд╣рдоेрд╢ा рдЕрдкрдиी рддाрдХрдд рдХे рдордж рдоें рдЪूрд░ рд░рд╣рддा рд╣ै рдФрд░ рд╣рд░ рдХिрд╕ी рдХा рдордЬाрдХ рдЙрдб़ाрддा рд╣ै। рдЯрд╣рдиी рдкрд░ рдорд╕्рддी рд╕े рдЭूрд▓ा рдЭूрд▓рддे рдФрд░ рдХिрд▓ोрд▓ рдХрд░рддे рдлूрд▓ рдХा рднी рд╡рд╣ рдордЬाрдХ рдЙрдб़ाрддा рд╣ै। рдлूрд▓ рдХे рдпрд╣ рдХрд╣рдиे рдкрд░ рдХि рдоैं рдЦुрд╢рдмू рдлैрд▓ाрддा рд╣ूँ, рд╣ाрдеीрд░ाрдо рдбाँрдЯрддा рд╣ै, рднрд▓ा рдпрд╣ рднी рдХोрдИ рдЪीрдЬ рд╣ै рдоेрд░े рдЖрдЧे? рдоुрдЭрдоें рдЗрддрдиी рддाрдХрдд рд╣ै рдХि рдоैं рдЬिрд╕े рдЪाрд╣ूँ, рдкैрд░ों рд╕े рд░ौंрдж рдбाрд▓ूँ! рдЧुрд╕्рд╕े рдоें рдЙрд╕рдиे рдЬोрд░ рд╕े рдлूрд▓ рдХी рдЦुрд╢рдмू рдХो рдЦींрдЪा рддो рдЙрд╕рдХी рд╕ाँрд╕ рдХे рд╕ाрде рд╣ी рдПрдХ рдЫोрдЯा рд╕ा рдХीрдб़ा рднी рдЙрд╕рдХी рд╕ूँрдб़ рдХे рдЕंрджрд░ рдЪрд▓ा рдЧрдпा рдФрд░ рдмुрд░ी рддрд░рд╣ рдЪिрдкрдХ рдЧрдпा।

        рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рдХрд╣ाрдиी рдоें рд╣ाрдеीрд░ाрдо рдХी рдмेрдХрд▓ी рдХा рдмрдб़ा рд╣ी рдиाрдЯрдХीрдп рд╡рд░्рдгрди рд╣ै। рдЖрдЦिрд░ рд╣ाрдеी рдХो рдкрд░ेрд╢ाрди рджेрдЦрдХрд░ рдЙрд╕рдХी рдорджрдж рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдЪूрд╣ा рд╕ूँрдб़ рдХे рдЕंрджрд░ рдШुрд╕рддा рд╣ै। рдЙрд╕рдиे рдЪींрдЯे рдХो рдбाँрдЯा рдФрд░ рд╡рд╣ рдмाрд╣рд░ рдЖрдпा рддो рд╣ाрдеीрд░ाрдо рдХो рдЪैрди рдкрдб़ा। рдЕрдм рдЕрдкрдиी рдЧрд▓рддी рд╡рд╣ рдоाрди рд▓ेрддा рд╣ै рдФрд░ рдпрд╣ рднी рдХि рдЦुрд╢рдмू рдХी рддाрдХрдд рдмрд╣ुрдд рдмрдб़ी рд╣ै। рдХрд╣ाрдиी рдХे рдЕंрдд рдоें рдлूрд▓ рд╣ैрд░ाрди рд╣ोрдХрд░ рдХрд╣рддा рд╣ै, “рдоुрдЭे рдоाрд▓ूрдо рдирд╣ीं рдеा, рдЦुрд╢рдмू рдХी рддाрдХрдд рдЗрддрдиी рдмрдб़ी рд╣ोрддी рд╣ै!”

        ‘рдЬंрдЧрд▓ рдоें рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдоैрдЪ’ рднी рдмрдб़ी рджिрд▓рдЪрд╕्рдк рдХрд╣ाрдиी рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕рдХा рдиाрдпрдХ рднी рд╣ाрдеी рд╣ी рд╣ै। рдПрдХ рдмाрд░ рд╣ाрдеीрд░ाрдо рд╢рд╣рд░ рдоें рдЧрдпा рддो рдЙрд╕рдиे рдХुрдЫ рд▓ोрдЧों рдХो рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдЦेрд▓рддे рджेрдЦा। рд╣ाрдеी рдХो рдмрдб़ा рдЕрдЪ्рдЫा рд▓рдЧा। рд▓ौрдЯрддे рд╕рдордп рд╡рд╣ рдЕрдкрдиे рд╕ाрде рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдХा рд╕ाрдоाрди рд▓े рдЖрдпा। рдЙрд╕े рдЬंрдЧрд▓ рдоें рд╣рд░ рдХोрдИ рд╣ैрд░ाрди рд╣ै, рдкрд░ рд╣ाрдеी рдиे рд╕рдордЭाрдпा рддो рд╕рднी рдЙрдд्рд╕ाрд╣िрдд рд╣ो рдЧрдП। рддрдп рд╣ुрдЖ рдХि рдХрд▓ рдоैрджाрди рдоें рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдоैрдЪ рд╣ोрдЧा। рдЬрдм рд╡े рдЪрд▓рдиे рд▓рдЧे рддो рдмंрджрд░ рдиे рдХрд╣ा, рдоुрдЭे рднी рдЦिрд▓ाрдУ, рдирд╣ीं рддो рджेрдЦ рд▓ूँрдЧा рдХैрд╕े рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдоैрдЪ рд╣ो рдкाрддा рд╣ै? рдкрд░ рдЬрд╣ाँ рд╣ाрдеीрд░ाрдо рдФрд░ рдЧैंрдбाрд░ाрдо рдЬुрдЯे рд╣ों, рд╡рд╣ाँ рдЕрджрдиे рд╕े рдмंрджрд░ рдХी рдХ्рдпा рдмिрд╕ाрдд। рдЙрд╕े рднрд▓ा рдХैрд╕े рдЦिрд▓ाрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рдеा? рдЗрд╕рд▓िрдП рдЙрд╕рдХी рдмाрдд рдХो рд╣ँрд╕ी рдоें рдЙрдб़ा рджिрдпा рдЧрдпा।

        рдЕрдЧрд▓े рджिрди рдоैрдЪ рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ। рд╣ाрдеीрд░ाрдо рдиे рдмॉрд▓ рдлेंрдХी рддो рдЧैंрдбे рдиे рдмрдб़ी рддेрдЬी рд╕े рдЙрд╕े рд╣िрдЯ рдХिрдпा। рдмॉрд▓ рд╣рд╡ा рдоें рдЙрдб़рддी рд╣ुрдИ рдкेрдб़ рдкрд░ рдЬा рдЕрдЯрдХी, рдЬрд╣ाँ рдмंрджрд░ рдЫिрдкрдХрд░ рдмैрдаा рдеा। рдЙрд╕рдиे рдЧेंрдж рдХो рдЫिрдкा рджिрдпा। рдЧेंрдж рдирд╣ीं рдоिрд▓ी рддो рдЖрдЧे рдЦेрд▓ рдХैрд╕े рд╣ो? рдЖрдЦिрд░ рднाрд▓ू рдШрд░ рдЬाрдХрд░ рд╕ेрдм рд▓े рдЖрдпा рдФрд░ рдЙрд╕ी рдХो рдмाрд▓ рд╕рдордЭрдХрд░ рд╕рдм рдЦेрд▓рдиे рд▓рдЧे। рдкрд░ рдЗрд╕ рдмाрд░ рдкेрдб़ рдкрд░ рдЫिрдкрдХрд░ рдмैрдаे рдмंрджрд░ рдиे рд╕ेрдм рдХो рд▓рдкрдХा рдФрд░ рдЙрд╕े рдЦाрдиा рд╢ुрд░ू рдХрд░ рджिрдпा। рдРрд╕ा рдХрдИ рдмाрд░ рд╣ुрдЖ рддो рддрд▓ाрд╢рдиे рдкрд░ рдмंрджрд░ рдирдЬрд░ рдЖ рдЧрдпा। рдЙрд╕рдХी рдХाрд░рд╕्рддाрдиी рд╕े рддंрдЧ рдЖрдХрд░ рд╕рдм рдЙрд╕े рдЦिрд▓ाрдиे рдкрд░ рд░ाрдЬी рд╣ो рдЧрдП।

        рдЕрдм рдПрдХ рдУрд░ рд╣ाрдеी рджाрджा рдХी рдЯीрдо рдФрд░ рджूрд╕рд░ी рдУрд░ рдмंрджрд░ों рдХी рдЯीрдо рдеी। рдЬिрд░ाрдл рдХो рдЕंрдкाрдпрд░ рдмрдиाрдпा рдЧрдпा। рдоैрдЪ рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ рддो рдмंрджрд░ рдиे рдПрдХ-рдПрдХ рдХрд░рдХे рд╣ाрдеीрд░ाрдо рдХी рдкूрд░ी рдЯीрдо рдХो рдЖрдЙрдЯ рдХрд░ рджिрдпा। рдлिрд░ рдЙрд╕рдХे рдмाрдж рдмंрджрд░ों рдХी рдмैрдЯिंрдЧ рдХी рдмाрд░ी рдЖрдИ рддो рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╣ाрдеीрд░ाрдо рдХी рдЯीрдо рдХो рдЦूрдм рдЫрдХाрдпा। рдЖрдЦिрд░ рдмंрджрд░ों рдХी рдЯीрдо рдоैрдЪ рдЬीрдд рдЧрдИ। рдХрд╣ाрдиी рдоें рдмрдб़ी рдиाрдЯрдХीрдпрддा рд╣ै рдФрд░ рдПрдХ рдХे рдмाрдж рдПрдХ рдордЬेрджाрд░ рджृрд╢्рдп рд╕ाрдордиे рдЖрддे рд╣ैं।

        рдЕрдорд░ рдЬी рдХी ‘рдмाрдЬ рдХी рд╕ीрдЦ’ рдФрд░ ‘рдЪुрдирдоुрди рдЪींрдЯे рдХी рд╕ैрд░’ рджोрдиों рд╣ी рдЪुрдирдоुрди рдЪींрдЯे рдХी рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рд╣ैं। рдПрдХ рдХрдеाрдХाрд░ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЙрдирдХी рдЗрд╕ рдЦाрд╕िрдпрдд рдХी рддाрд░ीрдл рдХрд░рдиी рд╣ोрдЧी рдХि рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдПрдХ рдЫोрдЯे рд╕े рдФрд░ рдиाрдЪीрдЬ рд╕рдордЭे рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдЪुрдирдоुрди рдЪींрдЯे рдХो рднी рдЕрдиोрдЦी рд╢рдЦ्рд╕िрдпрдд рджी। рдкрд╣рд▓ी рдХрд╣ाрдиी рдоें рдЕрдХेрд▓ा рдЪुрдирдоुрди рдЪींрдЯा рдХाрдЧрдЬ рдХी рд╕ैрд░ рдкрд░ рдмैрдардХрд░ рдмрдб़े рдордЬे рдоें рдирджी рдоें рд╕ैрд░ рдХрд░рдиे рдиिрдХрд▓ा рд╣ै। рд╡рд╣ рдЕрдкрдиे рдЖрдиंрдж рдоें рдордЧ्рди рд╣ै, рдкрд░ рддрднी рдмाрджрд▓ рдШुрдордб़ рдЖрддे рд╣ैं, рдмाрд░िрд╢ рд╣ोрдиे рд▓рдЧрддी рд╣ै। рдЕрдм рддो рдиाрд╡ рдХे рдбूрдмрдиे рдХा рдбрд░ рд╣ै। рдЪुрдирдоुрди рдЪींрдЯा рдШрдмрд░ाрдпा। рддिрддрд▓ी рдиे рдЙрд╕े рдкрд░ेрд╢ाрди рджेрдЦा рддो рдЧौрд░ैрдпा рдоौрд╕ी рд╕े рдХрд╣ा। рдЧौрд░ैрдпा рдиे рд▓ाрд▓ू рдХौрдП рд╕े। рдЖрдЦिрд░ рдмाрдд рдмाрдЬ рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪी। рд╡рд╣ рдЭрдЯ рдЪुрдирдоुрди рдЪींрдЯे рдХी рдорджрдж рдХे рд▓िрдП рдЖ рдЧрдпा। рдЙрд╕рдиे рдЪींрдЯे рдФрд░ рдЙрд╕рдХी рдХाрдЧрдЬ рдХी рдиाрд╡ рдХे рдКрдкрд░ рдЕрдкрдиे рдкंрдЦ рдлैрд▓ाрдП рдФрд░ рдЪुрдирдоुрди рдЪींрдЯा рдЕрдкрдиी рдиाрд╡ рдХो рдЦेрддा рд╣ुрдЖ рдХिрдиाрд░े рдкрд░ рд▓े рдЖрдпा। рдпों рдЪुрдирдоुрди рдЪींрдЯे рдХी рдЬाрди рдмрдЪ рдЧрдИ рдФрд░ рдЙрд╕рдиे рдпрд╣ рд╕ीрдЦ рднी рд▓िрдпा рдХि рдЦрд░ाрдм рдоौрд╕рдо рдоें рддैрд░рддा рдЕрдЪ्рдЫी рдмाрдд рдирд╣ीं рд╣ै।

        ‘рдЪुрдирдоुрди рдЪींрдЯे рдХी рд╕ैрд░’ рднी рдмрдб़ी рдордЬेрджाрд░ рдХрд╣ाрдиी рд╣ै। рдЗрд╕рдоें рднी рдирди्рд╣ा рд╕ा рдЪुрдирдоुрди рдЪींрдЯा рдоाँ рдХो рдмिрдиा рдмрдиाрдП рд╕ैрд░ рдХे рд▓िрдП рдиिрдХрд▓ рдкрдб़рддा рд╣ै। рдкीрдкрд▓ рдХे рдкेрдб़ рдкрд░ рдПрдХ рдХा рдкрдд्рддा рддेрдЬ рд╣рд╡ा рдоें рдХाँрдк рд░рд╣ा рдеा। рдЪुрдирдоुрди рдЪींрдЯा рдЙрд╕ рдкрдд्рддे рдкрд░ рдмैрда рдЧрдпा рдФрд░ рдЭूрд▓ा рдЭूрд▓рдиे рд▓рдЧा। рдордЧрд░ рдЙрд╕ рдкेрдб़ рдХे рдиीрдЪे рдПрдХ рд╢ेрд░ рдЦрдб़ा рдеा। рдЪुрдирдоुрди рдЪींрдЯा рдЕрдЪाрдирдХ рдиीрдЪे рдЧिрд░ा рддो рд╢ेрд░ рдХी рдкीрда рдкрд░ рдЬाрдХрд░ рдЯिрдХ рдЧрдпा। рддрднी рд╢ेрд░ рдХो рдЬाрдиे рдХ्рдпा рд╕ूрдЭा рдХि рдЙрд╕рдиे рджрд╣ाрдб़ рдоाрд░ी рдФрд░ рдмрдб़ी рддेрдЬी рд╕े рднाрдЧрдиे рд▓рдЧा। рдЪुрдирдоुрди рдЙрд╕рдХी рдкीрда рд╕े рдХрд╕рдХрд░ рдЪिрдкрдХ рдЧрдпा, рддाрдХि рдХрд╣ीं рдЧिрд░ рди рдЬाрдП। рдХुрдЫ рдЖрдЧे рдЪрд▓рдХрд░ рд╢ेрд░ рд░ुрдХा। рд╕ाрдордиे рдПрдХ рд╣िрд░рди рдФрд░ рдЙрд╕рдХा рдмрдЪ्рдЪा рдеा। рд╢ेрд░ рдЙрди्рд╣ें рдЦाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЫрд▓ाँрдЧ рд▓рдЧाрдиे рд╣ी рд╡ाрд▓ा рдеा, рддрднी рдЙрд╕рдХी рдкीрда рдкрд░ рдмैрдаे рдЪींрдЯे рдиे рдЙрд╕े рдЗрддрдиी рдмुрд░ी рддрд░рд╣ рдХाрдЯ рд▓िрдпा рдХि рд╢ेрд░ рдмिрд▓рдмिрд▓ा рдЧрдпा। рдЗрд╕ рдмीрдЪ рд╣िрд░рди рдФрд░ рдЙрд╕рдХा рдмрдЪ्рдЪा рднाрдЧ рдЧрдпा।

        рдЪुрдирдоुрди рдЪींрдЯे рдХो рдЦुрд╢ी рдеी рдХि рдЙрд╕рдиे рджोрдиों рдХी рдЬाрди рдмрдЪा рд▓ी। рдкрд░ рдЕрднी рддो рдЦुрдж рдЙрд╕рдХी рдЬाрди рд╕ाँрд╕рдд рдоें рдеी। рд╢ेрд░ рд╕े рдмрдЪрдиे рдХे рд▓िрдП рд╡рд╣ рдЙрдЫрд▓рдХрд░ рдкाрд╕ рдХे рдПрдХ рдкेрдб़ рдкрд░ рдЬा рдкрд╣ुँрдЪा। рдКрдкрд░ рдкेрдб़ рдкрд░ рдЧौрд░ैрдпा рдоौрд╕ी рдеी। рдЙрд╕рдХी рдиिрдЧाрд╣ рдирди्рд╣े рдЪुрдирдоुрди рдкрд░ рдкрдб़ी рддो рд╡рд╣ рдмोрд▓ी, рдЪрд▓ो, рдШрд░ рдкрд░ рдоाँ рддुрдо्рд╣ें рдвूँрдв़ рд░рд╣ी рд╣ै। рдпों рдирди्рд╣ा рдЪुрдирдоुрди рдШрд░ рдкрд╣ुँрдЪा। рдкрд░ рдЙрд╕े рд╕рдордЭ рдоें рдЖ рдЧрдпा рдеा рдХि рдЕрдХेрд▓े рдШूрдордиे рдЬाрдиे рдоें рдХ्рдпा рдЦрддрд░ा рд╣ै।

        ‘рдФрд░ рдЪाрд▓ाрдХी рдЫिрдк рди рд╕рдХी’ рдоें рдо्рдпाрдКँ рдмिрд▓्рд▓ा рдЪिрдб़िрдпों рдХो рдЦाрдиा рдЪाрд╣рддा рд╣ै। рджाрджी рдЧुрдЯрд░рдЧूँ рдЪिрдб़िрдпों рдХे рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдХрд╣ाрдиी рд╕ुрдиा рд░рд╣ी рдеी рддो рд╡рд╣ рднी рдХрд╣ाрдиी рд╕ुрдирдиे рдХा рдмрд╣ाрдиा рдХрд░рдХे рд╡рд╣ाँ рдкрд╣ुँрдЪ рдЧрдпा। рдордЧрд░ рдлिрд░ рдЙрд╕рдХी рджुрд╖्рдЯрддा рдФрд░ рдХाрд░рд╕्рддाрдиी рдирдЬрд░ рдЖрдИ рддो рд╕рднी рд╕рддрд░्рдХ рд╣ो рдЧрдП। рдХрдИ рдмाрд░ рдо्рдпाрдКँ рдмिрд▓्рд▓े рдиे рдпрд╣ी рдмрджрдоाрд╢ी рдХी рдФрд░ рджाрджी рдЧुрдЯрд░рдЧूँ рдиे рдЙрд╕े рд╕ीрдЦ рджेрдХрд░ рдЕрдЪ्рдЫी рд░ाрд╣ рдкрд░ рд▓ाрдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХी। рдкрд░ рд╡рд╣ рдЕрдкрдиा рд╕्рд╡рднाрд╡ рдирд╣ीं рдмрджрд▓ рдкाрдпा। рд╣ाँ, рдЪिрдб़िрдпों рдХे рдмрдЪ्рдЪों рдиे рдЬрдм рд╕े рдЙрд╕рдХी рдЕрд╕рд▓िрдпрдд рднाँрдк рд▓ी рд╣ै, рд╡े рдЙрд╕рд╕े рдмрдЪрдиे рдХे рдЧुрд░ рдЬрд░ूрд░ рд╕ीрдЦ рдЧрдП рд╣ैं। 
        *

        рдЕрдорд░ рдЬी рдХी рдмрд╣ुрдд рд╕ी рдмाрд▓ рдХрд╣ाрдиिрдпों рдоें рдХोрдИ рди рдХोрдИ рдмाрд░ीрдХ рд╕ंрджेрд╢ рдЫिрдкा рд╣ै рдФрд░ рд╡े рдЦेрд▓-рдЦेрд▓ рдоें рдмрдб़ी рд╕ीрдЦ рджेрддी рд╣ैं। рдЙрдирдХी рдХрдИ рдмाрд▓ рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рдк्рд░рдХृрддि рдФрд░ рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖िрдпों рд╕े рдк्рдпाрд░ рдХрд░рдиे рдХी рд╕ीрдЦ рджेрддी рд╣ुрдИ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдХे рдк्рд░рддि рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдкैрджा рдХрд░рддी рд╣ैं। рдЗрд╕ी рддрд░рд╣ рдЕрдоीрд░-рдЧрд░ीрдм, рдКँрдЪ-рдиीрдЪ рдФрд░ рд╣рд░ рддрд░рд╣ рдХे рднेрдж-рднाрд╡ рдХी рджीрд╡ाрд░ों рдХो рдЧिрд░ाрдиे рд╡ाрд▓ी рдмाрд▓ рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд▓िрдЦीं рддो рдРрд╕ी рдмाрд▓ рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рднी рдЬो рдЬाрддिрд╡ाрдж, рдЕंрдзрд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдФрд░ рджूрд╕рд░ी рдмुрд░ाрдЗрдпों рдХे рдЦिрд▓ाрдл рд▓рдб़рдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрд░िрдд рдХрд░рддी рд╣ैं। рд╕ाрде рд╣ी рд╡े рдШрдоंрдб, рдИрд░्рд╖्рдпा рдФрд░ рджूрд╕рд░ी рддрдоाрдо рдмुрд░ाрдЗрдпों рд╕े рдмрдЪрдХрд░ рдЕрдЪ्рдЫा рдмрдирдиे рдХी рд╕ीрдЦ рджेрддी рд╣ैं, рдХ्рдпोंрдХि рдЕрдЪ्рдЫे рд▓ोрдЧों рдХो рджुрдиिрдпा рдоें рд╣рд░ рдХोрдИ рдкрд╕ंрдж рдХрд░рддा рд╣ै। рдкрд░ рдЕрдорд░ рдЬी рдХी рдЦाрд╕िрдпрдд рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдпрд╣ рд╕ंрджेрд╢ рдЙрдирдХी рдХрд╣ाрдиिрдпों рдоें рдмрд╣ुрдд рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рд░ूрдк рдоें рдкिрд░ोрдпा рд╣ोрддा рд╣ै рдФрд░ рдКрдкрд░ी рд╕рддрд╣ рдкрд░ рдирдЬрд░ рдирд╣ीं рдЖрддा। рд▓िрд╣ाрдЬा рдЙрдирдХी рдХрд╣ाрдиिрдпों рдХा рд░рд╕ рдХрд╣ीं рдХрдо рдирд╣ीं рд╣ोрддा। рд╡рд╣ाँ рдХिрд╕्рд╕ाрдЧोрдИ рдХा рдЖрдиंрдж рдкрд╣рд▓े рд╣ै рдФрд░ рдмाрдХी рд╕рдм рдЪीрдЬें рдмाрдж рдоें рдЖрддी рд╣ैं।

        рдХैрд╕े рдЦेрд▓-рдЦेрд▓ рдоें рдмрдб़ी рдмाрддें рдХрд╣ी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ैं, рдпрд╣ рджेрдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдЕрдорд░ рдЬी рдХी рдХрд╣ाрдиी ‘рдлूрд▓ рдиे рдХрд╣ा’ рдкрдв़рдиी рдЪाрд╣िрдП। рдпрд╣ рдПрдХ рдЫोрдЯी-рд╕ी, рд╕ुंрджрд░ рдХрд╣ाрдиी рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рдЖрдЬ рдХे рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдХी рд╕рдорд╕्рдпा рдХा рдмрдб़ा рд╕рд╣ी рдЪिрдд्рд░рдг рд╣ै। рд╣ुрдЖ рдпрд╣ рдХि рдЭीрд▓ рдХे рдХिрдиाрд░े рдХुрдЫ рдкेрдб़ рдеे। рдЙрди्рд╣ीं рдоें рд╕े рдПрдХ рдкेрдб़ рдкрд░ рдЙрдЧा рдеा рдПрдХ рдирди्рд╣ा рдлूрд▓। рд╡рд╣ рдЭीрд▓ рдРрд╕ी рдеी рдЬिрд╕рдоें рдоीрд▓ों рджूрд░ рд╕े рд╕рдлрд░ рдХрд░рдХे рдЖрдП рдк्рд░рд╡ाрд╕ी рдкрдХ्рд╖ी рдмрд╕ेрд░ा рдХрд░рддे рдеे। рдордЧрд░ рд╣рд░ рдмाрд░ рд╡े рдпрд╣ рджेрдЦрддे рдеे рдХि рдЭीрд▓ рдХा рдкाрдиी рдХाрдлी рдХрдо рд╣ोрдиे рд▓рдЧा рд╣ै рдФрд░ рд╡рд╣ рдоैрд▓ा рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै। рдЖрд╕рдкाрд╕ рдХे рдкेрдб़ рднी рдХрдо рд╣ो рдЧрдП рд╣ैं। рд╣рд╡ा рджुрд░्рдЧंрдзिрдд рд╣ै। рдпрд╣ рджेрдЦрдХрд░ рдПрдХ рдк्рд░рд╡ाрд╕ी рдкрдХ्рд╖ी рдиे рдЙрд╕ рдлूрд▓ рд╕े рдХрд╣ा—
        “рдлूрд▓-рдлूрд▓, рдоेрд░ी рддुрдорд╕े рдкрдХ्рдХी рджोрд╕्рддी рд╣ो рдЧрдИ рд╣ै। рддुрдо्рд╣ाрд░ा рдпрд╣ рд╣ाрд▓ рдоुрдЭрд╕े рджेрдЦा рдирд╣ीं рдЬाрддा। рдХрдм рддрдХ рдЗрд╕ рдоैрд▓ी рдЭीрд▓ рдХे рдХिрдиाрд░े рд░рд╣ोрдЧे? рдЪрд▓ो, рдоेрд░े рд╕ाрде рдоेрд░े рджेрд╢ рдЪрд▓ो।” 
        рдордЧрд░ рдЗрд╕ рдкрд░ рдлूрд▓ рдХा рдЬрд╡ाрдм рдЧौрд░ рдХрд░рдиे рд▓ाрдпрдХ рд╣ै। рдЙрд╕рдиे рдХрд╣ा, “рдиाрд░ाрдЬ рдордд рд╣ोрдиा рдоिрдд्рд░, рдоैं рд╡рд╣ाँ рдЦिрд▓ рдирд╣ीं рдкाрдКँрдЧा। рдЕрдкрдиे рджेрд╢ рдХी рдзрд░рддी рдХो рдЫोрдбреШрд░ рднी рдХोрдИ рдЦिрд▓рддा рд╣ै!” 

        ‘рдЧुрд▓ाрдм рдХा рдШрдоंрдб’ рднी рдЕрдорд░ рдЬी рдХी рд╕ुंрджрд░ рдХрд╣ाрдиी рд╣ै। рдЬंрдЧрд▓ рдоें рдЧुрд▓ाрдм рдХा рдПрдХ рдкौрдзा рд╕ूрдЦ рд░рд╣ा рдеा, рдкрд░ рд╣ाрдеी рдХी рдХोрд╢िрд╢ों рд╕े рдЙрд╕рдоें рдЬाрди рдкрдб़ рдЧрдИ। рдЙрд╕ рдкрд░ рдмрдб़ा рд╕ुंрджрд░ рдЧुрд▓ाрдм рдХा рдлूрд▓ рдЙрдЧा рдЬिрд╕े рдлूрд▓, рддिрддрд▓िрдпाँ, рд╣рд╡ा рдФрд░ рдЬंрдЧрд▓ рдоें рд╣рд░ рдХोрдИ рдк्рдпाрд░ рдХрд░рддा рдеा। рдкрд░ рдЗрд╕рд╕े рдЧुрд▓ाрдм рдоें рдЖ рдЧрдпा рдЕрд╣ंрдХाрд░। рдЙрд╕рдиे рд╕ोрдЪा рдХि рдоुрдЭрд╕े рдмрдб़ा рддो рдХोрдИ рд╣ै рд╣ी рдирд╣ीं। рд╣ाрдеी рдиे рдЙрд╕े рд╕рдордЭाрдпा, рдЗрддрдиा рдШрдоंрдб рдаीрдХ рдирд╣ीं। рдФрд░ों рдиे рднी рд╕рдордЭाрдпा। рдкрд░ рдЧुрд▓ाрдм рдХा рдШрдоंрдб рддो рдмрдв़рддा рд╣ी рдЬा рд░рд╣ा рдеा। рдЖрдЦिрд░ рдоें рдЙрд╕рдХे рдШрдоंрдб рдХो рддेрдЬ рдЪрд▓рддी рд╣рд╡ा рдиे рдЪिंрджी-рдЪिंрджी рдХрд░рдХे рджूрд░ рддрдХ рдмिрдЦрд░ा рджिрдпा। рдЕрдм рдЧुрд▓ाрдм рдХी рдЬрдЧрд╣ рджूрд░ рддрдХ рдЙрд╕рдХी рдкंрдЦुрдб़िрдпाँ рдмिрдЦрд░ी рдкрдб़ी рдеीं рдЬो рдзीрд░े рд╕े рд╕िрд╕рдХрддे рд╣ुрдП рдХрд╣ рд░рд╣ी рдеीं рдХि рд╕рдЪрдоुрдЪ рдЬ्рдпाрджा рдШрдоंрдб рдаीрдХ рдирд╣ीं рд╣ोрддा।

        рдпрд╣ी рдШрдоंрдб рдФрд░ рдЬिрдж ‘рдЬिрдж्рджी рдкрддंрдЧ’ рдХрд╣ाрдиी рдХी рдЦूрдм рдЧрд░्рд╡ीрд▓ी рдкрддंрдЧ рдоें рд╣ै, рдЬो рдХिрд╕ी рдХा рдХрд╣рдиा рдирд╣ीं рдоाрдирддी। рдоौрд╕рдо рдЪाрд╣े рдЬैрд╕ा рд╣ो, рд╡рд╣ рд╣рдоेрд╢ा рдЗрддрд░ाрддी, рдмрд▓ рдЦाрддी рд╣ुрдИ рд╣рд╡ा рдоें рдЙрдб़рдиा рдЪाрд╣рддी рд╣ै। рдмाрджрд▓ों рд╕े рдЙрд╕рдХी рджोрд╕्рддी рд╣ो рдЧрдИ рддो рдЙрд╕рдХा рдШрдоंрдб рдФрд░ рдмрдв़ рдЧрдпा। рдмाрджрд▓ рдЙрд╕ рдирди्рд╣ी рдкрддंрдЧ рдХी рдмाрдд рдоाрдирдХрд░, рдЙрд╕рдХे рдХрд╣рдиे рдкрд░ рдмрд░рд╕рддे। рдЗрд╕ рдмाрдд рдкрд░ рд╕े рддो рд╡рд╣ рдФрд░ рднी рдЧрд░्рд╡ीрд▓ी рд╣ो рдЧрдИ। рдПрдХ рдмाрд░ рдЬрдм рдмाрджрд▓ рдмрд░рд╕рдиे рдХो рдеे, рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХाрдЧрдЬ рдХी рдЙрд╕ рдирди्рд╣ी рдкрддंрдЧ рдХो рдмрд╣ुрдд рдЪेрддाрдпा рдХि рдЗрд╕ рд╕рдордп рдЙрдб़рдиा рдЦрддрд░े рд╕े рдЦाрд▓ी рдирд╣ीं рд╣ै। рдкрд░ рдЬिंрдж्рджी рдкрддंрдЧ рддो рдЕрдкрдиे рд╕ाрдордиे рдХिрд╕ी рдХो рдХुрдЫ рдЧिрдирддी рд╣ी рдирд╣ीं рдеी। рдЙрд╕рдиे рдХिрд╕ी рдХी рдмाрдд рдирд╣ीं рдоाрдиी рдФрд░ рдлिрд░ рдЙрд╕рдХा рдмुрд░ा рд╣рд╢्рд░ рд╣ुрдЖ। рдмाрд░िрд╢ рдЖрдИ рддो рд╡рд╣ рдмुрд░ी рддрд░рд╣ рднीрдЧ рдЧрдИ, рдлिрд░ рддेрдЬ рд╣рд╡ा рдХे рдХाрд░рдг рдлрдЯрдХрд░ рдиीрдЪे рдЧिрд░ рдкрдб़ी। рдЕрдм рд╡рд╣ рдХाрдЧрдЬ рдХी рд▓ुрдЧрджी рд╣ोрдХрд░ рдПрдХ рдХोрдиे рдоें рдкрдб़ी рдеी рдФрд░ рдЪुрдкрдЪाрдк рдЕрдкрдиी рдмेрд╣ाрд▓ी рдкрд░ рд░ो рд░рд╣ी рдеी।

        ‘рдмाрдмा рдЬी рдХो рд╕ौंрдЯा’ рдХрд╣ाрдиी рдоें рдПрдХ рдЬрдоींрджाрд░ рдиे рд╕ाрдзु рдмाрдмा рдХो рдЦुрд╢ рдХрд░рдХे рдЙрдирд╕े рдЬाрджू рд╡ाрд▓ा рд╕ोंрдЯा рд╣ाрд╕िрд▓ рдХрд░ рд▓िрдпा। рдЬрдоींрджाрд░ рдХे рдХрд╣рдиे рдкрд░ рдмाрдмा рдЬी рдХा рд╕ोंрдЯा рд▓ोрдЧों рдХी рдкिрдЯाрдИ рдХрд░рддा рд╣ै। рдкрд░ рдлिрд░ рдЬрдоींрджाрд░ рдЙрд╕ рд╕ोंрдЯे рдХे рдХाрд░рдг рдЗрддрд░ाрдиे рд▓рдЧा। рд╡рд╣ рд╕рдм рд▓ोрдЧों рдкрд░ рд╣ेрдХрдб़ी рдЬрддाрддा рд╣ै рдФрд░ рдмेрдХрд╕ूрд░ рд▓ोрдЧों рдХो рдкीрдЯрдиे рдХे рд▓िрдП рдХрд╣рддा рд╣ै। рдкрд░ рдмाрдмा рдЬी рдХा рд╕ोंрдЯा рдЙрд╕рдХा рдЕрди्рдпाрдп рд╕рдордЭ рдЬाрддा рд╣ै। рдЬрдм рдЬрдоींрджाрд░ рдЙрд╕े рдПрдХ рдХрдордЬोрд░ рд╕े рдЧрд░ीрдм рдФрд░ рдоेрд╣рдирддी рдХिрд╕ाрди рдХो рдкीрдЯрдиे рдХे рд▓िрдП рдХрд╣рддा рд╣ै рддो рд╡рд╣ рдЙрд▓рдЯा рдЬрдоींрджाрд░ рдХी рдкिрдЯाрдИ рдХрд░рдиा рд╢ुрд░ू рдХрд░ рджेрддा рд╣ै। рд╕ाрдзु рдмाрдмा рдХी рдЖрдд्рдоा рдЙрд╕рдоें рдЙрддрд░ рдЖрддी рд╣ै। рд╡рд╣ рдЬрдоींрджाрд░ рдХो рдбрдкрдЯрдХрд░ рдХрд╣рддा рд╣ै рдХि рддुрдо рдЕрди्рдпाрдп рдХрд░ोрдЧे рддो рдоैं рдЙрд▓рдЯा рддुрдо्рд╣ीं рдХो рдкीрдЯूँрдЧा। рдФрд░ рд╕рдЪрдоुрдЪ рдЬрдоींрджाрд░ рдХी рдкिрдЯाрдИ рд╣ुрдИ рддो рдЙрд╕рдХी рдЕрдХ्рд▓ рдаिрдХाрдиे рдЖ рдЧрдИ।

        рдЗрд╕ी рддрд░рд╣ ‘рдЧुрд▓рджрд╕्рддा’ рдХрд╣ाрдиी рдоें рдлूрд▓ рддोрдб़рдиे рд╡ाрд▓ा рдмрдЪ्рдЪा рдоेрдЬрд░ рд╕ाрд╣рдм рдХी рдбाँрдЯ рдЦाрдХрд░ рд╕рдордЭ рдЬाрддा рд╣ै рдХि рдлूрд▓ों рдХो рдмिрдиा рдмाрдд рддोрдб़рдиा рдЕрдЪ्рдЫी рдмाрдд рдирд╣ीं рд╣ै। ‘рдкрдЫрддाрд╡ा’ рдХрд╣ाрдиी рдХे рдкрд╡рди рдХी рдЧрд▓рддी рдХे рдХाрд░рдг рдмेрдЪाрд░ा рдоाрд▓ी рдмिрдиा рдмाрдд рдкिрдЯ рдЧрдпा। рдкрд░ рдлिрд░ рдкрд╡рди рдиे рдЙрд╕рд╕े рдоाрдлी рдоाँрдЧी, рддो рдЙрд╕े рдФрд░ рдоाрд▓ी рджोрдиों рдХो рд╣ी рд▓рдЧा рдХि рдЙрдирдХा рджिрд▓ рдЕрдм рд╣рд▓рдХा рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै рдФрд░ рд░ाрдд рдоें рдЙрди्рд╣ें рдЪैрди рдХी рдиींрдж рдЖрдПрдЧी। ‘рд╢рд░ाрд░рддी рдоिंрдХू’ рдХрд╣ाрдиी рдХा рдмрд╣рди рдХी рдХिрддाрдм рдлाрдб़рдиे рд╡ाрд▓ा рдоिंрдХू рдХрд╣ाрдиी рдХे рдЕंрдд рдоें рд╢рд░्рдоिंрджा рдФрд░ рдЕрдкрдиी рднूрд▓ рдоाрди рд▓ेрддा рд╣ै। ‘рд░рд╕ीрд▓े рдмोрд▓’ рдХрд╣ाрдиी рдХे рджाрдоोрджрд░ рдиे рдЕрдкрдиे рдоीрдаे рдмोрд▓ों рд╕े рд╡рд╣ाँ рднी рдмाрдд рдмрддा рд▓ी, рдЬрд╣ाँ рдЬрд╕्рд╕ाрд╕िंрд╣ рдордЬрдмूрд░ рд╣ोрдХрд░ рдорди рдорд╕ोрд╕рдХрд░ рд░рд╣ рдЬाрддा рдеा। ‘рдЧुрдб्рдбा рдФрд░ рдЧुрдб़िрдпा’, ‘рд╕ाрдл рдЬंрдЧрд▓ рдХा рдЧंрджा рдмंрджрд░’ рдФрд░ ‘рдШрд░ рдоें рдмрдЧीрдЪा’ рдХрд╣ाрдиिрдпों рдоें рдЦेрд▓-рдЦेрд▓ рдоें рд╕ुрд░ुрдЪि рдФрд░ рд╕рдлाрдИ рдХा рд╕ंрджेрд╢ рд╣ै। ‘рд╕ुрдмрд╣-рд╕ुрдмрд╣’ рдХрд╣ाрдиी рдоें рд╕ुрдмрд╣ рдЙрдардиे рдХे рд╕ुрдЦ рдХी рдмाрдд рдХрд╣ाрдиी рдоें рдкिрд░ो рджी рдЧрдИ рд╣ै।

        ‘рдЙрдкрд╣ाрд░’ рдХрд╣ाрдиी рдоें рдПрдХ рдЕрдоीрд░ рдкिрддा рдХा рдмेрдЯा рдЪंрджрди рдЧрд░ीрдм рдмрдЪ्рдЪे рдХे рджिрдП рдЧрдП рдкौрдзे рдХो рдмрдб़े рдк्рдпाрд░ рд╕े рдЕрдкрдиे рдШрд░ рдХे рд▓ॉрди рдоें рдмрдб़ी рдЦुрд╢ी рд╕े рд▓рдЧाрддा рд╣ै। рдЙрд╕े рдпрд╣ рдирди्рд╣ा рдкौрдзा рдЬрди्рдорджिрди рдХा рдмेрд╢рдХीрдорддी рдЙрдкрд╣ाрд░ рд▓рдЧрддा рд╣ै। ‘рдЖрдиंрдж рдХा рд╡ाрджा’ рдХрд╣ाрдиी рдоें рдкрдв़ाрдИ рд╕े рджूрд░ рднाрдЧрдиे рд╡ाрд▓ा рдЖрдиंрдж рдЬрдм рдПрдХ рд▓ाрдЪाрд░ рдмूрдв़े рд╡ाрдпрд▓िрди рд╡ाрджрдХ рд╕े рдоिрд▓рддा рд╣ै, рддो рдЙрд╕े рдЕрдкрдиी рднूрд▓ рдкрддा рдЪрд▓рддी рд╣ै। рддрдм рд╡рд╣ рдЦुрдж-рдм-рдЦुрдж рдкрдв़ाрдИ рдХे рдорд╣рдд्рдд्рд╡ рдХो рдЬाрди рд▓ेрддा рд╣ै।

        рдЕрдорд░ рдЬी рдХी ‘рдоॉрдиीрдЯрд░ рдХा рдЪुрдиाрд╡’ рдХрд╣ाрдиी рдоें рд╕ंрджीрдк рдХा рдЪрд░िрдд्рд░ рдмрдб़े рдЕрдЪ्рдЫे рдвंрдЧ рд╕े рдЙрднрд░ा рд╣ै। рд╡рд╣ рд╕्рдХूрд▓ рдоें рдирдпा-рдирдпा рдЖрдпा рдеा। рдЙрд╕рдХी рдХ्рд▓ाрд╕ рдоें рджो рдмрдЪ्рдЪों рджीрдкрдХ рдФрд░ рдХрдорд▓ рдХा рдмрдб़ा рд░ौрдм рдеा। рджोрдиों рд╣ी рдоॉрдиीрдЯрд░ рдмрдирдиा рдЪाрд╣рддे рдеे। рдкрд░ рд╕ंрджीрдк рдХी рдмाрддों рдФрд░ рдХाрдоों рдоें рдЗрддрдиी рд╕рдордЭрджाрд░ी рдеी рдХि рд╣рд░ рдХोрдИ рд╕ंрджीрдк рдХो рд╣ी рдоॉрдиीрдЯрд░ рдмрдиाрдиे рдХी рдмाрдд рдХрд╣рдиे рд▓рдЧा। рдпрд╣ाँ рддрдХ рдХि рджीрдкрдХ рдФрд░ рдХрдорд▓ рднी рдЕрдкрдиी рдШрдоंрдб рднूрд▓рдХрд░ рд╕ंрджीрдк рдХी рд╣ी рддाрд░ीрдл рдХрд░рдиे рд▓рдЧे। рд╕ंрджीрдк рди рд╕िрд░्рдл рдоॉрдиीрдЯрд░ рдмрдиा, рдмрд▓्рдХि рдХ्рд▓ाрд╕ рдоें рд╡рд╣ рд╕рднी рдХा рд▓ाрдб़рд▓ा рднी рдмрди рдЧрдпा, рдЬिрд╕े рд╕ाрд░े рдмрдЪ्рдЪे рдЪाрд╣рддे рдеे।
        *

        рдкрд░ рдЕрдорд░ рдЬी рдХी ‘рд╕ुрджाрдоा рдХी рдоुрдХ्рддि’ рдФрд░ ‘рд╕рдЪ्рдЪी рдЦुрд╢ी’ рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рдЗрд╕ рд▓िрд╣ाрдЬ рд╕े рд╢ाрдпрдж рд╕рдмрд╕े рдКрдкрд░ рд░рдЦрдиी рд╣ोंрдЧी, рдХि рд╡े рджेрд░ рддрдХ рдФрд░ рджूрд░ рддрдХ рд╣рдоाрд░े рд╕ाрде рдЪрд▓рддी рд╣ैं рдФрд░ рдЙрдирдХा рдк्рд░рднाрд╡ рдиिрд░ंрддрд░ рдЧाрдв़ा рд╣ोрддा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрдирдоें ‘рд╕ुрджाрдоा рдХी рдоुрдХ्рддि’ рдЧाँрд╡ рдХे рдПрдХ рд╕्рдХूрд▓ рдХे рд╣ैрдб рдоाрд╕्рдЯрд░ рд╕ाрд╣рдм рдоुंрд╢ी рдмृрдЬрдмिрд╣ाрд░ी рд▓ाрд▓ рдХी рдХрд╣ाрдиी рд╣ै। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЧाँрд╡ рдХे рдЗрд╕ рд╕्рдХूрд▓ рдоें рдЖрддे рд╣ी рдХैрд╕े рдЕрдкрдиे рдЪрд░िрдд्рд░ рдХी рд╕рд░рд▓рддा рдФрд░ рджृрдв़рддा рд╕े рд╕्рдХूрд▓ рдХे рд╡िрдж्рдпाрдеिрдпों рдФрд░ рдЧाँрд╡ рд╡ाрд▓ों рдкрд░ рдЬाрджू рдХрд░ рджिрдпा, рдпрд╣ рдЗрд╕ рдХрд╣ाрдиी рдоें рдмрдб़ी рдЦूрдмрд╕ूрд░рддी рд╕े рджिрдЦाрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдХрдордЬोрд░ рдЫाрдд्рд░ों рдХो рд╡े рд░ाрдд рдоें рдЕрд▓рдЧ рд╕े рдкрдв़ाрддे рдеे। рдПрдХ рджिрди рдПрдХ рдмрдЪ्рдЪा рд╕ुрджाрдоा рд╕्рдХूрд▓ рдоें рдкрдв़рдиे рдирд╣ीं рдЖрдпा рддो рд╡े рдЙрд╕рдХे рдмाрд░े рдоें рдкрддा рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЙрд╕рдХे рдШрд░ рдЬा рдкрд╣ुँрдЪे। рдЙрд╕рдХी рд╕ौрддेрд▓ी рдоाँ рд╕े рднी рдоिрд▓े, рдЬिрд╕рдиे рдЕрдЪाрд░ рдХा рдорд░्рддрдмाрди рдЯूрдЯ рдЬाрдиे рдкрд░ рдЙрд╕े рдкीрдЯा рдеा। рд╣ैрдб рдоाрд╕्рдЯрд░ рд╕ाрд╣рдм рдХो рднी рдЙрд╕рдиे рдХुрдЫ рдЬрд▓ी-рдХрдЯी рд╕ुрдиा рджी। рдкрд░ рд╣ैрдб рдоाрд╕्рдЯрд░ рд╕ाрд╣рдм рдиे рдмुрд░ा рдирд╣ीं рдоाрдиा। рдЦुрдж рдЙрдирдХा рдорди рд╕ुрджाрдоा рдХी рдоाрдИ рдХे рджुрдЦ рд╕े рджुрдЦी рдеा।

        рдмिрдиा рдХिрд╕ी рдХो рдмрддाрдП рд╡े рдкैрджрд▓ рдХрдИ рдХोрд╕ рдЪрд▓рдХрд░ рдЪुрдиाрд░ рдХे рдоेрд▓े рдоें рдЧрдП рдФрд░ рд╡рд╣ाँ рд╕े рдкैрджрд▓ рд╣ी рдорд░्рддрдмाрди рд▓ेрдХрд░ рдЖрдП। рдЙрд╕े рд╡े рд╕ुрджाрдоा рдХी рдоाрдИ рдХो рджेрдиे рдЙрд╕рдХे рдШрд░ рдЧрдП। рджेрдЦрдХрд░ рд╕ुрджाрдоा рдХी рдоाрдИ рдкाрдиी-рдкाрдиी рд╣ो рдЧрдИ। рд╣ैрдб рдоाрд╕्рдЯрд░ рд╕ाрд╣рдм рдХे рдкैрд░ों рдкрд░ рдЧिрдХрд░ рдЙрд╕рдиे рдХ्рд╖рдоा рдоाँрдЧी। рд╣ैрдб рдоाрд╕्рдЯрд░ рд╕ाрд╣рдм рдиे рдЙрд╕рд╕े рдмрд╕ рдПрдХ рд╣ी рдмाрдд рдХрд╣ी, рдЕрдм рдЖрдЧे рд╕े рд╕ुрджाрдоा рдХो рдХрднी рд╕्рдХूрд▓ рдЖрдиे рд╕े рдордд рд░ोрдХрдиा। рд╕्рдХूрд▓ рдХे рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рдХिрд╕ी рдЕрдз्рдпाрдкрдХ рдХा рдРрд╕ा рдк्рдпाрд░ рджेрдЦрдХрд░ рдХिрд╕рдХी рдЖँрдЦें рди рднीрдЧ рдЬाрдПँрдЧी।

        ‘рд╕рдЪ्рдЪी рдЦुрд╢ी’ рдХрд╣ाрдиी рдХे рдиाрдпрдХ рджाрдоोрджрд░ рдкांрдбे рдХा рдЪрд░िрдд्рд░ рднी рдРрд╕ा рд╣ै рдЬिрд╕рдХी рд╕ुрд╡ाрд╕ рджूрд░ рддрдХ рдлैрд▓рддी рд╣ै। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕рдоाрдЬ-рд╕ुрдзाрд░ рдХी рднाрд╡рдиा рд╕े рдмрд╣ुрдд рдХाрдо рдХिрдпा। рдЧрд░ीрдмों рдХे рдЙрдд्рдеाрди, рдЬाрдд-рдкाँрдд рдФрд░ рдЫुрдЖрдЫूрдд рдХा рд╡िрд░ोрдз, рджрд▓िрдд рдЬाрддि рд╡ाрд▓ों рдХो рдоंрджिрд░ рдоें рдк्рд░рд╡ेрд╢ рджिрд▓ाрдиे рддрдеा рдЧाँрд╡ рдХे рдХुрдУं рд╕े рд╕рднी рдХो рдкाрдиी рд▓ेрдиे рдХी рдЖрдЬाрджी рдЖрджि рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЪेрддрдиा рдкैрджा рдХी। рдЗрд╕рд▓िрдП рд╕рднी рдЙрди्рд╣ें рдмрд╣ुрдд рдоाрдирддे рдеे। рдкрд░ рдЦुрдж рдЙрдирдХे рдШрд░ рдкрд░ рддो рдЙрд╕рдХा рдЙрд▓рдЯा рд╣ो рд░рд╣ा рдеा। рдЙрдирдХी рдоाँ рдЫुрдЖрдЫूрдд рдХो рдоाрдирддी рдеीं। рдЕрдЧрд░ рдЫोрдЯी рдЬाрддि рдХे рд▓ोрдЧ рдпा рдоुрд╕рд▓рдоाрди рдШрд░ рдоें рдЙрдирд╕े рдоिрд▓рдиे рдЖрддे рддो рдкूрд░े рдШрд░ рдоें рдЧंрдЧाрдЬрд▓ рдЫिрдб़рдХा рдЬाрддा рдеा। рдЙрдирдХे рд▓िрдП рдЦाрдиे рдХे рдмрд░рддрди рднी рдЕрд▓рдЧ рд╣ोрддे рдеे। рдЙрди्рд╣ें рдШрд░ рдХे рдмрд░рддрдиों рдоें рдЦाрдиे рдХो рдирд╣ीं рджिрдпा рдЬाрддा рдеा। рдЕрдм рджाрдоोрджрд░ рдкांрдбे рдоाँ рд╕े рдХैрд╕े рдХрд╣ें рдХि рдоाँ рдпрд╣ рдаीрдХ рдирд╣ीं рд╣ै। рдоाँ рд╕े рд╡े рдмрд╣ुрдд рдк्рд░ेрдо рдХрд░рддे рдеे рдФрд░ рдЙрдирдХा рджिрд▓ рдирд╣ीं рджुрдЦाрдиा рдЪाрд╣рддे рдеे। рдкрд░ рдЕंрджрд░ рд╣ी рдЕंрджрд░ рдЙрдирдХा рдорди рджुрдЦी рдмрд╣ुрдд рдеा, рдЗрд╕ी рдХाрд░рдг рдШрд░ рдоें рд╣рдоेрд╢ा рдЙрдирдХी рдЧрд░рджрди рдЭुрдХी рд░рд╣рддी। рдоाँ рдиे рджेрдЦा рддो рдкूрдЫा, рдХ्рдпा рдЧрд░рджрди рдоें рджрд░्рдж рд╣ै рдмेрдЯा! рддुрдо्рд╣ाрд░ी рдЧрд░рджрди рд╣рд░ рд╕рдордп рдЭुрдХी рдХ्рдпों рд░рд╣рддी рд╣ै?

        рдЗрд╕ рдкрд░ рджाрдоोрджрд░ рдкांрдбे рдиे рдЭिрдЭрдХрддे рд╣ुрдП рдоाँ рдХो рдЕрдкрдиा рджुрдЦ рдмрддाрдпा рддो рдоाँ рдиे рдмेрдЯे рдХी рдЦुрд╢ी рдХे рд▓िрдП рдЬाрдд-рдкाँрдд рдФрд░ рдЫुрдЖрдЫूрдд рдХे рдЕрдкрдиे рдкुрд░ाрдиे рд╡िрдЪाрд░ों рдХो рдПрдХ рдкрд▓ рдоें рд╣ी рджूрд░ рдлेंрдХрдХрд░, рдирдП рдЬрдоाрдиे рдХे рдирдП рд╡िрдЪाрд░ों рдХो рдЕрдкрдиा рд▓िрдпा। рдХрд╣ाрдиी рдоें рдЕंрдд рдоें рдЙрдирдХे рдЗрд╕ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХी рдПрдХ рдирдЬीрд░ рднी рд╣ै। рдХрд╣ाрдиी рдоें рджाрдоोрджрд░ рдкांрдбे рдФрд░ рдЙрдирдХी рдоाँ рджोрдиों рдХे рд╣ी рдЪрд░िрдд्рд░ рдЗрддрдиी рдЦूрдмрд╕ूрд░рддी рд╕े рдЙрднрд░े рд╣ैं рдХि рджेрд░ рддрдХ рд╡े рд╣рдоाрд░े рджिрд▓ рдоें рдЦुрдмे рд░рд╣рддे рд╣ैं। рдпे рдРрд╕ी рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рдирд╣ीं рд╣ैं рдХि рдеोрдб़ी рджेрд░ рдЖрдиंрдж рд▓ेрдХрд░ рд╣рдо рдЗрди्рд╣ें рднूрд▓ рдЬाрдПँ। рдпे рдЬिंрджрдЧी рднрд░ рд╣рдоाрд░े рд╕ाрде рдЪрд▓рдиे рд╡ाрд▓ी рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рд╣ैं। рдФрд░ рдЗрди्рд╣ें рдЗрддрдиी рд╕рд╣рдЬ рдХрд▓ाрдд्рдордХрддा рдоें рдвाрд▓рдХрд░ рдЕрдорд░ рдЬी рд╣ी рд▓िрдЦ рд╕рдХрддे рдеे рдХि рд╡े рдЦुрдж рд╣рдоाрд░े рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ рдХा рдПрдХ рд╣िрд╕्рд╕ा рдмрди рдЬाрдПँ। 
        рд╕рдЪрдоुрдЪ ‘рд╕ुрджाрдоा рдХी рдоुрдХ्рддि’ рдХे рд╣ैрдб рдоाрд╕्рдЯрд░ рдоुंрд╢ी рдмृрдЬрдмिрд╣ाрд░ी рд▓ाрд▓ рдФрд░ ‘рд╕рдЪ्рдЪी рдЦुрд╢ी’ рдХे рджाрдоोрджрд░ рдкांрдбे рджोрдиों рд╣ी рдЕрдорд░ рдЧोрд╕्рд╡ाрдоी рдХे рдРрд╕े рдЕрдорд░ рдкाрдд्рд░ рд╣ैं, рдПрдХ рдмाрд░ рдкрдв़рдиे рдХे рдмाрдж рдЬिрди्рд╣ें рднुрд▓ा рдкाрдиा рд╣рдоाрд░े рдмрд╕ рдХी рдмाрдд рдирд╣ीं рд░рд╣ рдЬाрддी। 
        *

        рдпрд╣ी рдирд╣ीं, рдЕрдорд░ рдЬी рдиे рдЫोрдЯे рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рднोрд▓ेрдкрди рдФрд░ рдирди्рд╣ी-рдирди्рд╣ी рд╢рд░ाрд░рддों рд╕े рдЧुрджрдЧुрджाрддी рдЬो рд╢िрд╢ुрдХрдеाрдПँ рд▓िрдЦी рд╣ैं, рдЙрдирдХा рддो рдХрд╣рдиा рд╣ी рдХ्рдпा। рд╕рдЪ рдХрд╣ूँ рддो рдРрд╕ी рд╢िрд╢ुрдХрдеाрдПँ рд╣िंрджी рдоें рд▓िрдЦी рд╣ी рдирд╣ीं рдЧрдИं। рд╢िрд╢ुрдУं рдХे рд▓िрдП рдЦिрд▓ंрджрдб़ेрдкрди рдХे рд╕ाрде рдПрдХрджрдо рдирдП, рджिрд▓рдЪрд╕्рдк рдЕंрджाрдЬ рдоें рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рд▓िрдЦрдиे рдХा рд╕िрд▓рд╕िрд▓ा рдкिрдЫрд▓े рдХुрдЫ рдЕрд░рд╕े рдоें рдеोрдб़ा-рдмрд╣ुрдд рдирдЬрд░ рдЖрдиे рд▓рдЧा рдеा, рдкрд░ рдЕрдорд░ рдЬी рдиे рдЙрд╕े рдПрдХ рдКँрдЪाрдИ рдкрд░ рдкрд╣ुँрдЪाрдпा। ‘рднाрд▓ू рдХा рдмрдЪ्рдЪा’, ‘рднाрд▓ू рдХा рдШрд░’, ‘рдиाрд╡ рдЪрд▓ी’, ‘рдЯрдк-рдЯрдк рдЯрдкрдХ’, ‘рд╢ेрд░ рдХा рд╣ौрджा’, ‘рдмाрджрд▓ों рдХी рдЖрдЗрд╕рдХ्рд░ीрдо’, ‘рд░ोрдЯी рдЧрдИ рд░ोрдЯी рдЖрдИ’ рдФрд░ ‘рдирди्рд╣े рдоेрдврдХ рдХी рд╕ैрд░’ рдЕрдорд░ рдЧोрд╕्рд╡ाрдоी рдХी рдРрд╕ी рдЫोрдЯी-рдЫोрдЯी рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рд╣ैं рдЬो рдЕрд╕рд▓ рдоें рдирди्рд╣े-рдоुрди्рдиे рд╢िрд╢ुрдУं рдХे рд▓िрдП рд▓िрдЦी рдЧрдИ рд╣ैं। рдФрд░ рдпे рдирдЯрдЦрдЯрдкрди рд╕े рд╕рд░ाрдмोрд░ рдХрд░ рджेрдиे рд╡ाрд▓ी рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рд╣ै рдЬिрдирдоें рд╣рд▓рдХी-рд╕ी, рдк्рдпाрд░ी-рд╕ी рд╕ीрдЦ рднी рд╣ै।

        ‘рднाрд▓ू рдХा рдмрдЪ्рдЪा’ рдоें рдПрдХ рднाрд▓ू рдХा рдЫोрдЯा рдмрдЪ्рдЪा рдкेрдб़ рдкрд░ рдЪрдв़рддे-рдЪрдв़рддे рдЧिрд░ा рдФрд░ рд░ोрдиे рд▓рдЧा। рдХोрдИ рдЙрд╕े рдЪुрдк рдирд╣ीं рдХрд░ा рдкाрдпा। рдЪिрдб़िрдпा рдЙрд╕рдХे рд▓िрдП рдлूрд▓ рд▓े рдЖрдИ। рдмंрджрд░ рддाрдЬे рдлрд▓ рддोрдб़ рд▓े рдЖрдпा। рдЧिрд▓рд╣рд░ी рдЕрдЦрд░ोрдЯ рд▓े рдЖрдИ। рдкрд░ рднाрд▓ू рдХे рдмрдЪ्рдЪे рдХा рд░ोрдиा рдирд╣ीं рдердоा। рддрдм рдордзुрдордХ्рдЦी рдиे рдХिрд╕ рддрд░рд╣ рдкрд▓ाрд╢ рдХे рджोрдиे рдоें рдЙрд╕े рд╢рд╣рдж рд▓ाрдХрд░ рджिрдпा рдФрд░ рд╢рд╣рдж рдХो рдЪाрдЯрддा рд╣ुрдЖ рднाрд▓ू рдХा рдмрдЪ्рдЪा рдХिрд╕ рдХрджрд░ рдЦुрд╢ рд╣ोрдХрд░ рд╣ँрд╕ा, рдХрд╣ाрдиी рдХे рдЕंрдд рдоें рдЗрд╕рдХा рд╡рд░्рдгрди рдХрдоाрд▓ рдХा рд╣ै।

        рдЗрд╕ी рддрд░рд╣ рдЕрдорд░ рдЬी рдХी ‘рднाрд▓ू рдХा рдШрд░’ рдХрд╣ाрдиी рднी рдмрдб़ी рдЦूрдмрд╕ूрд░рдд рдФрд░ рдПрдХрджрдо рдЕрд▓рдЧ-рд╕ी рд╣ै। рд╣ुрдЖ рдпрд╣ рдХि рдмрд░рд╕ाрдд рд╕े рдкрд╣рд▓े рднाрд▓ू рдиे рдЕрдкрдиा рдПрдХ рдШрд░ рдмрдиा рд▓िрдпा। рд╕рднी рдиे рдШрд░ рдХो рдЦूрдм рдкंрд╕рдж рдХिрдпा рдФрд░ рдмрдзाрдИ рджेрддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा, “рд╡ाрд╣, рднाрд▓ू рднाрдИ рдЬिंрджाрдмाрдж!” рдЕрдм рднाрд▓ू рдХी рдЗрдЪ्рдЫा рд╣ुрдИ рдХि рдЬрд░ा рд╣ाрдеी рдХो рднी рдмुрд▓ाрдХрд░ рдЗрд╕ рдШрд░ рдХो рджिрдЦाрдпा рдЬाрдП। рдордЧрд░ рд╣ाрдеी рдЖрдпा рддो рднाрд▓ू рдХा рдкूрд░ा рдШрд░ рд╣ी рд╣ाрдеी рдХी рдкीрда рдкрд░ рдЫाрддे рдЬैрд╕ा рддрди рдЧрдпा। рдпрд╣ рдХрд╣ाрдиी рдЗрддрдиे рдЦूрдмрд╕ूрд░рдд рдвंрдЧ рд╕े рдмुрдиी рдЧрдИ рд╣ै рдФрд░ рднाрд▓ू рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдШрд░ рдХा рд╡рд░्рдгрди рдРрд╕ा рд▓ाрдЬрд╡ाрдм рд╣ै рдХि рдпрд╣ рдЫोрдЯी-рд╕ी рдХрд╣ाрдиी рд╣рд░ рдмрдЪ्рдЪे рдХो рдирдИ-рдирдИ рд╕ी рд▓рдЧेрдЧी।

        рдЕрдорд░ рдЬी рдХी рдРрд╕ी рд╣ी рдПрдХ рдФрд░ рдордЬेрджाрд░ рд╢िрд╢ुрдХрдеा ‘рдиाрд╡ рдЪрд▓ी’ рдоें рдЬंрдЧрд▓ рдоें рдиाрд╡ рдЪрд▓ाрдиे рдХा рдХिрд╕्рд╕ा рдкрдв़рддे рд╣ी рдмрдирддा рд╣ै। рдЦрд░рдЧोрд╢ рдиे рдмाрд░िрд╢ों рдоें рдХाрдЧрдЬ рдХी рдПрдХ рдиाрд╡ рдмрдиाрдХрд░ рдкाрдиी рдоें рдЫोрдб़ рджी। рдЙрд╕ рдиाрд╡ рдиे рдмрдб़े-рдмрдб़े рдХрд░िрд╢्рдоे рдХрд░ рдбाрд▓े рдФрд░ рд╣рд╡ा рд╕े рдЙрд╕рдХी рдЦूрдм рджोрд╕्рддी рд╣ुрдИ। ‘рдЯрдк-рдЯрдк рдЯрдкрдХ’ рдоें рдмाрд░िрд╢ों рдоें рдкेрдб़ों рдХे рдкрдд्рддों рд╕े рдЯрдкрдХрддी рдмूँрджों рдХी рдЖрд╡ाрдЬ рдЯрдк-рдЯрдк рдЯрдкрдХ рдХा рдХрдоाрд▓ рд╣ै। рдЬंрдЧрд▓ рдоें рдЙрд╕ рдЖрд╡ाрдЬ рдХो рд╕ुрдирдХрд░ рд░ाрдЬा рд╢ेрд░, рднाрд▓ू рд╕рдм рдбрд░ рдЧрдП। рддрдм рдПрдХ рдЪींрдЯे рдиे рд▓рд▓рдХाрд░ा। рдХрд╣ा, “рдЪрд▓ो рд╣рдо рд╕рдм рдЯрдк-рдЯрдк рдЯрдкрдХ рдХो рдвूँрдв़ рдиिрдХाрд▓ें। рд╣рдо рд╕рдм рд╕ाрде рд╣ैं рддो рдбрд░рдиा рдХिрд╕рд▓िрдП?” рдЖрдЦिрд░ рдоें рдвूँрдв़рддे рдЬрдм рд╡े рдПрдХ рдкेрдб़ рдХे рдкाрд╕ рдкрд╣ुँрдЪे рдФрд░ рдЯрдк-рдЯрдк рдЯрдкрдХ рдХा рдЕрд╕рд▓ी рд░ाрдЬ рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЬाрдиा рддो рд╕рдм рд╣ँрд╕рдиे рд▓рдЧे। ‘рд╢ेрд░ рдХा рд╣ौрджा’ рдоें рд╢ेрд░ рдиे рдПрдХ рд░ाрдЬा рдХो рд╣ाрдеी рдкрд░ рд╢ाрди рд╕े рд╣ौрджे рдоें рдмैрдардХрд░ рдЪрд▓рддे рджेрдЦा рддो рд╕ोрдЪा рдХि рдоैं рднी рдРрд╕ी рд╣ी рд╢ाрди рд╕े рдЪрд▓ूँ। рдЙрд╕рдиे рд╡ैрд╕ा рд╣ौрджा рдмрдирд╡ा рднी рд▓िрдпा। рдЙрд╕े рд╣ाрдеी рдкрд░ рд░рдЦрдХрд░ рд╢ाрди рд╕े рд╣ौрджे рдоें рдмैрдаा। рдкрд░ рдлिрд░ рдРрд╕ी рдоुрд╕ीрдмрдд рдЖрдИ рдХि рдЙрд╕े рд▓рдЧा рдХि рдкैрджрд▓ рдЪрд▓рдиा рд╣ी рд╕рдмрд╕े рдмрдв़िрдпा рд╣ै।

        ‘рд░ोрдЯी рдЧрдИ рд░ोрдЯी рдЖрдИ’ рдоें рдХुрдд्рддे рднौंрдХू рдХी рд░ोрдЯी рдмंрджрд░ рдЫीрдирдХрд░ рднाрдЧ рдЧрдпा। рдкрд░ рд╡рд╣ рд░ोрдЯी рдЬाрдиे рдХрд╣ाँ-рдХрд╣ाँ рдХा рдЪрдХ्рдХрд░ рдХाрдЯрдХрд░ рдХैрд╕े рднौंрдХू рдХो рдоिрд▓ी, рдпрд╣ рдХिрд╕्рд╕ा рдПрдХ рдЫोрдЯी рд╕ी рдордЬेрджाрд░ рд╢िрд╢ुрдХрдеा рдХी рд╢рдХ्рд▓ рдоें рд╕ाрдордиे рдЖрдпा рд╣ै। ‘рдмाрджрд▓ों рдХी рдЖрдЗрд╕рдХ्рд░ीрдо’ рдоें рд╕рд░рд▓ा рдХी рдкрддंрдЧ рдЙрдб़рддे-рдЙрдб़рддे рдЖрд╕рдоाрди рдоें рдЧрдИ рддो рд╡рд╣ाँ рдоिрд▓ी рдЙрд╕े рдПрдХ рдкрд░ी। рдкрд░ी рд╕े рдЙрд╕рдХी рджोрд╕्рддी рд╣ो рдЧрдИ। рдкрд░ी рдиे рдЦुрд╢ рд╣ोрдХрд░ рдЙрд╕े рдмाрджрд▓ों рдХी рдЖрдЗрд╕рдХ्рд░ीрдо рджी рддो рдкрддंрдЧ рдЙрд╕े рд╕рд░рд▓ा рдХे рдкाрд╕ рд▓े рдЖрдИ। рд╕рд░рд▓ा рдиे рдЦाрдИ рдмाрджрд▓ों рдХी рдЖрдЗрд╕рдХ्рд░ीрдо рддो рдЦुрд╢ рд╣ोрдХрд░ рдмोрд▓ी, “рддुрдо рдоेрд░ी рдХिрддрдиी рдЕрдкрдиी рд╣ो рдкрддंрдЧ।” ‘рдирди्рд╣े рдоेрдврдХ рдХी рд╕ैрд░’ рдоें рдПрдХ рдоेрдврдХ рд╣ाрдеी рдХी рдкीрда рдкрд░ рдордЬे рдоें рд╕ैрд░ рдХрд░ рд░рд╣ा рдеा। рдкрд░ рдлिрд░ рдХुрдЫ рдРрд╕ा рд╣ुрдЖ рдХि рд╡рд╣ рд╣ाрдеी рд╕े рдлिрд╕рд▓рдХрд░ рдЧिрд░ा рдФрд░ рднाрд▓ू рдХी рдкीрда рдкрд░ рдЬा рдмैрдаा। рдлिрд░ рдЖрдЧे рдФрд░ рднी рдРрд╕े рд╣ी рддрдоाрд╢े рд╣ुрдП рдФрд░ рдирди्рд╣े рдоेрдврдХ рдХी рд╕ैрд░ рдХा рд░ोрдоांрдЪ рдмрдв़рддा рд╣ी рдЧрдпा। рдЕंрдд рдоें рдпрд╣ाँ-рд╡рд╣ाँ рдШूрдорддा-рднрдЯрдХрддा рд╡рд╣ рдЕрдкрдиे рд╣ी рдШрд░ рдЖ рдкрд╣ुँрдЪा। рдирди्рд╣े рдоेрдврдХ рдХो рджेрдЦрдХрд░ рдЙрд╕рдХी рдоाँ рдХी рдЬाрди рдоें рдЬाрди рдЖрдИ। рдирди्рд╣े рдоेрдврдХ рдиे рднी рд╕ीрдЦा рдХि рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдмिрдиा рдоाँ рдХो рдмрддाрдП рдЗрдзрд░-рдЙрдзрд░ рдЬाрдиा рдЕрдЪ्рдЫी рдмाрдд рдирд╣ीं рд╣ै।

        рдХрд╣рдиे рдХो рддो рдпे рдЫोрдЯी-рдЫोрдЯी рд╢िрд╢ुрдХрдеाрдПँ рд╣ैं, рдкрд░ рдЗрдирдоें рдЗрддрдиी рдХिрд╕्рд╕ाрдЧोрдИ, рдЗрддрдиा рд╡ैрдЪिрдд्рд░्рдп-рд╡ृрдд्рддांрдд рдФрд░ рдиाрдЯрдХीрдпрддा рднрд░ी рд╣ुрдИ рд╣ै рдХि рдкрдв़рдиे рдкрд░ рдХрд▓्рдкрдиा рдХी рдЙрдб़ाрдиें рд╢ुрд░ू рд╣ो рдЬाрддी рд╣ैं рдФрд░ рдорди рдоुрдЧ्рдз рд╣ो рдЙрдарддा рд╣ै। рдЗрди рд╕рднी рд╢िрд╢ुрдХрдеाрдУं рдоें рдХोрдИ рди рдХोрдИ рдирди्рд╣ी-рдоुрди्рдиी рд╕ीрдЦ рднी рд╣ै, рдкрд░ рд╡рд╣ рдЗрддрдиी рдЦूрдмрд╕ूрд░рддी рд╕े рдкिрд░ोрдИ рд╣ुрдИ рд╣ै рдХि рдЙрд╕рд╕े рдХрд╣ाрдиी рдХा рдЖрдиंрдж рдЬрд░ा рднी рдХрдо рдирд╣ीं рд╣ोрддा। рдмрд▓्рдХि рдФрд░ рдмрдв़ рдЬाрддा рд╣ै। рд╕рдЪрдоुрдЪ рдЗрддрдиी рдЕрдЪ्рдЫी рд╢िрд╢ुрдХрдеाрдПँ рд╣िंрджी рдоें рдмрд╣ुрдд рдХрдо рджेрдЦрдиे рдХो рдоिрд▓рддी рд╣ैं।
        *

        рдЕрдорд░ рдЧोрд╕्рд╡ाрдоी рдиे рдПрдХ рдЕрдиोрдЦा рдмाрд▓ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рднी рд▓िрдЦा рд╣ै, ‘рд╢ाрдмाрд╢ рдоुрди्рдиू’ (2003)। рдордиोрд░рдо рдХрд▓्рдкрдиा, рдХौрддुрдХ рдФрд░ рдлंрддाрд╕ी рд╕े рднрд░рдкूрд░ ‘рд╢ाрдмाрд╢ рдоुрди्рдиू’ рдмрдЪ्рдЪों рдХा рдПрдХ рдРрд╕ा рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рд╣ै, рдЬिрд╕े рдкрдв़рддे рд╣ुрдП рдХрджрдо-рдХрджрдо рдкрд░ рд▓ेрдЦрдХ рдХी рдЙрд╕्рддाрджाрдиा рдХрд▓ा рдХे рд╕्рдкрд░्рд╢ рдХो рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЕрдорд░ рдЬी рдХी рдХрдеा-рд╢ैрд▓ी рдоें рд╣ाрд╕्рдп-рд╡िрдиोрдж рдХी рдордиोрд░рдо рдЫрдЯाрдПँ рдмीрдЪ-рдмीрдЪ рдоें рдЦाрд╕ा рдордиोрд░ंрдЬрди рдХрд░рддी рдЪрд▓рддी рд╣ैं। рдпрд╣ рдЬिंрджाрджिрд▓ी рдФрд░ рдорд╕्рддी рдЗрд╕ рдмाрд▓ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдоें рднी рд╣ै। рдлिрд░ рдЗрд╕ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдоें рд▓ोрдХрдХрдеाрдУं рд╡ाрд▓ी рд╢ैрд▓ी рдХो рд╣ी рдПрдХ рдирдпा рдЕंрджाрдЬ рджेрдХрд░ рдЕрдкрдиाрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдЗрд╕рд╕े рдЕрдорд░ рдЬी рдХे рдЗрд╕ рдЫोрдЯे-рд╕े рдмाрд▓ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдоें рдЕрдиूрдаा рд░рд╕ рдЖ рдЧрдпा рд╣ै।

        рдЗрд╕ рдмाрд▓ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХा рдиाрдпрдХ рдоुрди्рдиू рдиाрдо рдХा рдПрдХ рдирди्рд╣ा-рдоुрди्рдиा рдЪूрд╣ा рд╣ै। рдЕрдм рдоुрди्рдиू рдоें рдХुрдЫ рди рдХुрдЫ рд╡िрд▓рдХ्рд╖рдгрддा рддो рдЬрд░ूрд░ рд╣ै। рд▓िрд╣ाрдЬा рдПрдХ рджрдлा рдпрд╣ рдЕрдиोрдЦा рдЪूрд╣ा рдЬंрдЧрд▓ рдХे рд░ाрдЬा рд╢ेрд░ рд╕े рдоिрд▓рдиे рдЪрд▓ рдкрдб़рддा рд╣ै। рдЙрд╕рдХी рдпाрдд्рд░ा рдоें рдХ्рдпा-рдХ्рдпा рдоुрд╢्рдХिрд▓ें рдЖрдИ рд╣ोंрдЧी, рдЗрд╕рдХा рддो рдЕंрджाрдЬ рд╣ी рд▓рдЧाрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЖрдЦिрд░ рдоुрди्рдиू рдЪूрд╣ा рд░ाрдЬा рд╢ेрд░ рдХा рдПрдХрджрдо рдк्рд░िрдпрдкाрдд्рд░ рдФрд░ рдЦाрд╕ рдЕंрдЧрд░рдХ्рд╖рдХ рдмрди рдЧрдпा। рдЙрд╕рдиे рд░ाрдЬा рд╢ेрд░ рд╣ी рдирд╣ीं, рд╕рдм рдкрд░ рдЕрдкрдиी рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा рдХी рдЫाрдк рдЫोрдб़ी। рднрдпंрдХрд░ рд╡рди рдХी рдлौрдЬ рдХो рдЙрд╕рдиे рдЪुрдЯрдХिрдпों рдоें рдкрдЫाрдб़ा। рд╡рд╣ाँ рдХे рд░ाрдЬा рд╕िंрд╣рд░ाрдЬ рдХो рд╕िрд░ рдЭुрдХाрдХрд░ рдоाрдлी рдоाँрдЧрдиी рдкрдб़ी। рдлिрд░ рдЪोрд░ рд╕िрдпाрд░ рдФрд░ рдкाрдЬी рднेрдб़िрдП рд╕े рдиिрдмрдЯрдиे рдХे рдмाрдж, рдмрдб़े рд╡िрд╢ाрд▓ рд╢рд░ीрд░ рд╡ाрд▓े рдмрджрдоाрд╢ рд╕ाँрдк рдФрд░ рдоोрдЯी рдмिрд▓्рд▓ी рдХे рднी рд╣ोрд╢ рдаिрдХाрдиे рдХрд░ рджिрдП।

        рдЖрдЦिрд░ рдЕрдкрдиी рд╣ोрд╢िрдпाрд░ी рд╕े рдЙрд╕рдиे рдРрд╕ा рдЗंрддрдЬाрдо рдХрд░ рджिрдпा рдХि рдХोрдИ рднी рдЬंрдЧрд▓ рдХी рд╢ांрддि рдХो рднंрдЧ рди рдХрд░ рдкाрдП рдФрд░ рд╕рдм рдк्рд░ेрдо рд╕े рд░рд╣ें। рдЕрдм рджूрд░-рджूрд░ рддрдХ рдЙрд╕рдХा рдиाрдо рдФрд░ рдмрдб़ा рд░ुрддрдмा рд╣ै। рдпрд╣ाँ рддрдХ рдХि рд╡рд╣ी рд╣ाрдеीрд░ाрдо рдЬो рдПрдХ рджिрди рд░ाрд╕्рддा рдЪрд▓рддे рдоुрди्рдиू рдЪूрд╣े рдХा рдмेрд░рд╣рдоी рд╕े рдЕрдкрдоाрди рдХрд░рдХे рдЖрдЧे рдмрдв़ рдЧрдпा рдеा, рдЕрдм рдЙрд╕े рдаाрдЯ рд╕े рд╕рд╡ाрд░ी рдХрд░ाрддे рд╣ुрдП рдЪूрд╣े рдХे рдЖрдЧे рдЦुрдж рдХो рд╢рд░्рдоिंрджा рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХрд░рддा рд╣ै।

        рдЕрдорд░ рдЧोрд╕्рд╡ाрдоी рдХा рдпрд╣ рдкрд╣рд▓ा рд╣ी рдмाрд▓ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рд╣ै, рдкрд░ рдЕрдкрдиे рдЖрдк рдоें рдпрд╣ рдЗрддрдиा рд╡िрд▓рдХ्рд╖рдг рдФрд░ рдкूрд░्рдг рд╣ै рдХि ‘рд╢ाрдмाрд╢ рдоुрди्рдиू’ рдХी рдЪрд░्рдЪा рдХे рдмрдЧैрд░ рд╣िंрджी рдмाрд▓ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ों рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рдкूрд░ी рдирд╣ीं рд╣ो рд╕рдХрддी। рдЗрд╕ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХा рдиाрдпрдХ рдФрд░ рдХेंрдж्рд░ीрдп рдкाрдд्рд░ рдоुрди्рдиू рдПрдХ рдЪूрд╣ा рдЬрд░ूрд░ рд╣ै, рдкрд░ рдЙрд╕рдоें рдПрдХ рдмрдЪ्рдЪे рдХा рд╣ी рджिрд▓ рд╣ै। рдЙрд╕рдХी рд╕рдордЭрджाрд░ी рдкрд░ рдмाрд░-рдмाрд░ рдорди ‘рд╡ाрд╣’ рдХрд░ рдЙрдарддा рд╣ै। рдмेрд╢рдХ рдЕрдорд░ рдЬी рдиे рдЙрд╕рдХा рдЪрд░िрдд्рд░ рдмрдб़ी рдЦूрдмрд╕ूрд░рддी рд╕े рдЧрдв़ा рд╣ै।
        *

        рдЕрдорд░ рдЬी рдХी рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рдЦूрдм рдЬрдордХрд░ рдФрд░ рдмрдб़ा рдЖрдиंрдж рд▓ेрдХрд░ рд▓िрдЦा рд╣ै। рд╡े рдЙрди рд▓ेрдЦрдХों рдоें рд╕े рдирд╣ीं рд╣ैं, рдЬिрдирдХे рдмाрд░े рдоें рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै рдХि ‘рдЗрди्рд╣ोंрдиे рдмाрд▓ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рднी рд▓िрдЦा рд╣ै!’ рдЬрдмрдХि рдмाрд▓ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдЕрдорд░ рдЬी рдХे рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ рдХा рдЬрд░ूрд░ी рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ै рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдмрдЧैрд░ рдЙрдирдХी рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ рд╢рдЦ्рд╕िрдпрдд рдкूрд░ी рдирд╣ीं рд╣ोрддी। рдЙрдирдХी рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рд▓िрдЦी рдЧрдИ рд╕ाрд░ी рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рдЕрдЪ्рдЫी рдирд╣ीं рд╣ैं, рдкрд░ рдЗрддрдиा рддрдп рд╣ै рдХि рдЕрдкрдиी рд╣рд░ рдХрд╣ाрдиी рдХे рдЬрд░िрдП рд╡े рдмрдЪ्рдЪों рдХे рдорди рдоें рдЭाँрдХрдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХрд░рддे рд╣ैं। рд╡े рдмрдб़ी рдмाрд░ीрдХी рд╕े рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд╕्рд╡рднाрд╡ рдХो рдкрд░рдЦрддे рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рдЕрдкрдиी рдХрд╣ाрдиिрдпों рдоें рд▓ाрддे рд╣ैं। рдмрдЪ्рдЪों рдХी рдЬिрдж, рдЙрдирдХी рд╢рд░ाрд░рддें, рдШрд░ рдФрд░ рдмाрд╣рд░ рдХे рдЖрдкрд╕ी рд▓рдб़ाрдИ-рдЭрдЧрдб़े, рдЫोрдЯे-рдмрдб़े рджुрдЦ рдФрд░ рддрдХрд▓ीрдлें рддрдеा рдЗрд╕рдХे рд╕ाрде рд╣ी рдХुрдЫ рдХрд░рдиे рдФрд░ рдмрдирдиे рдХा рд╕рдкрдиा, рдпрд╣ рд╕рдм рдЕрдорд░ рдЬी рдХी рдмाрд▓ рдХрд╣ाрдиिрдпों рдоें рдмрдб़ी рд╢िрдж्рджрдд рд╕े рдЙрднрд░ा рд╣ै।

        ‘рдЦाрд╕ рдмाрдд’, ‘рдкрдЫрддाрд╡ा’, ‘рд╢рд░ाрд░рддी рдоिंрдХू’ рд╕рдоेрдд рдЕрдорд░ рдЬी рдХी рдХрдИ рдЫोрдЯी-рдмрдб़ी рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рдЗрд╕ рд▓िрд╣ाрдЬ рд╕े рдпाрдж рдЖрддी рд╣ैं। рдЗрдирдоें ‘рдЦाрд╕ рдмाрдд’ рдХрд╣ाрдиी рдоें рджो рдмрдЪ्рдЪे рдЕрдХ्рд╖рдп рдФрд░ рдк्рд░ीрддि рдШрд░ рдоें рдХिрд╕ी рдХो рдмрддाрдП рдмिрдиा рджाрджी рдХे рдЬрди्рдорджिрди рдХी рддैрдпाрд░ी рдХрд░рддे рд╣ैं। рдФрд░ рдЬрдм рдЕрдЪाрдирдХ рдЙрди्рд╣ें рдЬрди्рдорджिрди рдХी рдмрдзाрдИ рдФрд░ рддोрд╣рдлा рдоिрд▓рддा рд╣ै рддो рд╡े рд╣ैрд░ाрди рд╣ो рдЬाрддी рд╣ैं। рдЗрд╕ी рддрд░рд╣ рдПрдХ рдФрд░ рдЫोрдЯी рдХрд╣ाрдиी рд╢рд░ाрд░рддी рдоिंрдХू рдоें рдоिंрдХू рдиे рдЬрд▓्рджрдмाрдЬी рдоें рдЬो рднूрд▓ рдХी, рдмाрдж рдоें рдЙрд╕ рдкрд░ рдЙрд╕े рдЦुрдж рд╢рд░्рдоिंрджा рд╣ोрдиा рдкрдб़ा। рдЗрд╕ी рддрд░рд╣ рдкрдЫрддाрд╡ा рдХрд╣ाрдиी рдоें рдЕрдкрдиी рдЧрд▓рддी рдкрд░ рдкрдЫрддाрдиे рд╡ाрд▓े рдкрд╡рди рдХा рдЪेрд╣рд░ा рдпाрдж рд░рд╣ рдЬाрддा рд╣ै। ‘рдЬिрдж्рджी рдкрддंрдЧ’, ‘рдЪुрдирдоुрди рдЪींрдЯे рдХी рд╕ैрд░’, ‘рдЯिंрдХू рдХी рдЫрддрд░ी’, ‘рдмाрдЬ рдХी рд╕ीрдЦ’, ‘рдЬंрдЧрд▓ рдоें рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдоैрдЪ’ рд╕рд░ीрдЦी рдХрд╣ाрдиिрдпों рдоें рднрд▓े рд╣ी рдмрдЪ्рдЪे рдирд╣ीं рд╣ैं, рдкрд░ рдЗрди рдХрд╣ाрдиिрдпों рдоें рдмाрд▓ рдорди рдХी рдмрдб़ी рд╕ुंрджрд░ рдЭाँрдХिрдпाँ рджेрдЦрдиे рдХो рдоिрд▓рддी рд╣ैं।

        рдЕрдорд░ рдЬी рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдЦाрд╕िрдпрдд рдХि рдЬो рдХुрдЫ рднी рд▓िрдЦा, рдЙрд╕ рдкрд░ рдЙрдирдХे рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ рдХी рдЧрд╣рд░ी рдЫाрдк рд╣ै। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЬिрд╕ рддрд░рд╣ рдмрдб़ों рдХे рд▓िрдП рдХрдИ рдЕрдЪ्рдЫी рдФрд░ рдпाрджрдЧाрд░ рд░рдЪрдиाрдПँ рджीं, рдЙрд╕ी рддрд░рд╣ рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рдЦूрдм рд░рдордХрд░ рд▓िрдЦा। рдЙрдирдХी рдмाрд▓ рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рдмрдЪ्рдЪे рд╣ी рдирд╣ीं, рдмрдб़े рднी рдмрдб़ी рд░ुрдЪि рд╕े рдкрдв़рддे рд╣ैं। рдЙрдирдоें рд╡рд╣ी рдЙрд╕्рддाрджी рд╣ै, рдЬो рдмрдб़ों рдХे рд▓िрдП рд▓िрдЦी рдЧрдИ рдЙрдирдХी рд░рдЪрдиाрдУं рдоें рдирдЬрд░ рдЖрддी рд╣ै рдФрд░ рд╣рдо рдЙрди्рд╣ें рд╕рд░ाрд╣рддे рд╣ुрдП рдердХрддे рдирд╣ीं рд╣ैं।

        рдЕрдкрдиी рдХрд╣ाрдиिрдпों рдоें рд╢рдм्рджों рдХे рдирдЧीрдиे рдЬрдб़рдиे рд╡ाрд▓े рдЕрдорд░ рдЧोрд╕्рд╡ाрдоी рдЕрдкрдиी рдЬिंрджाрджिрд▓ी рдХी рд╡рдЬрд╣ рд╕े рднी рдЬाрдиे рдЬाрддे рдеे। рдпрд╣ рдЬिंрджाрджिрд▓ी рдЙрдирдХे рд╕्рд╡рднाрд╡ рдоें рднी рдеी рдФрд░ рдЙрдирдХी рдХрд╣ाрдиिрдпों рдоें рднी। рдлिрд░ рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рд▓िрдЦे рдЧрдП рдЙрдирдХे рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдоें рднрд▓ा рд╡рд╣ рдХैрд╕े рди рдЖрддी? рдЗрд╕ीрд▓िрдП рдЙрдирдХी рдХрд╣ाрдиिрдпों рдоें рдХिрд╕्рд╕ाрдЧोрдИ рдХा рдЬाрджू рд╣ै। рдХोрдИ рдЕрдЪрд░рдЬ рдирд╣ीं рдХि рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиी рдЪुрдиिंрджा рдЗрдХ्рдпाрд╡рди рдХрд╣ाрдиिрдпों рдХे рд╕ंрдХрд▓рди рдХा рдиाрдо рд░рдЦा, ‘рдХिрд╕्рд╕ों рдХा рдЧुрд▓рджрд╕्рддा’।

        рдоुрдЭे рдЕрдм рднी рдпाрдж рд╣ै, 26 рдЬूрди, 1912 рдХो рдЕрдкрдиे рдвंрдЧ рдХे рдЕрд╕ाрдзाрд░рдг рд▓ेрдЦрдХ рдФрд░ рдмेрд╣рдж рдЬिंрджाрджिрд▓ рдЗрдирд╕ाрди рдЕрдорд░ рдЧोрд╕्рд╡ाрдоी рдХे рдЕрд╕рдордп рдЬाрдиे рдХी рдЦрдмрд░ рд╕ुрдирддे рд╣ी рднीрддрд░ рдПрдХ рдкुрдХाрд░ рдЙрдаी рдеी, “рдмाрд▓ рдХрд╣ाрдиिрдпों рдХा рдЕрд╕ाрдзाрд░рдг рдЬाрджूрдЧрд░ рдЪрд▓ा рдЧрдпा!” рд╢ाрдпрдж рдЗрд╕рд▓िрдП рдХि рдЙрдирдХी рдмाрд▓ рдХрд╣ाрдиिрдпों рдХो рдЬिрддрдиी рдмाрд░ рдкрдв़ो, рдЙрдирдоें рдирдпा рд░рд╕ рдоिрд▓рддा рд╣ै। рдФрд░ рдпрд╣ी рдЦाрд╕िрдпрдд рдЙрди्рд╣ें рдХाрд▓рдЬрдпी рдФрд░ рд╣рдо рд╕рдмрдХा рдкрд╕ंрджीрджा рд▓ेрдЦрдХ рдмрдиा рджेрддी рд╣ै।
        ***

        рдк्рд░рдХाрд╢ рдордиु
        545 рд╕ेрдХ्рдЯрд░-29, рдлрд░ीрджाрдмाрдж (рд╣рд░िрдпाрдгा), рдкिрди-121008
        рдЪрд▓рднाрд╖: +91-9810602327
        рдИрдоेрд▓: prakashmanu334@gmail.com