Showing posts with label 202509H. Show all posts
Showing posts with label 202509H. Show all posts

рдЕрдиुрдХ्рд░рдордгिрдХा, рд╕िрддрдо्рдмрд░ 2025

рд╕ेрддु рд╡рд░्рд╖ 10, рдЕंрдХ 4, рд╕िрддрдо्рдмрд░ 2025


рд╕ेрддु рдХे рдкीрдбीрдПреЮ (PDF) рдбाрдЙрдирд▓ोрдб, рдХрд╡िрддा рдХोрд╢ рдкрд░

рд╕рдо्рдкाрджрдХीрдп: рдЕрдиुрд░ाрдЧ рд╢рд░्рдоा

рдХрдеा-рдХрд╣ाрдиी

рдмाрд▓-рд╕ाрд╣िрдд्рдп

    рд╕рдоीрдХ्рд╖ा

    рдЖрд▓ेрдЦ, рд╢ोрдз, рдиिрдмंрдз

    рд╕ंрд╕्рдорд░рдг

    рд╕्рдеाрдпी рд╕्рддрдо्рдн

    рдЪिрдд्рд░ाрд╡рд▓ी

    рдЕрдиुрд╡ाрдж

    рдзрд░ोрд╣рд░

      рд╕ाрд╣िрдд्рдп рд╕рдоाрдЪाрд░

      рдХाрд╡्рдп-рдЧीрдд-рдкрдж्рдп



      рдЕрдо्рдоा рдмोрд▓ी (рд░ाрдЬेंрдж्рд░ рдХृрд╖्рдг)
      (рд╣िंрджी: рдЧीрддि рдд्рдпाрдЧी)

      Voices Within
      рдЖрдзी рд╕рджी рдХा рдХिрд╕्рд╕ा
      рдЕрдиुрд░ाрдЧ рд╢рд░्рдоा
      рдЖрдЬीрдЪी рд╡рдЪрдиे (рд░ाрдЬेंрдж्рд░ рдХृрд╖्рдг)
      (рдорд░ाрдаी: рд╕рддीрд╢ рдмेंрдбीрдЧिрд░ी)

      рдЫोрдЯी рд╕ी рдмाрдд (рд▓рдШुрдХрдеा рд╕ंрдЧ्рд░рд╣)
      (рд▓ेрдЦрдХ: рдЕрдиुрд░ाрдЧ рд╢рд░्рдоा)


      рдоाрдирд╡ीрдп рдЕрднिрдк्рд░ाрдпों рдХी рдбрдЧрд░
      (рд▓ेрдЦрдХ: рдЪंрдж्рд░рдоोрд╣рди рднрдг्рдбाрд░ी)


      рдЕрдиुрд░ाрдЧी рдорди (рдХрдеा рд╕ंрдЧ्рд░рд╣)
      (рд▓ेрдЦрдХ: рдЕрдиुрд░ाрдЧ рд╢рд░्рдоा)
      рдЖрдЧ рд╕े рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рддрдХ
      (рд▓ेрдЦрдХ: рдЕреЫीреЫ рд░ाрдп)
      Basic Hindi 2 Workbook
      (Sonia Taneja)

      рдХुрдЫ рдФрд░ рд╕ुंрджрд░, рд░ोрдЪрдХ, рдЙрдкрдпोрдЧी, рдд्рд░ुрдЯिрд╣ीрди рдкुрд╕्рддрдХें рд╢ीрдШ्рд░ рдЖ рд░рд╣ी рд╣ैं
      More books coming soon

      рдЖрдХрд░्рд╖рдХ рдмोрд▓рддे рдЪिрдд्рд░, рдмाрд▓рдХрд╡िрддा рдПрд╡ं рд╢िрд╢ु рдЧीрддों рдХा рд╢िрдХ्рд╖ाрдк्рд░рдж рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ ‘рдХुрд╣ू’

      рд╕рдоीрдХ्рд╖рдХ: рджिрдиेрд╢ рдкाрдардХ ‘рд╢рд╢ि’

      28, рд╕ाрд░ंрдЧ рд╡िрд╣ाрд░, рдордеुрд░ा-6; рдЪрд▓рднाрд╖: +91 987 063 1805; рдИрдоेрд▓: drdinesh57@gmail.com


      рдкुрд╕्рддрдХ: рдХुрд╣ू (рд╢िрд╢ु рдПрд╡ं рдмाрд▓рдЧीрдд рд╕ंрдЧ्рд░рд╣)
      рдЖрдИрдПрд╕рдмीрдПрди: 978.81.971658.0.1
      рд▓ेрдЦрдХ: рд░ाрдЬा рдЪौрд░рд╕िрдпा
      рдкृрд╖्рда: 38, рдоूрд▓्рдп: ₹ 125 рд░ुрдкрдпे, рдк्рд░рдХाрд╢рди рд╡рд░्рд╖: 2024
      рдк्рд░рдХाрд╢рдХ: рдкाрдеेрдп рдк्рд░рдХाрд╢рди, рдЬрдмрд▓рдкुрд░ (рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢)

      рд╣िрди्рджी рдмाрд▓рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХी рдЧीрдд, рдХрд╡िрддा рдФрд░ рдПрдХांрдХी рд╡िрдзाрдУं рдоें рдЖрдзा рджрд░्рдЬрди рд╕े рдЕрдзिрдХ рдкुрд╕्рддрдХों рдХे рд░рдЪрдпिрддा, 80 рд╡рд░्рд╖ीрдп рдк्рд░рдмुрдж्рдз рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░् рд╢्рд░ी рд░ाрдЬा рдЪौрд░рд╕िрдпा рдХा рдирдпा рд╢िрд╢ु рдПрд╡ं рдмाрд▓рдЧीрдд рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ 'рдХुрд╣ू' рдкреЭрдиे рдХा рд╕ौрднाрдЧ्рдп рдоिрд▓ा। рд╢्рд░ी рд░ाрдЬा рдЪौрд░рд╕िрдпा рдХो рдЙрдирдХे рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ рдк्рд░рджेрдп рдХे рд▓िрдП рджेрд╡рдкुрдд्рд░ рдЧौрд░рд╡ рд╕рдо्рдоाрди рдПрд╡ं рдХрд▓рдХрдд्рддा рдХी рдордиीрд╖िрдХा рд╕ंрд╕्рдеा рдж्рд╡ाрд░ा рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдП рдЬाрдиे рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдЕрдиेрдХ рдк्рд░рддिрд╖्рдаिрдд рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдж्рд╡ाрд░ा рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдПрд╡ं рдкुрд░рд╕्рдХृрдд рдХिрдпा рдЬा рдЪुрдХा рд╣ै।
      'рдХुрд╣ू' рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдоें рдЪौрд░рд╕िрдпा рдЬी рдХे 40 рд╢िрд╢ु рдПрд╡ं рдмाрд▓ рдЧीрдд рд╕рдоाрд╣िрдд рдХिрдпे рдЧрдпे рд╣ैं। рдк्рд░рдХाрд╢рдХ рдиे рдкुрд╕्рддрдХ рдХो рдЪिрдХрдиे, рдиीрд▓े рд░ंрдЧ рдХे рдЖрдХрд░्рд╖рдХ рдЖрд░्рдЯ рдкेрдкрд░ рдкрд░ рдЗрддрдиे рдордиोрдпोрдЧ рд╕े рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рдХिрдпा рд╣ै рдХि рдмрдЪ्рдЪा рд╣ी рдирд╣ीं рдмреЬे рд▓ोрдЧ рднी рдЧीрдд рдкреЭрддे рдПрд╡ं рдЧीрддों рдХे рд╕ाрде рд▓рдЧे рдЪिрдд्рд░ों рдХो рджेрдЦрддे рд╣ुрдП рдоुрдЧ्рдз рд╣ो рдЙрдарддे рд╣ैं।

      рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХा рдкрд╣рд▓ा рдЧीрдд 'рдХुрд╣ू' рд╣ै рдЬो рдкुрд╕्рддрдХ рдХा рд╢ीрд░्рд╖рдХ рдЧीрдд рд╣ै। рдРрд╕ा рдХौрди рдк्рд░ाрдгी рд╣ै рдЬो рдХोрдпрд▓ рдХी рдХुрд╣ू-рдХुрд╣ू рд╕ुрдирдХрд░ рдоोрд╣िрдд рди рд╣ोрддा рд╣ो-
      'рдкेреЬ рдиीрдо рдХा
      рдЬिрд╕ рдкрд░ рдмैрдаी
      рдХोрдпрд▓ рдмोрд▓े
      рдХुрд╣ू-рдХुрд╣ू।' (рдкृрд╖्рда -5)

       рджूрд╕рд░ी рд░рдЪрдиा рдХा рд╢ीрд░्рд╖рдХ рд╣ै 'рдо्рдпाрдКँ- рдо्рдпाрдК' рддो рдЪौрдеी рд░рдЪрдиा рд╣ै 'рдмिрд▓्рд▓ी рдФрд░ рдЦिрдЪреЬी'। рддीрд╕рд░ी рдФрд░ 31рд╡ीं рд░рдЪрдиा 'рд╣ोрд▓ी рдЖрдИ рд░े!' рдФрд░ рд╣ोрд▓ी рдХा рдд्рдпौрд╣ाрд░, рд╣ैं рдЬिрди्рд╣ें рдкреЭрддे рд╣ी рдмрдЪ्рдЪे рд╣ोрд▓ी рдХे рд░ंрдЧ рдоें рдбूрдм рдЬाрддे рд╣ैं।

      'рджाрджाрдЬी' рд░рдЪрдиा рдоें рдХрд╡िрддा рдХे рдмрд╣ाрдиे рдЪौрд░рд╕िрдпा рдЬी рдиे рдк्рд░ाрддः рдн्рд░рдордг рдХा рдорд╣рдд्рд╡, рдЪिреЬिрдпों рдХो рджाрдиा-рдкाрдиी рджेрдиे рдХे рдЙрдкрдХाрд░ी рдХाрд░्рдп рдФрд░ рдкुрд░ाрдиे рдЧाрдиों рдХी рдорд╣рдд्рддा рдХो рдк्рд░рддिрдкाрджिрдд рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै। рд░рдЪрдиा 'рд╣рдо'рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдоैं-рдоैं, рддू-рддू рдХी рдЬрдЧрд╣ рд╣рдо рдХे рдк्рд░рдпोрдЧ рдХा рдорд╣рдд्рд╡ рдмрддा рджिрдпा рд╣ै рддो 'рдоुрдЭे рджिрдЦाрдУ' рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдмрдЪ्рдЪे рдХा рдмाрд╣рд░ рдЬाрдиे рдХे рд▓िрдП рдордЪрд▓рдиा рднी।

      'рдХुрдд्рддे рдХी рдкूрдЫ' рд╕े рднी рдЪौрд░рд╕िрдпा рдЬी рдиे рд╕्рд╡рдЪ्рдЫрддा рдХा рдкाрда рдкреЭा рджिрдпा рд╣ै-
      'рдЭाреЬू рдмрди рдЬाрддी рд╣ै
      рдХुрдд्рддे рдХी рдкूंрдЫ
      рд╕्рд╡рдЪ्рдЫрддा рд╕िрдЦाрддी рд╣ै
      рдХुрдд्рддे рдХी рдкूंрдЫ। (рдкृрд╖्рда-09)

      'рд╣ँрд╕рддे-рд╣ँрд╕рддे рдХрд░ें рдирдорд╕्рддे' рдЧीрдд рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдЖрдкрдиे рдмрдЪ्рдЪों рдХो рд╕рджाрдЪाрд░ рдХी рдЕрдиेрдХ рдмाрддें рд╕рд╣рдЬ рдоें рд╣ी рд╕िрдЦा рджी рд╣ैं-
      'рдЖрдУ рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рдХो рд╣рдо
      рд╣ँрд╕рддे-рд╣ँрд╕рддे рдХрд░ें рдирдорд╕्рддे।
      рдЦुрд╢ рдХрд░рдиे рд╕े рдЦुрд╢ी рдоिрд▓ेрдЧी
      рдорди рдХी рддो рд╣рд░ рдХрд▓ी рдЦिрд▓ेрдЧी
      рддाрд▓-рдоेрд▓ рдХे рд╣ी рдХाрд░рдг рд╕े
      рд╣рдордХो рдмреЭिрдпा рдЦुрд╢ी рдоिрд▓ेрдЧी।
      рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдЬाрдпें, рдлिрд░ рдЖрдпें
      рдмोрдЭ рд▓рдЧेंрдЧे рдХрднी рди рдмрд╕्рддे। (рдкृрд╖्рда -22)

      'рддुрд▓рд╕ी' рд░рдЪрдиा рдоें рддुрд▓рд╕ी рдХे рд╡ृрдХ्рд╖ рдХी рдорд╣िрдоा рдХो рдк्рд░рддिрдкाрджिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рддो 'рдмीрдЬ рд╕े рд╡ृрдХ्рд╖' рдФрд░ рдбрдЧ рд╕े рдбрдЧрд░ рд░рдЪрдиाрдУं рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЫोрдЯे-рдмреЬे рд╕े рдЕрдзिрдХ рдЧुрдг рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдХो рджрд░्рд╢ाрдпा рд╣ै। 'рдЪौрдоाрд╕े рдХे рджिрди рд╣ै рдЖрдпे' рдЧीрдд рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдмрд░рд╕ाрдд рдХे рджिрдиों рдХा рдЪिрдд्рд░ рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै рдЪौрд░рд╕िрдпा рдЬी рдиे। 'рдЦुрд╢ी рдХे рдЦрдЬाрдиे' рдФрд░ 'рдмрдЪрдкрди рдХे рджिрди: рддाрдХ-рдзिрдиाрдзिрди' рдХрд╡िрддा рдкреЭрддे-рдкреЭрддे' рдмрдЪрдкрди рдпाрдж рд╣ो рдЙрдарддा рд╣ै। 'рдмाрд▓ рдкрдд्рд░िрдХाрдПँ' рд╢ीрд░्рд╖рдХ рд╕े рдШрд░ рдоें рдмाрд▓ рдкрдд्рд░िрдХाрдПँ рдоंрдЧाрдиे рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдХो рдЕрдЪ्рдЫे рд╕े рд╕рдордЭाрдпा рдЧрдпा рд╣ै।

      рдЪौрд░рд╕िрдпा рдЬी рдиे рдмреЬे рд╣ी рдирдпे-рдирдпे рд╡िрд╖рдпों рдХो рдЕрдкрдиी рд▓ेрдЦрдиी рд╕े рдЙрдХेрд░ा рд╣ै рдЬैрд╕े рдкेреЬ рдХी рдЬреЬों рдХे рдКрдкрд░ рдмрд╣ुрдд рд╣ी рдХрдо рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ों рдиे рд▓िрдЦा рд╣ै। рдЪौрд░рд╕िрдпा рдЬी рдиे 'рд╣рдордХो рдЬреЬें рд╕िрдЦाрддी рд╣ैं' рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдмрд╣ुрдд рдХुрдЫ рдХрд╣ рджिрдпा рд╣ै-
      рджिрдиेрд╢ рдкाрдардХ ‘рд╢рд╢ि’
      рдоाрдЯी рдХो рднी рдоाрддा рдХрд╣рдиा
      рд╣рдордХो рдЬреЬें рд╕िрдЦाрддी рд╣ैं
      рдкेреЬों рдХो рдКँрдЪाрдИ рджेрдиे
      рдЧрд╣рд░ाрдИ рддрдХ рдЬाрддी рд╣ैं।
      рдкрд░्рд╡рдд, рдЬंрдЧрд▓ рдоें рд╡ृрдХ्рд╖ों рдХी
      рд╡ंрд╢ाрд╡рд▓ी рдмреЭाрддी рд╣ैं।
      рдЬреЬी рдмूрдЯिрдпों, рдФрд╖рдзिрдпों рдХा
      рдорд╣ाрдХोрд╢ рдХрд╣рд▓ाрддी рд╣ैं। (рдкृрд╖्рда -29)

      'рдУ рдоेрд░ी рдиाрдиी' рдХрд╡िрддा рдоें рдиाрдиी рдХा рдРрд╕ा рд╕ुрди्рджрд░ рд╡рд░्рдгрди рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै рдХि рдкреЭрдХрд░ рд╕рдм рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдЕрдкрдиी-рдЕрдкрдиी рдиाрдиी рдЬрд░ूрд░ рдпाрдж рдЖ рдЬाрдпेрдЧी।

      рд╕्ंрдЧ्рд░рд╣ рдХी рдЕрди्рдп рд░рдЪрдиाрдУं рдХे рд╢ीрд░्рд╖рдХ рд╣ैं-
      'рдмाрдд рдмреЬी рдЦाрд╕', 'рдорд░ рдЧрдИ рдиाрдиी', рдХाрдо рд╕े рдиाрдо, рдмंрджрд░ рдФрд░ рдмंрджрд░िрдпा, рдк्рдпाрд░े рд▓рд▓ुрдЖ, рдУ рдкाрдкा, рд╣ाрдеी рдФрд░ рдордЪ्рдЫрд░, рд╕ुрдк्рд░рднाрдд, рдмрдЪ्рдЪों рдХी рдХिрд▓рдХाрд░ी, рдЧोрд▓ू рдФрд░ рдЧрдзा, рдордо्рдоी рдиे рдХрд╣ा, рдЧौрд░ैрдпा, рдкрддंрдЧ,рдЙрдд्рд╕рд╡ी рдЙрдд्рд╕ाрд╣, рднूрдоि рдХी рдорд╣िрдоा,рдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рд╡िрдЬ्рдЮाрди, рд╣े рднрдЧрд╡ाрди, рдЬंрдЧрд▓ рдХे рджंрдЧрд▓ рдоें рднाрд▓ू, рдЖрд╕рдоाрди рдоें рдЙреЬाрди, рдкрдд्рддिрдпाँ, рдоोрд░ рдХрд░рддा рд╡िрднोрд░ рдФрд░ рдЕंрддिрдо рд░рдЪрдиा 'рд╕्рд╡ाрдЧрдд рд╣ै рдирд╡ рд╡рд░्рд╖ рддुрдо्рд╣ाрд░ा'।

      рд╕рднी рд░рдЪрдиाрдУं рдоें рдЕрдж्рднुрдд рднाрд╖ा-рд╢ैрд▓ी, рдмрдЪ्рдЪों рдХो рд╕рдордЭ рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рдЫोрдЯे-рдЫोрдЯे рд╡ाрдХ्рдп рдЪौрд░рд╕िрдпा рдЬी рдХी рдмाрд▓ рдордиोрд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХी рдкрдХреЬ рдХो рд╕िрдж्рдз рдХрд░рддे рд╣ैं। рд╢िрд╢ु рдПрд╡ं рдмाрд▓ рдЧीрдд рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ 'рдХुрд╣ू' рдХा рд╣िрди्рджी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдЬрдЧрдд рдоें рднрд░рдкूрд░ рд╕्рд╡ाрдЧрдд рд╣ोрдЧा рдРрд╕ी рдкूрд░्рдг рдЖрд╢ा рд╣ै।

      рдкрдг्рдбिрдд рд╣рд░рдк्рд░рд╕ाрдж рдкाрдардХ рд╕्рдоृрддि рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ рд╕рдо्рдоाрди рд╕рдоाрд░ोрд╣

      рдкрдг्рдбिрдд рд╣рд░рдк्рд░рд╕ाрдж рдкाрдардХ
      рд╕ाрд╣िрдд्рдп  рд╕рдоाрдЪाрд░: рдордеुрд░ा 

      рдкрдг्рдбिрдд рд╣рд░рдк्рд░рд╕ाрджрдкाрдардХ-рд╕्рдоृрддि рдЕрдЦिрд▓ рднाрд░рддीрдп рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рд╕рдоिрддि рдордеुрд░ा рдХे рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ рд╕рдо्рдоाрди рд╕рдоाрд░ोрд╣-2025 рдоें 
      * 42 рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ рд╕рдо्рдоाрдиिрдд
      * рд╕рдиाрддрди рдзрд░्рдо рдПрд╡ं рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдкрд░ рд╣ुрдП рд╡्рдпाрдЦ्рдпाрди
      * рдирд╡ рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рдиौ рдкुрд╕्рддрдХों рдХा рд▓ोрдХाрд░्рдкрдг
      * рд╣िрди्рджी рджिрд╡рд╕ рдХे рдЙрдкрд▓рдХ्рд╖ рдоें рдЕрдЦिрд▓ рднाрд░рддीрдп рдХрд╡ि рд╕рдо्рдоेрд▓рди

      рдпрд╣ рд╕рдоाрд░ोрд╣ 14 рд╕िрддंрдмрд░ 2025 рдХो рд╡ृрди्рджाрд╡рди рдХे рдЧीрддा рд╢ोрдз рд╕ंрд╕्рдеाрди рдПрд╡ं рд░ाрд╕рд▓ीрд▓ा рдЕрдХाрджрдоी рдХे рдк्рд░ेрдХ्рд╖ाрдЧृрд╣ рдоें рдЖрдпोрдЬिрдд рд╣ुрдЖ, рдЬिрд╕рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдоाँ рд╕рд░рд╕्рд╡рддी рдФрд░ рдкं. рд╣рд░рдк्рд░рд╕ाрдж рдкाрдардХ рдХी рдЫрд╡ि рдкрд░ рдоाрд▓्рдпाрд░्рдкрдг рдФрд░ рджीрдк рдк्рд░рдЬ्рдЬ्рд╡рд▓рди рд╕े рд╣ुрдИ। рдЗрд╕ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдоें рдкрдж्рдорд╢्рд░ी рдбॉ. рд░рд╡ीрди्рдж्рд░ рдХुрдоाрд░ рдХो рд╢्рд░ी рдХीрд░्рддि рдк्рд░рдХाрд╢ рд░рд╕्рддोрдЧी-рд╕्рдоृрддि рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा, рдЬрдмрдХि рд╡ृрди्рджाрд╡рди рд╢ोрдз рд╕ंрд╕्рдеाрди рдХे рдиिрджेрд╢рдХ рдбॉ. рд░ाрдЬीрд╡ рдж्рд╡िрд╡ेрджी, рд╡рд░िрд╖्рда рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ рдбॉ. рдЙрдоेрд╢ рдЪंрдж рд╢рд░्рдоा рдФрд░ рд╢्рд░ीрдорддी рд╕ुрдзा рдЧोрдпрд▓ рдХो рдкं. рд╣рд░рдк्рд░рд╕ाрдж рдкाрдардХ-рд╕्рдоृрддि рд╣िрди्рджी рд░рдд्рди рд╕рдо्рдоाрди рдк्рд░рджाрди рдХिрдП рдЧрдП। рджो рд╕рдд्рд░ों рдоें рд╡िрднाрдЬिрдд рдЗрд╕ рдЖрдпोрдЬрди рдоें, рдкрд╣рд▓े рд╕рдд्рд░ рдоें рджेрд╢ рднрд░ рдХे рдХрдИ рдЕрди्рдп рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ों рдФрд░ рдмाрд▓ рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ों рдХो рднी рд╡िрднिрди्рди рд╕्рдоृрддि рд╕рдо्рдоाрдиों рд╕े рдЕрд▓ंрдХृрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдФрд░ рдбॉ. рджिрдиेрд╢ рдкाрдардХ рд╢рд╢ि рд╕рд╣िрдд рдХрдИ рд▓ेрдЦрдХों рдХी рдкुрд╕्рддрдХों рдХा рд▓ोрдХाрд░्рдкрдг рдХिрдпा рдЧрдпा। рджूрд╕рд░े рд╕рдд्рд░ рдоें рд╣िрди्рджी рджिрд╡рд╕ рдХे рдЙрдкрд▓рдХ्рд╖्рдп рдоें рдПрдХ рдЕрдЦिрд▓ рднाрд░рддीрдп рдХрд╡ि рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрдпा рдЧрдпा, рдЬिрд╕рдоें рд╡िрднिрди्рди рд░ाрдЬ्рдпों рд╕े рдЖрдП 32 рдХрд╡िрдпों рдиे рдЕрдкрдиी рд░рдЪрдиाрдУं рд╕े рд╢्рд░ोрддाрдУं рдХो рдоंрдд्рд░рдоुрдЧ्рдз рдХрд░ рджिрдпा।

      рдиिрд╡ेрджрдХ-
      рджिрдиेрд╢ рдкाрдардХ рд╢рд╢ि, рд╕ंрд╕्рдеाрдкрдХ рд╕рдЪिрд╡
      рдкंрдбिрдд рд╣рд░рдк्рд░рд╕ाрдж рдкाрдардХ-рд╕्рдоृрддि рдЕрдЦिрд▓ рднाрд░рддीрдп рдмाрд▓ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рд╕рдоिрддि рдордеुрд░ा-281006
      рдЪрд▓рднाрд╖: 9870631805  
      рдИрдоेрд▓: drdinesh57@gmail.com

      рдЬрдп рд╣िंрджी, рдЬрдп рд╣िंрдж!

      рдоुँрд╣ рджेрдЦे рдХी рдоीрдаी рдмाрддें рд╕ुрдирддे рдЗрддрдиी рдЙрдо्рд░ рд╣ुрдИ,
      рдЖँрдЦ рд╕े рдУрдЭрд▓ рд╣ोрддे-рд╣ोрддे рдЬी рд╕े рд╣рдоें рдмिрд╕ाрд░ोрдЧे।

      - рдЗрдм्рди-рдП-рдЗंрд╢ा
        
      рдирдорд╕्рдХाрд░,

      рдЕрдЧрд╕्рдд рдоाрд╕ рднाрд░рдд рдХी рдЖреЫाрджी рдХा рдоाрд╕ рдеा рддो рд╕िрддрдо्рдмрд░ рдоाрд╕ рд╣िंрджी-рджिрд╡рд╕ рдХे рд▓िрдпे рд╡िрд╢ेрд╖ рд╣ै। 14 рд╕िрддрдо्рдмрд░ рдХो рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рд╡िрднिрди्рди рд╕рдоाрд░ोрд╣ों рдХे рдЙрд▓्рд▓ाрд╕ рдХे рдмीрдЪ рджो рдмाрддें рдЦूрдм рд╕ुрдиाрдИ рджेрддी рд╣ैं - рд╣िंрджी рдХी рдмिंрджी, рдФрд░ рд╣िंрджी рдХे рдк्рд░рдЪाрд░-рдк्рд░рд╕ाрд░ рдоें рдмॉрд▓ीрд╡ुрдб рдХा рдпोрдЧрджाрди। рдкрд╣рд▓ी рдмाрдд рдПрдХ рдк्рд░рдЪрд▓िрдд рддुрдХрдмंрджी рд╣ै рдФрд░ рджूрд╕рд░ी рдмाрд░-рдмाрд░ рджोрд╣рд░ाрдпा рдЧрдпा рдЕрд╕рдд्рдп।

      рджुрд░्рднाрдЧ्рдп рд╕े рдЬो рдПрдХ рдмाрдд рд╣िंрджी-рджिрд╡рд╕ рдХे рдХेंрдж्рд░ рдоें рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдпे, рд╡рд╣ рдХрднी рдирд╣ीं рд╣ोрддी, рдоेрд░े рдЬैрд╕ों рдХे рдмाрд░-рдмाрд░ рдпाрдж рджिрд▓ाрдиे рдкрд░ рднी - рд╡рд╣ рд╣ै рд╣िंрджी рдХो рдЕрдкрдоाрдиिрдд рдХрд░рдиे, рдЙрд╕рдХे рдмрд╣ाрдиे рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХा рдЦुрд▓्рд▓рдо-рдЦुрд▓्рд▓ा рдЕрдиाрджрд░ рдХрд░рдиे рдХी рдЖрдкрд░ाрдзिрдХ рдк्рд░рд╡ृрдд्рддि рдХी, рдФрд░ рдЗрди рдЕрдкрд░ाрдзों рдХो рдиреЫрд░рдЕंрджाреЫ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рд░ाрдЬрдиैрддिрдХ-рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдЕंрдзрдд्рд╡ рдХी। рдХ्рдпा рд╣िंрджी рдХा рдиेрддृрдд्рд╡ рдРрд╕े рд╣ाрдеों рдоें рд╣ैं рдЬो рд╣िंрджी рдХा рдкрдХ्рд╖ рд▓ेрддे рд╣ुрдП рдХाँрдкрддे рд╣ैं? рддрдоिрд│рдиाрдбु рдоें рд╣ोрдиेрд╡ाрд▓े рд╣िंрджी-рд╡िрд░ोрдз рдХो рддो рджेрд╢рднрд░ рдоें рд╕ाрдоाрди्рдп рдоाрди рд▓िрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдЗрд╕ी рд╕ाрдоाрди्рдпीрдХрд░рдг рдФрд░ рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рд╕ुрд╖ुрдк्рддि рдХा рдк्рд░рднाрд╡ рдХрд░्рдиाрдЯрдХ рдоेрдЯ्рд░ो рдоें рд╣िंрджी рдХे рдЪिрд╣्рди рднी рди рд░рдЦрдиे, рдФрд░ рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХे рд╣ाрд▓िрдпा рд╣िंрджी-рдорд░ाрдаी рдж्рд╡ंрдж्рд╡ рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕ाрдордиे рдЖ рд░рд╣ा рд╣ै।

      рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рд░ाрдЬрднाрд╖ा рдиीрддि рдХे рддрд╣рдд рд░ाрдЬ्рдпों рдХो рддीрди рд╢्рд░ेрдгिрдпों (рдХ, рдЦ, рдЧ) рдоें рдмाँрдЯा рдЧрдпा рд╣ै। рддрдоिрд▓рдиाрдбु, рдХрд░्рдиाрдЯрдХ, рдХेрд░рд▓, рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓ рдЬैрд╕े рдЕрд╣िंрджी рднाрд╖ी рд░ाрдЬ्рдп, рдЧ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдЖрддे рд╣ैं, рдЬрд╣ाँ рд╣िंрджी рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдЕрдкेрдХ्рд╖ाрдХृрдд рдХрдо рд╣ै। рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рд░ाрдЬрднाрд╖ा рдиिрдпрдоाрд╡рд▓ी рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░: - 'рдЧ' рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╣िंрджी, рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ़ी рдФрд░ рд╕्рдеाрдиीрдп рднाрд╖ा рдоें рдкрдЯ्рдЯिрдХाрдПँ рд▓рдЧाрдиा рдЕрдиुрд╢ंрд╕िрдд рд╣ै, рд╡िрд╢ेрд╖рдХрд░ рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рдХाрд░्рдпाрд▓рдпों, рд░ेрд▓рд╡े рд╕्рдЯेрд╢рдиों, рдФрд░ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд╕ेрд╡ाрдУं рдоें। рддीрдиों рднाрд╖ाрдУं рдХा рд╕рдоाрди рдорд╣рдд्рд╡ рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП, рдФрд░ рд╣िंрджी рдХो рдХेрд╡рд▓ "рдЕрди्рдп рднाрд╖ा" рдХे рд░ूрдк рдоें рдирд╣ीं рджिрдЦाрдпा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП। рдоेрдЯ्рд░ो, рд░ेрд▓рд╡े, рдбाрдХрдШрд░, рдмैंрдХ рдЖрджि рдоें рдпрд╣ рдиिрдпрдо рд▓ाрдЧू рд╣ोрддा рд╣ै, рдпрджि рд╡े рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рдЕрдзीрди рд╣ैं। рдмेंрдЧрд│ुрд░ु рдоेрдЯ्рд░ो (рдирдо्рдоा рдоेрдЯ्рд░ो) рдоें рдЕрдзिрдХांрд╢ рдкрдЯ्рдЯिрдХाрдПँ рдХрди्рдирдб़ рдФрд░ рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ़ी рдоें рд╣ैं। рд╣िंрджी рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рд╕ीрдоिрдд рд╣ै। рдХрдИ рд╕्рдЯेрд╢рдиों рдкрд░ рд╣िंрджी рдкрдЯ्рдЯिрдХाрдПँ рд╣рдЯा рджी рдЧрдИं рдпा 2017 рдоें рд╣िंрджी рдкрдЯ्рдЯिрдХाрдУं рдХो рд▓ेрдХрд░ рд╡िрд░ोрдз рдк्рд░рджрд░्рд╢рдиों рдХे рдмाрдж рд▓рдЧाрдИ рд╣ी рдирд╣ीं рдЧрдИं। рдпрд╣ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд░ूрдк рд╕े рд░ाрдЬрднाрд╖ा рдиिрдпрдоों рдХा рдЙрд▓्рд▓ंрдШрди рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рдмेंрдЧрд│ुрд░ु рдоेрдЯ्рд░ो рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рд╕ाрдЭेрджाрд░ी рдоें рдЪрд▓ рд░рд╣ी рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рд╣ै, рдФрд░ рдЙрд╕рдоें рд╣िंрджी рдХो рдЙрдЪिрдд рд╕्рдеाрди рдоिрд▓рдиा рдЪाрд╣िрдП рдеा। рдоुрдЭे рдирд╣ीं рд▓рдЧрддा рдХि рднाрд░рдд рд╕्рдеिрдд рдХिрд╕ी рд╕ंрд╡ैрдзाрдиिрдХ рд╕ंрд╕्рдеाрди, рд╣िंрджी-рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдХ рд╕ंрд╕्рдеा рдпा рд╣िंрджी-рдкोрд╖िрдд рд╡िрдж्рд╡ाрди рдиे рдЖрдЧे рдмреЭрдХрд░ рдЗрд╕े рд╕ुрдзाрд░рдиे рдХे рд▓िрдпे рдХोрдИ рдХрджрдо рдЙрдаाрдпा рд╣ो। рджु:рдЦрдж рд╣ै, рдЕрдд्рдпंрдд рджु:рдЦрдж рд╣ै।

      рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╡िрдзाрди рдоें рд╣िंрджी рдХो рд╕ंрдШ рдХी рд░ाрдЬрднाрд╖ा рдШोрд╖िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдпрд╣ рди рдХेрд╡рд▓ рд░ाрдЬрднाрд╖ा рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдХрд░ोрдб़ों рд▓ोрдЧों рдХी рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдкрд╣рдЪाрди, рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि рдФрд░ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╕्рдоृрддि рдХा рд╡ाрд╣рдХ рднी рд╣ै। рднाрд░рддीрдп рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рднाрд╖ाрдУं рдоें рд╕рдмрд╕े рдк्рд░рдЪрд▓िрдд рд╣िंрджी, рдХेंрдж्рд░ рд╣ी рдирд╣ीं рдЕрдиेрдХ рд░ाрдЬ्рдпों рдХी рд░ाрдЬрднाрд╖ा рд╣ोрддे рд╣ुрдП рднी рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд╕्рдерд▓ों рдкрд░ рдмाрд░-рдмाрд░ рдЕрдкрдоाрдиिрдд рд╣ोрддी рд╣ै, рдФрд░ рджोрд╖िрдпों рдХो рдХोрдИ рджंрдб рдирд╣ीं рдоिрд▓рддा। рдХोрдИ рд╕рд░рдХाрд░ी рдпा рднाрд╖ाрдпी рд╕ंрд╕्рдеा, рдпा рди्рдпाрдпाрд▓рдп рдЗрди рдЕрдкрд░ाрдзों рдХो рд╕ंрдЬ्рдЮाрди рдоें рдирд╣ीं рд▓ेрддा, рдЗрд╕рд╕े рдмреЬी рд╡िрдбрдо्рдмрдиा рдПрдХ рд╕рдо्рдк्рд░рднु рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХे рд▓िрдпे рдХ्рдпा рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै! 

      рдкिрдЫрд▓े рд╡рд░्рд╖ों рдоें рд╣рдордиे рдХ्рд░рдорд╢ः рд╢्рд░ीрд▓ंрдХा, рдмांрдЧ्рд▓ाрджेрд╢, рдФрд░ рдиेрдкाрд▓ рдоें рдЕрд╕ंрддोрд╖ рдФрд░ рдЕрдкрд░िрдкрдХ्рд╡рддा рдХा рдз्рд╡ंрд╕ाрдд्рдордХ рд░ूрдк рджेрдЦा рд╣ै। рдРрд╕ा рд▓рдЧрддा рд╣ै рдЬैрд╕े рднाрд░рддीрдп рдЙрдкрдорд╣ाрдж्рд╡ीрдк рдХे рдЫोрдЯे рджेрд╢ों рдХो рдЕрд╢ांрддि рдФрд░ рдЙрдХрд╕ाрд╡े рдХा рдХेंрдж्рд░ рдмрдиाрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै। рднाрд░рдд рдоें рднी рдХрдИ рд╕्рд╡ाрд░्рдеी рдФрд░ рдордХ्рдХाрд░ рд╕рдоूрд╣ों рдж्рд╡ाрд░ा рднाрд╖ा, рдЬाрддि рдФрд░ рдзрд░्рдо рдХे рд╡ैрд╡िрдз्рдп рдХा рджुрд░ुрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдиे рдХे рдк्рд░рдпाрд╕ рд▓рдЧाрддाрд░ рдЪрд▓рддे рд░рд╣े рд╣ैं। рд╣िंрджी-рдж्рд░ोрд╣ рдХे рдЕрдзिрдХांрд╢ рдмрд╣ाрдиे рдЕрддाрд░्рдХिрдХ рд╣ैं рд▓ेрдХिрди рдиिрд╣िрдд рд╕्рд╡ाрд░्рде рддो рдЕрдкрд░िрдкрдХ्рд╡ рд╣ी рд╣ोрддा рд╣ै। рдЙрд╕рдХे рджुрд╖्рдкрд░िрдгाрдоों рдХो рд░ोрдХрдиे рдХे рд▓िрдпे рд╕рдордЭ рдФрд░ рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди рджोрдиों рдХा рд╕рдо्рдоिрд▓рди реЫрд░ूрд░ी рд╣ै। рд╢्рд░ीрд▓ंрдХा, рдмांрдЧ्рд▓ाрджेрд╢ рдФрд░ рдиेрдкाрд▓ рдРрд╕ा рдХрд░рдиे рдоें рдЕрд╕рдлрд▓ рд╣ुрдП। рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдХी рддो рдмाрдд рд╣ी рдмेрдХाрд░ рд╣ै, рд╡рд╣ рдПрдХ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдирд╣ीं рдШृрдгा-рдЖрдзाрд░िрдд рдРрд╕ा рдЦ्рдпाрд▓ी рдкुрд▓ाрд╡ рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рдЪाрд╡рд▓ рдХрдо реЫрд╣рд░ рдЕрдзिрдХ рд╣ै।

      рднाрд░рддीрдп рджंрдб рд╕ंрд╣िрддा рдоें рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд╕ंрдкрдд्рддि рдХो рдиुрдХрд╕ाрди рдкрд╣ुँрдЪाрдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ाрд╡рдзाрди рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рднाрд╖ा рдХे рдЕрдкрдоाрди рдХो рд▓ेрдХрд░ рдХोрдИ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рджंрдбाрдд्рдордХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдирд╣ीं рд╣ै। рди рддो рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХे рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж 343 рд╕े 351 рдХे рдмीрдЪ, рдФрд░ рди рд╣ी рдХिрд╕ी рд╡िрд╢ेрд╖ рдЕрдзिрдиिрдпрдо рдоें рдпрд╣ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै рдХि рд░ाрдЬрднाрд╖ा рдХे рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдЕрдкрдоाрди рдкрд░ рдХ्рдпा рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдП। рдЗрд╕ рдХрдоी рдХो рджूрд░ рдХिрдпा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдпे। рд▓ेрдХिрди рддрдм рддрдХ рднी, рд╕ंрд╡ैрдзाрдиिрдХ рд░ाрдЬрднाрд╖ा рдХा рдЕрдкрдоाрди, рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХा рдЕрдкрдоाрди рддो рд╣ै рд╣ी, рдпрд╣ рд╕рдордЭ рддो рдмрдирдиी рд╣ी рдЪाрд╣िрдпे।

      рднाрд░рдд рд╕ंрд╕ाрд░ рдХा рдЕрдХेрд▓ा рдмрд╣ुрднाрд╖ी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдирд╣ीं рд╣ै। рдХрдиाрдбा, рдмेрд▓्рдЬिрдпрдо, рдФрд░ рд╕्рд╡िрдЯ्рдЬ़рд░рд▓ैंрдб рдЬैрд╕े рдХिрд╕ी рднी рдмрд╣ुрднाрд╖ी рджेрд╢ рдоें рднाрд╖ा-рд╕ंрдмंрдзी рд╕ंрдХेрддों рдХा рдЕрдкрдоाрди рдЕрд╕ंрднрд╡ рд╣ै। рдпрджि рдХрднी рдХोрдИ рдХрд░े рддो рдЙрд╕े рдЕрдд्рдпंрдд рдЧंрднीрд░рддा рд╕े рд▓िрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рд╡рд╣ाँ рдХी рд╕рд░рдХाрд░ें рднाрд╖ा рдХो рдХेрд╡рд▓ рд╕ंрдЪाрд░ рдХा рдоाрдз्рдпрдо рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ рдоाрдирддी рд╣ैं। рднाрд░рдд рдоें рд╣िंрджी рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд░ाрдЬрдиैрддिрдХ рдФрдЬाрд░ рдмрдирдХрд░ рд░рд╣ рдЧрдИ рд╣ै। рд░ाрдЬрднाрд╖ा рдХा рдкрдж рдФрд░ рд╕рдмрд╕े рдмреЬे рдЬрдирд╕рдоूрд╣ рдХी рднाрд╖ा рдХी рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдЧрд░िрдоा рдЕрдм рдХेрд╡рд▓ рднाрд╖рдгों рдФрд░ рд╣िंрджी рджिрд╡рд╕ рд╕рдоाрд░ोрд╣ों рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рд╣ो рдЪुрдХी рд╣ै। рдЬрдм рдПрдХ рд╕рдоुрджाрдп, рдпा рднाрд╖ा рдХो рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдиिрд░ंрддрд░ рдЙрдкेрдХ्рд╖िрдд рдФрд░ рдЕрдкрдоाрдиिрдд рдХिрдпे рдЬाрдиे рдкрд░ рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рдоौрди рд░рд╣рддा рд╣ै, рддो рдпрд╣ рдХेрд╡рд▓ рднाрд╖ा рдХा рдиिрд░ाрджрд░ рд╣ी рдирд╣ीं, рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХी рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдФрд░ рд░ाрдЬрдиैрддिрдХ рдЪेрддрдиा рдХा рднी рдкрддрди рд╣ै। рдпрд╣ рдПрдХ рд╕ंрдХेрдд рд╣ै рдХि рд╣рдо рдЕрдкрдиी рдбोрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рд╕े рд░рд╣िрдд реЪैрд░-реЫिрдо्рдоेрджाрд░ рд▓ोрдЧों рдХे рд╣ाрде рдоें рд╕ौंрдк рд░рд╣े рд╣ैं рдФрд░ рдЕрдкрдиे рдХрдореЫोрд░ рдкреЬोрд╕िрдпों рдХे рд╕ाрдордиे рдПрдХ рдЖрджрд░्рд╢ рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╕ाрдордиे рд░рдЦрдиे рдХे рдмрдЬाрдп рдЦुрдж рдХрдореЫोрд░ рд╣ोрддे рдЬा рд░рд╣े рд╣ैं।

      рд╣ाрд░्рджिрдХ рдзрди्рдпрд╡ाрдж рдФрд░ рд╢ुрднрдХाрдордиाрдУं рд╕рд╣िрдд,
      рд╕ेрддु, рдкिрдЯ्рд╕рдмрд░्рдЧ
      30 рд╕िрддрдо्рдмрд░ 2025 ✍️

      рд╕ंрдЬीрд╡ рдХुрдоाрд░ рдЕрдж्рд╡िрддीрдп рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ рдпोрдЧрджाрди рдХे рд▓िрдП рд╕рдо्рдоाрдиिрдд

      рд╕ाрд╣िрдд्рдп рд╕рдоाрдЪाрд░: рдиोрдПрдбा, рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢, рд╕िрддрдо्рдмрд░ 20, 2025

      рдк्рд░рддिрд╖्рдаिрдд рд▓ेрдЦрдХ, рд╢िрдХ्рд╖ाрд╡िрдж् рдФрд░ рд╡िрдЪाрд░рдХ рдбॉ. рд╕ंрдЬीрд╡ рдХुрдоाрд░ рдХो рдЗंрдбिрдпा рдмुрдХ рдСрдл़ рд░िрдХॉрд░्рдб्рд╕ рдж्рд╡ाрд░ा "рдПрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рдж्рд╡ाрд░ा рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рдкुрд╕्рддрдХें рд▓िрдЦрдиे рдФрд░ рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рдХрд░рдиे" рдХे рд▓िрдП рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рддौрд░ рдкрд░ рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдбॉ. рдХुрдоाрд░ рдиे рд╕ाрд╣िрдд्рдп, рдХ़ाрдиूрди, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ुрдзाрд░ рдФрд░ рд╢ैрдХ्рд╖рдгिрдХ рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди рдЬैрд╕े рд╡िрд╡िрдз рд╡िрд╖рдпों рдХो рд╕рдоेрдЯрддे рд╣ुрдП рд╣िंрджी рдФрд░ рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ़ी рджोрдиों рднाрд╖ाрдУं рдоें рдЕрдм рддрдХ рдХुрд▓ 296 рдкुрд╕्рддрдХों рдХी рд░рдЪрдиा рдФрд░ рдк्рд░рдХाрд╢рди рдХрд░рдХे рдпрд╣ рдЕрднूрддрдкूрд░्рд╡ рд░िрдХॉрд░्рдб рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा рд╣ै, рдЬिрд╕рдиे рдЙрди्рд╣ें рдЗрд╕ рд╡िрд╢ेрд╖ рд╢्рд░ेрдгी рдоें рднाрд░рдд рдХे рд░िрдХॉрд░्рдб рдоें рд╕्рдеाрди рджिрд▓ाрдпा рд╣ै। рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рдоें рдЖрдпोрдЬिрдд рд╕рдо्рдоाрди рд╕рдоाрд░ोрд╣ рдоें, рдбॉ. рдХुрдоाрд░ рдиे рдЕрдкрдиी рдЗрд╕ рдЙрдкрд▓рдм्рдзि рдХो рдЬ्рдЮाрди рдХे рд╕ंрд╡рд╣рди, рд╡िрдЪाрд░ों рдХो рдк्рд░рдЬ्рд╡рд▓िрдд рдХрд░рдиे рдФрд░ рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХो рдк्рд░ेрд░िрдд рдХрд░рдиे рдХी рд╡рд░्рд╖ों рдХी рдиिрд╖्рдаा рдХा рдк्рд░рддीрдХ рдмрддाрдпा, рдФрд░ рдЗрд╕ рд╕рдо्рдоाрди рд╕े рдПрдХ рджूрд░рджрд░्рд╢ी рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЙрдирдХी рд╡िрд░ाрд╕рдд рдХो рдмрд▓ рдоिрд▓рддा рд╣ै।

      рдбॉ. рд╕ंрдЬीрд╡ рдХुрдоाрд░ рдФрд░ рдЙрдирдХे рдХाрд░्рдпों рдХे рдмाрд░े рдоें рдЕрдзिрдХ рдЬाрдирдХाрд░ी рдХे рд▓िрдП: www.drsanjeevkumar.com
      рдИрдоेрд▓: drsanjeev1@gmail.com
      рдЪрд▓рднाрд╖: +91 9810066431

      рд╕िंрдз рдХी рдХрд╣ाрдиी: рджुрдиिрдпा рдПрдХ рд╕्рдЯेрдЬ рд╣ै

      рдиूрд░рдЙрд▓ рд╣ुрджा рд╢ाрд╣
      рд▓ेрдЦिрдХा: рдиूрд░рдЙрд▓ рд╣ुрджा рд╢ाрд╣
      рдЕрдиुрд╡ाрдж: рджेрд╡ी рдиाрдЧрд░ाрдиी 


      рдЙрд╕ рдорд╣реЮिрд▓ рдоें рд╕िрд░्реЮ рдоुрдЭे рд╣ी рдиाрдЪрдиे рдХे рд▓िрдпे рдмुрд▓ाрдпा рдЧрдпा рдеा। рд░ाрдд рдХे рдкрд╣рд▓े рдкрд╣рд░ рдоें рдЬрдм рднीреЬ рдЗрдХрдЯ्рдаा рд╣ुрдИ рдеी рдФрд░ рд╕рднी рдорджिрд░ा рдкीрдХрд░ рдмेрд╕ुрдз рд╣ो рдЪुрдХे рдеे, рддрдм рдоैंрдиे рдкाрдпрд▓ рдХी рдЫрдо-рдЫрдо рд╕े рдзीрд░े-рдзीрд░े рдкाँрд╡ рдЙрдаाрдиे рд╢ुрд░ू рдХिрдпे। рд╕्рд╡рд░्рдЧीрдп рдХрдЬрд▓ рдмाрдИ рдХो рдЬрди्рдирдд рдирд╕ीрдм рд╣ो, рд╣рдоेрд╢ा рдХрд╣рддी рдеी рдХि рдкрд╣рд▓े рддрдоाрд╢ाрдЗрдпों рдХो рдк्рдпाрд▓े рднрд░ рднрд░ рдХे рдкिрд▓ाрдУ, рдЬрдм рдирд╢े рдоें рдЪूрд░ рд╣ो рдЬाрдПँ, рдмाрдж рдоें рдиाрдЪो- рд╕िрд░्реЮ рдиोрдЯ рд╣ी рдирд╣ीं, рдкрд░ реЩुрдж рдХो рднी рддुрдо рдкрд░ рдХुрд░्рдмाрди рдХрд░ рджेंрдЧे। рдкाрдпрд▓ рдХी рдЫрдо-рдЫрдо рдХे рд╕ाрде рд╕ाрдЬिрди्рджों рдиे рднी рд╕ाреЫ рдЫेреЬрдиे рд╢ुрд░ू рдХिрдпे рдФрд░ реЫрдоीрди рдоेрд░े рдкैрд░ों рдХे рддрд▓े реЫोрд░-реЫोрд░ рд╕े рдШूрдордиे рд▓рдЧी। рдЙрд╕ी рдлिрд░рддे рдоंрдЬрд░ рдоें рд╣ी рдЬैрд╕े рдмिрдЬрд▓ी рдХी рддрд░рд╣ рдоेрд░ी рдЖँрдЦों рдХे рд╕ाрдордиे рд╕े рд╡рд╣ рдЧुреЫрд░рдХрд░ рдЧुрдо рд╣ो рдЧрдпा। рдкрд░рджे рдоें рдоुँрд╣ рдбाрд▓рдХрд░ рдмैрдаा, рдЙрд╕рдХा рд╕ाрд░ा рд╢рд░ीрд░ рдкрдЯрд╕рди рдоें рд▓िрдкрдЯा рд╣ुрдЖ। рдоुрдЭे рд▓рдЧा рд╡рд╣ рдмेрд╕ुрдз рддो рд╣ै рдкрд░ рдЙрд╕рдиे рдорджिрд░ा рдирд╣ीं рдкी рд╣ै। рдПрдХ рд╡рд╣ी рд╣ै рдЬो рдЬाрдЧ рд░рд╣ा рд╣ै, рдмाреШी рд╕рдм рдЦुрд▓ी рд╣ुрдИ рд▓ाрд▓ рдЖँрдЦों рдХे рднीрддрд░ рдорд░े рдкреЬे рд╣ैं рдФрд░ рдЙрди рдХे рдЦुрд▓े рд╣ुрдП рдоुँрд╣ рдоें реЮреШрдд рдХौрд╡े рдХाँ рдХाँ рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं। рдХि рдиाрдЪ рдирд░्рддрдХी! рдиाрдЪ-рдиाрдЪ-рдиाрдЪ рдирд░्рддрдХी! рдиाрдЪ- рдиाрдЪ!!! рдиोрдЯ, рд╢िрдХाрд░ рд╣ुрдП рдкрд░िंрджों рдХी рддрд░рд╣ рд╣рд╡ा рдоें рдПрдХ рдЪрдХ्рдХрд░ рд▓рдЧाрдХрд░ рд╡ाрдкрд╕ рдЖрдХрд░ реЫрдоीрди рдкрд░ рдЧिрд░рддे рдФрд░ реЫрдоीрди рдФрд░ рднी рддेреЫी рд╕े рдоेрд░े рдкैрд░ों рддрд▓े рдШूрдорддी рдеी। реЫрдоीрди рдХे рдЙрд╕ рддेреЫ рдЧोрд▓ाрдХाрд░ рдЪрдХ्рдХрд░ рдоें рд╣ी реЮреШрдд рдПрдХ рдмाрд░ рдЙрд╕рдиे рдзीрд░े-рдзीрд░े рдкрд░рджे рдоें рд╕े рдоुँрд╣ рдиिрдХाрд▓рддे рд╣ुрдП рджेрдЦा рдФрд░ рдмрд╕ рдПрдХ рд╣ी рдиреЫрд░ рдоुрдЭрдкрд░ рдпूँ рдбाрд▓ी рдЬैрд╕े рдоैं рдХोрдИ рдЕрдпोрдЧ्рдп рдЪीреЫ рд╣ूँ!! рдФрд░ рдПрдХ рдлूँрдХ рдоाрд░рдХрд░ рдЬैрд╕े рдХीреЬे рдХो рд╣рд╡ा рдоें рдЙреЬा рджिрдпा рдЬाрдп, рд╡ैрд╕ी рдоुрд╕्рдХрд░ाрд╣рдЯ рдХे рд╕ाрде рд╡ाрдкрд╕ рдкрд░рджे рдоें рдоुँрд╣ рдбाрд▓ рджिрдпा। рд╕्рд╡рд░्рдЧрд╡ाрд╕ी рдХрдЬрд▓ рдмाрдИ рдХрд╣рддी рдеी рдХि рдЕрдЧрд░ рдРрд╕ा рдХोрдИ рддрдоाрд╢ाрдИ, рдЬिрд╕рдХी рдиреЫрд░ рдоें рддेрд░ी рдХोрдИ рд╣ैрд╕िрдпрдд рди рд╣ो, рдЙрд╕े рдлंрд╕ाрдХрд░ рдЫрдЯрдкрдЯाрдиे рдкрд░ рдордЬрдмूрд░ рдХрд░рдХे рдЕрдзрдорд░ा рдХрд░рдХे рдлेंрдХ рджो। рдЬैрд╕े рдЬैрд╕े рддреЬрдкेрдЧा рдФрд░ рдЪिрд▓्рд▓ाрдПрдЧा, реЫрдоाрдиा рдЙрд╕рдХा рддрдоाрд╢ा рджेрдЦрдХрд░ рдкрддंрдЧों рдХी рддрд░рд╣ рддुрдЭрдкрд░ рдорд░ेрдЧा। рдЙрд╕рдХा рдкрд░рджे рдоें рд╡ाрдкрд╕ рдоुँрд╣ рдбाрд▓рдиे рдкрд░ рдоैंрдиे рдкाрдпрд▓ рдХा рд╕ुрд░ рдФрд░ рднी рддीрд╡्рд░ рдХिрдпा рдФрд░ рдиाрдЪрддे-рдиाрдЪрддे реЫрдоीрди рдХे рдШेрд░ाрд╡ рдХो рдФрд░ рднी рдЙрд╕рдХे реШрд░ीрдм рд▓े рдЖрдИ। рдЙрд╕рдХे рдЖрдЧे рдЧोрд▓ाрдХाрд░ рдоें рдШूрдорддी рд░рд╣ी, рдкрд░ рди рд╡рд╣ рд╣ैрд░ाрди рд╣ुрдЖ рди рдЪौंрдХा рди рдкрд░рджे рдоें рд╕े рдоुँрд╣ рдХो рдиिрдХाрд▓ा, рди рд╣िрд▓ा, рди рдбुрд▓ा। рдмрд╕ рд░ाрдд рд╢рдо्рдЕ рдХी рддрд░рд╣ рдкिрдШрд▓рддी рд░рд╣ी рдФрд░ рддрдоाрд╢ाрдИ рдкрддंрдЧों рдХी рддрд░рд╣ реЩाреШ рд╣ोрддे рд░рд╣े।
      реЮрдЬрд░ рдХी рдЕреЫाрди рдХे рдХुрдЫ рдкрд╣рд▓े рдорд╣реЮिрд▓ рдмрд░्рдмाрдж рд╢рд╣рд░ рдХे рдоंрдЬрд░ рдоें рдмрджрд▓ рдЧрдИ, рдЬिрд╕े рджुрд╢्рдорди рдХा рд▓рд╢्рдХрд░ рдШोреЬों рдХी рдПреЬिрдпों рддрд▓े рдХुрдЪрд▓ рдЧрдпा рд╣ो рдФрд░ рдпрд╣ाँ рд╡рд╣ाँ рд▓ाрд╢ों рдХे рдвेрд░ рджिрдЦाрдИ рджे рд░рд╣े рд╣ों। рдЦाрдиे рдХे рд▓िрдпे рд╕рдЬाрдП рдкрдХрд╡ाрди рд╡рд╣ीं рдмिрдЦрд░ рдЧрдП, рдмिрд╕्рддрд░ рд░рдЬाрдЗрдпाँ рд╕ोрдП рд╣ुрдП рдЬिрд╕्рдоों рдХे рдиीрдЪे рд╕े рдЦिрд╕рдХ рдЧрдИं। рд╢рд╣рд░ рдЙрдЬреЬा। рд╡ाрджрдХ рдоाрд▓ рдмрдЯोрд░рдХрд░ рдЪрд▓рддे рдмрдиे, рдмрд╕ рдоैं рдеी рдФрд░ рд╡рд╣ рдеा। рдмीрдЪ рдХрдорд░े рдоें рд▓ाрд▓ рдИрд░ाрдиी реЪрд▓ीрдЪे рдкрд░ рдмैрда рдХрд░ рдоैंрдиे рдкाрдпрд▓ рдЦोрд▓ी। рдмрд╕ рдоुрдЭрд╕े рджो реШрджрдо рджूрд░ рд╡рд╣ рдкрд░рджे рдоें рдоुँрд╣ рдбाрд▓े рдмैрдаा рдеा। рдоेрд░े рд╣ाрде рдкाрдпрд▓ рдкрд░ рдФрд░ рдЖँрдЦें рдЙрд╕рдкрд░ рдЧреЭी рдеीं। рдмाрд╣рд░ рдорд╕्реЫिрдж рдоें реЮрдЬрд░ рдХी рдЕреЫाрди рд╢ुрд░ू рдеी рдФрд░ рдкूрд░ी рд░ाрдд рдоें рдЙрд╕рдиे рджूрд╕рд░ी рдмाрд░ рдкрд░рджे рдоें рд╕े рдоुँрд╣ рдиिрдХाрд▓ा। рдЙрд╕рдиे рдЙрдардиा рдЪाрд╣ा рддो рдоैंрдиे рдмिрдЬрд▓ी рдХी рд░реЮ्рддाрд░ рд╕े рдЙрдардХрд░ рдЙрд╕े рдмाँрд╣ों рд╕े рдЬा рдкрдХреЬा।

      "рдард╣рд░ो!" рдоैंрдиे рдХрд╣ा।
      рд╡рд╣ рдЬैрд╕े рди рдЪाрд╣рддे рд╣ुрдП рднी рдмैрда рдЧрдпा рдФрд░ рдЪुрдкрдЪाрдк рдоेрд░ी рдУрд░ рджेрдЦрддा рд░рд╣ा।
      "рдоेрд░ा рдиाрдЪ рддुрдо्рд╣ें рдирд╣ीं рднाрдпा?"
      рд╡рд╣ рд╕िрд░्реЮ рдоुрд╕्рдХрд░ाрдпा।
      "рдХिрд╕ рдмाрдд рдХा реЪुрд░ूрд░ рд╣ै? рдорд░्рджाрдирдЧी рдкрд░?" рдоैंрдиे рдПрдХ рдард╣ाрдХा рд▓рдЧाрдпा рдФрд░ рд╡рд╣ рдПрдХ рд╕рд▓ीрдХेрджाрд░ рдоुрд╕्рдХрд░ाрд╣рдЯ рд╣ोрдаों рдХे рдмीрдЪ рджрдмाрдП рдмैрдаा рд░рд╣ा।
      "рд╡рд╣ рдорд░्рдж рд╣ी рдХैрд╕ा, рдЬिрд╕ рдХी рдЖँрдЦ рдФрд░рдд рдХो рджेрдЦрдХрд░ рдмेреШाрдмू рди рд╣ो?" рдоैंрдиे рдХрд╣ा- "рдкрд░ рдЕрднाрдЧे, рд╢рд░्рдорд╕ाрд░ рд╣ै рддेрд░ी рдорд░्рджाрдирдЧी।" рдоैंрдиे рдЕрдкрдиी рдЖँрдЦों рдоें рдзिрдХ्рдХाрд░ рдШोрд▓рдХрд░ рдЙрд╕рдХी рдУрд░ рдиिрд╣ाрд░ा рдкрд░ рдЙрд╕рдиे рди рдоौрди рддोреЬा, рди рдоुрд╕्рдХाрди।
      "рддрди्рд╣ाрдИ рдоें рдоेрд░ा рдиाрдЪ рджेрдЦोрдЧे?" рдоैंрдиे рдкूрдЫा- "рднीреЬ рд╕े рддेрд░ी рд╢рд░्рдорд╕ाрд░ рдорд░्рджाрдирдЧी рдШрдмрд░ाрддी рд╣ै рд╢ाрдпрдж। рдЪрд▓ो рднीреЬ рд╕े рджूрд░ рдХिрд╕ी рддрди्рд╣ा рдХोрдиे рдоें рдЪрд▓рдХрд░ рдоेрд░ी рдЬрд╡ाрдиी рдХा рдЬрд▓рд╡ा рджेрдЦो। рддुрдо्рд╣ाрд░ी рд╢рд░्рдорд╕ाрд░ рдорд░्рджाрдирдЧी рдоेрд░ी рдЬрд╡ाрдиी рдХा рддाрдм рдЭेрд▓ рди рдкाрдПрдЧी। рдордЬрдиू рдХी рддрд░рд╣ рдХрдкреЬे рдлाреЬрдХрд░, рдЪिрд▓्рд▓ाрддे рд╣ुрдП рд╕ुрдирд╕ाрди рд╡ीрд░ाрдиे рдмрд╕ाрдУрдЧे। рд╣ै рдХुрдЫ рджрдо? рдпрд╣ाँ рдХрдИ рдЖрдП рдФрд░ рдЙрдирдХा рд╡рдз рд╣ुрдЖ। рдЖрдУ, рдЖрдЬ рддुрдо реЩुрдж рдХो рдЖреЫрдоाрдУ, рдоैं реЩुрдж рдХो рдЖреЫрдоाрддी рд╣ूँ। рд╡рд╣ рдирд░्рддрдХी рдХैрд╕ी рдЬो рджिрд▓ेрд░ों рдХो рди рд▓ुрднाрдП। рд╕्рд╡рд░्рдЧीрдп рдХрдЬрд▓ рдмाрдИ рдЬैрд╕ी рддेреЫ рдиреЫрд░ рд░рдЦрдиे рд╡ाрд▓ी рдкाрд░рдЦी рдФрд░рдд рднी рдХрд╣ा рдХрд░рддी рдеी рдХि рдЕрдкрдиी рд╕рдд्рддрд░ рд╡рд░्рд╖ рдХी рдЙрдо्рд░ рдоें рдЙрд╕рдиे рдоुрдЭ рдЬैрд╕ी рдирд░्рддрдХी рдирд╣ीं рджेрдЦी рдЬिрд╕рдХी рдиреЫрд░ рдХा рдоाрд░ा рди рдорд░ рдкाрдпा, рди рдЬी рдкाрдпा, рдмрд╕ рддреЬрдкрддा рд░рд╣ा рдФрд░ рдПрдХ рдШूँрдЯ рдХे рд▓िрдпे рддрд░рд╕рддा рд░рд╣ा। рдХрд╣ा рдХрд░рддी рдеी рдХि рд╡рд╣ рдШूँрдЯ рдХрднी рдордд рдкिрд▓ाрдиा рдЬिрд╕े рдкीрдиे рд╕े рдорд░े рд╣ुрдП рдоें рдЬाрди рдЬाрди рдкреЬ рдЬाрдп। рдЪрд▓ो, рдЪрд▓рдХрд░ рджेрдЦो рддो рд╕рд╣ी рдоेрд░ा рдиाрдЪ, рдЬिрд╕े рджेрдЦрдиे рдХे рд▓िрдпे рдмाрджрд╢ाрд╣ рднी реЮреШीрд░ рдмрди рдЧрдП। рдиोрдЯों рдХे рдеाрд▓ рднрд░рдХрд░ рд▓ाрдиे рд╡ाрд▓े рд▓ौрдЯрддे рд╡реШ्рдд рджрдпा рдХा рдХрдЯोрд░ा рд╣ाрде рдоें рд▓ेрдХрд░ рдоुрдЭрд╕े рд╣ी рднीрдЦ рдоाँрдЧрддे рд░рд╣े। рдкрд░ рдоैं рдмाрджрд╢ाрд╣ рдХो рднीрдЦ рджेрддी рд╣ूँ, реЮреШीрд░ рдХो рдирд╣ीं। рдкрд░ рддुрдо рдкрд░ рдиिрд╡ाреЫिрд╢ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдпे рддैрдпाрд░ рд╣ूँ। рдЖрдУ, рдЖрдУ, рддुрдо рдЕрдкрдиा рдЗрдо्рддिрд╣ाрди рд▓ो, рдоैं рдЕрдкрдиा рдЗрдо्рддिрд╣ाрди рд▓ूँ।"

      рдЙрд╕рдХे рдкрдЯрд╕рди рдХा рд╕िрд░ा рдЭрдЯрдХे рд╕े рдЕрдкрдиी рдУрд░ рдЦींрдЪा। рдЙрд╕рдиे рд╡рд╣ рд╕िрд░ा рдЕрдкрдиी рдУрд░ рдЦींрдЪ рд▓िрдпा। рдЙрд╕рдХी рдЖрд╡ाреЫ рдоें рдЗрддрдиा рд╕ुрдХूрди рдеा рдЬैрд╕े рджрд░िрдпा рдХी рдЫाрддी рдкрд░ рдиाрдж рдХी рдк्рд░рддिрдз्рд╡рдиि рдЧूँрдЬрддी рд╣ो, рджूрд░ рддрдХ, рд╕рд░рд▓, рд╡िрдиीрдд рд╡ рдЕрдХेрд▓ी।

      "рд╕рдм рдмेрдХाрд░ рд╣ै рдирд░्рддрдХी।" рдЙрд╕рдиे рдЖреЩिрд░ рдоौрди рддोреЬा- "рдмेрдХाрд░, рдиिрд░рд░्рдердХ! рдпрд╣ рд╕ाрд░ा рдЧुрдоाрди рд╣ै- рдпрд╣ рдпौрд╡рди, рдпрд╣ рдиृрдд्рдп, рдХुрдЫ рднी рддुрдо्рд╣ाрд░ा рдирд╣ीं рд╣ै। рдЬिрд╕े рддुрдо рдиृрдд्рдп рдХрд╣рддी рд╣ो рд╡рд╣ рдХिрд╕ी рдмाрд░ीрдХ рд╕ुрдИ рдХे рд╕ुрд░ाрдЦ рд╕े рдЧुреЫрд░рддे рдзाрдЧे рдХा рд╕ृрдЬрди рд╣ै, рдЬिрд╕рдХा рджूрд╕рд░ा рд╕िрд░ा рдХिрд╕ी рджूрд╕рд░े рдХे рд╣ाрде рдоें рд╣ै рдФрд░ рддुрдо реЮреШрдд рдирдЪाрдИ рдЬा рд░рд╣ी рд╣ो। рдЙрд╕рдХे рд▓िрдпे рди рддो рддुрдо्рд╣ाрд░े рдиाрдЪ рдкрд░ рдХोрдИ рдорд░ рдоिрдЯा рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдЗрд╕рд▓िрдпे рдХि реЫрдоाрдиे рдХो рдЧрд░्рджिрд╢ рдоें рд░рдЦрдиा рд╣ै। рд╢ाрд╣ рдХो реЮреШीрд░ рдмрдиाрдиा рд╣ै рдФрд░ реЮреШीрд░ рдХो рддреЩ्рддрдирд╢ीं рдХрд░рдиा рд╣ै рдЬिрд╕ рдХी рдЙंрдЧрд▓िрдпों рдкрд░ рд╕рдмрдХे рдзाрдЧे рд▓िрдкрдЯे рд╣ुрдП рд╣ैं, рдЙрд╕рдХी рдмेреЮिрдХ़्рд░ी рддो рджेрдЦो... рд╕िрд░्реЮ рдЕрдкрдиी рдЙँрдЧрд▓िрдпों рдХी рдЬुंрдмिрд╢ рдХो рджेрдЦрддा рд╣ै, рдиीрдЪे рдкुрддрд▓िрдпों рдХा рдиाрдЪ рдирд╣ीं। рдпे рддुрдо्рд╣ाрд░े рдЪрдХ्рдХрд░ рд▓рдЧाрддे рдкैрд░ों рдХे рдиीрдЪे рд╡िрдиाрд╢ी рдлाँрд╕ी рдХे рдШाрдЯ рдХा рддреЩ्рддा рдмिрдЫा рд╣ुрдЖ рд╣ै, рдлिрд░ рдпрд╣ рдиाрдЪ рднी рдХैрд╕ा рдиाрдЪ рд╣ै рдирд░्рддрдХी? рдЬрд╣ाँ рдЬрд╣ाँ рдкैрд░ рдзрд░ा, рд╡рд╣ाँ рд╡рд╣ाँ рд╕े реЫрдоीрди рдЦिрд╕рдХрддी рдЬाрдпे। рдпрд╣ рдЬिрд╕े рддुрдо рдпौрд╡рди рдХрд╣рддी рд╣ो, рдкрддा рднी рд╣ै рдЙрд╕рдХी рд╣реШीреШрдд рдХ्рдпा рд╣ै? рдХुрдЫ рднी рдирд╣ीं! рд╕िрд░्реЮ рд╣рдб्рдбिрдпों рдкрд░ рдоुрдЯ्рдаी рднрд░ рдоाँрд╕। рдЬрдм рддрдХ рдЧिрдж्рдз, рдЪीрд▓ों рдХा рдиिрд╡ाрд▓ा рдмрдирдиे рдХे реШाрдмिрд▓ рд╣ै, рдЖрджрдоी рдХो рдЕрдкрдиे рд╣ोрдиे рдХा рдЧुрдоाрди рд╣ै। рдЬैрд╕े рдЬैрд╕े рдЖрджрдоी рдХे рдоाँрд╕ рдкрд░ рдЪीрд▓ें рдЬрдоा рд╣ोрддी рд╣ैं, рд╡ैрд╕े рд╡ैрд╕े рдЖрджрдоी рдЕрдкрдиी рд╣ी рд╕ुрдЧंрдз рдХा, рдорддрд╡ाрд▓ेрдкрди рдХा рдЖрдирди्рдж рд▓ेрддा рд╣ै। рдоाँрд╕ рд╕реЬ рдЬाрдпेрдЧा, рдпे рд╕ाрдЧрд░ рдЬैрд╕े рд▓ोрдЪрди, рдпे рдЧुрд▓ाрдм рдЬैрд╕े рд╣ोंрда, рдпे рдЫोрд▓िрдпों рдХी рддрд░рд╣ рд▓рд╣рд░ाрддी рдмाँрд╣ें, рдпे рднंрд╡рд░ рдХी рддрд░рд╣ рдШूрдорддे рдкाँрд╡ рдФрд░ рдпे реЩुрд╢рдмू рджेрдиे рд╡ाрд▓ा рддрди, рдХुрдЫ рднी рдирд╣ीं рд╣ै рдирд░्рддрдХी, реЮреШрдд рдоाँрд╕ рд╣ै, рд╕िрд╡ा рдЗрд╕рдХे рдЖрджрдоी рд╣рдб्рдбिрдпों рдХी рдПрдХ рдоुрдЯ्рдаी рднрд░ рд╣ै, рдЬिрд╕ рдкрд░ рдЙрд╕рдХे рдШाрдпрд▓ рдорди рдХा рдиिрд╢ाрди рднी рдирд╣ीं рдоिрд▓рддा। рдпे рдЖँрд╕ू, рдоुрд╕्рдХुрд░ाрд╣рдЯ, рдкीреЬाрдПँ, рдиाреЫो-рдЕрджाрдПँ рд╕рдм рд╣рд╡ा рдХी рдПрдХ рдлूँрдХ рд╣ैं। рд╕рджिрдпों-рджрд░-рд╕рджिрдпों рдЖрджрдоी рдХी рдЧुрдордиाрдо рд╣рдб्рдбिрдпाँ рдЦाрдХ рдмрдирддी рд░рд╣ी рд╣ैं। рдХौрди рд╕ी рд╣рдб्рдбिрдпाँ рд╢ाрд╣ рдХी, рдХौрди рд╕ी реЩाрдХ реЮреШीрд░ рдХी, рдпрд╣ рдЧुрдд्рдеी рдХोрдИ рднी рд╕ुрд▓рдЭा рдирд╣ीं рдкाрдпा। рд╕िрд╡ाрдп рдЙрд╕рдХे рдЬिрд╕рдХी рдЙрджाрд░рддा рддो рджेрдЦो! реЩाрдХ рд╕े рдЖрджрдоी рдмрдиाрдХрд░ реЩाрдХ рдоें рдоिрд▓ा рджेрддा рд╣ै। рддुрдо рддो рдирд░्рддрдХी рд╣ो, рдЕрдкрдиे рдирд╢्рд╡рд░ рдпौрд╡рди рдкрд░ рдоुрд╕्рдХुрд░ाрддी рд╣ो, рдкрд░ рдкीрдЫे рдоुреЬрдХрд░ рддो рджेрдЦो- рдмрд▓्рд▓े, рдмрд▓्рд▓े.... рджुрдиिрдпा рдХे рдШोреЬों рдХे рдЦुрд░ рдХे рддрд▓े рдХुрдЪрд▓े рдЧрдП рд▓рд╢्рдХрд░, реЩुрджाрдИ рдХे рджाрд╡ेрджाрд░ рд░ाрдЬрдорд╣рд▓, рдХ़िрд▓े рд╕рдм рдзрд░ाрд╢ाрдпी рд╣ो рдЧрдП। рджुрдиिрдпा рдиे рдеूрдХ рджिрдпा рдпा рдХिрддрдиों рдиे рдзрди-рд╕рдо्рдкрдд्рддि рдХी рддрд░рд╣ рд╣ाрдеों рдоें рд▓ेрдХрд░ рдПрдХ рд╣ी рдлूँрдХ рд╕े рдЙреЬा рджी рдФрд░ рдирд░्рддрдХी рдХुрдЫ рдХे рд▓िрдпे рддो рдпрд╣ рдЬ़िंрджрдЧी реЮреШрдд рдПрдХ рдмाрд░ीрдХ рдкाрд░рджрд░्рд╢ी рдкрд░्рджा- рдЖрд╢िрдХ рдФрд░ рдоाрд╢ूрдХ рдХे рдмीрдЪ рдоें рд╣ै। рдЖрд╢िрдХों рдиे рддो рдПрдХ рд╣ी рдЭрдЯрдХे рдоें рджुрдиिрдпा рдХो рд░ेрд╢ा рд░ेрд╢ा рдХрд░ рджिрдпा। рддुрдо рдмрддाрдУ рдирд░्рддрдХी, рдЬрдм рддुрдо рдЪрдХ्рдХрд░ рд▓рдЧाрддी рд╣ो, рддрдм рддुрдо्рд╣ें рдпрд╣ рджुрдиिрдпा рдХ्рдпा рд▓рдЧрддी рд╣ै? рдорджिрд░ा рдХा рдк्рдпाрд▓ा? рдХрднी рд╕ोрдЪा рд╣ै, рдЬрдм рдирд╢ा рдЙрддрд░ेрдЧा рддो рдХ्рдпा рд╣ोрдЧा? рдорджिрд░ा рдкीрдиे рдХे рд▓िрдпे рдирд╣ीं рд╣ोрддी рдирд░्рддрдХी! рдорджिрд░ा рдЧिрд░ा рджेрдиे рдХे рд▓िрдпे рд╣ोрддी рд╣ै рдФрд░ рдлिрд░ рдЪрдЦрдХрд░ рджेрдЦो, рдорджिрд░ा рдХो рд╣ोрдаों рддрдХ рд▓ाрдХрд░ рдЧिрд░ा рджेрдиे рдХा рдирд╢ा рдмрд╕ рдЗрддрдиा рдирд╢ा рдЪрдЦ рд▓ेрдиा рдЪाрд╣िрдпे, рдирд╣ीं рддो рдмाреШी рд╕рдм рдмेрдХाрд░ рд╣ै, рдиिрд╖्рдлрд▓ рд╣ै, реЩाрдХ рд╣ै, реЮрдиा рд╣ै।"

      рдЬिрддрдиी рджेрд░ рд╡рд╣ рдмाрдд рдХрд░рддा рд░рд╣ा, рдоुрдЭे рд╕ाँрд╕ рд▓ेрдиा рд╣ी рдпाрдж рди рд░рд╣ा। рдоुрдЭे рд▓рдЧा рдоाँрд╕ рдоेрд░ी рд╣рдб्рдбिрдпों рд╕े рдзीрд░े-рдзीрд░े рд╕реЬ рдЧрд▓ рд░рд╣ा рд╣ै рдФрд░ рдПрдХ рдЕрдЬीрдм рд╕ी рдЧंрджी рдмू рдоेрд░े рдЪाрд░ों рддрд░реЮ рдлैрд▓ рд░рд╣ी рд╣ो। реЫрдоीрди рдоेрд░े рдкैрд░ों рддрд▓े рдЦिрд╕рдХ рд░рд╣ी рд╣ै рдФрд░ рд╣рдоाрд░े рд╕िрд╡ा рдХोрдИ рддीрд╕рд░ा рд╣ै рдЬो рдЙрд╕рдХे рдФрд░ рдоेрд░े рдмीрдЪ рдоें рдоुрд╕्рдХुрд░ा рд░рд╣ा рд╣ै, рдЙрд╕рдХे рд╣ाрд▓ рдкрд░ рднी рдФрд░ рдоेрд░े рд╣ाрд▓ рдкрд░ рднी। рдоेрд░ा рдЧрд▓ा реЩुрд╢्рдХ рд╣ोрдиे рд▓рдЧा рдФрд░ рдЖँрдЦों рдоें рдЙрд╕рдХे рд╕िрд╡ाрдп рд╕рднी рдоंрдЬрд░ рдзुंрдзрд▓ा рд╕े рдЧрдП। рдЬाрдиे рдХ्рдпा рд╣ुрдЖ рдФрд░ рдХ्рдпों рд╣ुрдЖ, рдоैंрдиे рдЬैрд╕े рдЕрдкрдиा рд╕рдорд╕्рдд рд╡рдЬूрдж рдЗрдХрдЯ्рдаा рдХрд░рдХे рдЕрдкрдиे рджोрдиों рд╣ाрдеों рдоें рд╕рдоेрдЯ рд▓िрдпा, рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рд╣ाрде рдкрдХреЬрдХрд░, рдЙрди рдкрд░ рдЕрдкрдиे рд╣ोंрда рд░рдЦ рджिрдпे рдеे। рдЙрд╕ी рдХ्рд╖рдг рдоुрдЭे рд▓рдЧा рдХि рдоेрд░े рдкैрд░ों рдХे рдиीрдЪे рд╕े рд╕ाрд░ी реЫрдоीрди рдЦिрд╕рдХ рдЪुрдХी рд╣ै, рдФрд░ рдоैं реЮрдиा рдХे рд╕рдорджंрд░ рдоें рдиीрдЪे, рдФрд░ рдиीрдЪे рдбूрдмрддी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ूँ। рдШुрдоाрд╡рджाрд░ рддрд░ीреШे рд╕े рдЪрдХ्рдХрд░ рдХाрдЯ рд░рд╣ी рдеी рдЙрд╕рдХे рд╣ाрде рдХा рд╕рд╣ाрд░ा рднी рдЙрд╕ рд╕рдоंрджрд░ рдоें рдПрдХ рддिрдирдХे рдХी рддрд░рд╣ рдеा, рд╡рд╣ рднी рдЫूрдЯрддा рдЧрдпा। рдоेрд░ी рд╣ाрд▓рдд рдЙрд╕ рд╢рд░ाрдмी рдЬैрд╕ी рдеी рдЬिрд╕े рдЕрдкрдиा рдиाрдо рднी рдФрд░ рдШрд░ рдХा рд░ाрд╕्рддा рднी рдпाрдж рди рд░рд╣ा рд╣ो। рдХैрд╕े рд▓реЬрдЦреЬाрддे рдШрд░ рдкрд╣ुँрдЪрдиे рдХी рдмрдЬाрдп рд╕्рд╡рд░्рдЧीрдп рдХрдЬрд▓ рдмाрдИ рдХी реШрдм्рд░ рдкрд░ рдкрд╣ुँрдЪी, рдпाрдж рдирд╣ीं? рдпाрдж рд╣ै рддो рд╕िрд░्реЮ рдпрд╣ рдХि рд╕ूрд░्рдп рдврд▓рдХрд░ рд╕ाँрдЭ рдмрди рдЪुрдХा рд╣ै। рдиीрдЪे рд╣рд░ рджिрд╢ा рдоें рдЬрд╣ाँ рддрдХ рдиреЫрд░ рдЬाрддी рд╣ै реШрдм्рд░िрд╕्рддाрди рдХा рдлैрд▓ाрд╡ рдеा рдФрд░ рдКрдкрд░- рдмрд╣ुрдд рдКрдкрд░ рдЧिрдж्рдз рдФрд░ рдЪीрд▓ें рдЪрдХ्рдХрд░ рдХाрдЯ рд░рд╣ी рдеीं। рдоेрд░ा рд╕рд░ рдХрдЬрд▓ рдмाрдИ рдХे рд╕ीрдиे рдкрд░ рдеा рдФрд░ рдоैं рдиिрд░ंрддрд░ рд░ो рд░рд╣ी рдеी।

      рдирд░्рддрдХी рдЪुрдк рд╣ुрдИ рддो рдоैं рд░ो рджिрдпा, рдХрд╣ा- "рдХाрд▓े рдкрдЯрд╕рди рдоें рдкрд░рджे рдоें рдоुँрд╣ рдвाँрдк рдХрд░ рдмैрдаा рд╡рд╣ рд╢рдЦ्рд╕ рдоैं рд╣ी рд╣ूँ। рдЕрдм рд╕ाрд▓ों рд╕े рдкाрдпрд▓ рдмाँрдзрдХрд░ рдЧрд▓ी-рдЧрд▓ी рдоें рдиाрдЪрддा рд╣ूँ рдФрд░ рддुрдо्рд╣ें рдвूंрдврддा рд╣ूँ рдЬ्рдЮाрди рдХा рдкिрдЯाрд░ा рд╣ाрде рдоें рд▓िрдпे, рджрд░-рджрд░ рдкрд░ рдЖрд╡ाрдЬ़ें рджेрддा рд╣ूँ рдХि рдХрд╣ीं рдХोрдИ рд╣ाрде рдЖ рдЬाрдП рдЬो рддुрдо्рд╣ाрд░े рд╣ाрде рдЬैрд╕ा рд╣ो। рдЬिрд╕ рдкрд▓ рддुрдордиे рдоेрд░े рд╣ाрдеों рдкрд░ рд╕े рд╣ोंрда рдЙрдаा рд▓िрдпे, рдЙрд╕ी рдкрд▓ рд╕े рдоैं рджрд░-рдмрджрд░ рд╣ूँ। рддुрдорд╕े рдкрд╣рд▓े рдоैंрдиे реЫिрди्рджрдЧी рдХे рдХрдИ рд╕ाрд▓ рдоुрд░्рд╢िрдж рдХे реШрджрдоों рдоें рдмैрда рдХрд░ рдЧुреЫाрд░ рджिрдпे рд╡рд╣ीं рдкрд░ рджुрдиिрдпा рдХो рддрд░्рдХ рдХрд░рдиा рдФрд░ рд╕ाँрд╕ों рдХी рд╡िрдж्рд░ोрд╣ी рдШोреЬी рдХो рдмाрд░ीрдХ рдзाрдЧों рд╕े рдмाँрдзрдХрд░ рдХाрдмू рдХрд░рдиा- рдкрд░ рдирд╣ीं, рдирд╣ीं рдЖрджрдоी рдХी рд╕ाँрд╕ें рд╕ुрдЦ рдЪैрди рдХे рд▓िрдпे рдирд╣ीं, рдЖрджрдоी рдХे рд▓िрдпे рдкाрдЧрд▓ рд╣ैं। рдирд░्рддрдХी рджुрдиिрдпा рдд्рдпाрдЧ рднी рджी рдЬाрдпे, рдкрд░ рдЖрджрдоी рдЖрджрдоी рдХो рдХैрд╕े рдд्рдпाрдЧे! рдпрд╣ рдЗंрд╕ाрди, рдЬो реЮреШрдд рд╣рдб्рдбी рднрд░ рдоुрдЯ्рдаी рдкрд░ рдЪреЭा рд╣ुрдЖ рдоाँрд╕ рд╣ै, рдЙрд╕рдХे рдЫुрд╣ाрд╡ рдХी рдЬाрджूрдЧрд░ी рддो рджेрдЦो! реЩाрдХ рдЖрдЧ рдХा рд╢ोрд▓ा рдмрди рдЬाрдп рдФрд░ рдЖрдЧ рдХे рд╢ोрд▓े рд╕े рд╕рдоंрджрд░। рдЖрдЧ рдХा рднी рд╡рд╣ рд╢ोрд▓ा, рдЬो рд╕рдоंрджрд░ рдоें рднी рди рдаंрдбा рд╣ो рд╕рдХे рди рдорди्рдж рд╣ो рд╕рдХे, рдФрд░ рдЙрд╕े рддो рджेрдЦो рдирд░्рддрдХी, рдЖрджрдоी рдХे рд╡рдЬूрдж рдХे рдзाрдЧे рддो рдЕрдкрдиी рдЙँрдЧрд▓िрдпों рд╕े рдмाँрдз рд▓िрдпे рд╣ैं, рдкрд░ рдЙрд╕рдХा рдорди рдмेрд▓рдЧाрдо рдЫोреЬ рджिрдпा рд╣ै। рдмाреЩुрджा, рдЬрдм рд╡рдЬूрдж рдЙрд╕рдХी рдорд░्реЫी рд╕े рдШूрдорддा рд╣ै, рдФрд░ рдорди рдЕрдкрдиी рдордирдоाрдиी рдХрд░рддा рд╣ै, рдЙрд╕ рдкрд▓ рдЖрджрдоी рдЬैрд╕े рдЕрдзрдорд░ा рдкंрдЫी рд╣ोрддा рд╣ै। рд╣ाрдп рд╣ाрдп..... рдХैрд╕े рдлреЬрдлреЬाрддा рд╣ै, рдХैрд╕े рддреЬрдкрддा рд╣ै, рдкрд░ рд╕рдм рдмेрдХाрд░। рдЙрд╕ рджिрди рдЬрдм рддुрдо рдоेрд░े рд╣ाрдеों рдкрд░ рд╕े рдЕрдкрдиे рд╣ोंрда рдЙрдаाрдХрд░ рддेреЫ рд╣рд╡ा рдХी рддрд░рд╣ рдпрд╣ाँ рд╕े рдиिрдХрд▓ рдЧрдИ рдеी, рдЙрд╕ рджिрди рдЬрд╣ाँ рддрдХ рдоुрдЭे рдпाрдж рдЖрддा рд╣ै, рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ реЮрдЬрд░ рдХी рдирдоाреЫ рдоेрд░ा рджुрд░्рднाрдЧ्рдп рдмрди рдЧрдИ рдФрд░ рдоैं рд╡рд╣ाँ рд╕े рдЕрдзрдорд░े рдкंрдЫी рдХी рддрд░рд╣ рд╕ीрдзे рдЖрдХрд░ рдЕрдкрдиे рдоुрд░्рд╢िрдж рдХे рдЪрд░рдгों рдоें рдЧिрд░ा рдеा।

      "рдоुрдЭे рдЖреЫाрдж рдХрд░ो, рдоुрдЭे рдЖреЫाрджी рдЪाрд╣िрдпे।" рдоैंрдиे рдХрд╣ा।
      рдоुрд░्рд╢िрдж рдоुрд╕्рдХрд░ाрдпा рдЬैрд╕े рдХिрд╕ी рдмाрд▓рдХ рдХी рдиाрдоुрдордХिрди реЩ्рд╡ाрд╣िрд╢ рдкрд░ рдоुрд╕्рдХрд░ाрдпा рд╣ो।
      рдХрд╣ा- "рдЖреЫाрджी рд╣ै рдХрд╣ाँ? рдпрд╣ рд╕рдм рдЬो рддुрдо рджेрдЦ рд░рд╣े рд╣ों, рдЗрди्рд╕ाрди рдХी рдХ़ैрдж рдоें рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рджрд░्рдЬे рд╣ैं। рдмрд╕, рдХ़ैрджрдЦाрдиे рдХी рдХोрдаी рдмрджрд▓ рдЬाрддी рд╣ै, реШैрджी рдХा рддрд░ीреШा рдмрджрд▓ рдЬाрддा рд╣ै рдкрд░ рдЖреЫाрджी рддो рдХрд╣ीं рднी рдирд╣ीं рд╣ै। рдкрд╣рд▓े рдЬрд╣ाँ рдХ़ैрдж рдеे, рд╡рд╣ाँ рддुрдо्рд╣ाрд░े рд╕ाрде рджूрд╕рд░े рдХрдИ реШैрджी рдеे рдЗрд╕рд▓िрдпे рддुрдо реЩाрдоोрд╢ рд╕рдм्рд░ рдФрд░ рд╕ुрдХूрди рд╕े рдмैрдаे рд░рд╣े, рдкрд░ рдЗрд╢्рдХ! рдЗрд╢्рдХ рддो рдЕрдкрдиे рдЖрдк рдоें рдХ़ैрдж-рддрди्рд╣ाрдИ рд╣ै। рдмрд╕ реЩुрджा рдоाреЮ рдХрд░े, реШैрдж-рддрди्рд╣ाрдИ рд╕рдордЭрддे рд╣ो? рдЖрджрдоी реЩुрдж рд╣ी рддрдоाрд╢ा рднी рд╣ै рдФрд░ рдЕрдкрдиी рд╣ाрд▓рдд рдХा рддрдоाрд╢ाрдИ рднी। рдоंрдж рдзाрд░ рд╡ाрд▓े рдЪाрдХू рд╕े реЩुрдж рдХा рд╕ंрд╣ाрд░ рдХрд░рддा рд╣ै, рдлाँрдХ-рдлाँрдХ рдХрд░рддा рд╣ै, рддреЬрдкрддा рд╣ै, рдлिрд░ реЩुрдж рдХो рд╕рдоेрдЯрдХрд░ рдлिрд░ рд╕ंрд╣ाрд░ рдХрд░рддा рд╣ै рддреЬрдкрдиे рдХे рд▓िрдпे, рдлाँрдХ рдлाँрдХ рд╣ोрдиे рдХे рд▓िрдпे, рдмुрд▓ाрддा рд╣ै, рдЖрд╡ाреЫ рджेрддा рд╣ै, рдЪीреЩрддा рд╣ै, рдкрд░ рдХ़ैрдж-рддрди्рд╣ाрдИ рдЬो рд╣ै, рдЗрд╕рд▓िрдпे рдХोрдИ рдЙрд╕рдХी рдЖрд╡ाреЫ рдФрд░ рдЖрд╣ рдирд╣ीं рд╕ुрди рд╕рдХрддा, рд╕िрд╡ाрдп рдЙрд╕рдХे рдЬिрд╕рдиे рдЙрд╕рдХे рд▓िрдпे реШैрдж рдоुреШрд░्рд░рд░ рдХी рд╣ै।

      рдлिрд░ рдоुрд░्рд╢िрдж рдиे рдЕрдкрдиे рдкाँрд╡ों рдХो рд╕рдо्рдкीреЬिрдд рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा- "рдЬाрдУ, рддुрдо्рд╣ाрд░ा реШैрджрдЦाрдиा рдмрджрд▓ рдЧрдпा рд╣ै, рдЬाрдУ।"
      рд╡рд╣ рджिрди рдФрд░ рдпрд╣ рджिрди рдоैं рдоुрд░्рд╢िрдж рдХे рдкूрд░्рд╡ाрдиुрдоाрди рдХे рдЕрдиुрдХूрд▓ рдХ़ैрдж-рддрди्рд╣ाрдИ рдоें рд╣ूँ। рдЖрджрдоी рдХो рдкрдХреЬ-рдкрдХреЬ рдХрд░ рдЕрдкрдиे рдШाрд╡ рджिрдЦाрддा рд╣ूँ। рдЕрдкрдиी рдлाँрдХें рдкाрдпрд▓ рдХी рддрд░рд╣ рдкैрд░ों рдоें рдмाँрдзрдХрд░ рдЦूрдм рдиाрдЪрддा рд╣ूँ। рддुрдо्рд╣ाрд░ा рдиाрдо рдкुрдХाрд░ рдкुрдХाрд░рдХрд░ рдмрд╣ुрдд рд╢ोрд░ рдХрд░рддा рд╣ूँ। рдкрд░ рд╕рдм рдиिрд░рд░्рдердХ! рдЖрджрдоी рдоेрд░े рдмाрдЬू рд╕े рдпूँ рдЧुреЫрд░ рдХрд░ рдЬाрддे рд╣ैं рдЬैрд╕े рдХि рдоुрдЭे рди рджेрдЦ рд╕рдХрддे рд╣ैं рди рд╕ुрди рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдкрд░ рддुрдо рдоुрдЭ рдкрд░ рджрдпा рдХрд░ो рдирд░्рддрдХी, рдмрд╕ рдПрдХ рдмाрд░ рдоेрд░े рд╣ाрдеों рдкрд░ рдЕрдкрдиे рд╣ोंрда рд░рдЦ рджो। рд╕िрд░्реЮ рдПрдХ рдмाрд░ рдирд░्рддрдХी। рдмрд╕ рдПрдХ рдмाрд░।

      рдирд░्рддрдХी рдЪुрдк! рдХाрд▓े рдкрдЯрд╕рди рдоें рд▓िрдкрдЯा рдкрд░рджे рдоें рдоुँрд╣ рд▓рдЧाрдП рдмैрдаा рд░рд╣ा। реЮрдЬрд░ рдХी рдЕреЫाрди рд╕े рдмрд╕ рдХुрдЫ рдкрд▓ рдкрд╣рд▓े рдЖрд╣िрд╕्рддे, рдЖрд╣िрд╕्рддे рдкрд░рджे рдоें рд╕े рдоुँрд╣ рдиिрдХाрд▓ा, рдЙрд╕рдХे рд╣ोрдаों рдкрд░ рд╕ाрд▓ों рдХी рддिрд╢्рдирдЧी рдХे рдиिрд╢ाрди рдард╣рд░ рдЧрдП рдеे рдЬैрд╕े рдЙрд╕рдиे рдорджिрд░ा рдкीрддे рдкीрддे рдЙंрдбेрд▓ рджी рд╣ो। 
      рдЖреЩिрд░ рдХрд╣ा- "рдпрд╣ рднी рдмेрдХाрд░ рд╣ै, рдпрд╣ рднी рд╡िрдиाрд╢ी рд╣ै, рдпрд╣ рднी реЩाрдХ рд╣ै। рдмрд╕ рдПрдХ рдмाрдд рд╕рдордЭ рдоें рдирд╣ीं рдЖрддी рдХि рдЬрдм рд╣рд░ рдХिрд╕ी рдХा рд░ुреЩ рд╡рд╣ рдЕрдкрдиी рдУрд░ рдоोреЬрдиा рдЪाрд╣рддा рд╣ै рддो рдлिрд░ рд╡рд╣ рдЗрддрдиी рдХोрд╢िрд╢ें, рдмрд╣ाрдиे, рдЙрд▓рдЭрди рднрд░े рдШुрдоाрд╡ рдХ्рдпों рдХрд░рддा рд╣ै? реЩाрдХ рд╣ी рддो рд╣ै, рдмрд╕ рдЙрд╕ рдкрд░ рдЕрдкрдиे рдкाँрд╡ рдзрд░ рджे рдкрд░ рдкрддा рд╣ी рдирд╣ीं рдкреЬрддा рдХि рдЙрд╕े реЩुрдж рдХे рд╕ाрде рдЖрджрдоी рдХा рдЗрд╢्рдХ рдЪाрд╣िрдпे рдпा рдЖрдк реЩुрдж рдЖрджрдоी рдХे рдЗрд╢्рдХ рдоें рдЬрдХреЬा рд╣ुрдЖ рд╣ै!"
      рдмाрд╣рд░ реЮрдЬрд░ рдХी рдЕрдЬाрди рд╕ुрдиाрдИ рдкреЬ рд░рд╣ी рд╣ै। рдирд░्рддрдХी рдиे рд╕ाँрд╕ рд▓ी рдФрд░ рдХिрд╕ी рд╣ाрд░े рд╣ुрдП рд╕िрдкाрд╣ी рдХी рддрд░рд╣ рдЙрдарддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा- "рдЬैрд╕े рдЙрд╕рдХी рдорд░्реЫी! реЮрдЬрд░ рдирдоाреЫ рдХреЫा (рджुрд░्рднाрдЧ्рдп) рди рдмрди рдЬाрдП, рдоिрд▓рди рдХी рдШреЬी рдмрд╕ рдШреЬी рднрд░ рдХे рд▓िрдпे рдЖрддी рд╣ै, рдХрд╣ीं рдЪूрдХ рди рдЬाрдП। рд╡िрдЫोрд╣ рди рдЖрджрдоी рд╕े рд╕рд╣ा рдЬाрддा рд╣ै рди рдЙрд╕рд╕े।"

      рдирд░्рддрдХी рдиे рдкाँрд╡ рдЙрдаाрдП рдФрд░ рд╕्рдЯेрдЬ рд╕े рдЙрддрд░ рдЧрдИ। рдЙрд╕ рд╢реЩ्рд╕ рдХा рдХिрд░рджाрд░ рднी рдкूрд░ा рд╣ोрдиे рдХो рдЖрдпा рдФрд░ рд╡рд╣ рд╕्рдЯेрдЬ рд╕े рдЙрддрд░ рдЖрдпा।
      рдФрд░ рдкрд░्рджा рдЧिрд░ рдЧрдпा।
      рдирдпा рдоंреЫрд░ рд╢ुрд░ू рд╣ोрдиे рддрдХ। 
      ***

      рдиूрд░рдЙрд▓ рд╣рджा рд╢ाрд╣
      рдЬрди्рдо: 24 рдЬुрд▓ाрдИ 1957 рдоें рд╣ैрджрд░ाрдмाрдж рдоें, рдк्рд░ाрдердоिрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा рд▓ाрд╣ौрд░ рдоें, рдлिрд░ рд╣ैрджрд░ाрдмाрдж рд╕े рдмीрдП। рдЙрдирдХे рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рд╣ै- ‘рдЬрд▓ाрд╡рддрди, рдХрд░рдмрд▓ा, рдФрд░ рд░рдг рдоें рд░ंрдЬ рдЬो рдЗрддिрд╣ाрд╕’ рдЙрдирдХी рд╢ाрдпрд░ी рдХा рд╕ंрдЧ्рд░рд╣- ‘рдХैрджрдпाрдгी рдХी рдЖँрдЦें рдФрд░ рдЪाँрдж’ рдиाрдо рд╕े рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ुрдЖ। 1982 рд╕े рдЯी. рд╡ी. рдХे рд▓िрдП рдиाрдЯрдХ рд▓िрдЦे। рдЗрдирдХा рдкрд╣рд▓ा рдиाрдЯрдХ рд╕िрди्рдзी рдоें ‘рдЦिрд▓ौрдиा’ рдХे рдиाрдо рд╕े рдмेрд╣рдж рдорд╢рд╣ूрд░ рд╣ुрдЖ। рдХрд╣ाрдиी рдФрд░ рдиाрдЯрдХों рдХे рд▓िрдП рдЕрдирдЧिрдирдд рдЕрд╡ाрд░्рдб рдоिрд▓ рдЪुрдХे рд╣ैं। рд╡े рдХрд░ाрдЪी рд╕िंрдз рдХी рдиिрд╡ाрд╕ी рд╣ैं।
      ***

      рдХрд╣ाрдиी: рдмुрд░े рджिрдиों рдоें

      рджीрдкрдХ рд╢рд░्рдоा

      рдордХाрди рдХो рджेрдЦрддे рд╣ी рдЙрд╕ рд░ाрдд рднी рдоेрд░ा рдоुँрд╣ рд▓рдЯрдХ рдЧрдпा।
       рдордХाрди рдХे рддीрдиों рджрд░рд╡ाрдЬ़े рдоुँрд╣ рдмाрдП рдЦрдб़े рд░рд╣рддे।
       рд╕ीрдв़िрдпाँ рдЪрдв़рддे рд╣ी рдЯрдкрдХрддे рдирд▓ рд╡ाрд▓े рдЧुрд╕рд▓рдЦाрдиे рдХा рд╡िрдХृрдд рд╡рд╣ рдкрд╣рд▓ा рджрд░рд╡ाрдЬ़ा рдоुрдЭे рд╕ाрдордиे рдкा рдХрд░ рдЕрдкрдиा рдоुँрд╣ рдлुрд▓ा рд▓ेрддा।
       рдЕрд╕्рдд- рд╡्рдпрд╕्рдд рдмрд░्рддрдиों рдХी рдкृрд╖्рдарднूрдоि рдоें рд╣ाँрдл़ рд░рд╣ी рд╡िрджीрд░्рдг рдоाँ рдХे рдЪेрд╣рд░े рдХे рд╕ाрде рд╕ंрддрдк्рдд рд╡рд╣ рджूрд╕рд░ा рджрд░рд╡ाрдЬ़ा рдоेрд░े рдХрджрдоों рдХी рдЖрд╣рдЯ рдкाрддे рд╣ी рдоेрд░ा рдоुँрд╣ рддाрдХрддा, рдФрд░ рдЕрд╕ुрд╣ाрддे рдЕрд╕рдмाрдм рдХे рдмीрдЪ рдмрд╣рди рдХी рдзрд╡рд▓ рд░ोрдЧ рд╕े рдЕрднिрд░ंрдЬिрдд рдХाрдпा рдХो рд╕ंрдЧ рдЪिрдкрдХाрдП рд╡िрд░ूрдкिрдд рд╡рд╣ рддीрд╕рд░ा рджрд░рд╡ाрдЬ़ा рдоुрдЭे рдк्рд░рд╡ेрд╢ рджेрдХрд░ рдЕрдкрдиा рдоुँрд╣ рдмांрдз рд▓ेрддा।

       рдоाँ рдЫрдЬ्рдЬे рдкрд░ рдЦрдб़ी рдеीं। рдоाँ рднрд▓ी рднांрддि рдЬाрдирддी рдеीं рдЙрдирдХा рдЕрдерд╡ा рдмрд╣рди рдХा рд╡рд╣ाँ рдЦрдб़े рд╣ोрдиा рдоुрдЭे рдмेрд╣рдж рдиाрдкрд╕ंрдж рдеा। рдЗрд╕ीрд▓िрдП рдоाँ рдЕрдерд╡ा рдмрд╣рди рд╡рд╣ाँ рдХрднी рдЦрдб़ी рд╣ोрддीं рднी рддो рдл़ौрд░рди рдЕрдкрдиे рдЕрдкрдиे рджрд░рд╡ाрдЬ़े рдкрд░ рдЬा рд▓рдЧрддीं।
       рдкрд░ рдЙрд╕ рд░ाрдд рдоाँ рдЫрдЬ्рдЬे рдкрд░ рдЖ рдХрд░ рд░ुрдХी рд░рд╣ीं। рдоुрдЭे рджेрдЦ рдХрд░ рднी рдкीрдЫे рд▓ौрдЯी рдирд╣ीं।
       рдоेрд░े рдорди рдоें рдЕрдиेрдХ рдХрд▓्рдкिрдд-рдЕрдХрд▓्рдкिрдд рд╕ंрдХрдЯ-рд╕ंрд╢рдп рдШूрдо рдЙрдаे।
       рдХ्рдпा рдкिрддा рдШрд░ рд▓ौрдЯ рдЖрдП рдеे? рдЕрдерд╡ा рдмрд╣рди рдХा рдмुрдЦाрд░ рдмрдв़ рдЧрдпा рдеा?
       рдкिрдЫрд▓े рддीрди рд╡рд░्рд╖ों рд╕े рдкिрддा рд▓ाрдкрддा рдеे। рджрд╡ाрдЗрдпों рдХी рдПрдХ рд╕ाрдзाрд░рдг-рд╕ी рдХंрдкрдиी рдХे рд╕ाрдзाрд░рдг рдк्рд░рддिрдиिрдзि рд╣ोрдиे рдХे рдиाрддे рд╡े рдХाрдл़ी-рдХाрдл़ी рджिрди рдШрд░ рд╕े рдмाрд╣рд░ рд░рд╣рддे рдеे। рдЕंрддिрдо рдмाрд░ рдШрд░ рд╕े рдиिрдХрд▓े рдеे рддो рдоाँ рдиे рдЕрдкрдиी рдЖрд╢ंрдХाрдПँ рдЕрдкрдиे рддрдХ рд╣ी рд╕ीрдоिрдд рд░рдЦीं рдеीं। рдоुрдЭ рд╕े рдФрд░ рдЪрддुрд░ рдордХाрди рдоाрд▓рдХिрди рд╕े рдпрд╣ी рдХрд╣рддी рд░рд╣ीं, рдк्рд░рднा рдХे рдкिрддा рдХрд▓ рдЬ़рд░ूрд░ рдЖ рдЬाрдПंрдЧे। рдХंрдкрдиी рдХा рдХुрдЫ рдРрд╕ा рдХाрдо рдЖрди рдкрдб़ा рд╣ै рдХि рд╡рд╣ीं рдЕрд╣рдорджाрдмाрдж рдоें рдлँрд╕ рдЧрдП рд╣ैं।
       рдордХाрди рдоाрд▓िрдХ рдиे рд╣ी рдЖрдЦिрд░ рдкрддा рд▓рдЧрд╡ाрдпा рдХि рдЬिрд╕ рдХंрдкрдиी рдоें рд╣рдоाрд░े рдкिрддा рдХाрдо рдХрд░рддे рдеे, рд╡рд╣ рдЙрди рдХे рд▓ाрдкрддा рд╣ोрдиे рд╕े рдПрдХ рдорд╣ीрдиा рдкрд╣рд▓े рд╣ी рдмंрдж рд╣ो рдЪुрдХी рдеी рдФрд░ рдЕрдм рдЙрди рдХा рдкрддा-рдаिрдХाрдиा рдкाрдиा рдХрдаिрди рд╣ी рдирд╣ीं, рдЕрд╕ंрднрд╡ рдеा। рд╣ाрд▓ांрдХि рдЙрд╕ рдкूрд░े рдкिрдЫрд▓े рдорд╣ीрдиे рдкिрддा рдкрд╣рд▓े рд╣ी рдХी рднांрддि рд╕ुрдмрд╣ рдШрд░ рд╕े рдиिрдХрд▓ рдЬाрддे рд░рд╣े рдеे рдФрд░ рджेрд░ рд╢ाрдо рд▓ौрдЯा рдХрд░рддे рдеे। рдкрд░ рдоाँ рдеीं рдХि рдлिрд░ рднी рд▓ोрдЧ-рдмाрдЧ рдХे рдЬрдм-рддрдм рдкूрдЫрдиे рдкрд░ рдпрд╣ी рдХрд╣рддीं, ’рджेрдЦिрдП, рд╡े рд▓ौрдЯेंрдЧे рдЬ़рд░ूрд░। рд╣ो рд╕рдХрддा рдХрд▓ рд╣ी рд▓ौрдЯ рдЖрдПँ।’

      рджीрдкрдХ рд╢рд░्рдоा
       “рдХ्рдпा рдмाрдд рд╣ै?” рдПрдХ рд╣ी рд╕ाँрд╕ рдоें рдоैं рдоाँ рдХे рдкाрд╕ рдЬा рдкрд╣ुँрдЪा।
       “рд░िрдХ्рд╢ा рджेрдЦ рд░рд╣ी рдеी। рд╕ोрдЪрддी рд╣ूँ рдк्рд░рднा рдХो рдЙрд╕рдХे рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рд╣ी рджाрдЦिрд▓ рдХрд░рд╡ा рджूँ।”
       рдкिрддा рдХे рд▓ाрдкрддा рд╣ोрддे рд╣ी рд╣рдоाрд░े рд╕рднी рд░िрд╢्рддेрджाрд░ рд╣рдо рд╕े рдХрддрд░ाрдиे рд▓рдЧे рдеे। рд╣рдоाрд░े рднрд░рдг-рдкोрд╖рдг рдХा рдмोрдЭ рдЙрдаाрдиे рдоें рд╡े рд╕्рд╡рдпं рдХो рд╕рд░्рд╡рдеा рдЕрд╕рдорд░्рде рдоाрдирддे рдеे। рдкिрддा рдХे рдкрд░िрдЪिрддों рдоें рд▓े-рджे рдХрд░ рд╡рд╣ी рджो-рддीрди рдбाрдХ्рдЯрд░ рдмрдЪे рдеे рдЬिрди рдоें рджो-рдПрдХ рдХे рдкाрд╕ рдЦाँрд╕ी-рдЬ़ुрдХाрдо-рдмुрдЦाрд░ рдХे рдЗрд▓ाрдЬ рдХे рд▓िрдП рдкिрддा рдоुрдЭे рдЕрдерд╡ा рдмрд╣рди рдХो рд▓े рдЬाрдпा рдХрд░рддे рдеे। рдФрд░ рдПрдХ рдбाрдХ्рдЯрд░ рд╡рд╣ рдеे рдЬो рдкिрдЫрд▓े рдХрдИ рд╕ाрд▓ों рд╕े рджрдоे рдХी рдорд░ीреЫ рдоाँ рдХो рдЬрдм-рддрдм рд╕ाँрд╕ рдХी рддрдХрд▓ीрдл़ рдмрдв़ рдЬाрдиे рдкрд░ рджेрдЦ рд▓िрдпा рдХрд░рддे рдеे। рдЙрди्рд╣ीं рдбाрдХ्рдЯрд░ों рдоें рд╕े рдХिрд╕ी рдПрдХ рдиे рд╕ुрдЭाрдпा рдеा рдХि рдмрд╣рди рдХो рдирд░्рд╕िंрдЧ рдХा рдХोрд░्рд╕ рддुрд░ंрдд рдХрд░ рд▓ेрдиा рдЪाрд╣िрдП рддाрдХि рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХो рднूрдЦ рддрдеा рдзूрдк-рдЖंрдзी рд╕े рдмрдЪाрдпा рдЬा рд╕рдХे। рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдмрд╣рди рдХी рдмी.рдП. рдХी рдкрдв़ाрдИ рдмीрдЪ рд╣ी рдоें рдЦрдд्рдо рд╣ो рдЧрдИ рдеी рдФрд░ рдПрдХ рдиिрдЬी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рдЙрд╕ рдХी рдирд░्рд╕ рдХी рдиौрдХрд░ी рд╢ुрд░ू। 

       “рдХ्рдпा рд╣ुрдЖ, рдк्рд░рднा?” рдмрд╣рди рдоुрдЭ рд╕े рдЪाрд░ рд╕ाрд▓ рдмрдб़ी рдеी рдлिрд░ рднी рдоैं рдЙрд╕े рдиाрдо рд╕े рдкुрдХाрд░рддा।
       “рдоैं рдаीрдХ рдирд╣ीं рд╣ूँ, рдиंрджू,” рдмрд╣рди рдиे рдмрд╣ुрдд рджिрдиों рдмाрдж рдоुрдЭे рдпों рдкुрдХाрд░ा। рдЬрдмрд╕े рдкिрддा рдиे рдШрд░ рдЫोрдб़ा рдеा, рдоेрд░ा рдпрд╣ рдШрд░ рдХा рдиाрдо рдмрд╣рди рдХे рд╣ोрдаों рдкрд░ рдЕрдиाрдпाрд╕ рдирд╣ीं рдЖ рдкाрддा рдеा।
       “рддो рджрд╡ा рд▓ो,” рдоैं рдЦीрдЭ рдЧрдпा। рдкाँрдЪ рджिрди рдкрд╣рд▓े рдЙрд╕ рдХे рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рд╣ुрдИ рдЙрд╕ рдХी рдЬाँрдЪ рдиे рдЙрд╕ рдХे рдмुрдЦाрд░ рдХो рдЯाрдПреЮाрдпрдб рдмрддाрдпा рдеा। рдордЧрд░ рдкिрддा рдХी рднाँрддि рд╡рд╣ рднी рджрд╡ा рдирд╣ीं рдЦाрддी рдеी। рджрд╡ाрдЗрдпों рдХी рдЦрд░ीрджाрд░ी рдоें рдЗрддрдиा рджрдЦрд▓ рд░рд╣рддे рд░рд╣рдиे рдХे рдмाрдмрдЬूрдж рдоैंрдиे рдЕрдкрдиे рдкिрддा рдХो рджрд╡ा рдЦाрддे рдХрднी рдирд╣ीं рджेрдЦा рдеा।
       “рддुрдо्рд╣ें рдХрднी рддो рдоेрд░े рдкाрд╕ рдмैрдардиा рд╣ी рдЪाрд╣िрдП। рдоुрдЭे рдирд╣ीं рд▓рдЧрддा рдоैं рдЕрдм рдаीрдХ рд╣ो рд╕рдХूंрдЧी,” рдмрд╣рди рдиे рдЕрдкрдиे рдоाрдеे рдкрд░ рдФрд░ рдЕрдкрдиे рдкैрд░ों рдХे рддрд▓рд╡ों рдкрд░ рд░рдЦी рд╢ीрдд рдкрдЯ्рдЯिрдпों рдХी рдУрд░ рдЗрд╢ाрд░ा рдХिрдпा। рдордХाрди рдоाрд▓рдХिрди рдХा рдл़्рд░िрдЬ рджेрд░-рд╕рд╡ेрд░ рд╣рдоाрд░े рдХाрдо рдЖ рд╣ी рдЬाрдпा рдХрд░рддा।
       “рд▓ो, рдмैрда рдЧрдпा,” рдоैं рдмрд╣рди рдХे рдиिрдХрдЯ рдЬा рдХрд░ рдЙрд╕ рдХे рдмिрд╕्рддрд░ рдкрд░ рдмैрда рдЧрдпा, “рдордЧрд░ рдлिрд░ рдРрд╕ी рдмेрдХाрд░ рдмाрддें рдоुрдЭ рд╕े рддो рдмोрд▓рдиा рдирд╣ीं। рддुрдо рдЬाрдирддी рд╣ो рджिрд▓ рдмैрдаाрдиे рд╡ाрд▓ी рдмाрддें рдоुрдЭे рдХिрддрдиी рдиाрдкрд╕ंрдж рд╣ैं।”
       “рддुрдо рд╕े рдмोрд▓ो рдирд╣ीं, рддुрдо рд╕े рдмाрдд рдирд╣ीं рдХрд░ो। рдХ्рдпों рдирд╣ीं рдмोрд▓ो? рдХ्рдпों рдирд╣ीं рдмाрдд рдХрд░ो?” рдмुрдЦाрд░ рд╕े рд╣ुрдИ рдерд░рдерд░ाрд╣рдЯ рдиे рдмрд╣рди рдХे рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдХो рдбрдЧрдордЧा рджिрдпा, “рдХ्рдпा рдХुрд░ूрдк рдФрд░ рдЧрд░ीрдм рдмрд╣рди рдХो рдк्рд░ेрдо рдХे рдмрджрд▓े рдк्рд░ेрдо рдкाрдиे рдХा рдХोрдИ рдЕрдзिрдХाрд░ рдирд╣ीं? рдХ्рдпा рдоैंрдиे рдпрд╣ рдмीрдоाрд░ी рдЬाрди-рдмूрдЭ рдХрд░ рдоोрд▓ рд▓ी рд╣ै?”
       рдмрд╣рди рдХी рдЙрдд्рддेрдЬрдиा рдХрдо рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдоैंрдиे рдЙрд╕ рдХी рдХрд▓ाрдИ рдкрдХрдб़ рд▓ी। рдЙрд╕ рдХी рдХрд▓ाрдИ рдмрд╣ुрдд рдЧрд░्рдо рдеी рдкрд░ंрддु рдЙрд╕рдХे рдЬ्рд╡рд░ рд╕े рдЕрдзिрдХ рдЙрд╕ рдХे рдЪेрд╣рд░े рдиे рдоुрдЭे рдЪौंрдХाрдпा।
       рдмрд╣ुрдд рджिрдиों рд╕े рдоैंрдиे рдЙрд╕े рдз्рдпाрди рд╕े рдирд╣ीं рджेрдЦा рдеा। рдкिрдЫрд▓े рджрд╕ рд╡рд░्рд╖ों рд╕े рдЙрд╕ рдХा рдзрд╡рд▓ рд░ोрдЧ рдЙрд╕ рдХी рдд्рд╡рдЪा рдкрд░ рдЕрдкрдиा рд╕ंрдШाрдд рдмрдв़ाрддा рд░рд╣ा рдеा, рдпрд╣ рддो рдоैं рдЬाрдирддा рдеा,рдкрд░ंрддु рдЙрд╕рдиे рдмрд╣рди рдХे рдиाрдХ, рдХाрди, рдЧрд░्рджрди рддрдеा рдмाрд╣ों рдХे рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рд╡рд░्рдг рдХो рдЬрд╣ाँ-рддрд╣ाँ рдЬिрд╕ рдХ्рд░ूрд░ рдвंрдЧ рд╕े рд╕рдл़ेрдж рд░ंрдЧ рдХे рдзрдм्рдмों рд╕े рдЖрдЪ्рдЫाрджिрдд рдХрд░ рджिрдпा рдеा, рдпрд╣ рдоुрдЭ рдкрд░ рдЙрд╕ी рджिрди рдк्рд░рдХрдЯ рд╣ुрдЖ। рдЬीрд╡рди рдоें рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рдЙрд╕ рдХे рдЪेрд╣рд░े рдХी рдЕрдЯрдкрдЯी рдЪिрдд्рддिрдпाँ, рд╡िрд╖рдг्рдг рдЧुрд▓ाрдмिрдпाँ рдФрд░ рдорд░्рдорднेрджी рд╕िрд▓рд╡рдЯें рдоेрд░े рд╕рдо्рдоुрдЦ рдЕрдиाрд╡ृрдд рд╣ुрдИं рддो рдоैं рд╕्рддंрднिрдд рд░рд╣ рдЧрдпा।
       “рдоैं рдЬाрдирддी рд╣ूँ,” рдПрдХ рд╕ंрд╡ेрджी рдХंрдкрди рд╕े рдмрд╣рди рдХी рд╕ंрдкूрд░्рдг рджेрд╣ рдиे рдЭрдЯрдХा рдЦाрдпा, “рдоैं рдЗрд╕ рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХे рджुрд░्рднाрдЧ्рдп рдХा рдПрдХ рдмрд╣ुрдд рдмрдб़ा рдЕंрд╢ рд╣ूँ। рдоेрд░ी рдд्рд╡рдЪा рдХे рдмрджрд▓ рд░рд╣े рд░ंрдЧ рдХे рдЧрдо рдиे рд╣ी рдоाँ рдХो рджрдоे рдЬैрд╕ी рдмीрдоाрд░ी рджी। рдмाрдмूрдЬी рдХो рдЗрд╕ рдШрд░ рд╕े рджूрд░ рдХिрдпा।”
       “рддुрдо рд░िрдХ्рд╢ा рд▓े рдЖрдУ, рдиंрджрдХिрд╢ोрд░,” рдкाрд╕ рдмैрдаी рдоाँ рдХी рдЖрд╡ाрдЬ़ рдХांрдкी, “рдк्рд░рднा рдХो рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдкрд╣ुँрдЪाрдиा рдмрд╣ुрдд рдЬ़рд░ूрд░ी рд╣ै।”
       “рдоेрд░े рдЯाрдпреЮाрдпрдб рдХो рдмрд╕ рдПрдХ рд▓ंрдмी рдФрд░ рдЧрд╣рд░ी рдиींрдж рдЪाрд╣िрдП,” рдмрд╣рди рдХो рдмुрдЦाрд░ рдиे рдлिрд░ рдЭрдХрдЭोрд░ा, “рдЬिрддрдиी рдоौрд░рдл़ीрди рдоाँ рдХे рдЗंрдЬेрдХ्рд╢рди рдХे рд▓िрдП рд╕рд╣ी рд░рд╣рддी рд╣ै, рдЙрд╕ рдХी рдбेрдв़ рдЧुрдгा рдоेрд░े рд▓िрдП рд╕рд╣ी рд░рд╣ेрдЧी।”
       рдЗंрдЬेрдХ्рд╢рди рджेрдиे рдХी рдХाрд░ीрдЧрд░ी рдоेрд░े рд╣ाрдеों рдХो рд╣ाрд╕िрд▓ рдеी। рдоाँ рдХा рджрдоा рдоाँ рд╣ी рдХो рдирд╣ीं, рдоुрдЭे рднी рдкрд░ेрд╢ाрди рд░рдЦрддा। рдХрдИ рдмाрд░ рдЬрдм рдЙрди рдХी рд╕ाँрд╕ рдЙрдЦрдб़рдиे рд▓рдЧрддी рддो рдЙрди्рд╣ें рджेрд░ рддрдХ рдЦांрд╕рддे рдФрд░ рдШрд░рдШрд░ाрддे рджेрдЦрддा-рд╕ुрдирддा рддो рдкिрддा рдХी рддрд░рд╣ рдоैं рднी рд╣ो-рд╣рд▓्рд▓ा рдХрд░рдиे рд▓рдЧрддा। рдРрд╕े рдЕрд╡рд╕рд░ों рдкрд░ рдмрд╣рди рдЕрдХ्рд╕рд░ рдЙрди्рд╣ें рдоौрд░рдл़ीрди рдХा рдЗंрдЬेрдХ्рд╢рди рджे рдХрд░ рд╕ुрд▓ा рджिрдпा рдХрд░рддी। рдлिрд░ рдЬрдм рдмрд╣рди рдХो рд▓рдЧा рдоैं рдЗंрдЬेрдХ्рд╢рди рд╕ंрднाрд▓ рд▓ूंрдЧा рддो рдмрд╣рди рдиे рдоुрдЭे рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖िрдд рдХрд░ рдоाँ рдХो рдЗंрдЬेрдХ्рд╢рди рджेрдиे рдХा рдХाрдо рдоेрд░े рд╕ुрдкुрд░्рдж рдХрд░ рджिрдпा। рджेрд░-рд╕рд╡ेрд░ рд╡рд╣ рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рдЬो рд░рд╣ा рдХрд░рддी।

       рд╕ाрдордиे рд▓рдЧी рдоेрдЬ़ рдХी рджрд░ाрдЬ़ рдоें рдзрд░ी рдЖрд▓рдоाрд░ी рдХी рдЪाрдмी рд▓ेрдХрд░ рдоैं рд░рд╕ोрдИ рдоें рдЖ рдЧрдпा।
       рдЗंрдЬेрдХ्рд╢рди рдЙрд╕ी рдЖрд▓рдоाрд░ी рдХी рджрд░ाрдЬ़ рдоें рд░рд╣рддे рдеे। рдкिрддा рдХे рд▓ाрдкрддा рд╣ोрдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рд╡рд╣ рдЖрд▓рдоाрд░ी рдкिрддा рдХे рдХрдм्рдЬ़े рдоें рд░рд╣ी рдеी। рдкिрддा рдЬрдм рднी рдмाрд╣рд░ рд╕े рдЖрддे, рддрдд्рдХाрд▓ рдЙрд╕ рдЖрд▓рдоाрд░ी рдХा рддाрд▓ा рдЦोрд▓рддे, рдЙрд╕ рдоें рджрд╡ाрдЗрдУं рд╡ाрд▓ा рдЕрдкрдиा рдмैрдЧ рдЦाрд▓ी рдХрд░рддे рдФрд░ рддрдд्рдХ्рд╖рдг рддाрд▓ा рд▓рдЧा рджेрддे। рдЙрдирдХे рдмाрд╣рд░ рд░рд╣рдиे рдкрд░ рднी рдЖрд▓рдоाрд░ी рдмंрдж рд╣ी рд░рдЦी рдЬाрддी рдеी। рдЙрд╕ рдХी рдЪाрдмी рдЙрди्рд╣ीं рдХे рдкाрд╕ рд░рд╣рддी рдФрд░ рдЬрдм рдХрднी рдЙрд╕ рдоें рд░рдЦे рд╕ाрдоाрди рдХी рдЙрди्рд╣ें рдЬ़рд░ूрд░рдд рд▓рдЧрддी, рд╡рд╣ рдЙрд╕ рд╕ाрдоाрди рдХो рдиिрдХाрд▓рддे рдФрд░ рддुрд░ंрдд рддाрд▓ा рд▓рдЧा рджिрдпा рдХрд░рддे।

       рдЖрд▓рдоाрд░ी рдЦोрд▓рддे рд╣ी рдоुрдЭे рдмрд╣рди рдХी рдирд░्рд╕ рд╡ाрд▓ी рдкोрд╢ाрдХ рджिрдЦाрдИ рджे рдЧрдпी। 
       рдмुрдЦाрд░ рдХी рд╡рдЬрд╣ рд╕े рдмрд╣рди рдЙрд╕ рдкोрд╢ाрдХ рдХे рдк्рд░рддि рдЕрдкрдиी рд╕рддрд░्рдХрддा рднूрд▓ рдЧрдпी рд▓рдЧрддी рдеी। рд╡рд╣ рдЬाрдирддी рдеी рдЙрд╕ рдХी рд╡рд╣ рдкोрд╢ाрдХ рдоुрдЭे рджुःрд╕рд╣ рдкीрдб़ा рджेрддी рдеी рдФрд░ рдЙрд╕े рд╡рд╣ рд╣рдоेрд╢ा рдоेрд░ी рдирдЬ़рд░ рдмрдЪा рдХрд░ рджूрд╕рд░े рдХрдкрдб़ों рдХे рдиीрдЪे рдЗрд╕ рддाрд▓े рд╡ाрд▓ी рдЖрд▓рдоाрд░ी рдоें рд░рдЦрддी рдеी। рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдЖрддे-рдЬाрддे рд╡рд╣ рд╕ाрдоाрди्рдп рдХрдкрдб़े рдк्рд░рдпोрдЧ рдоें рд▓ाрддी рдеी। рдмрд╣рди рдХे рдирд░्рд╕ рд╣ोрдиे рдХो рд▓ेрдХрд░ рдоेрд░ी рдПрдХ рдордиोрдЧ्рд░рди्рдеि рдиे рдоुрдЭे рдЙрд╕ рдЖंрддрд░ाрдпिрдХ рд╕्рдиाрдпुрд░ोрдЧ рдХे рд╣рд╡ाрд▓े рдХрд░ рд░рдЦा рдеा рдЬिрд╕ рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдоैं рдХрднी рддो рдиिрддрд▓ рд╣рддोрдд्рд╕ाрд╣ рд╕े рд▓рдмाрд▓рдм рднрд░ рдЬाрддा рддो рдХрднी рдк्рд░рджाрд╣ी рдХोрдк рдоुрдЭ рдкрд░ рд╣ाрд╡ी рд╣ो рдЙрдарддा।
       рдЖрд▓рдоाрд░ी рдХे рдКрдкрд░ рд╡ाрд▓े рдЦाрдиे рдоें рд░рдЦी рд░рд╣рддी рдм्рд░ांрдбी рдХी рдмोрддрд▓ рдХी рдЦाрд▓ी рд╕рддрд╣ рдЬाँрдЪрдиे рдХे рд▓िрдП рдоैंрдиे рд╕рдм рд╕े рдкрд╣рд▓े рд╡рд╣ी рдЙрдаाрдпी। рдпрд╣ рджेрдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдХि рдоाँ рдХी рдЦाँрд╕ी рдпा рдмрд╣рди рдХे рдмुрдЦाрд░ рдХो рдХрдо рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЙрд╕ рдоें рд╕े рдХिрддрдиी рдм्рд░ांрдбी рдк्рд░рдпोрдЧ рдоें рд▓ाрдИ рдЧрдИ рдеी।
       рд╕рддрд╣ рдкрд╣рд▓े рд╕े рдХाрдл़ी рдиीрдЪी рдеी। рдлिрд░ рднी рдЖрджрддрди рдоैंрдиे рдЙрд╕ рдоें рд╕े рдПрдХ рд▓ंрдмा рдШूंрдЯ рднрд░ рд╣ी рд▓िрдпा। рдпрд╣ рдЬाрдирдиा рдХрдаिрди рдеा рдЙрди рдоाँ-рдмेрдЯी рдоें рд╕े рдХिрд╕े рдм्рд░ांрдбी рдХी рдЬ़्рдпाрджा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд░рд╣ी рдеी। рд╕рд░्рджी-рдЦांрд╕ी рдоें рдм्рд░ांрдбी рдХे рдЙрдкрдпोрдЧ рд╕े рд╣рдоाрд░ा рдкрд░िрдЪрдп рдкिрддा рдиे рдХрд░рд╡ाрдпा рдеा। рдЬрднी рдЙрди рдХे рдмाрдж рднी рдШрд░ рдоें рдЙрд╕े рд╣рдоेрд╢ा рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд░рдЦा рдЬाрддा рдФрд░ рдмाрдЬ़ाрд░ рд╕े рдЙрд╕े рд▓िрд╡ाрдиे рдХा рдЬ़िрдо्рдоा рдоेрд░ा рд░рд╣ा рдХрд░рддा।
       рд╡ैрд╕े рдШрд░ рдоें рдоेрд░ी рдЯिрдХाрди рдиाрдо рд╣ी рдХी рд░рд╣ा рдХрд░рддी। рдЕрдкрдиी рд╕ुрдмрд╣ें рдоैं рдЕрдкрдиे рдЗंрдЯрд░ рдХाрд▓ेрдЬ рдХे рдк्рд░рдзाрдиाрдЪाрд░्рдп рдХी рдЕрдиुрдорддि рд╕े рдЙрд╕ рдХे рдкुрд╕्рддрдХाрд▓рдп рдХी рдХिрддाрдмों рдХो рдкрдв़рдиे рдпा рд╡рд╣ाँ рдирдпी рдЖрдИ рдХिрддाрдмों рдХी рд╕ूрдЪी рддैрдпाрд░ рдХрд░рдиे рдоें рдмिрддाрдпा рдХрд░рддा рдФрд░ рджिрди рдХा рдмाрдХी рд╕рдордп рдПрдХ рд╡рдХीрд▓ рдХे рджрдл़्рддрд░ рдоें। рдЬिрд╕ рдХी рдл़ाрдЗрд▓ें рд╕рдоेрдЯрдиे рдФрд░ рдЯाрдЗрдк рдХрд░рдиे рдХा рдХाрдо рдоैं рдЕрдкрдиी рдмाрд░рд╣рд╡ीं рдХрдХ्рд╖ा рдХी рдЕрдкрдиी рдкрдв़ाрдИ рдЦрдд्рдо рдХрд░рддे рд╣ी рдоांрдЧрдиे рд▓рдЧा рдеा। 
       рдХрдо्рдк्рдпूрдЯрд░ рдкрд░ рд╣िंрджी рдФрд░ рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ़ी рдоें рдЯाрдЗрдкिंрдЧ рдХрд░рдиा рдоैं рдЕрдкрдиी рдкрдв़ाрдИ рдХे рджौрд░ाрди рд╣ी рд╕ीрдЦ рдЪुрдХा рдеा। рджोрдиों рд╣ी рдЬрдЧрд╣ рдХрднी рдХाрдо рдоिрд▓рддा рддो рдХрднी рдирд╣ीं рднी। рд▓ेрдХिрди рдлिрд░ рднी рджोрдиों рд╣ी рдЬрдЧрд╣ рдЕрдкрдиी рдЙрдкрд╕्рдеिрддि рджрд░्рдЬ рдХрд░ाрддे рд░рд╣рдиा рдоुрдЭे рдЬ़рд░ूрд░ी рд▓рдЧрддा। рд╡рдХीрд▓ рд╕े рдЕрдЧрд▓ा рдХाрдо рдоिрд▓рдиे рдХे рд▓ोрдн рдоें। рдФрд░ рдЬрдм-рддрдм рдкुрд╕्рддрдХाрд▓рдп рдХे рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдкрд░ рдЙрд╕ рдХी рдХिрддाрдмों рдХी рд╕ूрдЪिрдпाँ рдмрдиाрддे рд░рд╣рдиे рдкрд░ рдЕрдкрдиी рдЯाрдЗрдкिंрдЧ рдХी рдЧрддि рдХो рдЙрдкрдпुрдХ्рдд рдмрдв़ोрддрд░ी рджेрдиे рдХे рд▓ोрдн рдоें।

       рдЙрдмाрд▓рдиे рдХे рд▓िрдП рд╕िрд░िंрдЬ рдХो рдЧैрд╕ рдкрд░ рд░рдЦрддे рд╕рдордп рдоेрд░ी рдирдЬ़рд░ рдЙрд╕рдХे рдкाрд╕ рд░рдЦे рдкрд░ांрдаों рдХे рдбिрдм्рдмे рдФрд░ рдЖрд▓ू рдкрд░ рдкрдб़ी рддो рдоुрдЭ рд╕े рд░рд╣ा рди рдЧрдпा рдФрд░ рдоैं рдЙрди рдкрд░ рдЭрдкрдЯ рдкрдб़ा।
       рдмрд╣рди рдХे рдмुрдЦाрд░ рдиे рдоाँ рдХी рдкाрдХрдХ्рд░िрдпा рдоें рдХोрдИ рдмाрдзा рди рдбाрд▓ी рдеी рдФрд░ рдоेрд░े рд▓िрдП рд░рдЦा рдЦाрдиा рд░ोрдЬ़ рдХी рддрд░рд╣ рддृрдк्рддिрдХрд░ рд╣ी рд░рд╣ा।
       рд╣ाрде рдзोрдХрд░ рдоैंрдиे рдмाрдХी рдмрдЪी рдм्рд░ांрдбी рднी рдоुँрд╣ рдоें рдЙंрдбेрд▓ рд▓ी। рд╕ोрдЪा рд╕ुрдмрд╣ рд╣ोрддे рд╣ी рдирдпी рдм्рд░ांрдбी рд▓े рдЖрдКंрдЧा।

       рдЖрд▓рдоाрд░ी рдХे рдмीрдЪ рд╡ाрд▓े рдЦाрдиे рдоें рднрдЧрд╡рдж्рдЧीрддा рдХे рдиीрдЪे рдмрд╣рди рдЕрдкрдиी рдбाрдпрд░ी рд░рдЦा рдХрд░рддी।
       рдбाрдпрд░ी рдоैंрдиे рдЙрдаा рд▓ी। рдбाрдпрд░ी рдоें рд╕े рдХुрдЫ рдЪिрдЯ्рдаिрдпाँ рдиीрдЪे рдЧिрд░ рдЧрдпीं। рдоैंрдиे рд╡े рдкрдв़ी рдирд╣ीं। рдЙрдаा рдХрд░ рдЬ्рдпों рдХी рдд्рдпों рдЙрди्рд╣ें рдбाрдпрд░ी рдоें рд▓ौрдЯा рджीं। рдоैं рдЬाрдирддा рдеा рдЙрди рдоें рдХुрдЫ рдХाрдо рдХा рди рдеा। рджрд╡ाрдЗрдпों рдХी рддрдоाрдо рдХंрдкрдиिрдпों рдХो рдмрд╣рди рдЬрдм-рддрдм рдЪिрдЯ्рдаी рд▓िрдЦрддी рд░рд╣рддी рдФрд░ рдкिрддा рдХे рдмाрд░े рдоें рдЕрдкрдиी рд╡िрдлрд▓ рдкूрдЫрддाрдЫ рдЬाрд░ी рд░рдЦрддी। 
       рдЙрд╕ рдбाрдпрд░ी рдоें рдмрд╣рди рдХी рдбрдпूрдЯी рдХा рдм्рдпोрд░ा рдФрд░ рд░ोрдЬ़ рдХा рд╣िрд╕ाрдм-рдХिрддाрдм рддो рд░рд╣рддा рд╣ी,рд╕ाрде рд╣ी рдХुрдЫ рд░ुрдкрдП рднी рдЙрд╕ рдоें рд░рдЦे рд░рд╣рддे। рдбाрдпрд░ी рдХे рдк्рд░рддि рдоेрд░े рд╡िрд╢ेрд╖ рдЖрдХрд░्рд╖рдг рдХा рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдХाрд░рдг рдпрд╣ी рд░рд╣рддा। рдЙрди рд░ुрдкрдпों рдоें рд╕े рдХुрдЫ рд░ुрдкрдП рдоुрдЭे рдЕрдкрдиी рдл़िрд▓्рдоों рдХे рд▓िрдП рдиिрдХाрд▓рдиे рд╣ोрддे। рдЬिрдирдХे рд▓िрдП рдоैं рдЕрдкрдиा рд░рд╡िрд╡ाрд░ рд╣рдоेрд╢ा рдЦाрд▓ी рд░рдЦा рдХрд░рддा। рдЬрднी рд╕े рдЬрдм рдмрд╣рди рдЕрдкрдиी рддрдирдЦ्рд╡ाрд╣ рдкाрдиे рд▓рдЧी рдеी। рдмेрд╢рдХ рдоैं рднी рдеोрдб़ा-рдмрд╣ुрдд рдЕрдм рдХрдоाрдиे рдЬ़рд░ूрд░ рд▓рдЧा рдеा рдордЧрд░ рдЕрдкрдиी рдХрдоाрдИ рдХा рд╣िрд╕ाрдм рдоैं рдЕрд▓рдЧ рд╣ी рд░рдЦा рдХрд░рддा। рдЖрдзा рдоाँ рдХे рд╣ाрде рдоें рд░рдЦрддा рдФрд░ рдЖрдзे рдоें рд╕े рдЕрдкрдиे рд▓िрдП рдХुрдЫ рдмрдЪा рдХрд░ рдЕрдкрдиे рдиाрдо рдмैंрдХ рдоें рдЬрдоा рдХрд░ा рджिрдпा рдХрд░рддा। рдЕрдкрдиे рднрд╡िрд╖्рдп рд╣ेрддु।
      рдмрд╣рди рдоुрдЭрд╕े рдХुрдЫ рдкूрдЫрддी рднी рди рдеी। рдХेрд╡рд▓ рдЕрдкрдиी рдбाрдпрд░ी рдХे рдЕрдЧрд▓े рдкрди्рдиों рдоें рдоेрд░ी рд▓ी рд╣ुрдИ рд░рдХрдо рдПрдХ рдк्рд░рд╢्рди рдЪिрди्рд╣ рдХे рд╕ाрде рдЕрдкрдиे рдЦрд░्рдЪ рдоें рдЬोрдб़ рджेрддी।
       рдоैंрдиे рдбाрдпрд░ी рдоें рд╕े рдкрдЪाрд╕ рдХा рдПрдХ рдиोрдЯ рд▓े рд▓िрдпा। рд╕ोрдЪा рдкिрдЫрд▓े рд░рд╡िрд╡ाрд░ рд╡ाрд▓ी рдл़िрд▓्рдо рджोрдмाрд░ा рджेрдЦूंрдЧा। рдл़िрд▓्рдо -рдорд░ीрдЪिрдХा рдоेрд░ी рдХрд▓्рдкрдиा рдХे рд╕्рд╡рдк्рдиिрд▓ рд╕्рдерд▓ों рдФрд░ рдордиोрд░рдо рдЬрди рдХो рдзрд░ाрддрд▓ рдФрд░ рд╕рдд्рддा рджेрддी рдФрд░ рдРंрдж्рд░рдЬाрд▓िрдХ рдШोрдб़ों рдкрд░ рд╕рд╡ाрд░ рд╣ो рдХрд░ рдоैं рдЙрди्рдордд्рдд рдлूрд▓ों, рд╕ाрдПрджाрд░ рд╡ृрдХ्рд╖ों, рд▓ुрднाрд╡рдиे рджुрд░्рдЧों рдФрд░ рдиिрд░्рдмाрдз рд╣рд╡ाрдУं рдХे рдмीрдЪ рд╡िрдЪрд░рддा рдФрд░ рдЙрди рдХुрдЫेрдХ рдШंрдЯों рдХे рд▓िрдП рдЬ़िंрджрдЧी рдПрдХ рддिрд▓िрд╕्рдоी рджीрдк्рддिрдоंрдбрд▓ рдУрдв़ рд▓िрдпा рдХрд░рддी।
       рдЙрдмрд▓ рд░рд╣ी рд╕िрд░िंрдЬ рд╕े рдЙрда рд░рд╣े рдзुंрдП рдиे рдоुрдЭे рдЪेрддाрдпा рдФрд░ рдкिрдЪрдХाрд░ी рднрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдоैंрдиे рдоौрд░рдл़ीрди рдХी рдирдИ рд╢ीрд╢ी рдЬा рдЦोрд▓ी।
       рдкिрдЪрдХाрд░ी рдХी рд╕ुрдИ рд╢ाрдпрдж рд╢ीрд╢ी рдоें рдЬ़्рдпाрджा рджेрд░ рд░рд╣ी рдХ्рдпोंрдХि рдкिрдЪрдХाрд░ी рдоें рдоौрд░рдл़ीрди рдХी рджुрдЧुрдиी рдоाрдд्рд░ा рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдХрд░ рдЧрдпी। рдоैंрдиे рдЙрд╕े рдпрдеाрдкूрд░्рд╡рдХ рд░рд╣рдиे рджिрдпा। рд╕ोрдЪा рдЗंрдЬेрдХ्рд╢рди рд▓рдЧाрддे рд╕рдордп рд╣ाрде рд░ोрдХ рд▓ूंрдЧा।

       рдЗंрдЬेрдХ्рд╢рди рд▓े рдХрд░ рдЬрдм рдоैं рдмрд╣рди рдХे рдкाрд╕ рдЧрдпा рддो рдЙрд╕ рдХे рд╢рд░ीрд░ рдХी рдХंрдкрдХंрдкी рдкрд╣рд▓े рд╕े рднी рдЙрдЧ्рд░ рдеी।
       рдоाँ рдЙрд╕рдХे рдкेрдЯ рдХी рдкрдЯ्рдЯिрдпाँ рдмрджрд▓ рд░рд╣ी рдеीं।
       “рдЗрд╕ рдХा рдмुрдЦाрд░ рдПрдХ рд╕ौ рдЪाрд░ рдЖ рд░рд╣ा рд╣ै,” рдоाँ рдиे рдХрд╣ा, “рдЗрд╕े рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдкрд╣ुँрдЪा рдЖрдиा рдЪाрд╣िрдП।”
       “рдЗंрдЬेрдХ्рд╢рди рджे рдХрд░ рджेрдЦрддे рд╣ैं,” рдЗंрдЬेрдХ्рд╢рди рджे рд░рд╣े рдоेрд░े рд╣ाрде рд░ुрдХрдиा рднूрд▓ рдЧрдП рдФрд░ рдоुрдЭे рдкрддा рди рдЪрд▓ा, рдкिрдЪрдХाрд░ी рдХрдм рдЦाрд▓ी рд╣ुрдИ।
       рдмрд╣рди рдХी рдХंрдкाрдпрдоाрди рджेрд╣ рдиे рдХुрдЫ рд╣ी рджेрд░ рдоें рд╕्рдеाрд╡рд░ рджрд╢ा рдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░ рд▓ी। рдкрд░ рдЙрд╕ рдХा рд╢्рд╡ाрд╕ рд╡िрдХрдЯ рд░ूрдк рд╕े рдоुрдЦрд░ рд╣ो рдЙрдаा।
       рдХुрдЫ рд╕рдордп рдмाрдж рд╡рд╣ рдиाрдж рднी рдмंрдж рд╣ो рдЧрдпा।
       “рдк्рд░рднा рдЕрдм рд╕ो рдЧрдпी рд╣ै। рдЗрд╕े рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рд╕ुрдмрд╣ рд▓े рдЬाрдПंрдЧे,” рдоैंрдиे рдоाँ рд╕े рдЖँрдЦें рдирд╣ीं рдоिрд▓ाрдИं।
       “рдаीрдХ рд╣ै,” рдоाँ рдк्рд░рднा рдХी рдкрдЯ्рдЯिрдпाँ рдмрджрд▓рддीं рд░рд╣ीं, “рддुрдо рдЦाрдиा рдЦा рдХрд░ рд╕ो рдЬाрдУ। рдк्рд░рднा рдХे рдкाрд╕ рдоैं рд░рд╣ूँрдЧी…”
       “рдоैं рдЦा рдЪुрдХा рд╣ूँ,” рдоैंрдиे рдХрд╣ा рдФрд░ рдКрдкрд░ рдЫрдд рдкрд░ рдЖ рдЧрдпा।
       рднीрд╖рдг рдЧрд░्рдоी рдХे рдЙрди рджिрдиों рдоें рдоैं рдЫрдд рдкрд░ рд╕ोрдпा рдХрд░рддा। рдоाँ рдФрд░ рдмрд╣рди рдиीрдЪे рд░рд╣рддीं।
       рдЫрдд рдкрд░ рдЙрдорд╕ рдирд╣ीं рдеी।
       рдЬрд▓्рджी рд╣ी рдоैं рд╕ो рдЧрдпा।
       рднोрд░ рд╣ोрдиे рд╕े рдХुрдЫ рдкрд╣рд▓े рд╣ी рд╡िрд░ाрдЯ рдЖрдХाрд╢ рдХी рд╢ीрддрд▓рддा рдиे рдоुрдЭे рдЬрдЧा рджिрдпा।
       рднाрдЧ рдХрд░ рдоैं рдмрд╣рди рдХे рдкाрд╕ рдЖрдпा। рдПрдХ рдЕрдЬीрдм рд╢ांрддि рд╕े рдШिрд░ी рдоाँ рдЙрд╕рдХे рдкाрд╕ рдмैрдаी рд╣ाँрдл़ рд░рд╣ी рдеी।
       “рдмुрдЦाрд░ рдХैрд╕ा рд╣ै?” рдоैंрдиे рдмрд╣рди рдХा рд╣ाрде рдЬा рдкрдХрдб़ा। 
       рдЙрд╕ рдХे рд╣ाрде рдХी рдРंрдарди рдиे рдоेрд░े рд╣ोрд╢ рдЙрдб़ा рджिрдП।
       “рдк्рд░рднा рдХो рдХ्рдпा рд╣ुрдЖ, рдоाँ?” рдоैं рд░ोрдиे рд▓рдЧा, “рдХ्рдпा рдоैं рд░िрдХ्рд╢ा рд▓ाрдКँ? рдбाрдХ्рдЯрд░ рд▓ाрдКँ?”
       “рддुрдо рдШрдмрд░ाрдУ рдирд╣ीं,рдмेрдЯा। рдк्рд░рднा рдЪрд▓ी рдЧрдпी рд╣ै,” рдоाँ рдиे рдЙрда рдХрд░ рдоुрдЭे рдЕрдкрдиे рдЕंрдХ рдоें рднрд░ рд▓िрдпा।
       “рдк्рд░рднा рдХो рдоैंрдиे рдоाрд░ा рд╣ै,” рдоेрд░ा рд╡िрд▓ाрдк рдмрдв़ рдЪрд▓ा, “рдк्рд░рднा рдиे рдоुрдЭे рдЗंрдЬेрдХ्рд╢рди рд▓рдЧाрдиा рд╕िрдЦाрддे рд╕рдордп рдоुрдЭे рдЪेрддाрдпा рдеा, рдоौрд░рдл़ीрди рдХी рдЬ़्рдпाрджा рдоाрдд्рд░ा рдЬाрдирд▓ेрд╡ा рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै….”
       “рдЙрд╕ рдЗंрдЬेрдХ्рд╢рди рдХी рдмाрдд рдХिрд╕ी рд╕े рди рдХрд╣рдиा,” рдоाँ рдиे рдЕрдкрдиा рд╣ाрде рдоेрд░े рдоुँрд╣ рдкрд░ рдзрд░ рджिрдпा, “рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХे рд╕्рдЯोрд░ рд╕े рд╡े рдЗंрдЬेрдХ्рд╢рди рдоेрд░े рд▓िрдП рдк्рд░рднा рдЪोрд░ी рд╕े рд▓ाрддी рдеी। рдХрд╣ीं рдмाрдд рдЦुрд▓ рдЧрдИ рддो рд╣рдо рдХिрд╕ी рдХो рдоुँрд╣ рджिрдЦाрдиे рд▓ाрдпрдХ рди рд░рд╣ेंрдЧे।”
       “рдЕрдм рд╣рдо рдХ्рдпा рдХрд░ेंрдЧे, рдоाँ?” рдоेрд░ा рд░ोрдиा рдЬाрд░ी рд░рд╣ा, “рдоेрд░े рдкाрд╕ рддो рдХोрдИ рдвंрдЧ рдХी рдиौрдХрд░ी рднी рдирд╣ीं।”
       “рддुрдо рдЬी рдЫोрдЯा рди рдХрд░ो,рдмेрдЯा,” рдоेрд░ी рдЧाрд▓ों рдкрд░ рдмрд╣ рд░рд╣े рдоेрд░े рдЖँрд╕ुрдУं рдХो рдоाँ рдиे рдкोंрдЫ рдбाрд▓ा, “рднрдЧрд╡ाрди рдиे рд╕ोрдЪ-рд╕рдордЭ рдХрд░ рд╣ी рдк्рд░рднा рдХो рдЕрдкрдиे рдкाрд╕ рдмुрд▓ाрдпा рд╣ै। рдЙрд╕ी рдХी рд╡рдЬрд╣ рд╕े рддुрдо्рд╣ाрд░े рдмाрдмूрдЬी рдШрд░ рдЫोрдб़ рдХрд░ рдЧрдП рдеे। рдЕрдм рд╡рд╣ рдЬрд▓्рджी рд▓ौрдЯ рдЖрдПंрдЧे…”
       “рддुрдо рд╕рдЪ рдХрд╣ рд░рд╣ी рд╣ो рдоाँ?” рдоेрд░े рдЖँрд╕ू рдердо рдЪрд▓े।
       “рд╣ाँ, рд╕рдЪ। рдмिрд▓्рдХुрд▓ рд╕рдЪ। рдкрд░ рдЗंрдЬेрдХ्рд╢рди рд╡ाрд▓ी рдмाрдд рддुрдо рдЕрдкрдиे рдмाрдмूрдЬी рд╕े рднी рдордд рдХрд╣рдиा। рдпрд╣ рдмाрдд рд╣рдо рджोрдиों рдХे рдмीрдЪ рд╣ी рд░рд╣рдиी рдЪाрд╣िрдП….”
       “рдк्рд░рднा рдХी рдбाрдпрд░ी рдоें рджрд╡ा рдХी рдХुрдЫ рдХंрдкрдиिрдпों рдХे рдкрддे рд▓िрдЦे рд╣ैं,” рдоैंрдиे рдоाँ рдХो рдЧрд▓े рд▓рдЧा рд▓िрдпा , “рдоैं рдЬрд▓्рджी рд╣ी рдЙрди рдкрддों рдкрд░ рдЪिрдЯ्рдаिрдпाँ рдЯाрдЗрдк рдХрд░ рдХे рднेрдЬूंрдЧा рдФрд░ рдмाрдмूрдЬी рд▓ौрдЯ рдЖंрдПрдЧे।”

       рдЕрдиिрд╢्рдЪिрддрддा рдХे рдЙрд╕ рдЪрд░рдо рдмिंрджु рдкрд░ рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рдХे рд▓िрдП рд╣рдоाрд░ी рд╕ुрдЦ-рдЕрднिрд▓ाрд╖ा рдЗрддрдиी рддीрд╡्рд░ рд╣ो рдЖрдИ рдеी рдХि рд╕рдЪ рдЬाрдирддे рд╣ुрдП рднी рд╣рдо рдиे рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рдХे рдЬीрд╡рди рд╕े рд╡рд╣ рдЕрджрдо्рдп рдЙрд▓рдЭाрд╡ рдоिрдЯाрдиा рдирд╣ीं рдЪाрд╣ा рдЬो рд╣рдоें рдЕрд╕्рдеिрд░ рдХрд░рддा рд╣ुрдЖ рднी рд╣рдоाрд░ी рдЖंрддрд░िрдХ рдШрдиिрд╖्рдарддा рддрдеा рдкाрд░рд╕्рдкрд░िрдХ рдк्рд░ाрд╕ंрдЧिрдХрддा рдХो рдФрд░ рдордЬрдмूрдд рдХрд░ рдЧрдпा рдеा।

      рдХрд╣ाрдиी: рдЧुрдгा рд╣ोрддी рдЬрдоा

      рджीрдкрдХ рд╢рд░्рдоा

      рджीрдкрдХ рд╢рд░्рдоा


       рддुрдо рдЖрдЬ рднी рдоेрд░े рд╕ाрде рдЬрдоा рд╣ो, рд▓рддिрдХा...
       рдкिрдЫрд▓े рдЫрдк्рдкрди рд╡рд░्рд╖ों рд╕े...
       рдиिрд░ंрддрд░ рдЧुрдгा рд╣ोрддी рд╣ुрдИ ……
       рдЦूрдм рдзुंрдзुрдпाрддी рдЖрдЧ рдоें рдЕрдкрдиी рдЧंрдз рджेрддी рд╣ुрдИ...
       рдпा рдлिрд░ рдШрдиे рдзुрдПँ рд╕े рдиिрдХрд▓ рднाрдЧी...
       рдоेрд░े рдиिрдХрдЯ рдмрд╣ुрдд рдиिрдХрдЯ, рдЕрдкрдиे рдкूрд░्рдг,рдкूрд░्рд╡ рдЖрдХाрд░ рдоें...

       “рд╡ॉрд▓्рдЯрд░ рдмेंрдЬाрдоिрди?” рддुрдо рдоेрд░े рдкिрддा рдХे рдирдпे рдЗंрдЯрд░рдиेрд╢рдирд▓ рдмिрдЬ़рдиेрд╕ рдорд╢ींрдЬ़ рдХॉрд░्рдкोрд░ेрд╢рди рдХे рдЯाрдЗрдкрд░ाрдЗрдЯрд░ рд╕े рдиिрдХрд▓े рдПрдХ рдХाрдЧрдЬ़ рд╕े рдЦेрд▓ рд░рд╣ी рд╣ो...
       “рдоैं рдирд╣ीं рдЬाрдирддा” рддुрдо्рд╣ाрд░े рдкिрддा рдХो рдпрд╣ рдХрд╣рддे рд╣ुрдП рдоैं рдЖрдЬ рднी рд╕ाрдл़ рд╕ुрди рд╕рдХрддा рд╣ूँ, “рди рд╣ी рдХрднी рдЬाрди рдкाрдКंрдЧा рдЗрд╕ рдХाрдЧ़рдЬ़ рдкрд░ рдоेрд░ी рд▓рддिрдХा рдиे рдпрд╣ рдХैрд╕े рдЯाрдЗрдк рдХрд░ рджिрдпा...”
       рдоैं рдЙрди्рд╣ें рдХрднी рдмрддा рдирд╣ीं рдкाрдпा рдХि рд╡рд╣ рддुрдордиे рдирд╣ीं, рдоेрд░े рдкिрддा рдиे рдЯाрдЗрдк рдХिрдпा рдеा...
       10 рдЬрдирд╡рд░ी, 1969 рдХी рд░ाрдд рдоें, рдиौ рдмрдЬे...

       “рд▓рддिрдХा рдЬрд▓ рдЧрдИ рд╣ै,” рдЕрдкрдиे рдкी.рдЬी.рдЖрдИ. рдХे рдЖрдИ.рд╕ी.рдпू. рдоें рддुрдо्рд╣ें рджाрдЦिрд▓ा рджिрд▓ा рдХрд░ рдоैं рд╕ीрдзे рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╕рд░ рдоें рдмрдиे рдЕрдкрдиे рдкिрддा рдХे рдмंрдЧрд▓े рдЬा рдкрд╣ुँрдЪा рд╣ूँ, “рдкрдЪाрдирд╡े рдк्рд░рддिрд╢рдд...”
       “рдХैрд╕े?” рдЯाрдЗрдкрд░ाрдЗрдЯрд░ рдкрд░ рдЪрд▓ рд░рд╣े рдоेрд░े рдкिрддा рдХे рд╣ाрде рд░ुрдХ рд▓िрдП рд╣ैं...
       “рдХैрд╕े?” рдоेрд░े рдкिрддा рдоुрдЭ рд╕े рджोрдмाрд░ा рдкूрдЫрддे рд╣ैं। рд╣рдХрдмрдХाрдП।
       “рдХैрд╕े?” рдЙрди рдХी рдмрдЧрд▓ рдоें рдордл़рд▓рд░ рдмुрди рд░рд╣ी рдоाँ рдиे рдЕрдкрдиी рд╕िрд▓ाрдИрдпों рд╕े рдЙрда рд░рд╣े рдЬोрдб़ рдмीрдЪ рд╣ी рдоें рдЦुрд▓े рдЫोрдб़ рджिрдП рд╣ैं।
       рддुрдо्рд╣ें рдоाрд▓ूрдо рд╣ै,рд▓рддिрдХा, рдоाँ рдХो рдмुрдирдиे рдХा рдХिрддрдиा рд╢ौрдХ рдеा। рд╕्рд╡ैрдЯрд░ рдФрд░ рдмंрдбी рд╕े рд▓े рдХрд░ рджрд╕्рддाрдиे, рдоोрдЬ़े рдФрд░ рдордл़рд▓рд░ рддрдХ рд╡рд╣ рдШрд░ рд╣ी рдкрд░ рдмुрдиा рдХрд░рддीं। рддुрдо्рд╣ाрд░े рдмाрдж рднी,рдЕрдкрдиे рдЖрдЦिрд░ी рджрдо рддрдХ рдоाрдирддी рд░рд╣ीं: рдорд╢ीрдиी, рдКрдиी рд╕ाрдоाрди рдоें рдХाрд░ीрдЧрд░ी рд╣ो рддो рд╣ो, рд▓ेрдХिрди рдмुрдирдиे рд╡ाрд▓ी рдХी рдЧрд░्рдоाрд╣рдЯ рдХрд╣ाँ?
       рдЧुрд░ुрджрдд्рдд рдХी рдл़िрд▓्рдо ‘рдХाрдЧрдЬ़ рдХे рдлूрд▓’ рдпाрдж рдХрд░ो, рд▓рддिрдХा। рдЬो рд╣рдо рдиे рд╢ुрд░ू рдХी рдЕрдкрдиी рдЗрд╢्рдХрдмाрдЬ़ी рдХे рджिрдиों рдоें рд╕ाрде-рд╕ाрде рджेрдЦी рдеी।
       “рдЕрдкрдиे рдЬрд▓ рд░рд╣े рдирдП рд╕्рдЯोрд╡ рд╕े,” рдоैं рдХрд╣рддा рд╣ूँ।
       “рдХैрд╕े?” рдоेрд░े рдкिрддा рдЕрдкрдиी рдХुрд░्рд╕ी рд╕े рдЙрда рдЦрдб़े рд╣ोрддे рд╣ैं। рдХाँрдкрддे рд╣ुрдП। 
       “рдЙрд╕ рд╕्рдЯोрд╡ рдХो рдоैं рдиे рдЙрд╕ рдкрд░ рдлेंрдХा рдеा,” рдоैं рдЪीрдЦ рдЙрдарддा рд╣ूँ।
       рдоेрд░े рдкुрд░ाрдиे рднрдп рдЕрдм рдЖрдб़ рд╕े рдиिрдХрд▓ рдЪुрдХे рд╣ैं।
       рд╕िрдж्рдзांрдд рдмрдШाрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдкिрддा рдХा рдаाрда рдврд╣ рдЪुрдХा рд╣ै। 
       рдмрдв़ рд░рд╣ी рдЙрди рдХी рдХंрдкрдХंрдкी рдоेрд░े рдЕंрджрд░ рдЙрд╕ी рдХ्рд░ोрдз рдХो рд▓ौрдЯा рд▓ाрдИ рд╣ै рдЬिрд╕ рдХी рдЖрдЧ рдоें рдЙрд╕ी рд╢ाрдо рдоैं рдкрд╣рд▓े рднी рдЬрд▓ рдЪुрдХा рд╣ूँ।
       рддुрдо्рд╣ाрд░े рдл़्рд▓ैрдЯ рдоें।
       рдЬрд╣ाँ рдоुрдЭे рддुрдо्рд╣ाрд░ी рдоेрдЬ़ рдкрд░ рд░рдЦे рдЕрдкрдиे рдиाрдиा рдХे рдЯाрдЗрдкрд░ाрдЗрдЯрд░ рдиे рд╣ैрд░ाрдиी рд╕े рднрд░ рджिрдпा рдеा। рдЬिрд╕ рд░ैрдоिंрдЧрдЯрди рдоॉрдбрд▓ рдЯू рдХे рдмाрд░े рдоें рдоाँ рдоेрд░े рдкिрддा рд╕े рдХрдИ рдмाрд░ рдкूрдЫ рдЪुрдХी рдеीं--- рдоेрд░े рдиाрдиा рдХी рд╕्рдоृрддि рдХे рд╕рдо्рдоाрди рдоें рд╡рд╣ рдЗрд╕े рднी рдЙрди рдХे рджूрд╕рд░े рд╕ाрдоाрди рдХे рд╕ाрде рд╕рд╣ेрдЬ рдХрд░ рд░рдЦрдиा рдЪाрд╣рддी рдеीं—рдФрд░ рд╣рд░ рдмाрд░ рдоेрд░े рдкिрддा рдпрд╣ рдХрд╣ рдХрд░ рдЙрди्рд╣ें рдЯाрд▓рддे рд░рд╣े рдеे, рдЙрд╕ рд░ेрдоिंрдЧрдЯрди рдоॉрдбрд▓ рдХे рдХीрдмोрд░्рдб рдХी рдПрдХ рд╢िрдл़्рдЯ рдХी рдорд░рдо्рдордд рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ै।
       рдоेрд░ी рд╣ैрд░ाрдиी рднाँрдкрдХрд░ рддुрдо рдЬ़ोрд░ рд╕े рд╣ँрд╕ рдкрдб़ी рдеी, “рдЕрднी рддो рдПрдХ рдФрд░ рдмрдб़ी рд╣ैрд░ाрдиी рддुрдо्рд╣ाрд░ी рдШाрдд рдоें рдмैрдаी рд╣ै। рдоैं рддुрдо्рд╣ाрд░ी рд╕ौрддेрд▓ी рдоाँ рдмрдирдиे рдЬा рд░рд╣ी рд╣ूँ...”

       “рдИрдбिрдпрдЯ,” рдоेрд░े рдкिрддा рдоेрд░ी рдЧाрд▓ рдкрд░ рдПрдХ рдЬ़ोрд░рджाрд░ рдердк्рдкрдб़ рд▓рдЧा рджेрддे рд╣ैं।
       “рд╣ोрд╢ рдоें рдЖрдЗрдП,” рддрдд्рдХ्рд╖рдг рдоाँ рдЕрдкрдиे рд╕ोрдл़े рд╕े рдЙрда рдХрд░ рдЙрди рдХा рд╣ाрде рдеाрдо рд▓ेрддी рд╣ैं, “рдЬрд╡ाрди рдмेрдЯा рд╣ै рдФрд░ рдлिрд░ рдоुрд╢्рдХिрд▓ рдоें рд╣ै। рдЗрд╕ рд╕рдордп рдЙрд╕ рдХी рдорджрдж рдХрд░рдиे рдХे рдЗрд▓ाрд╡ा рдЖрдк рдХो рдХिрд╕ी рднी рджूрд╕рд░ी рдмाрдд рдкрд░ рдз्рдпाрди рдирд╣ीं рджेрдиा рдЪाрд╣िрдП...” 
       рдХ्рдпा рдоाँ рдЬाрдирддी рд░рд╣ीं рдеीं рдХि рддुрдо рд╕ंрдЧ рд╡िрд╡ाрд╣ рд░рдЪाрдиे рдХी рдоेрд░ी рд▓ाрд▓рд╕ा рддुрдо्рд╣ाрд░े рдк्рд░рддि рдЕрдкрдиे рдкिрддा рдХा рдЙрдд्рд╕ाрд╣ рджेрдЦ рдХрд░ рд╣ी рдоिрдЯी рдеी? 
       “рдХ्рдпा рдХрд░ूँ?” рдоेрд░े рдкिрддा рдирд░рдо рдкрдб़ рдЬाрддे рд╣ैं। 
       рд╡े рдоाँ рд╕े рдбрд░рддे рд╣ैं। рдоेрд░े рдиाрдиा рдХे рдХाрд░рдг। рдЬिрдирдХी рдкूрд░ी рдк्рд░ैрдХ्рдЯिрд╕ рдЙрди्рд╣ें рджрд╣ेрдЬ рдоें рдоिрд▓ी рдеी।
       “рдЖрдк рдЕрдкрдиे рдЪंрдбोрдХ рд╕े рдмाрдд рдХрд░ рдХे рджेрдЦिрдП,” рдоाँ рдХो рдЕрдкрдиे рд╕ंрдкрд░्рдХ-рд╕ूрдд्рд░ рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░рдиे рдЦूрдм рдЖрддे рд╣ैं, “рдЖрдЦिрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХी рдкुрд▓िрд╕ рдХा рдоुрдЦिрдпा рд╣ै, рдбी.рдЬी.рдкी. рд╣ै...”
       рдпрд╣ рд╕ंрдпोрдЧ рд╣ी рд░рд╣ा, рдЪंрдбोрдХ рдХी рдкрдд्рдиी рд▓рддिрдХा рдХा рдХोрд▓рди рдЙрди рджिрдиों рдкौрд▓िрдк-рдкीрдб़िрдд рдеा рдФрд░ рдЙрд╕ рдХे рдЙрдкрдЪाрд░ рдХे рд▓िрдП рдоेेрд░े рдкिрддा рдХे рдкाрд╕ рдЙрди рдХा рдЖрдиा-рдЬाрдиा рдмрд░ाрдмрд░ рдмрдиा рд░рд╣рддा рдеा।
       “рдордЧрд░ рдкрд╣рд▓े рдоैं рддो рд╕рдордЭ рд▓ूँ, рд▓рдб़рдХे рдиे рдХिрдпा рдХ्рдпा? рдХिрдпा рдХ्рдпों?” рдоेрд░े рдкिрддा рдХे рдЪेрд╣рд░े рдкрд░ рд╣рд╡ाрдЗрдпाँ рдЫूрдЯ рд░рд╣ी рд╣ैं। 
       “рд╣рдо рд╕рдм рдЦрдб़े рдХ्рдпों рд╣ैं?” рдоेрд░ा рдХंрдзा рдеाрдо рдХрд░ рдоाँ рдоुрдЭे рдЕрдкрдиे рд╕ाрде рдмिрдард▓ा рд▓ेрддी рд╣ैं рдФрд░ рдоेрд░े рдкिрддा рдХो рднी рд╕ाрдордиे рд╡ाрд▓ा рд╕ोрдл़ा рдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░рдиे рдХा рд╕ंрдХेрдд рджे рдХрд░ рдоुрдЭ рд╕े рдкूрдЫрддी рд╣ैं, “рдмрддाрдУ, рдоेрд░े рд▓ाрдб़рд▓े, рдпрд╣ рд╕рдм рд╣ुрдЖ рдХैрд╕े?”
       “рд╡рд╣ рд▓рдб़рдХी рдоेрд░ी рдеीрд╕िрд╕ рдХो рдХрдЪ्рдЪी рд╣ाрд▓рдд рдоें рдЫोрдб़рдХрд░ рдЕрдкрдиी рдеीрд╕िрд╕ рдЬा рдкрдХрдб़ी рдеी,” рдоैं рд╣ाँрдХрддा рд╣ूँ। рдоाँ рдХा рджिрд▓ рджुрдЦाрдиा рдоेрд░े рд▓िрдП рд╕рджैрд╡ рдЕрд╕ंрднрд╡ рд░рд╣ा।
       “рдеीрд╕िрд╕ рд▓िрдЦрдиे рд╡ाрд▓ों рдХी рдпрд╣ाँ рдХोрдИ рдХрдоी рд╣ै рдХ्рдпा?” рджुрд▓ाрд░ рд╕े рдоाँ рдоेрд░ा рдХंрдзा рдердкрдердкाрддी рд╣ैं, “рддेрд░े рдкिрддा рд╡िрднाрдЧाрдз्рдпрдХ्рд╖ рд╣ैं। рдХिрд╕ी рд╕े рднी рдХрд╣ рд╕рдХрддे рдеे। рдХрд╣ рд╕рдХрддे рд╣ैं...”
       “рдкрд╣рд▓े рдпрд╣ рдХेрд╕ рддो рдиिрдкрдЯ рд▓ें,” рд╕ोрдл़े рдкрд░ рдмैрдардиे рдХी рдмрдЬाрдП рдоेрд░े рдкिрддा рдЕрдкрдиी рдоेрдЬ़ рдкрд░ рдЬा рд▓ौрдЯрддे рд╣ैं, “рд╕ोрдЪрддा рд╣ूँ рдЗрд╕े рдЖрдд्рдорд╣рдд्рдпा рд╡ाрд▓ा рдХोрдг рджे рджेрддे рд╣ैं। рд▓рдб़рдХी рдХी рддрд░рдл़ рд╕े рдПрдХ рд╕ुрд╕ाрдЗрдб рдиोрдЯ рддैрдпाрд░ рдХрд░рддे рд╣ैं рдФрд░ рдЪंрдбोрдХ рдХो рдЗрдзрд░ рдмुрд▓ा рдХрд░ рдЙрд╕े рдмोрд▓рддे рд╣ैं, рдпрд╣ рдЯाрдЗрдк्рдб рдиोрдЯ рд╕ुрд░ेрд╢ рдХो рд▓рдб़рдХी рдХे рдХрдорд░े рд╕े рдоिрд▓ा рдеा...”
       “рдордЧрд░ рдЪंрдбोрдХ рдпрд╣ рдирд╣ीं рдкूрдЫेрдЧा рдЙрд╕ рдЧрд░ीрдм рд▓рдб़рдХी рдиे рд╣ाрде рд╕े рдХ्рдпों рдирд╣ीं рд▓िрдЦा? рдЯाрдЗрдк рдХ्рдпों рдХिрдпा? рдЯाрдЗрдк рдХрд╣ाँ рдХिрдпा?” рдоाँ рд╢ंрдХा рдЬрддाрддी рд╣ैं।
       “рдЪंрдбोрдХ рддुрдо्рд╣ाрд░े рд╢рд░्рд▓рдХ рд╣ोрдо्рдЬ़ рдпा рд╣рд░рдХ्рдпूрд▓ рдкौрдПрд░ेрдд рдХी рд╣ैрд╕िрдпрдд рд╕े рдпрд╣ाँ рдирд╣ीं рдЖрдПрдЧा,” рдоेрд░े рдкिрддा рдЦीрдЭ рдЧрдП рд╣ैं।
       рддुрдо рдЬाрдирддी рд╣ो, рд▓рддिрдХा, рдоाँ рдЬाрд╕ूрд╕ी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХी рдХिрддрдиी рд╢ौрдХीрди рдеीं। рдФрд░ рдЖрд░्рдерд░ рдХॉрдирди рдбाрдпрд▓ рдХे рд╢рд░्рд▓рдХ рд╣ोрдо्рдЬ़ рдХी рдФрд░ рдЕрдЧाрдеा рдХ्рд░िрд╕्рдЯी рдХे рд╣рд░рдХ्рдпूрд▓ рдкौрдПрд░ेрдд рдХी рддो рдХुрдЫ рдЬ़्рдпाрджा рд╣ी। рдФрд░ рдЙрди рдХी рд╕ुрд░ाрдЧрд░рд╕ाрдиी рдХे рддौрд░- рддрд░ीрдХों рдХो рдЕрдкрдиा рдХрд░ рдоाँ рдЬрдм-рдЬрдм рдЬिрд░рд╣ рдХрд░рдиे рдХी рдпा рдкрд░िрдгाрдо рдиिрдХाрд▓рдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХिрдпा рдХрд░рддीं, рдоेрд░े рдкिрддा рдЦीрдЭ рд╕े рднрд░ рдЬाрдпा рдХрд░рддे।

       “рдаीрдХ рд╣ै,” рдоाँ рдЙрда рдЦрдб़ी рд╣ोрддी рд╣ैं рдФрд░ рджрд░рд╡ाрдЬ़े рдХा рд░ुрдЦ рдХрд░рддी рд╣ैं, “рдоैं рдмाрдк- рдмेрдЯे рдХे рд▓िрдП рд╢ोрд░рдмा рдЧрд░्рдо рдХрд░рд╡ाрддी рд╣ूँ। рдЬрдм рддрдХ рдЖрдк рдЕрдкрдиा рд╕ुрд╕ाрдЗрдб рдиोрдЯ рддैрдпाрд░ рдХрд░ рд▓ीрдЬिрдП...”
       рдоाँ рдХे рджрд░рд╡ाрдЬ़ा рдкाрд░ рдХрд░рддे рд╣ी рдоैं рдЕрдкрдиे рдкिрддा рдХे рдиिрдХрдЯ рдЬा рдЦрдб़ा рд╣ोрддा рд╣ूँ।
       рдЕрдкрдиे рдХोрдЯेрд╢рди рдХी рдХिрддाрдм рд╕े рд╡рд╣ рд╕ुрд╕ाрдЗрдб рдХे рдХोрдЯेрд╢рди рджेрдЦ рд░рд╣े рд╣ैं।
       рддुрдо рдЬाрдирддी рд╣ो, рд▓рддिрдХा, рдЪिрдХिрдд्рд╕рдХीрдп рдкрдд्рд░-рдкрдд्рд░िрдХाрдУं рдоें рдЫрдкрдиे рд╡ाрд▓े рдЙрдирдХे рд▓рдЧрднрдЧ рд╕рднी рд╢ोрдз-рдиिрдмंрдз рддुрдо्рд╣ाрд░े рдФрд░ рдЕрди्рдп рд╢ोрдз-рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеिрдпों рдж्рд╡ाрд░ा рдПрдХрдд्рд░िрдд рдХी рдЧрдИ рд╢ोрдз-рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдХे рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдЗрд╕ рдХोрдЯेрд╢рди-рдмुрдХ рдХे рдХрдерди рднी рд░рдЦा рдХрд░рддे। рдлрд▓ाँ рдиे рдХрд╣ा рдпрд╣, рдвिрдордХे рдиे рдХрд╣ा рд╡рд╣। 
       “рдХोрдИ рдирд╣ीं рдоाрдиेрдЧा рд╡рд╣ рдЖрдд्рдорд╣рдд्рдпा рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд░рдЦрддी рдеी рдЬрдм рдЕрдЧрд▓े рд╣ी рд╡рд░्рд╖ рдЖрдк рдЙрд╕े рдЕрдкрдиे рд╡िрднाрдЧ рдоें рд▓ेрдХ्рдЪрд░рд░ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдеे,” рдоैं рдХрд╣рддा рд╣ूँ।
       “рдЪंрдбोрдХ рд╕рдм рдоाрдиेрдЧा рдФрд░ рдЬрдм рд╡рд╣ рдоाрдиेрдЧा рддो рдкुрд▓िрд╕ рдХा рдорд╣рдХрдоा рднी рд╕рдм рдоाрдиेрдЧा...”
       рдоेрд░े рдкिрддा рдЕрдкрдиे рдЯाрдЗрдкрд░ाрдЗрдЯрд░ рдХे рдк्рд▓ेрдЯрди, рдоुрдж्рд░рдкрдЯ्рдЯिрдХा рдкрд░ рдкрд╣рд▓े рд╕े рд░рдЦा рдЕрдкрдиा рдХाрдЧрдЬ़ рд░िрд▓ीрдЬ़ рдХрд░рддे рд╣ैं рдФрд░ рдПрдХ рдирдпा рдХाрдЧрдЬ़ рдЙрд╕ рдоें рдмिрдард▓ा рджेрддे рд╣ैं।
       рдЯाрдЗрдкрд░ाрдЗрдЯрд░ рдХे рдмोрд░्рдб рдкрд░ рдЙрди рдХी рдЙंрдЧрд▓िрдпाँ рдШूрдорддी рд╣ैं рдФрд░ рдЗंрдХ्рдб рд░िрдмрди рдХी рд╕्рдпाрд╣ी рд╕े рднрд░ी рдкрдЯ्рдЯी рдЖрдЧे рдмрдв़ рд▓ेрддी рд╣ै।
       рдХाрдЧ़рдЬ़ рдкрд░ рдЯाрдЗрдк рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै: 
      рд╕ुрд╕ाрдЗрдб рдЗрдЬ़ рдж рдЕрдЪीрд╡рдоेंрдЯ рдСрд╡ рдоॉрдбрд░्рдиिрдЯी рдЗрди рдж рдл़ीрд▓्рдб рдСрд╡ рдкैрд╢ंрдЬ़ (рднाрд╡ाрддिрд░ेрдХ рдХी рд░рдгрднूрдоि рдоें рдЖрдд्рдорд╣рдд्рдпा рдЖрдзुрдиिрдХрддा-рдмोрдз рдХी рдиिрд╖्рдкрдд्рддि рд╣ै।)
       рд╡ॉрд▓्рдЯрд░ рдмेंрдЬाрдоिрди 

       “рдЖрдк рдЬ़рд░ूрд░ рд╕ोрдЪрддे рд╣ोंрдЧे рдХि рдЪंрдбोрдХ рдЗрд╕рд▓िрдП рднी рдпрд╣ рд╕ुрд╕ाрдЗрдб рдиोрдЯ рд╕рдЪ рдоाрди рд▓ेрдЧा,” рдоैं рдХрдЯाрдХ्рд╖ рдХрд░рддा рд╣ूँ, “рдХ्рдпोंрдХि рдЬрд▓рдиे рд╡ाрд▓ी рд▓рдб़рдХी рдХी рдоेрдЬ़ рдкрд░ рднी рдПрдХ рдЯाрдЗрдкрд░ाрдЗрдЯрд░ рд░рдЦा рд╣ुрдЖ рд╣ै, рдиाрдиा рдХा рд░ेрдоिंрдЧрдЯрди рдоॉрдбрд▓ рдЯू...”
       “рд╣рдоाрд░े рд╕ौрднाрдЧ्рдп рд╕े,” рдоेрд░े рдкिрддा рдоेрд░ी рдУрд░ рджेрдЦ рдХрд░ рдоुрд╕्рдХрд░ाрддे рд╣ैं, “рд▓ेрдХिрди рдпрд╣ рдмाрдд рдЕрдкрдиी рдоाँ рд╕े рджूрд░ рд╣ी рд░рдЦрдиा...”
       “рдЖрдкрдХो рдХोрдИ рдкрд╢्рдЪाрдд्рддाрдк рдирд╣ीं?” рдоेрд░ी рдЕрдк्рд░рд╕рди्рдирддा рдлूрдЯ рдкрдб़рддी рд╣ै।
       “рддुрдо рдЬाрдирдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ो?” рдоेрд░े рдкिрддा рдЧंрднीрд░ рд╣ो рд░рд╣े рд╣ैं, “рдкрд╢्рдЪाрдд्рддाрдк рд╕े рдЬ़्рдпाрджा рдоुрдЭे рджुрдЦ рд╣ै। рд▓рддिрдХा рдХो рдЦो рджेрдиे рдХा। рдЙрд╕े рджेрдЦ рдХрд░ рдоेрд░े рд╡े рд╕ाрд▓ рдоेрд░े рд╕ाрдордиे рдЖрди рдЦрдб़े рд╣ोрддे рдеे рдЬрдм рдоैं рднी рдЙрд╕рдХी рддрд░рд╣ рдкूрд░ी рдХ्рд▓ाрд╕ рдоें рд╣िंрджी-рдоीрдбिрдпрдо рд╡ाрд▓े рдПрдХ рдХрд╕्рдмाрдИ рд╕्рдХूрд▓ рд╕े рдЖрдиे рд╡ाрд▓ा рдПрдХрд▓, рдЕрдХेрд▓ा рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеी рдеा। рдЙрд╕рдХी рддрд░рд╣ рд░ुрдкрдП-рдкैрд╕े рд╕े рд▓ाрдЪाрд░ рдеा। рдХेрд╡рд▓ рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╢्рд░рдо рдФрд░ рдЕрдкрдиे рджिрдоाрдЧ рдХे рдЬ़ोрд░ рд╕े рдЖрдЧे рдмрдв़ рд░рд╣ा рдеा। рдЕрдкрдиे рд╡िрднाрдЧाрдз्рдпрдХ्рд╖, рддुрдо्рд╣ाрд░े рдиाрдиा, рдХी рдиिрдЧाрд╣ рдоें рдКрдкрд░ рдЪрдв़ рд░рд╣ा рдеा...”
       “рдХ्рдпा рдпрд╣ рдХाрд░рдг рдоेрд░ा рдмрд▓िрджाрди рдЪрдв़ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдХाрдл़ी рдеा?” рдоैं рдЙрдж्рд╡िрдЧ्рди рд╣ो рдЙрдаा рд╣ूँ।
       
      рдЬाрдирддी рд╣ो рдХ्рдпा рддुрдо, рд▓рддिрдХा, рдЬрдм рд╕े рдоेрд░े рдкिрддा рдиे рддुрдо्рд╣ाрд░ी рдЫाрдд्рд░рд╡ृрддि рдХे рдЕрди्рддрд░्рдЧрдд рддुрдо्рд╣ें рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд░ूрдк рд╕े рдЕрдкрдиे рдЗрд╕ рд░ेрдЬिрдбेंрдЯ рдл़्рд▓ैрдЯ рдоें рдиिрд╡ाрд╕ рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдкाрдпा рдеा, рддुрдо्рд╣ें рдШेрд░े рд░рдЦрдиे рдХे рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╣ी рд╕े рд╡рд╣ рдКрдкрд░ी рддौрд░ рдкрд░ рдоुрдЭे рддुрдо्рд╣ाрд░े рд╕ंрдЧ рдоिрд▓рдиे-рдЬुрд▓рдиे рдХे рд▓िрдП рдмрдв़ाрд╡ा рджिрдпा рдХрд░рддे рдеे?
       
      “рдЙрд╕рдХा рдмрджрд▓ा рддुрдордиे рд▓े рддो рд▓िрдпा?” рдоेрд░े рдкिрддा рдоुрдЭ рдкрд░ рд╡ाрд░ рдХрд░рддे рд╣ैं।
       “рдЖрдк рдЙрд╕े рдЕрдкрдиी рдкрдд्рдиी рдЬो рдмрдиाрдиे рдЬा рд░рд╣े рдеे?”
       “рдЙрд╕े рдкрдд्рдиी рдмрдиाрдиे рдХी рдоैंрдиे рдХрдм рд╕ोрдЪी? рдоूрд░्рдЦ рд╣ूँ рдоैं рдХ्рдпा?”
       “рдЙрд╕рдиे рдоुрдЭे рдХुрдЫ рдРрд╕ा рд╣ी рдмрддाрдпा рдеा...”
       “рд╣ैрд░ाрди рд╣ोрдиे рдХे рд╕िрд╡ा рдоैं рдЕрдм рдХुрдЫ рдирд╣ीं рдХрд╣ рд╕рдХрддा, рдХुрдЫ рдирд╣ीं рдХрд░ рд╕рдХрддा...”

       рдЕрдкрдиे рдкिрддा рдХे рдиिрд╖्рдХрдкрдЯ рдФрд░ рд╕рдЪ्рдЪрд░िрдд्рд░ рд╣ोрдиे рдкрд░ рдоेрд░े рд╕ंрджेрд╣ рдХी рдкुрд╖्рдЯि рд╕ाрддрд╡ें рджिрди рд╣ोрддी рд╣ै ……
       рдЬрдм рддुрдо्рд╣ाрд░ी рджेрд╣ рдХी рд╢рд╡-рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рддुрдо्рд╣ें рдЧрд░्рднрд╡рддी рдШोрд╖िрдд рдХрд░рддी рд╣ै...
       рдФрд░ рдХрд╕्рдмाрдкुрд░ рд╕े рддुрдо्рд╣ाрд░ी рдЯрд╣рд▓ рд╣ेрддु рдЖрдП рддुрдо्рд╣ाрд░े рдоाрддा-рдкिрддा рдХे рдХाрдиों рдоें рдоेрд░े рдкिрддा рдлुрд╕рдлुрд╕ाрддे рд╣ैं, “рдоेрд░ा рдмेрдЯा рдФрд░ рдЖрдкрдХी рдмेрдЯी рд╡िрд╡ाрд╣-рд╕ूрдд्рд░ рдоें рдмंрдзрдиे рдЬा рд░рд╣े рдеे...”

       рддुрдо्рд╣ाрд░े рдкिрддा рдЙрди рдХी рдлुрд╕рдлुрд╕ाрд╣рдЯ рдХो рдЙрд╕ी рд╕ंрдпрдо рд╕े рдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░ рд▓ेрддे рд╣ैं рдЬिрд╕ рд╕ंрдпрдо рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдЙрди्рд╣ोंрдиे рддुрдо्рд╣ाрд░े рдж्рд╡ाрд░ा рдХрдеिрдд рдЖрдд्рдорд╣рдд्рдпा рдХे рдк्рд░рдоाрдг-рд╕्рд╡рд░ूрдк рд╡рд╣ рд╕ुрд╕ाрдЗрдб рдиोрдЯ рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░ рд▓िрдпा рд╣ै...
       рдпा рдлिрд░ рддुрдо्рд╣ाрд░े рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рд╡ाрд▓े рдХрдорд░े рдХे рд╢ीрд╢े рдХे рдмाрд╣рд░ рдкिрдЫрд▓े рдкूрд░े рдЫрд╣ рджिрди рдЕрдкрдиे рдкैрд░ों рдкрд░ рдЦрдб़े-рдЦрдб़े рдмिрддाрдП рд╣ैं...
       рдкूрд░्рдгрддрдпा рд╕्рдеिрд░ рднाрд╡ рд╕े...
       рддुрдо्рд╣ाрд░ी рдУрд░ рдЯрдХрдЯрдХी рдмांрдзे...
       рддुрдо्рд╣ाрд░ी рдоाँ рдХे рдЖрдЧ्рд░рд╣ рдкрд░ рдХेрд╡рд▓ рдЪाрдп рдФрд░ рдмिрд╕्рдХुрдЯ рдХे рд╕рд╣ाрд░े...
       рдЗрд╕ рдмीрдЪ рдоेрд░े рдкिрддा рдиे рдЙрди्рд╣ें рдЖрд░ाрдо рдФрд░ рд╕ुрд╡िрдзा рджेрдиे рдХे рд╡िрдЪाрд░ рд╕े рдЕрдкрдиे рдмंрдЧрд▓े рдкрд░ рдЯिрдХрдиे рдХा рдиिрдоंрдд्рд░рдг рднी рджिрдпा рд╣ै рдХिंрддु рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЙрд╕ рдкрд░ рддрдиिрдХ рдз्рдпाрди рдирд╣ीं рджिрдпा рд╣ै...
       рддुрдо्рд╣ाрд░े рджाрд╣-рд╕ंрд╕्рдХाрд░ рдХा рдк्рд░рдмंрдз рднी рдоेрд░े рдкिрддा рдиे рдоेрд░े рд╣рд╡ाрд▓े рд╕े рдЕрдкрдиे рдКрдкрд░ рд▓े рд▓ेрдиा рдЪाрд╣ा рд╣ै...
       рдмрд▓्рдХि рдоाँ рдХो рдЙрди्рд╣ोंрдиे рддुрдо्рд╣ें рджुрд▓्рд╣рди-рд░ूрдк рдоें рд╕рдЬाрдиे рдХे рд▓िрдП рд▓рдЧрднрдЧ рддैрдпाрд░ рднी рдХрд░ рд▓िрдпा рд╣ै...
       рдФрд░ рдоाँ рдиे рддुрдо्рд╣ाрд░े рд▓िрдП рдирдИ, рдмрдиाрд░рд╕ी рд▓ाрд▓ рд╕ाрдб़ी рдФрд░ рдирдХрд▓ी рд╕ोрдиे рдХा рдПрдХ рд╕ेрдЯ рднी рдЦрд░ीрдж рдбाрд▓ा рд╣ै...
       рд▓ेрдХिрди рддुрдо्рд╣ाрд░े рдкिрддा рдлिрд░ рдЯाрд▓ рдЧрдП рд╣ैं, “рдирд╣ीं, рдХрди्рдпाрджाрди рд╕े рдкрд╣рд▓े рдХрди्рдпा рдХेрд╡рд▓ рдоाрддा-рдкिрддा рдХी рдЬ़िрдо्рдоेрджाрд░ी рд╣ै, рдХेрд╡рд▓ рдоाрддा-рдкिрддा рдХी рдзрд░ोрд╣рд░….”

       рддुрдо рдЕрдкрдиे рдкिрддा рд╕рд░ीрдЦी рдХ्рдпों рдирд╣ीं рд░рд╣ी, рд▓рддिрдХा?
       рдХ्рдпों рдЗрддрдиी рдЬрд▓्рджी рд░рд╣ी рддुрдо्рд╣ें?
       рдоेрд░े рдкिрддा рдХा рд╕ाрдоाрди рдФрд░ рд╕ंрд╕рд░्рдЧ рдЕрдЧрд░ рдаुрдХрд░ा рджिрдП рд╣ोрддी рддो рдЖрдЬ рддुрдо्рд╣ाрд░े рдкाрд╕ рдоेрд░े рдл़्рд▓ैрдЯ рд╕े рдмрдв़िрдпा рдл़्рд▓ैрдЯ рд╣ोрддा...
       рдоेрд░ी рдоोрдЯрд░ рд╕े рдмрдб़ी рдоोрдЯрд░...
       рдЕрдкрдиे рдмेрдЯों рдХे рд╡िрд╡ाрд╣-рдиिрдоंрдд्рд░рдг рд▓ेрдХрд░ рддुрдо рдФрд░ рддुрдо्рд╣ाрд░े рдкрддि рдоेрд░े рдЗрд╕ рдл़्рд▓ैрдЯ рдоें рдЖрддे...
       рдоेрд░ी рдкрдд्рдиी рдХे рд╕्рд╡ाрдЧрдд-рд╕рдд्рдХाрд░ рдкрд░ рд░ीрдЭрддे...
       рдоेрд░ी рдмрд╣ुрдУं рдХी рд╕ुрд░ुрдЪि-рд╕ंрдкрди्рдирддा рдХा рд░рд╕ाрд╕्рд╡ाрджрди рд▓ेрддे ...
       рдФрд░ рдпрд╣ рд▓ेрдЦा рдоेрд░ा рд▓ेрдЦा рди рд╣ोрддा...
       рдЬिрд╕рдХा рдмाрдв़-рдж्рд╡ाрд░ рд╕ीрдзे, рдЖрдЧे рдЪрдв़ рд░рд╣े рд╕рдордп рдХो рдкीрдЫे, рддिрд░рдЫा рдЙрддाрд░ рд▓ाрддा рд╣ै...
       рдХрднी рдоेрд░ी рдиींрдж рдоें, рддो рдХрднी рдоेрд░े рдЬाрдЧрдиे рдоें...
       рдХрднी рддुрдо्рд╣ाрд░े рд╕рдкрдиे рдоें, рддो рдХрднी рддुрдо्рд╣ाрд░े рд╣ोрдиे рдХे рдоाрдпिрдХ рдн्рд░рдо рдоें...
       рддрдм рддुрдо рдоेрд░े рдкाрд╕ рдЬрдоा рдирд╣ीं рд╣ोрддीं, рд▓рддिрдХा...
       рдЧुрдгा рд╣ोрддी рдЬрдоा...।

      рдЗрди्рдж्рд░рдзрдиुрд╖ी рд░ंрдЧ рдмिрдЦेрд░рддा рдХाрд╡्рдп рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ - ’рдХрд╣ी рдЕрдирдХрд╣ी’

      рд╡ीрдиा рдХुрдоाрд░ 

      рд╡рд░्рдЬीрдиिрдпा (рдЕрдоेрд░िрдХा)

      рдХрд╣ी-рдЕрдирдХрд╣ी (рдХाрд╡्рдп-рд╕ंрдЧ्рд░рд╣)
      рд╢рд╢ि рдкाрдзा
      рдЕрдпрди рдк्рд░рдХाрд╢рди, рдЙрдд्рддрдо рдирдЧрд░, рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी
      рдкृрд╖्рда: 152, рдоूрд▓्рдп: ₹ 425 рд░ुрдкрдпे, рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг:2025

      рд╡рд░िрд╖्рда рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ рд╢्рд░ीрдорддी рд╢рд╢ि рдкाрдзा рдЬी рдХी рдкुрд╕्рддрдХ 'рдХрд╣ी рдЕрдирдХрд╣ी ' рдоेрд░े рд╣ाрдеों рдоें рд╣ै। рдЗрд╕ рдХाрд╡्рдп рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХे рд╢ीрд░्рд╖рдХ рдиे рдоुрдЭे рдЕрдд्рдпрди्рдд рдЖрдХрд░्рд╖िрдд рдХिрдпा। рдХрд╡िрддाрдПँ рдкрдв़рдиे рдкрд░ рд▓рдЧा рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рд╕े рдХोрдИ рднी рд╡िрд╖рдп рдЕрдЫूрддा рдирд╣ीं рд░рд╣ा। рд╕рдм рдХुрдЫ рддो рдЖрдкрдиे рдХрд╣ рджिрдпा, рдЕрдирдХрд╣ा рддो рдХुрдЫ рднी рдирд╣ीं рд░рд╣ा। рдпрд╣ рдкुрд╕्рддрдХ рдЗंрдж्рд░рдзрдиुрд╖ी рдЖрднा рд╕े рд╕ुрд╕рдЬ्рдЬिрдд рд╣ै। рд░ंрдЧ, рд░ूрдк рдФрд░ рд░рд╕ рд╕рднी рдХा рд╕рдо्рдоिрд╢्рд░рдг рд╣ै рдпрд╣ рдХाрд╡्рдп। рдпрд╣ рдХाрд╡्рдп-рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдПрдХ рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ, рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдпाрдд्рд░ा рд╣ै рдЬो рдкाрдардХ рдХो рднाрд░рддीрдпрддा, рдоाрдирд╡ीрдп рд╕ंрд╡ेрджрдиाрдУं рдФрд░ рд╕рдордп рдХी рд╡िрдбंрдмрдиाрдУं рд╕े рд░ूрдмрд░ू рдХрд░ाрддा рд╣ै।

      рдЖрдкрдХी рдЕрдзिрдХांрд╢  рд░рдЪрдиाрдУं рдоें рдк्рд░ेрдо рд╕рд░्рд╡ोрдкрд░ि рд╣ै। рдкूрд░ी рдкुрд╕्рддрдХ рдоें рдк्рд░ेрдо рдХी рдпрд╣ рдбोрд░ рдХрд╣ीं рдирд╣ीं рдЯूрдЯрддी। рдк्рд░рдХृрддि рд╕े рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдХा рдЕрдЯूрдЯ рд▓рдЧाрд╡ рд╣ै, рдоाрдиो рдпрд╣ рдЙрдирдХी рд╕ंрдЧिрдиी рд╣ो। рдк्рд░ेрдо рдФрд░ рдк्рд░рдХृрддि рд╕े рдЕрдиुрд░ाрдЧ -- рджोрдиों рд╕े рд╣ी рдУрдд-рдк्рд░ोрдд рд░рдЪрдиाрдПँ  рд╣ैं рдЖрдкрдХी।

      рд╢्рд░ृंрдЧाрд░ рд░рд╕ рд╕े рдЬुрдб़ी рдХुрдЫ рд░рдЪрдиाрдУं рдХी рдкंрдХ्рддिрдпाँ рдкाрдардХों рдХे рд╕ाрде рд╕ाрдЭा рдХрд░рдиा рдЪाрд╣ूँрдЧी। рдк्рд░рдердо рд░рдЪрдиा ‘рдк्рд░ेрдо рдЧ्рд░ंрде' рдиे рдоेрд░ा рдорди рдоोрд╣ рд▓िрдпा। рд╡े рд▓िрдЦрддी рд╣ैं –
      рд▓िрдЦрдиे рдмैрдаी рдк्рд░ेрдо рдЧ्рд░ंрде рдоैं рд▓िрдЦ рдмैрдаी, рдмрд╕ рддेрд░ा рдиाрдо,
      рд╕ुрдз рдмुрдз рдЦोрдИ рдЬाрди рди рдкाрдИ, рд╕ुрдмрд╣ рд╣ुрдИ рдпा рд╣ो рдЧрдИ рд╢ाрдо
       рдк्рд░ेрдо рдЧ्рд░ंрде рдХैрд╕े рд▓िрдЦ рдбाрд▓ा
       рдкрдвूँ рддो рдХेрд╡рд▓ рддेрд░ा рдиाрдо, рд▓िрдЦूँ  рддो рдХेрд╡рд▓ рддेрд░ा рдиाрдо।

      рдк्рд░ेрдо рдоें рд╡िрд╣्рд╡рд▓ рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдЕрдкрдиी рд░рдЪрдиा  ' рддुрдо рд╡ैрд╕े рд╣ी рд░рд╣рдиा ' рдоें  рдХрд╣рддी рд╣ैं:
      рдЪाрд╣े рдмрджрд▓े рджुрдиिрдпा рд╕ाрд░ी, рдмрджрд▓े рдзрд░рддी рдФрд░ рдЖрдХाрд╢,
      рддुрдо рд╡ैрд╕े рд╣ी рд░рд╣рдиा рдоीрддा, рдмрд╕ рдЗрддрдиा рд╣ी рдХрд╣рдиा

      рдЕрдкрдиी рд░рдЪрдиा ‘рддुрдо рдЖрдП рддो' рдоें рдЖрдк рдХрд╣рддी рд╣ैं:
      рддुрдо рдЖрдП рддो, рдзुंрдзрд▓ी рд╢ाрдоें, рдЙрдЬрд▓ी-рдЙрдЬрд▓ी рд▓рдЧीं рдоुрдЭे
      рдмूंрдж рдмूंрдж рдЭрд░рддी рдмрд░рд╕ाрддें, рднрд▓ी-рднрд▓ी рд╕ी рд▓рдЧीं рдоुрдЭे
      рддेрд░ी рдмाрддें рдЧुрдб़ рдоिрд╢्рд░ी рдХी рдбрд▓ी-рдбрд▓ी рд╕ी рд▓рдЧीं рдоुрдЭे।

      ‘рджिрди рднी рддेрд░ा’ рдХрд╡िрддा рдоें рдЖрдк рдХрд╣рддी рд╣ैं: 
      рджिрди рднी рддेрд░ा, рд░ाрддें рддेрд░ी, рд╢ाрдо рдХрд╣ाँ рдлिрд░ рдоेрд░ी рд╣ै। 
      рд╕ूрд░рдд рддेрд░ी, рд╕рдкрдиे рддेрд░े рдиींрдж рдХрд╣ाँ рдЕрдм рдоेрд░ी рд╣ै। 
      рддू рд╣ी рдЬंрддрд░, рддू рд╣ी рдоंрддрд░, рджेрд╣ рдХрд╣ाँ рдЕрдм рдоेрд░ी рд╣ै।

      рдХिрд╢ोрд░ी рдХे рдк्рд░ेрдо рдХो рднी рдмрд╣ुрдд рд╣ी рдк्рдпाрд░ी рдкंрдХ्рддिрдпों рдоें рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдиे рдЦूрдм рдиिрдЦाрд░ा рд╣ै -- 
      рд░ोрддे-рд░ोрддे рд╣ँрд╕рддी рд╣ै, рд╣ँрд╕рддे-рд╣ँрд╕рддे рд░ोрддी рд╣ै,
      рд╕िрд╣рд░рддी рд╣ै, рдмिрд╕ुрд░рддी рд╣ै, рдЦुрдж рд╕े рдмाрддें рдХрд░рддी рд╣ै,
      рд▓рдб़рдХी рдк्рд░ेрдо рдоें рд╣ै।

      рдХрдИ рд╡рд░्рд╖ों рд╕े рдЖрдк рдЕрдоेрд░िрдХा рдоें рд╣ैं। рдк्рд░рд╡ाрд╕ी рдХी рдкीрдб़ा рд╕े рд╕्рд╡рдпं рдж्рд░рд╡िрдд рдЖрдк рдХрд╣рддी рд╣ैं: 
      рд╕ुрдиिрдпो рд░े рдЛрддुрд░ाрдЬ! 
      рд╕ुрдиा рд╣ै рдкूрд░рдм рджेрд╕ рдХрд╣ीं рдкрд░, рддेрд░ा рдаौрд░ рдаिрдХाрдиा,
      рдХрд╣ीं, рдкрд░ рдкрд╢्рдЪिрдо рдирдЧрд░ी рднूрд▓ рди рдЬाрдиा।
      рд╕ाрдд рд╕рдоंрджрд░ рдкाрд░ рджेрд╕ рдоें, рджूрд░ рдмрд╕ा рдоेрд░ा рдЧाँрд╡,
      рдмाрджрд▓ рд╕े рддुрдо рдкрддा рдкूрдЫрдиा, рд╡ो рддो рдЬाрдиे рдоेрд░ा рдаाँрд╡ 
      рдкीрд╣рд░ рдХी рдЧрд▓िрдпों рд╕े рдоेрд░े, рдоाँ рдХी рдоीрдаी рдпाрджें рд▓ाрдиा,
      рд╕ौрдЧंрдз рддुрдо्рд╣ें рдХुрдЫ рднूрд▓ рди рдЬाрдиा।

      рдЖрдкрдХी рд░рдЪрдиा ‘рдЧूंрдЧी рдкीрд░’ рднी рдЗрд╕ी рднाрд╡рдиा рд╕े рдУрддрдк्рд░ोрдд рд╣ै -
      рднрд░े-рднрд░े рд╣ैं рддाрд▓ рддрд▓ैрдпा, рдЧंрдЧा рдХी рд╡рд╣ рдзाрд░ рдоिрд▓े рди‌,
      рдХрдмрд╕े рдмैрдаी рдирджिрдпा рддीрд░, рджेрд╕ рдкрд░ाрдпा рдЧूंрдЧी рдкीрд░।
      рдмрд░рдЧрдж рдкीрдкрд▓ рдЫाँрд╡ рдоिрд▓े рди, рдЧाँрд╡ рдЧрд▓ी рдЪौрдкाрд▓ рдоिрд▓े рди,
      рджेрд╕ рдкрд░ाрдпा рдЧूंрдЧी рдкीрд░ —--

      рдЖрдк рдоें рд╕े рдЬो рднी рдк्рд░рд╡ाрд╕ी рд╣ैं, рдпрд╣ рдкंрдХ्рддिрдпाँ рдЖрдкрдХी рдЖँрдЦें рдирдо рдХрд░ рджेंрдЧी।
      рдЖрдкрдиे рдк्рд░рдХृрддि рдХे рд╕ंрдЧ рддाрджाрдд्рдо्рдп рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा рд╣ै। рдк्рд░рдХृрддि рдЖрдкрдХी рд╕рдЦी рд╣ै। рдЖрдкрдХी рдЕрдиेрдХाрдиेрдХ рд░рдЪрдиाрдУं рдоें рдпрд╣ рдк्рд░ेрдо рд╕्рдкрд╖्рдЯ рджृрд╖्рдЯिрдЧोрдЪрд░ рд╣ोрддा рд╣ै। рдХुрдЫ рдХрд╡िрддाрдПँ рдЙрд▓्рд▓ेрдЦрдиीрдп рд╣ैं:
      рдУрд░ी рд╣рд╡ा!  рд▓े рдЪрд▓ рдоुрдЭे рдмाрджрд▓ों рдХे рдЧाँрд╡ рдоें,
      рдЙрдб़े рдЬрд╣ाँ рд╕ोंрдзी рд╕ुрдЧрди्рдз, рдоंрдж-рдоंрдж рд╢ीрдд рдмрдпाрд░ рд╣ो,
      рдиीрд▓ рдирдн рдХी рдЧाрдЧрд░ी рд╕े рдЗрдд्рд░ рдХी рдмौрдЫाрд░ рд╣ो,
      рдУрд░ी рд╣рд╡ा рд▓े рдЪрд▓ рдоुрдЭे рдЦुрд╢рдмुрдУं рдХे рдЧाँрд╡ рдоें।

      рдк्рд░рдХृрддि рдХा рдоाрдирд╡ीрдХрд░рдг рдХрд░рддे рд╣ुрдП  рдЕрдкрдиी рдПрдХ рд░рдЪрдиा рдоें рдЖрдк рдХрд╣рддीं рд╣ैं -
      рдХोрд╣рд░ा рдУрдв़े рдЦрдб़ी рд╣ो рдХрдмрд╕े, рдУрд╕ рдХрдгों рд╕े рдЬрдб़ी рд╣ो рдЬрдмрд╕े,
      рдорди рдХрд╣рддा рдЗрдХ рдХाрдо рдХрд░ूँ, рдЖ рдзूрдк рддुрдо्рд╣ाрд░े рдиाрдо рдХрд░ूँ

      рд░рдЬрдиीрдЧंрдзा рдХी рдЦुрд╢рдмू рд╕े рд╕рд░ाрдмोрд░ рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдХрд╣рддी рд╣ैं --
      рдФрд░ рднी рд╣ोंрдЧे рдЗрдд्рд░ рд╣ाрдЯ рдоें, рддू рдЕрдиुрдкрдо рдмेрдЬोрдб़,
      рдЬूрд╣ी-рдЪंрдкा, рдХрд▓ी-рдЪрдоेрд▓ी, рдХрд░рддीं рддुрдЭрд╕े рд╣ोрдб़

      ‘рдЧुрд▓рдоोрд╣рд░ рдкрд░ рдЪांрдж' рдХрд╡िрддा рдоें рдк्рд░ेрдпрд╕ी рдЪांрджрдиी рдХा рдЪाँрдж рдХे рд╕ाрде рд░ोрдЪрдХ рд╕ंрд╡ाрдж рдЪрд▓ рд░рд╣ा рд╣ै—-
      рдУ рд░े рдЪंрджा! рдорди рдХे рдоीрддा, рдХрд╣рдиी рд╣ै  рдЗрдХ рдмाрдд,
      рдоुрдЭрд╕े рдоिрд▓рдиे рдХ्рдпों рдЖрдП рддुрдо, рдЗрдХ рдкрдЦрд╡ाрдб़े рдмाрдж?
      рдмीрддेрдЧी рдХ्рдпा рд▓ुрдХाрдЫिрдкी рдоें рд╡िрд░рд╣ рдоिрд▓рди рдХी рд░ाрдд,
      рдУ рдиिрд░्рдоोрд╣ी рдЪंрджा! рдХрд╣ рджो рдХ्рдпा рд╣ै рднेрдж рдХी рдмाрдд

      рдЗрд╕ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдоें рд╡िрднिрди्рди рд╡िрд╖рдпों рдкрд░ рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдиे рдЕрдиूрдаे рднाрд╡ рдк्рд░рдХрдЯ рдХिрдП рд╣ैं। рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдиे рд╕рдд्рддрд░ рдкाрд░ рдХी рдиाрд░िрдпों рдХे рдордиोрднाрд╡ों рдХे рд╡िрд╖рдп рдоें рд▓िрдЦा рд╣ै:
      рдмрджрд▓ рд▓ेрддी рд╣ैं рдЕрдкрдиी рд╕ोрдЪ, рджेрдЦ рдЬ़рдоाрдиे рдХे рд░ंрдЧ-рдвंрдЧ,
      рд╕рд╣ рд▓ेрддी рд╣ैं рдЪुрдкрдЪाрдк рдХोрдИ рджंрд╢ рд╣ो рдпा рдЪुрднрди।
      рдлिрд░ рдЪुрдк्рдкी рдХा рдоंрддрд░ рд╕ाрдз рд▓ेрддी рд╣ैं рдиाрд░िрдпाँ 
      рдХिрддрдиी рд╕рдордЭрджाрд░ рд╣ैं рдпे рд╕рдд्рддрд░ рдкाрд░ рдХी рдиाрд░िрдпाँ

      рд╢рд╢ि рдЬी, рд╡рд░्рд╖ों рд╕े рд╡ीрд░ рд╢рд╣ीрджों рдХे рдкрд░िрд╡ाрд░ों рдХे рдк्рд░рддि рд╕ेрд╡ाрд░рдд рд░рд╣ी рд╣ैं। рдЖрдкрдиे рдЙрдирдХी рд╢ौрд░्рдп рдЧाрдеाрдПँ рд▓िрдЦी рд╣ैं, рдЙрдирдХी рд╡ेрджрдиाрдУं рдХो рдЖрдд्рдорд╕ाрдд рдХिрдпा рд╣ै рдФрд░ рдЙрдирдХे рдЕрджрдо्рдп рд╕ाрд╣рд╕ рдФрд░ рдордиोрдмрд▓ рдХो рд╕рд░ाрд╣ा рд╣ै। рдХाрд╡्рдп рдЬрдЧрдд рдоें рдЖрдкрдХा рд╡िрд╢ेрд╖ рдпोрдЧрджाрди рд╣ै।

      рдЕрдкрдиी рд░рдЪрдиा 'рдоिрдЯ्рдЯी рдХा рдХ़рд░्рдЬ़' рдоें рд╡ीрд░ рд╕ैрдиिрдХों рдХे рдк्рд░рддि рднाрд╡рднीрдиी рд╢्рд░рдж्рдзांрдЬрд▓ि рдЕрд░्рдкिрдд рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдХрд╣рддी рд╣ैं—-
      рдоिрдЯ्рдЯी рд╕े рдЬो рд░िрд╢्рддा рдиाрддा, рд╡ो рд░िрд╢्рддा рдЦूрдм рдиिрднाрдпा рд╣ै,
      рдУрдв़ рддिрд░ंрдЧा рдоाँ рдХे рдЕंрдЧрдиा, рдЖрдЬ рддू рд▓ौрдЯ рдХे рдЖрдпा рд╣ै,
      рдЗрд╕ рдоिрдЯ्рдЯी рдоें рддेрд░ी рдХाрдпा, рдЗрдХ рджिрди рдЬрдм рдоिрд▓ рдЬाрдПрдЧी,
      рдЧрд░्рд╡िрдд рд╣ोрдЧी рдзрд░рддी рдЬрдм рд╡рд╣, рддेрд░ी рдоाँ рдХрд╣рд▓ाрдПрдЧी,
      рдУ рд░े рдмрди्рдиे! рддूрдиे рддो рдоिрдЯ्рдЯी рдХा рдХ़рд░्рдЬ़ рдЪुрдХाрдпा рд╣ै”

      рдХोрд░ोрдиा рдХाрд▓ рдоें рд╡िрд╕्рдеाрдкिрдд рд╢्рд░рдоिрдХों рдХी рдордиोрд╡्рдпрдеा рдХो рдЖрдкрдиे рдЖрдд्рдорд╕ाрдд рдХिрдпा рд╣ै। рдЖрдк рд▓िрдЦрддी рд╣ैं—
      рдзीрд░ рдзрд░, рдУ рд░े рдмрдЯोрд╣ी, рд░ुрдХ рдЬ़рд░ा рд╡िрд╢्рд░ाрдо рдХрд░,
      рд╕ाрдордиे рд▓ंрдмी рдбрдЧрд░ рд╣ै, рдЙрдо्рдоीрдж рд╕े рдХुрдЫ рдЧिрд▓ा рд╣ै,
      рдзूрдк рдХे рдирд╢्рддрд░ рдЪुрднे рд╣ैं, рдЖंрдзिрдпों рдХा рд╕िрд▓рд╕िрд▓ा рд╣ै,
      рднूрдЦ рдХे рддेрд╡рд░ рдЪрдв़े рд╣ैं, рдк्рдпाрд╕ рдЬ़िрдж्рджी рд╕ी рдЕрдб़ी рд╣ै,
      рдмीрдд рдЬाрдПрдЧी рдмрдЯोрд╣ी, рдоुрд╢्рдХिрд▓ों рдХी рдпрд╣ рдШрдб़ी рд╣ै,
      рд╡рдХ्рдд рдХे рдк्рд░рд╣ाрд░ рдХो рдзैрд░्рдп рд╕े рдиाрдХाрдо рдХрд░,
      рдкрдд्рдерд░ों рдХा рд▓े рд╕िрд░рд╣ाрдиा, рд╕ो рдЬ़рд░ा рдЖрд░ाрдо рдХрд░,
      рдиींрдж рд╕े рдкрд╣рдЪाрди рдХрд░!

      рдЖрдЬ рдЯैрдХ्рдиोрд▓ॉрдЬी рдХा рдЬ़рдоाрдиा рд╣ै। рдИрдоोрдЬी, рдЯेрдХ्рд╕्рдЯ рдФрд░ рдИрдоेрд▓ рдХे рдХाрд░ोрдмाрд░ рдоें рдЪिрдЯ्рдаिрдпाँ  рдХрд╣ीं рдЦो рдЧрдпी, рдЬिрди्рд╣ें рдкाрдиे рдХी рдХрд╕рдХ рдЖрдЬ рднी рдорди рдХो рд╕ाрд▓рддी рд╣ै।‌ рдЖрдк рдЕрдкрдиी рд░рдЪрдиा ‘рдЕрдм рди рдЖрддी рдЪिрдЯ्рдаिрдпाँ' рдоें рдкूрд░्рдг рд╕ंрд╡ेрджрдиा рд╕े рд▓िрдЦрддी рд╣ैं:
      рдмाрдЯ рдЬोрд╣рддे рдШрд░ рджрд░рд╡ाрдЬ़े, рдмाрдЯ рдЬोрд╣рддी рджेрд╣рд░िрдпाँ,
      рдЕрдм рди рдЖрддे рд╣ैं рд╣рд░рдХाрд░े, рди рдЖрддी рдЕрдм рдЪिрдЯ्рдаिрдпाँ|
      рд╡ो рдмाрдд рдЕрд▓рдЧ, рдеा рджौрд░ рдЕрд▓рдЧ, рд╢рдм्рджों рдХे рд░िрд╢्рддे рдиाрддे рдеे,
      рд▓ाрдЬ- рд╢рд░्рдо рдХे рдкрд╣рд░े рдеे, рдкрд░ рд╢рдм्рдж рдХрд╣ाँ  рд╕ुрди рдкाрддे рдеे,
      рдЫुрдП рдХрднी рдЦुрд╢рдмू рдХा рдЭोंрдХा, рдлूрд▓ рдкांрдЦुрд░ी рдЫिрдкी рдХрд╣ीं,
      рдк्рд░ीрддि рдХे рдЧीрддों рдХी рдХрдб़िрдпाँ, рд╡िрд░рд╣ рд╡ेрджрдиा рд▓рдб़ी рдХрд╣ीं।

      рд╕ांрдк्рд░рджाрдпिрдХрддा рдХा рдЬ़рд╣рд░ рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╕рдоाрдЬ рдоें рдирдл़рд░рдд рдлैрд▓ाрддा рд╣ै, рдЗрд╕े рдЖрдкрдиे рдЕрдкрдиी рд░рдЪрдиा  ‘рдоुрдиिрдпा рдХी рд╣ोрд▓ी' рдоें рд▓िрдЦा рд╣ै
      рдмिрдЦрд░ рдЧрдП рд╣ैं рд░ंрдЧ-рд░ंрдЧोрд▓ी, рд░ाрдЦ рд╣ुрдИ рдоुрдиिрдпा рдХी рдЦोрд▓ी,
      рдХिрд╕ рдорди рд╕े рдЕрдм рдЦेрд▓ें рд╣ोрд▓ी, рдХрд▓ рддрдХ рд░िрд╢्рддा-рднाрдИрдЪाрд░ा,
      рдХिрд╕рдиे рдЖрдХрд░ рдирдл़рд░рдд рдШोрд▓ी

      рдЖрдЬ рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рдХे рдЦोрдЦрд▓ेрдкрди рдФрд░ рд╡рди-рдЕрдкрдоैрдирд╢िрдк рдкрд░ рдЖрдкрдиे рд╕рд╢рдХ्рдд рдкंрдХ्рддिрдпाँ  рд▓िрдЦी рд╣ैं, рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рдоेрд░ा рджिрд▓ рдЬीрдд рд▓िрдпा:
      рдПрдХ рдЪीрдд्рдХाрд░ рд╕ुрдиाрдИ рджेрддी рд╣ै
      рд╕рд░рд╣рдж рдХे рдЗрд╕ рдкाрд░ рдФрд░ рдЙрд╕ рдкाрд░ рднी,
      рдЪूрдб़िрдпाँ  рдЯूрдЯрддी рд╣ैं рдЗрд╕ рдкाрд░ рдФрд░ рдЙрд╕ рдкाрд░ рднी 
      рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддि рдЕрдЯ्рдЯрд╣ाрд╕ рдХрд░рддी рд╣ै рдЗрд╕ рдкाрд░ рднी рдФрд░ рдЙрд╕ рдкाрд░ рднी 
      рдХैрд╕ी рд╡िрдбрдо्рдмрдиा рд╣ै!

      рдЕрдкрдиी рд░рдЪрдиा ‘рдкрддрдЭрдб़ рдХी рдЖрд╣рдЯ' рдоें рдЖрдкрдиे рдЬीрд╡рди рдХा рд╢ाрд╢्рд╡рдд рд╕рдд्рдп рдЙрдЬाрдЧрд░ рдХिрдпा рд╣ै:
      рдХुрдЫ рджिрди рдХा рдпрд╣ рд░ूрдк рд╕рд▓ोрдиा, рд╡िрдзрдиा рд╣ाрдеों рд╕рдм рдХुрдЫ рдЦोрдиा,
      рд╕рджा рди рд░рд╣рддा рдЗрдХ рд╕ा рдЬीрд╡рди।
      рдкрддрдЭрдб़ рд╣ै, рдордзुрдоाрд╕ рднी рд╣ोрдЧा, рдкीрдб़ा рд╣ै рдЙрд▓्рд▓ाрд╕ рднी рд╣ोрдЧा,
      рд░ूрдк рдмрджрд▓ рдХрд░ рдлिрд░ рдЖрдПंрдЧे, рдЕрднी рдЬ़рд░ा рдмрджрд╣ाрд▓ рд╣ुрдП рд╣рдо,
      рдеोрдб़ा-рдеोрдб़ा рд▓ाрд▓ рд╣ुрдП рд╣рдо।

      рдФрд░‌ рдЕंрдд рдоें рдПрдХ рдмрд╣ुрдд рд╣ी рдк्рдпाрд░ी рд╕ी рд░рдЪрдиा, ‘рдЪंрдж्рд░рдпाрди' рдХी рдкंрдХ्рддिрдпाँ рд╕ाрдЭा рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ूँ, рдЬिрд╕े рдоेрд░े рд╡िрдЪाрд░ рдоें рдмрдЪ्рдЪों рдХे рдкाрда्рдпрдХ्рд░рдо рдоें рдЕрд╡рд╢्рдп рд╢ाрдоिрд▓ рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП:
      рдЪंрдж्рд░рдпाрди рдкрд░ рдмैрда рдЖрдЬ рдоैं, рдиाрдиी рдХे рдШрд░ рдЖрдИ рд╣ूँ,
      рдзрд░рддी рдоाँ  рдиे рднрд░ी рдЬो рдЭोрд▓ी, рд╕рдм рднेंрдЯ рдмांрдз рдХे рд▓ाрдИ рд╣ूँ,
      рдмрд░рд╕ों рд╕े рдЬो рдкрд╣ुँрдЪ рди рдкाрдИ рдоाँ рдХी рд░ाрдЦी рд▓ाрдИ рд╣ूँ,
      рддेрд░े рдоाрдеे рд░ोрд▓ी рдЪंрджрди рдЖрдЬ рд╕рдЬाрдиे рдЖрдИ рд╣ूँ।
      рдордЯрдХी рднрд░ рдЬो рднेрдЬी рдоाँ рдиे рдЦीрд░ рдЦिрд▓ाрдиे рдЖрдИ рд╣ूँ,
      рдЖрд╢ीрд╖ों рд╕े рднрд░ी рдкिрдЯाрд░ी рдмрдб़े рджूрд░ рд╕े рд▓ाрдИ рд╣ूँ।
      рдеोрдб़ी рд╕ी рдЖंрдЧрди рдХी рдоिрдЯ्рдЯी рдФрд░ рддिрд░ंрдЧा рднेрдЬा рд╣ै,
      рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░ो рд╕рдм рднेंрдЯ рдУ рдоाрдоा, рдмрдб़े рдЧрд░्рд╡ рд╕े рд▓ाрдИ рд╣ूँ,
      рднाрд░рдд рдоाँ рдХा рдЧौрд░рд╡ рдЧाрди рддुрдЭे рд╕ुрдиाрдиे рдЖрдИ рд╣ूँ।

      рд╕ंрдХ्рд╖ेрдк рдоें рдХрд╣ूँ рддो рдпрд╣ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рд╕ंрд╡ेрджрдиा, рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдФрд░ рд╕рдордХाрд▓ीрди рдпрдеाрд░्рде рдХा рдд्рд░िрд╡ेрдгी рд╕ंрдЧрдо рд╣ै। рд╢рд╢ि рдЬी рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╡्рдпाрдкрдХ рд╣ै— рд╡े рдЪंрдж्рд░рдпाрди рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдЪिрдЯ्рдаिрдпों рддрдХ, рд╕рд░рд╣рдж рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдиाрд░ी-рдорди рддрдХ, рд╣рд░ рд╡िрд╖рдп рдХो рдЧрд╣рд░ाрдИ рд╕े рдЫूрддा рд╣ै। рднाрд╖ा рд╕рд░рд▓ рд╣ै, рдкрд░ рднाрд╡ рдЧрд╣рди рд╣ैं। рдпрд╣ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдкाрдардХ рдХो рд╕ोрдЪрдиे, рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХрд░рдиे рдФрд░ рдЬुрдб़рдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрдоंрдд्рд░िрдд рдХрд░рддा рд╣ै।

      рдЗрд╕ рдХाрд╡्рдп рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХी рдЦाрд╕ рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдХрд╡рдпिрдд्рд░ी рдиे рдмрд╣ुрдд рд╣ी рд╕рд╣рдЬ, рд╕ौрдо्рдп рдФрд░ рд╕рд░рд▓ рднाрд╖ा рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХिрдпा рд╣ै рдЬो рдХि рдкाрдардХ рдХो рдЖрд╕ाрдиी  рд╕े рдЧ्рд░ाрд╣्рдп рд╣ोрдЧी। рдХрд╣ीं рднी рдХ्рд▓िрд╖्рдЯ рд╢рдм्рджों рд╕े рд░рдЪрдиाрдУं рдХो рднाрд░ी-рднрд░рдХрдо рдирд╣ीं рдмрдиाрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдпे рд░рдЪрдиाрдПँ  рдкाрдардХ рдХे рд╣ृрджрдп рдоें рд╕ीрдзे рд╣ी рдЕрдкрдиी рдЬрдЧрд╣ рдмрдиा рд▓ेंрдЧी рдФрд░ рдкाрдардХ рднрд░рдкूрд░ рдЖрдиंрдж рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░ेрдЧा।
       
      рдЖрджрд░рдгीрдп рд╢рд╢ि рдкाрдзा рдЬी рдХो рдЗрд╕ рдХाрд╡्рдп рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХे рд╣ेрддु рдЕрдиेрдХाрдиेрдХ рд╢ुрднрдХाрдордиाрдПँ рдФрд░ рд╣ाрд░्рджिрдХ рдмрдзाрдИ। рдоुрдЭे рдкूрд░ा рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд╣ै рдХि рдпрд╣ рдХाрд╡्рдп рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдЬрдЧрдд рдоें рд╕ीрдк рдоें рдоोрддी рддुрд▓्рдп рдоाрдиा рдЬाрдПрдЧा।

      рд╕ंрдмंрдзों рдХे рдЖрдИрдиे рдоें “рдоुрдХ्рдд рд╣ुрдП рд░िрд╢्рддाрдИ рдоुрдХ्рддрдХ”

      -рджेрд╡ी рдиाрдЧрд░ाрдиी

      рдкुрд╕्рддрдХ: рдоुрдХ्рдд рд╣ुрдП рд░िрд╢्рддाрдИ рдоुрдХ्рддрдХ
      рд▓ेрдЦрдХ: рдбॉ рдХृрд╖्рдг рдХрди्рд╣ैрдпा
      рдк्рд░рдХाрд╢рдХ: рдж рдкेрдирдоैрди рдк्рд░ेрд╕
      рдоूрд▓्рдп: рд░ु 245/, рдк्рд░рдХाрд╢рди рд╡рд░्рд╖: 2025

      рдЕрдкрдиे рднीрддрд░ рдХी рдордЪрд▓рддी рднाрд╡рдиाрдУं рдХो рд░рдЪрдиाрдд्рдордХ рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рдиा рд▓ेрдЦрдХ рдФрд░ рдкाрдардХ рдХो рдПрдХ рдРрд╕े рд░िрд╢्рддे рдоें рдмांрдз рд▓ेрддा рд╣ै, рдХि рдЙрд╕ рдЧрдардмंрдзрди рд╕े рдоुрдХ्рдд рд╣ोрдиा рдоुрд╢्рдХिрд▓ рд╕ा рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै। рдЖрдЦिрд░рдХाрд░ рдРрд╕ा рд╣ोрдиा рддो рд▓ाрдЬрдоी рд╣ै। рд╕рдоाрдЬ рдоें рд░рд╣рддे рд╣ुрдП рдЕрдкрдиे рдШрд░-рдкрд░िрд╡ाрд░, рдХाрд░्рдп рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп рдоें рднी рддो рд░िрд╢्рддों рдХा рд╣ी рдмाреЫाрд░ рд▓рдЧा рд╣ुрдЖ рд╣ै, рдЬрд╣ाँ рдЖрдП рджिрди рдмрджрд▓ाрд╡ рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиा рдмрд░рдХрд░ाрд░ рд░рд╣рддी рд╣ै, рд╕ोрдЪो рдоें рдЯрдХрд░ाрд╡ рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиा рд░рд╣рддी рд╣ै, рдХрд╣ीं-рдХрд╣ीं рдоौрди рдЦाрдоोрд╢िрдпाँ рдЕрдкрдиी рд╕ोрдЪों рдХे рдХिрд▓े рдоें рдХैрдж рд░рд╣рдХрд░ рдЕрдкрдиी рднाрд╡рдиाрдУं рдХो рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рдд рдирд╣ीं рдХрд░ рдкाрддी рдФрд░ рдХрд╣ीं рдПрдХ рд▓ेрдЦрдХ рдХрд▓рдо рдХे рд╕рд╣ाрд░े, рд╕ोрдЪ рд╢рдм्рдж рдХे рд╕ंрдЧрдо рд╕े рдПрдХ рд░рдЪрдиाрдд्рдордХ рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि рд╕ाрдордиे рд▓े рдЖрдиे рдоें рд╕рдХ्рд╖рдо рд╣ो рдкाрддा рд╣ै। рд╢ाрдпрдж рдЗрд╕рд▓िрдП рдХि рд╡рд╣ рд░िрд╢्рддों рдХो рдЬाрдирддा рд╣ै, рдкрд╣рдЪाрдирддा рдФрд░ рдЙрдирдХे рд╕ाрде рдиिрдмाрд╣-рдиिрд░्рд╡ाрд╣ рдХрд░рдиे рдХी рд╣ैрд╕िрдпрдд рднी рд░рдЦрддा рд╣ै।

      рджेрд╡ी рдиाрдЧрд░ाрдиी
      рд░िрд╢्рддा рд╡ो рд╣ी рдиिрднाрдПрдЧा ‘рджेрд╡ी’
      рдЬिрд╕рдХो рд░िрд╢्рддा рд╕рдордЭ рдоें рдЖрдпा рд╣ै।

      рдРрд╕ी рд╣ी рдПрдХ рд░िрд╢्рддों рдХे рдзाрдЧों рд╕े рдмुрдиी рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдХृрд╖्рдг рдХрди्рд╣ैрдпा рдЬी рдХी рдиूрддрди рдкांрдбुрд▓िрдкि рд╣ाрде рдЖрдИ рд╣ै рдЬिрдирдХी рд░рдЪрдиाрдд्рдордХ рдКрд░्рдЬा рд╕े рдоैं рдкрд╣рд▓े рднी рд╡ाрдХिрдл рд░рд╣ी рд╣ूँ। рддрдм рд╢ीрд░्рд╖рдХ рдеा ‘рдХिрддाрдм рдЬिंрджрдЧी рдХी’ рдФрд░ рдЕрдм рд╣ाрдеों рдоें рд╣ै “рдоुрдХ्рдд рд╣ुрдП рд░िрд╢्рддाрдИ рдоुрдХ्рддрдХ”।

      рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдоें рдХुрд▓ рдоिрд▓рдХрд░ 250 рдоुрдХ्рддрдХ рд╣ै рдЬो рд░िрд╢्рддों рд╕े рд╡ाрдмрд╕्рддा рд╣ैं। рдпे рд░िрд╢्рддे рди рдЫोрдЯे рд╣ोрддे рд╣ैं, рди рдмреЬे। рди рдкुрд░ाрдиे рд╣ोрддे рд╣ैं, рди рдирдпे। рдмрд╕ рд░िрд╢्рддे рддो рд░िрд╢्рддे рд╣ोрддे рд╣ैं, рдЬो рджिрд▓ों рдХो рдЬोреЬे рд░рдЦрддे рд╣ैं, рдЬो рджूрд░िрдпों рдХो рдиреЫрджीрдХिрдпों рдоें рддрдм्рджीрд▓ рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдзрдбрдХрдиों рдоें рдк्рд░рддिрдз्рд╡рдиिрдд рд╣ोрддे рд░рд╣рддे рд╣ैं। рдбॉ, рдХृрд╖्рдг рдХрди्рд╣ैрдпा рдЬी рдХी рд╕рдорд░्рдкिрдд рднाрд╡рдиा рднी рдЖрдЬ рдХी рдирдИ рдкीрдв़ी рдХो рд░िрд╢्рддों рдХी рдорд╣рдд्рд╡рддा рдХी рджिрд╢ा рд╕े рдЬोреЬрддे рд╣ुрдП рдпрд╣ी рдЗрд╢ाрд░ा рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдХрд╣ рд░рд╣ी рд╣ै:- “рд░िрд╢्рддों рдХी рдЕрд╣рдоिрдпрдд рдХो рд╕рдордЭрдиा рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рд╕ंрднाрд▓ рдХрд░ рд╕рд╣ेрдЬ рд░рдЦрдиा”

      рдХृрд╖्рдг рдХрди्рд╣ैрдпा
      рдЗрд╕ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХे рдЖрдЧाреЫी рдкрди्рдиों рдкрд░ рджрд╕्рддाрд╡ेреЫी рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдЕрджीрдмों рдХे рдордиोрднाрд╡ рд╣рд░ рд░ंрдЧ рдоें рд░िрд╢्рддों рдХे рдХ्рд╖िрддिрдЬ рдкрд░ рд╕िрддाрд░े рдмрдирдХрд░ рджрдордХ рд░рд╣े рд╣ैं।
      • рдбॉ. рдХृрд╖्рдг рдХрди्рд╣ैрдпा рдХा рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд╣ै рдХि рд╣рдоें рд░िрд╢्рддों рдХो рдмाँрдз рдХрд░ рдирд╣ीं рд░рдЦрдиा рдЪाрд╣िрдП рдЕрдкिрддु рд╕рдо्рдмрди्рдзों рдоें рдмंрдзрдХрд░ рд░рд╣рдиा рдЪाрд╣िрдП। рдЗрд╕ी рдоें рд░िрд╢्рддों рдХी рдЧрд░िрдоा рд╣ै। (рд╡िрдЬ्рдЮाрди рд╡्рд░рдд)
      • рдРрд╕े рд╕рдордп рдоें, рдЬрдм рд░िрд╢्рддे-рдиाрддे рдШрдирдШोрд░ рд╕ंрдХрдЯ рдоें рд╣ैं, рдХрд╡ि рдиे рдПрдХ рд╕ाрд░्рдердХ рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ рдПрд╡ं рд░рдЪрдиाрдд्рдордХ рд╣рд╕्рддрдХ्рд╖ेрдк рдХрд░рдиे рдХा рд╕рд░ाрд╣рдиीрдп рдк्рд░рдпाрд╕ рдХिрдпा рд╣ै। (рд▓рдХ्рд╖्рдоी рд╢ंрдХрд░ рд╡ाрдЬрдкेрдпी)
      • рдХрдИ рдоुрд╢्рдХिрд▓ों рдФрд░ рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рд╕े рд▓реЬрдиे-рднिреЬрдиे рдХा рд╕рд▓ीреШा рднी рдмрддाрддे рд╣ैं рдбॉрдХ्рдЯрд░ рд╕ाрд╣рдм рдЕрдкрдиे рдоुрдХ्рддрдХों рдоें। рдЬीрд╡рди рдХी рддрдоाрдо рдЪुрдиौрддिрдпों рдХी рднी рджрд╡ा рд╣ै рдбॉрдХ्рдЯрд░ рд╕ाрд╣рдм рдХे рдкाрд╕। (рдордиोрдЬ рднाрд╡ुрдХ)
      • рдХрд╡ि рдХрди्рд╣ैрдпा рд░िрд╢्рддों рдХो рдХिрддрдиी рдЧंрднीрд░рддा рд╕े рд▓ेрддे рд╣ैं рдФрд░ рдЙрдирдХा рдпрдеोрдЪिрдд рдиिрд░्рд╡ाрд╣ рдХрд░рдиा рднी рдЬाрдирддे рд╣ैं। рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдоुрдХ्рддрдХ рдХो рд╣ी рд▓ेрддे рд╣ैं рдЬिрд╕рдоें рд╣рд░ рд░िрд╢्рддों рд╕े рдКрдкрд░ рд░िрд╢्рддों рдХी рдЬрдирдиी рдоाँ рдХो рд░рдЦा рд╣ै (рдбॉ, рдХृрд╖्рдг рдХुрдоाрд░)
      • рд░िрд╢्рддे рд╕्рдеाрдИ рд╣ोрдиे рдЪाрд╣िрдпे। рдХेрд╡рд▓ рд╕्рд╡ाрд░्рде рдпा рдЬ़рд░ूрд░рдд рдкрд░ рдЯिрдХे рд░िрд╢्рддे рд▓рдо्рдмे рдирд╣ीं рдЪрд▓рддे, рдЬрд▓्рджी рд╣ी рдЯूрдЯ рдЬाрддे рд╣ैं। рд╕рдо्рдмрди्рдз рддрднी рд╕्рдеाрдИ рд╣ोрддे рд╣ैं рдЬрдм рддрдХ рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХो рдардЧा рдиा рдЬाрдП। (рддेрдЬेंрдж्рд░ рд╢рд░्рдоा)
      • рдЗрди рдоुрдХ्рддрдХों рдХो рдкрдв़рддे рд╣ुрдП рдмрдЪрдкрди рд╕рд╣рд╕ा рд╕ाрдордиे рдЖ рдЦрдб़ा рд╣ोрддा рд╣ै, рдЬीрд╡рди рдХे рд╢ाрд╢्рд╡рдд рдоूрд▓्рдп рд╕िрд░ рдЙрдаाрддे рд╣ैं, рдФрд░ рдПрдХांрдд рдХी рдмрд╕्рддी рдоें рддрди्рд╣ाрдИ рдпाрдж рдЖрддी рд╣ै, рд╣рдо рдпाрджों рдоें рдбूрдм рдЬाрддे рд╣ैं। (рд╣рд░ीрд╢ рдирд╡рд▓)
      • рдЕрдд्рдпाрдзुрдиिрдХ рджेрд╢ рдоें рдЕрдкрдиी рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдФрд░ рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХो рд╕рд╣ेрдЬ рдХрд░ рд░рдЦрдиा, рдФрд░ рдХрд╡िрддा рдоें рдЯूрдЯрддे рд╣ुрдП рд░िрд╢्рддों рдХो рд╕рд╣ेрдЬрдиा рдХोрдИ рдЖрд╕ाрди рдХाрдо рдирд╣ीं рд╣ै। (рдбॉ. рд╡िрд╖्рдгु рд╕рдХ्рд╕ेрдиा)

      рдФрд░ рдЕрдкрдиे рдорди рдХी рдмाрдд рд░рдЦрддे рд╣ुрдП реЩुрдж рд░рдЪрдиाрдХाрд░ рдХृрд╖्рдг рдХрди्рд╣ैрдпा рдЬी рдиे рдоुрдХ्рддрдХों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЕрдкрдиी рднाрд╡рдиाрдПँ рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рддे рд╣ुрдП рд▓िрдЦा рд╣ै: “рдоाँ рдХा рд░िрд╢्рддा рдЕрдк्рд░рддिрдо рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рдоाँ рди рдХेрд╡рд▓ рд╣рдоें рдЬрди्рдо рджेрддी рд╣ै рдЕрдкिрддु рд╣рдоाрд░े рдорди рд╕े рднी рдЙрд╕рдХी рд╡ाрдмрд╕्рддрдЧी рд╣ै। рд▓ीрдЬिрдпे рдЙрдирдХी рдмाрдирдЧी рдХी рдЧрд╣рд░ाрдИ:

      рдЙрдирдХे рд╕ाрде рдИрд╢्рд╡рд░ рдХी рдХृрдкाрдПँ рд╣ोрддी рд╣ैं
      рдЬ़िंрджрдЧी рдХी рд╕рдм рд╣рд╕ीрди, рдл़рдЬ़ाрдПँ рд╣ोрддी рд╣ैं
      рдЙрди्рд╣ें рдЬ़िंрджрдЧी рдоें, рдХुрдЫ рдирд╣ीं рдЪाрд╣िрдП рдоौрд▓ा
      рдЙрдирдХे рдкाрд╕ рд╕рдм рд╣ै рдЬिрдирдХी рдоाँрдПँ рд╣ोрддी рд╣ैं।

      рдХрд╣рддे рд╕ुрдиा рд╣ै, рднрдЧрд╡ाрди рдиे рдЕрдкрдиे рд╣ी рд╕्рд╡рд░ुрдк рдоें рдоाँ рдХो рд░рдЪा, рд╢ाрдпрдж рдЗрд╕рд▓िрдП рдХि рд╡рд╣ рд╣рд░ рдПрдХ рдХे рдЬीрд╡рди рдоें рдЕрдкрдиे рд╣ोрдиे рдХी рдХрдоी рдХो рдкूрд░ा рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं। рдПрдХ рд╢िрд╢ु рдХे рд▓िрдП рдоाँ рдХी рдЖрдд्рдоीрдпрддा рдЙрд╕рдХा рд╕рдо्рдкूрд░्рдг рд╕ंрд╕ाрд░ рд╣ोрддी рд╣ै рдФрд░ рдпрд╣ рд░िрд╢्рддा рдЬрди्рдо рд╕े рдЕंрдд рддрдХ рдкрдирдкрддे рд╣ुрдП рдПрдХ рдмंрдзрди рдоें рдмंрдз рдЬाрддा рд╣ै।

      рдПрдХ рд╡рдХ्рдд рдРрд╕ा рднी рдЖрддा рд╣ै рдЬрдм рдЧुрдЬрд░े рдХрд▓ рдХी рддрд░рд╣ рдХुрдЫ рднी рд▓ौрдЯ рдХрд░ рдирд╣ीं рдЖрддा, рди рд╡ो рдмीрддे рдкрд▓, рди рдмीрддे рдкрд▓ों рдХे рдиाрддे, рди рдЯूрдЯे рд╣ुрдП рд░िрд╢्рддे, рдиा рдЙрдирд╕े рдЬुрдб़ा рд╣ुрдЖ рдк्рдпाрд░... рдмрд╕ рд░рд╣ рдЬाрддीं рд╣ैं рдЦोрдЦрд▓े рд░िрд╢्рддे рдиाрддों рдХे рдиाрдо рдХी рдХрдЪ्рдЪी рдбोрд░िрдпाँ рдЬो рдЦींрдЪ рдЦिंрдЪाрд╡ рд╕े рддाрд░-рддाрд░ рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै। рдпрд╣ी рднाрд╡ рд▓िрдП рдЗрд╕ рдоुрдХ्рддрдХ рдоें рдЙрдирдХी рд╕ोрдЪ рдХी рдЧрд╣рд░ाрдИ рдХो рджेрдЦिрдпे рдЬो рднрд░ोрд╕े рдХी рдиींрд╡ рдкрд░ рдЯिрдХी рд╣ुрдИ рд╣ै:

      рд╡рдХ़्рдд рд▓рдЧ рдЬाрддा рд╣ै рд▓ोрдЧ рдЖрдЬ़рдоाрдиे рдоें
      рдХुрдЫ рдЖрд╕्рддीрди рдоें, рдХुрдЫ рдЖрд╢िрдпाрдиे рдоें
      рдЖрдЬ рдХे рдЬ़рдоाрдиे рдоें рджोрд╖ рдХौрди рд▓ेрддा рд╣ै
      рдЕрд░рд╕ा рдмीрдд рдЬाрддा рд╣ै рднрд░ोрд╕ा рдмрдиाрдиे рдоें

      рджुрдиिрдпा рдоें рдЕрдЪ्рдЫी рдФрд▓ाрдж рдХा рд╣ोрдиा рднी рдЦुрджा рдХा рддोрд╣рдлा рд╣ै рдЬो рд╕рдмрдХे рдирд╕ीрдм рдоें рдирд╣ीं рд╣ोрддा। рдЦुрд╢рдирд╕ीрдм рд╡рд╣ рдоाрддा-рдкिрддा рд╣ोрддे рд╣ैं рдЬो рдмрдб़ी рдЙрдо्рд░ рдХे рдкрдб़ाрд╡ рдоें рдЕрдкрдиे рдмрдЪ्рдЪों рд╡ рдмрдЪ्рдЪों рдХे рдмрдЪ्рдЪों рдХे рдмीрдЪ рдоें рд░рд╣рдХрд░ рдЙрдирдХे рдмрдЪрдкрди рдХी рдХिрд▓рдХाрд░िрдпाँ рд╕ुрдирддे рд╣ुрдП рджिрди рдЧुреЫाрд░рддे рд╣ैं। рдЕрдкрдиे рдмीрддे рджिрдиों рдХी рдЦрдЯ्рдЯी рдоीрдаी рдпाрджें рдЕрдм рдЙрди्рд╣ें рдЧृрд╣рд╕्рде рдХी рдЬрд╡ाрдмрджाрд░िрдпों рд╕े рдоुрдХ्рдд рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдПрдХ рд╕ुрдХूрдирдкрд░рд╕्рдд рдЬीрд╡рди рд╕े рдоाрд▓ाрдоाрд▓ рдХрд░ рджेрддी рд╣ै।

      рдоाँ-рдмाрдк рдХो рдкрддा рд░рд╣рддा рдеा рдЖрдЯे-рджाрд▓ рдХा рднाрд╡ рдХ्рдпा рдеा
      рдмрдЪрдкрди рдХे рд╕ुрдЦрдж рджिрди рдХो рдХ्рдпा рдкрддा рдХि ‘рдЕрднाрд╡’ рдХ्рдпा рдеा
      рдЬрд╡ाрдиी рдХे рджिрдиों рдоें рдорди, рдЧृрд╣рд╕्рдеी рдХे рдЦूँрдЯे рд╕े рдмँрдзा рд╣ुрдЖ рдеा
      рдмुрдв़ाрдкा рд╣ी рдмрддрд▓ाрддा рд╣ै, рдЙрдо्рд░ рдХा рд╕рд╣ी рд░рдЦрд░рдЦाрд╡ рдХ्рдпा рдеा।

      рдЗंрд╕ाрди рдХो рдЕрдЧрд░ рдЦुрдж рдХो рдФрд░ рджूрд╕рд░े рдЗंрд╕ाрдиों рдХे реШрдж рд╡ рдФрдХाрдд рдХो рдкрд╣рдЪाрди рдкाрдП рддो рдпреШीрдирди рд╡рд╣ рд░िрд╢्рддों рдХा рдоूрд▓्рдп рднी рдЬाрди рдЬाрддा рд╣ै рдФрд░ рдЙрдирдХी рдХрдж्рд░ рдХрд░рддा рд╣ै। рд╡рд░рдиा рдЖрдЬрдХрд▓ рддो рдмाрд╣рд░ी рд░рдЦрд░рдЦाрд╡ рд╕े, рдЙрдирдХे рдкрд╣рдиाрд╡े рд╕े рд╣ी рдХिрд░рджाрд░ рдХी рдкрд╣рдЪाрди рд╣ोрдиे рд▓рдЧрддी рд╣ै। рдХिрд╕ी рдХो рдЦुрдж рд╕े рдХрдорддрд░ рдоाрди рд▓ेрдиा рдЖрдЬ рдоाрдирд╡ рдХी рдк्рд░рд╡ृрдд्рддि рд╣ो рдЧрдИ рд╣ै। рдЕрдкрдиी рдЖрди рдмाрди рдмрдиाрдпे рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдХрднी рдХिрд╕ी рдХो рдиीрдЪा рджिрдЦाрдиे рд╡ाрд▓े рдЕрд╣ंрдХाрд░ рд╕े рддрдиे рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ рдХो рдЖрдо рджेрдЦा рдЬाрддा рд╣ै। рдмाрд╡рдЬूрдж рдЗрд╕рдХे рдоें рд╡िрдирдо्рд░рддा рднрд░े рд╕ंрд╕्рдХाрд░ рд╡ाрд▓ा рдЗंрд╕ाрди рдПрдХ рдЖрд▓ा рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ рдХा рдоाрд▓िрдХ рдмрди рдЬाрддा рд╣ै।

      рдФрд░ों рдХो рдЭुрдХा рдХрд░ рдЦ़ुрд╢ рд╣ोрдиा рдЕрд╣ंрдХाрд░ рд╣ोрддा рд╣ै
      рдЕрдкрдиे рдХो рдЭुрдХा рдХрд░ рдЦ़ुрд╢ рд╣ोрдиा рд╕ंрд╕्рдХाрд░ рд╣ोрддा рд╣ै
      рддрди рдХрд░ рдЦрдб़े, рддрдиे рдХे рдиीрдЪे рдЫाँрд╡ рдХрд╣ाँ рдард╣рд░рддी рд╣ै
      рдлрд▓ рд╕े рд▓рджी рдбाрд▓ी рдХा рдЭुрдХрдиा рдЕрд▓ंрдХाрд░ рд╣ोрддा рд╣ै

      рдПрдХ рдФрд░ рдоुрдХ्рддрдХ рдЬो рдЙрд▓рдЭे рд╡ рд╕ुрд▓рдЭे рд╣ुрдП рд░िрд╢्рддों рдХे рдмीрдЪ рдХी рдЧांрдаों рдХो рджрд░्рд╢ाрддे рд╣ुрдП рдкुрд░рд╕рд░ рднाрд╡рдиा рдХो рдЙрдЬाрдЧрд░ рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै, рд▓ीрдЬिрдпे рдкреЭिрдП рдФрд░ рдЙрд╕ рднाрд╡ рдХो рдЕंрддрд░्рдорди рдоें рд╕рд╣ेрдЬिрдпे:

      рдЬ़ेрд╣рди рдХे рдзाрдЧे рдХो рд╕рдоेрдЯрддा рд░рд╣рддा рд╣ूँ
      рдвिрд▓ाрдИ рдирд╣ीं рджेрддा, рд▓рдкेрдЯрддा рд░рд╣рддा рд╣ूँ
      рдЙрд▓рдЭ рдХрд░ рдЧाँрда, рди рд▓рдЧा рджे рдЬ़िंрджрдЧी
      рд╕рдордЭ рдХी рдбोрд░ рдХो рд╕рд╣ेрдЬрддा рд░рд╣рддा рд╣ूँ

      рдХिрд╕ी рдиे рд╕рдЪ рдХрд╣ा рд╣ै "рдЕрдЪ्рдЫी рдХрд╡िрддा рдХे рднीрддрд░ рдХंрдЧाрд░ू рдХे рдкेрдЯ рдХी рддрд░рд╣ рдПрдХ рдФрд░ рдХрд╡िрддा рдЫुрдкी рд╣ोрддी рд╣ै рдЬो рддिрд▓िрд╕्рдо рдХी рддрд░рд╣ рдЕрдкрдиे рдЖрдк рдоें рдЕрд▓рдЧ рдФрд░ рдкूрд░े рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ рдХे рд╕ाрде рдЧреЭ рд░рд╣ी рд╣ोрддी рд╣ै। рдпрджि рд╣рдо рдЙрд╕े рджेрдЦрдиा рдЪाрд╣ें рддो рдХрдИ-рдХрдИ рдмाрд░ рдкूрд░ी рдХिрддाрдм рд╕े рдХрднी-рдХрднी рдПрдХ рдЕंрд╢ рдпा рдкंрдХ्рддि рдкрдв़рдиे рд╕े рд╕ाрд░ा рдХा рд╕ाрд░ा рдЬ्рдЮाрдиाрд░्рде рд╕ाрд░्рдердХ рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै" рдЗрд╕ी рд╕рдЪ рдХा рдиिрдЪोрдб़ рдПрдХ рдмेрд╢рдХीрдорддी рдирдЧीрдиेрджाрд░ी рдХा рдЕрд╣рд╕ाрд╕ рдЗрд╕ рд╢ेрд░ рдоें рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХрд░ें рдЬो рд░िрд╢्рддों рдХे рдорд░्рдо рдФрд░ рдорд╣рдд्рд╡ рд╢्рд░ी рдЕрд▓ोрдХ рд╢्рд░ीрд╡ाрд╕्рддрд╡ рдЬी рдХे рдЗрд╕ рд╢ेрд░ рдХे рдЕрдж्рднुрдд рдХрд▓ा рдХौрд╢рд▓ рдХे рд╕ौрди्рджрд░्рдп рд╕े рд╣рдоें рджुрдиिрдпाрджाрд░ी рд╕े рдоिрд▓ा рд░рд╣ा рд╣ै।

      “рдмाрдмूрдЬी рдЧुреЫрд░े, рдЖрдкрд╕ рдоें рд╕рдм рдЪीреЫें рддрдХрд╕ीрдо рд╣ुрдИ рддрдм
      рдоैं рдШрд░ рдоें рд╕рдмрд╕े рдЫोрдЯा рдеा, рдоेрд░े рд╣िрд╕्рд╕े рдЖрдИ рдЕрдо्рдоा”

      рдЕंрдд рди рдХрд╣рдХрд░ рд░िрд╢्рддों рдХे рдирдпे рдЖрдЧाреЫ рдоें рдоेрд░ी рднाрд╡рдиाрдПँ рднी рдЗрд╕ рдоुрдХ्рддрдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рдоेрд░े рднीрддрд░ рдЙрдореЬ рдЖрдИ рд╣ैं:

      “рд░िрд╢्рддों рдоें рд╣ै рд╕ौрджेрдмाреЫी
      рдХोрдИ рдХिрд╕ी рд╕े рдирд╣ीं рд╣ै рд░ाреЫी
      рдЕрдирдмрди рдХी рджीрд╡ाрд░ें рдКँрдЪी
      рдоौрди рд╣ै ‘рджेрд╡ी’ рд╡реШ्рдд рдХा рдХाреЫी”

      рдпрд╣ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ “рдоुрдХ्рдд рд╣ुрдП рд░िрд╢्рддाрдИ рдоुрдХ्рддрдХ” рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдоें рдЙрд╕ рд╣рд░ рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХो рдкрд░िрднाрд╖िрдд рдХрд░рддा рд╣ै рдЬрд╣ाँ рд░िрд╢्рддे рдкрдирдкрддे рд╣ैं, рдиिрднाрдП рдЬाрддे рд╣ैं рдФрд░ рдПрдХ рд╕ंрджेрд╢ाрдд्рдоाрдХ рдкैрдЧाрдо рдкрд╣ुँрдЪा рд░рд╣े рд╣ैं। рдпрд╣ рд╣рд░ рдШрд░ рдоें рд░рдЦрдиे рдФрд░ рдкреЭрдиे рдпोрдЧ्рдп рд╣ै। рд╣рд░ рджिрди рдПрдХ рдоुрдХ्рддрдХ рдкреЭрдиे рд╕े рднी рд╕ंрд╕्рдХाрд░ों рдХे рд╕्рдеाрдкिрдд рд╣ोрдиे рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиाрдПँ рд░ाрд╣ें рд░ौрд╢рди рдХрд░рддी рд░рд╣ेंрдЧी। рдЕрдиंрдд рд╢ुрднрдХाрдордиाрдПँ!

      рдХрд╣ाрдиी: рдкिрдШрд▓рддा рд╣ुрдЖ рд╕рдЪ

      рд░рдоाрдХांрдд рд╢рд░्рдоा
      рдЙрд╕рдиे рд╣рдоेрд╢ा рдФрд░ рд╣рд░ рдЪीрдЬ рдоें рдоुрдЭे рдоाрдд рджी। рдоैं рдмрд╕ рдмिрд▓рдмिрд▓ा рдХрд░ рд░рд╣ рдЬाрддी рд╣ूँ। рдкреЬोрд╕ी рд╣ै рд╡рд╣ рдоेрд░ा। рд╕ाрде рдЦेрд▓рдХрд░ рдмреЬे рд╣ुрдП рд╣рдо। рдПрдХ рд╣ी рд╕्рдХूрд▓ рдФрд░ рдПрдХ рд╣ी рдХ्рд▓ाрд╕ рдоें рдкреЭे рднी। рдоैं рдХिрддрдиी рднी рдоेрд╣рдирдд рдХрд░рдХे рдкреЭрддी, рдкрд░ рдиंрдмрд░ рдЬ्рдпाрджा рдЖрддे рдЙрд╕рдХे। рдЪाрд╣े рдЦेрд▓ рд╣ो, рдкреЭाрдИ рд╣ो рдпा рдХुрдЫ рдФрд░, рд╡рд╣ рд╣рд░ рдоाрдорд▓े рдоें рдоुрдЭрд╕े рдЖрдЧे рдиिрдХрд▓ рдЬाрддा। рдпрд╣ рдоुрдЭे рдЬрд░ा рднी рдЕрдЪ्рдЫा рдирд╣ीं рд▓рдЧрддा। рдоैं рддрдм рдФрд░ рднी рдЪिреЭ рдЬाрддी рдЬрдм рд╡рд╣ рдоुрдЭे рдоाрдд рджेрдХрд░ рд╕рд╣рдЬ рдмрдиा рд░рд╣рддा рдФрд░ рдпрд╣ рдЬрддाрдиे рдХी рдЬрд░ा рднी рдХोрд╢िрд╢ рдирд╣ीं рдХрд░рддा рдХि рдоुрдЭे рд╣рд░ा рдХрд░ рд╡рд╣ рдХिрддрдиा рдЦुрд╢ рд╣ै। 

      рдЙрд╕ рджिрди рд╕्рдХूрд▓ рдоें рдбिрдмेрдЯ рдХंрдкрдЯीрд╢рди рдХे рдмाрдж рдоैं рдЬрдм рдШрд░ рдХे рд▓िрдП рдиिрдХрд▓ी, рд╡рд╣ рднी рдоेрд░े рд╕ाрде рд╣ो рд▓िрдпा। рдоैं рдЙрд╕рд╕े рдмिрд▓рдХुрд▓ рднी рдмाрдд рдирд╣ीं рдХрд░рдиा рдЪाрд╣ рд░рд╣ी рдеी। рддेрдЬ-рддेрдЬ рдХрджрдо рд░рдЦрддे рд╣ुрдП рдЬрдм рдоैं рдЙрд╕рд╕े рдЖрдЧे рдиिрдХрд▓ рдЬाрдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХрд░рдиे рд▓рдЧी рддрдм рд╡рд╣ рднाрдЧрддा рд╕ा рдоेрд░े рдкाрд╕ рдЖрдпा рдФрд░ рдмोрд▓ा, “рдХ्рдпों рдЗрддрдиा рддेрдЬ рднाрдЧ рд░рд╣ी рд╣ो рдХेрддрдХी? рд╣рдоें рдПрдХ рд╣ी рдЬрдЧрд╣ рддो рдЬाрдиा рд╣ै, рд╕ाрде рдЪрд▓рддे рд╣ैं рди?”
      “рдоुрдЭे рдеोреЬा рдЬрд▓्рджी рдШрд░ рдкрд╣ुँрдЪрдиा рд╣ै”, рдоैंрдиे рдЙрд╕рд╕े рдирдЬрд░ें рдЪुрд░ाрддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा।
      “рдЕрдЪ्рдЫा, рдХोрдИ рдЦाрд╕ рдмाрдд?”
      “рдирд╣ीं, рдХोрдИ рдЦाрд╕ рдмाрдд рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд╕ рд╕िрд░ рдоें рдеोреЬा рджрд░्рдж рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै।"
      “рдУрд╣, рддुрдо्рд╣ाрд░ी рддрдмीрдпрдд рдаीрдХ рдирд╣ीं рд╣ै, рдлिрд░ рддो рдоुрдЭे рддुрдо्рд╣ाрд░े рд╕ाрде рд╣ी рдЪрд▓рдиा рдЪाрд╣िрдП।" рдЙрд╕рдиे рднी рдЕрдкрдиी рдЪाрд▓ рдоें рддेрдЬी рд▓ाрддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा।
      “рдРрд╕ा рднी рдХुрдЫ рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд╕ рдШрд░ рдЬाрдХрд░ рдЖрд░ाрдо рдХрд░рдиे рдХो рдорди рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै।" 
      “рдаीрдХ рд╣ै, рдоैं рддो рдмрд╕ рддुрдо्рд╣ें рдмрдзाрдИ рджेрдиा рдЪाрд╣рддा рдеा। рдЖрдЬ рддुрдордиे рдбिрдмेрдЯ рдоें рдмрд╣ुрдд рдЕрдЪ्рдЫा рдмोрд▓ा। рддुрдо्рд╣ें рдлрд░्рд╕्рдЯ рдк्рд░ाрдЗрдЬ рдоिрд▓рдиा рдЪाрд╣िрдП рдеा, рдЗрддрдиा рдЕрдЪ्рдЫा।"
      “рдлрд░्рд╕्рдЯ рдк्рд░ाрдЗрдЬ рддो рддुрдордиे рд▓े рд▓िрдпा, рдоुрдЭे рдХрд╣ाँ рд╕े рдоिрд▓рддा? рддुрдо рдпрд╣ी рддो рдЬрддाрдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ो рдиा рдХि рдоैं рд╣ाрд░ рдЧрдИ рдФрд░ рддुрдо рдЬीрдд рдЧрдП।"
      “рдРрд╕ी рдмाрдд рдирд╣ीं рд╣ै рдХेрддрдХी, рдоैं рдорди рд╕े рдХрд╣ рд░рд╣ा рд╣ूँ। рдлिрд░ рддुрдо рд╣ाрд░ी рдХрд╣ाँ рд╣ो, рддुрдо्рд╣ें рд╕ेрдХिंрдб рдк्рд░ाрдЗрдЬ рдоिрд▓ा рд╣ै।"
      рдоैंрдиे рдХोрдИ рдЬрд╡ाрдм рдирд╣ीं рджिрдпा рдФрд░ рдЪुрдкрдЪाрдк рдЪрд▓рддी рд░рд╣ी। рд╕рдордЭрддी рдирд╣ीं рд╣ूँ рдХ्рдпा рдХि рдоुрдЭे рдиीрдЪा рджिрдЦाрдиे рдХा рдпрд╣ рдмेрд╣рддрд░ीрди рдоौрдХा рд╡рд╣ рд╣ाрде рд╕े рдирд╣ीं рдЬाрдиे рджे рд░рд╣ा। рдкрддा рдирд╣ीं, рд╕рдордЭрддा рдХ्рдпा рд╣ै рдЦुрдж рдХो?
      “рдоैं рд╕рдЪ рдХрд╣ рд░рд╣ा рд╣ूँ рдХेрддрдХी...।"
      “рдХрд╣ा рдиा, рдоेрд░े рд╕िрд░ рдоें рджрд░्рдж рд╣ै рдФрд░ рддुрдо рдмोрд▓े рдЪрд▓े рдЬा рд░рд╣े рд╣ो।"

      рд╡рд╣ рдЪुрдк рд╣ो рдЧрдпा рдФрд░ рд╡рд╣ीं рд░ुрдХ рдЧрдпा। рдоैं рдмिрдиा рдЙрд╕рдХी рддрд░рдл рджेрдЦे рдФрд░ рднी рддेрдЬ рдХрджрдо рдЙрдаाрддी  рдШрд░ рдХी рддрд░рдл рдЪрд▓ рджी। 
      рд╡рд╣ рдХिрддрдиा рднी рдЫुрдкा рд▓े, рдкрд░ рдоैं рдмрдЪрдкрди рд╕े рджेрдЦрддी рдЖ рд░рд╣ी рд╣ूँ, рдоुрдЭे рд╣рд░ा рдХрд░ рдЙрд╕े рдХिрддрдиी рдЦुрд╢ी рдоिрд▓рддी рд╣ै। рдХिрддрдиा рдЪिреЭाрддा рд░рд╣ा рд╣ै рдоुрдЭे। рд╣ाँ, рдЕрдм рд╣рдо рдмреЬे рд╣ो рдЧрдП рд╣ैं, рдЗрд╕рд▓िрдП рдоुрдЭे рдЪिреЭाрдиे рдХा рдЙрд╕рдиे рдЕंрджाрдЬ рдЬрд░ूрд░ рдмрджрд▓ рд▓िрдпा рд╣ै। рдоुрдЭे рд╣рд░ा рдХрд░ рд╡рд╣ рдпрд╣ рджिрдЦाрдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХрд░рддा рд╣ै рдЬैрд╕े рдХुрдЫ рд╣ुрдЖ рд╣ी рдирд╣ीं рдФрд░ рдЙрд╕рдХी рдпрд╣ рдмाрдд рдоुрдЭे рдФрд░ рднी рдЪिреЭा рджेрддी рд╣ै। рдорди рддो рдХрд░рддा рд╣ै, рдЙрд╕рд╕े рдХрднी рдмाрдд рд╣ी рдиा рдХрд░ूं। рдкрд░, рд╣рдо рдкреЬोрд╕ी рд╣ैं, рд╣рдоाрд░े рджोрдиों рдкрд░िрд╡ाрд░ों рдХे рдмीрдЪ рдЕрдЪ्рдЫे рд╕ंрдмंрдз рд╣ैं, рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рдХे рдШрд░ рдЖрдиा-рдЬाрдиा рд▓рдЧा рд╣ी рд░рд╣рддा рд╣ै। рдлिрд░ рдмрдЪрдкрди рд╕े рд╕ाрде рд░рд╣ा рд╣ै рдФрд░ рдПрдХ рд╣ी рд╕्рдХूрд▓ рдоें рдФрд░ рдПрдХ рд╣ी рдХ्рд▓ाрд╕ рдоें рдкреЭрддे рднी рддो рд╣ैं। рдмрд╕ рдорди рдорд╕ोрд╕ рдХрд░ рд░рд╣ рдЬाрдиा рдкреЬрддा рд╣ै।

      рдЗрд╕ рд╕ाрд▓ рдмाрд░рд╣рд╡ीं рдХी рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рджेрдиे рд╡ाрд▓े рд╣ैं рд╣рдо। рдоैंрдиे рддрдп рдХрд░ рд▓िрдпा рд╣ै рдХि рдоुрдЭे рдЙрд╕рд╕े рдЬ्рдпाрджा рдиंрдмрд░ рд▓ाрдиे рд╣ी рд╣ैं। рдоैंрдиे рдЕрдкрдиा рдЯाрдЗрдо-рдЯेрдмिрд▓ рдмрдиा рд▓िрдпा рд╣ै рдФрд░ рдЙрд╕ी рдХे рд╣िрд╕ाрдм рд╕े рдкреЭाрдИ рд╢ुрд░ू рдХрд░ рджी рд╣ै। рд╡рд╣ рднी рдЖрдЬрдХрд▓ рдмрд╣ुрдд рдХрдо рджिрдЦाрдИ рджेрддा рд╣ै, рдЬрд░ूрд░ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдХी рддैрдпाрд░ी рдоें рд▓рдЧा рд╣ोрдЧा। рдпрд╣ рд╕ाрд▓ рд╣ै рднी рддो рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг, рдЖрдЧे рдХे рдЬीрд╡рди рдХी рджिрд╢ा рддрдп рдХрд░ेрдЧा। 
      рдоैं рдЗрд╕ рд╕рдордп рдкреЭрдиे рдоें рд▓рдЧी рд╣ूँ। рдкाрдкा рдЖрдлिрд╕ рдЧрдП рд╣ैं рдФрд░ рдордо्рдоी рдЕрдкрдиी рджोрдкрд╣рд░ рдХी рдиींрдж рдиिрдХाрд▓ рд░рд╣ी рд╣ैं। рджрд░рд╡ाрдЬे рдкрд░ рдЦрдЯрдЦрдЯ рд╣ुрдИ рддो рдоैंрдиे рдЙрдардХрд░ рджрд░рд╡ाрдЬा рдЦोрд▓ рджिрдпा। рдЙрд╕े рдЕрдЪाрдирдХ рдЖрдпा рджेрдЦрдХрд░ рдоैं рд╣ैрд░ाрди рд░рд╣ рдЧрдИ। рдЙрд╕рдХे рднी рдкреЭрдиे рдХा рд╕рдордп рд╣ै। рдлिрд░ рдХ्рдпों рдЖрдпा рд╣ै рдпрд╣ाँ। рдоैंрдиे рдЙрд╕рд╕े рдкूрдЫ рднी рд▓िрдпा, “рдХ्рдпा рдмाрдд рд╣ै, рдЗрд╕ рд╕рдордп?”
      “рд╣ाँ, рдЕंрджрд░ рддो рдЖрдиे рджो।"
      “рдаीрдХ рд╣ै, рдЖ рдЬाрдУ। рдЕрдм рдмрддाрдУ рдХ्рдпा рдмाрдд рд╣ै?”
      “рддुрдо्рд╣ाрд░ी рдкреЭाрдИ рдХैрд╕ी рдЪрд▓ рд░рд╣ी рд╣ै?”
      “рдаीрдХ-рдаाрдХ। рдФрд░ рддुрдо्рд╣ाрд░ी?”
      “рдоेрд░ी рднी, рдаीрдХ-рдаाрдХ рд╣ी рдЪрд▓ рд░рд╣ी рд╣ै। рдЗрддрдиा рдкреЭрдиा рд╣ै рдХि рд╕рдордЭ рд╣ी рдирд╣ीं рдЖ рд░рд╣ा рдХ्рдпा рдкреЭें рдФрд░ рдХ्рдпा рдЫोреЬें।"
      “рд╣ूँ рдпрд╣ рддो рд╣ै। рдкрд░, рддुрдо рддो рдмрд╣ुрдд рд╣ोрд╢िрдпाрд░ рд╣ो, рд╕рдм рдХрд░ рд▓ोрдЧे।"
      “рддुрдо рднी рдХुрдЫ рдХрдо рд╣ोрд╢िрдпाрд░ рдирд╣ीं рд╣ो। рд╢рд░्рдд рд▓рдЧा рд▓ो рдмрд╣ुрдд рдЕрдЪ्рдЫे рдиंрдмрд░ों рд╕े рдкाрд╕ рд╣ोрдЧी। рдЕрдЪ्рдЫा рдкрддा рд╣ै, рдоैं рдХ्рдпों рдЖрдпा рд╣ूँ рдпрд╣ाँ?”
      “рдоुрдЭे рдХैрд╕े рдкрддा рд╣ोрдЧा?”
      “рдЕрднी рдкрддा рдЪрд▓ рдЬाрдПрдЧा।" рдЙрд╕рдиे рдЬेрдм рд╕े рдПрдХ рдХाрдЧрдЬ рдиिрдХाрд▓ा рдФрд░ рдоेрд░ी рддрд░рдл рдмреЭाрддे рд╣ुрдП рдмोрд▓ा, “рдоेрд░ा рджोрд╕्рдд рд╣ै рдиा рдоुрдХेрд╢, рд╡рд╣ рдбाрдЧा рд╕рд░ рдХे рдкाрд╕ рдЯ्рдпूрд╢рди рдХे рд▓िрдП рдЬाрддा рд╣ै।"
      “рдбाрдЧा рд╕рд░, рд╡ो рдлिрдЬिрдХ्рд╕ рд╡ाрд▓े?”
      “рд╣ाँ, рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЙрд╕े рдпрд╣ рдЧैрд╕ рдкेрдкрд░ рджिрдпा рд╣ै рдлिрдЬिрдХ्рд╕ рдХा। рдХрд╣ рд░рд╣ा рдеा рдмोрд░्рдб рдоें рдЗрд╕ी рдоें рд╕े рдЖрдПंрдЧे рдк्рд░рд╢्рди। рд╕ोрдЪा рддुрдо्рд╣ें рднी рдмрддा рджूं, рд▓ो рд░рдЦो। рдЗрди्рд╣ें рдЕрдЪ्рдЫी рддрд░рд╣ рддैрдпाрд░ рдХрд░ рд▓ेрдиा।"
      рдоेрд░े рд╣ाрде рдоें рдкेрдкрд░ рдкрдХреЬा рдХрд░ рд╡рд╣ рдмोрд▓ा, “рдоैं рдЕрдм рдЪрд▓рддा рд╣ूँ। рдкреЭрдиे рдХो рдмрд╣ुрдд рд╕ाрд░ा рдкреЬा рд╣ै।"

      рд╡рд╣ рдЪрд▓ा рдЧрдпा рддो рдоैंрдиे рдкेрдкрд░ рдЦोрд▓ рдХрд░ рджेрдЦा। рдЙрд╕рдоें рдРрд╕ी рдХोрдИ рдирдИ рдмाрдд рдирдЬрд░ рдирд╣ीं рдЖрдИ рдоुрдЭे। рдпे рдк्рд░рд╢्рди рддो рдШुрдоा-рдлिрд░ा рдХрд░ рд╣рд░ рд╕ाрд▓ рдкूрдЫे рд╣ी рдЬाрддे рд╣ैं рдПрдХ्рдЬाрдо рдоें। рд╡ैрд╕े рднी рдоैं рдЗрдирдХी рддैрдпाрд░ी рдХрд░ рд╣ी рд░рд╣ी рд╣ूँ। рдоुрдЭे рд╕рдм рд╕рдордЭ рдЖ рд░рд╣ा рд╣ै, рдЗрд╕ рдмрд╣ाрдиे рджेрдЦрдиे рдЖрдпा рд╣ोрдЧा рдХि рдоेрд░ी рддैрдпाрд░ी рдХैрд╕ी рдЪрд▓ рд░рд╣ी рд╣ै। рдмрдЪ्рдЪू рдЗрд╕ рдмाрд░ рдХोрдИ рднी рд╣рдердХंрдбा рдирд╣ीं рдЪрд▓ेрдЧा, рддुрдорд╕े рдЬ्рдпाрджा рдиंрдмрд░ рд▓ाрдиे рд╣ैं рдоुрдЭे।

      рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдЦрдд्рдо рд╣ुрдИ рдФрд░ рдлिрд░ рд░िрдЬрд▓्рдЯ рднी рдЖ рдЧрдпा। рдлрд░्рд╕्рдЯ рдХ्рд▓ाрд╕ рддो рдоेрд░ी рднी рдмрдиी рдкрд░ рдЙрд╕рдХा рд░ोрд▓ рдиंрдмрд░ рдоेрд░िрдЯ рд▓िрд╕्рдЯ рдоें рджेрдЦрдХрд░ рдлрд░्рд╕्рдЯ рдЖрдиे рдХी рдоेрд░ी рдЦुрд╢ी рдлीрдХी рдкреЬ рдЧрдИ। рд╡рд╣ рд╣рд░ рдмाрд░ рдХ्рдпों рдоुрдЭрд╕े рдЖрдЧे рдиिрдХрд▓ рдЬाрддा рд╣ै। рдлрд░्рд╕्рдЯ рдХ्рд▓ाрд╕ рдкाрд╕ рд╣ोрдиे рдХे рдмाрдж рднी рдоेрд░ा рдоूрдб рдЙрдЦреЬा-рдЙрдЦреЬा рд░рд╣ा। рдШрд░ рд╡ाрд▓े рд╕рдордЭ рдирд╣ीं рдкा рд░рд╣े рдХि рдоैं рдЦुрд╢ рд╣ोрдиे рдХे рдмрдЬाрдп рдЙрджाрд╕ рдХ्рдпों рд╣ूँ। рдХिрд╕ी рдХो рд╕рдЪ рдмाрдд рдХा рдкрддा рдЪрд▓ рдЬाрдП рддो рд╡рд╣ рдоुрдЭे рд╕िрд░рдлिрд░ा рд╕рдордЭेрдЧा рдФрд░ рд╣ंрд╕ेрдЧा рдоुрдЭ рдкрд░।

      рдоैं рд╕ुрдорди рдХे рдШрд░ рд╕े рд╡ाрдкрд╕ рд▓ौрдЯ рд░рд╣ी рдеी рдХि рдЧрд▓ी рдоें рдШुрд╕рддे рд╣ी рд╡рд╣ рдирдЬрд░ рдЖ рдЧрдпा। рдоैं рдЙрд╕рд╕े рдмрдЪ рдХрд░ рдиिрдХрд▓рдиे рдХी рд╕ोрдЪ рд╣ी рд░рд╣ी рдеी рдХि рд╡рд╣ рдоेрд░े рдкाрд╕ рдЪрд▓ा рдЖрдпा рдФрд░ рдмोрд▓ा, “рдлрд░्рд╕्рдЯ рдЖрдиे рдХी рдмрдзाрдИ। рдЕрдм рдЖрдЧे рдХ्рдпा рд╕ोрдЪ рд░рд╣ी рд╣ो?”
      рдоुрдЭे рдлिрд░ рдиीрдЪा рджिрдЦाрдиे рдЖ рдЧрдпा рд╣ै рдпрд╣। рд╕рднी рдХो рдоाрд▓ूрдо рд╣ै рдХि рдЗрд╕рдХा рдиाрдо рдоेрд░िрдЯ рд▓िрд╕्рдЯ рдоें рд╣ै। рдлिрд░ рдХ्рдпा рд╕ुрдирдиा рдЪाрд╣рддा рд╣ै рдоुрдЭрд╕े? рдоैंрдиे рдЕрдкрдиे рдЧुрд╕्рд╕े рдХो рджрдмाрддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा, “рдХрд░рдиा рдХ्рдпा рд╣ै, рдмрд╕ рдоेрдбिрдХрд▓ рдоें рдЬाрдиा рд╣ै।"
      “рдоेрд░ा рднी рд╕рдкрдиा рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдмрдирдиे рдХा рд╣ै। рддुрдо्рд╣ें рддो рдкрддा рд╣ी рд╣ै...।"
      “рд╣ाँ, рдоाрд▓ूрдо рд╣ै। рдмрдЪрдкрди рдоें рддुрдо्рд╣ाрд░े рдкाрд╕ рдбॉрдХ्рдЯрд░ी рд╕ेрдЯ рдеा। рдЙрд╕े рд▓ेрдХрд░ рддुрдо рдоेрд░े рдШрд░ рдЪрд▓े рдЖрддे рдФрд░ рдоुрдЭे рдорд░ीрдЬ рдмрдиा рдХрд░ рд╕्рдЯेрдерд╕्рдХोрдк рд╕े рдоेрд░ी рдЬांрдЪ рдХिрдпा рдХрд░рддे।"
      “рдЕрд░े рд╡ाрд╣, рддुрдо्рд╣ें рддो рдпाрдж рд╣ै рд╕рдм? рддुрдо рднी рддो рдоुрдЭे рдорд░ीрдЬ рдмрдиा рдХрд░ рдоेрд░ी рдирдм्рдЬ рджेрдЦрддीं рдФрд░ рдкुреЬिрдпा рдоें рдЪूрд░рди рд░рдЦ рдХрд░ рджрд╡ाрдИ рджेрддीं।"
      рдоुрдЭे рд╣ंрд╕ी рдЖ рдЧрдИ। рдоाрд╣ौрд▓ рдХुрдЫ рд╣рд▓्рдХा рд╣ो рдЧрдпा рддो рдоैंрдиे рдХрд╣ा, “рдкीрдПрдордЯी рдХी рддैрдпाрд░ी рддो рдХрд░рдиी рд╣ी рдкреЬेрдЧी।"
      “рдмिрд▓рдХुрд▓। рджेрдЦрдиा, рд╣рдо рджोрдиों рд╕ाрде рдЪрд▓ेंрдЧे рдоेрдбिрдХрд▓ рдХॉрд▓ेрдЬ, рдбाрдХ्рдЯрд░ рдмрдирдиे।"
      “рджेрдЦрддे рд╣ैं”, рдХрд╣ рдХрд░ рдоैं рдЕрдкрдиे рдШрд░ рдЪрд▓ी рдЖрдИ। 

      рдоैंрдиे рдХрднी рд╕рдкрдиों рдоें рднी рдирд╣ीं рд╕ोрдЪा рдеा рдХि рдЗрддрдиी рдоेрд╣рдирдд рдХे рдмाрдж рднी рдоैं рдкीрдПрдордЯी рдХ्рд▓ीрдпрд░ рдирд╣ीं рдХрд░ рдкाрдКंрдЧी। рд░िрдЬрд▓्рдЯ рджेрдЦрдХрд░ рдоैं рд╕рди्рди рд░рд╣ рдЧрдИ। рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдирд╣ीं рд╣ो рд░рд╣ा рдоुрдЭे। рдРрд╕ा рдХैрд╕े рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЙрд╕рдиे рдЗрд╕ рдмाрд░ рдоुрдЭे рдмрд╣ुрдд рдмुрд░ी рдоाрдд рджी рд╣ै। рдЙрд╕рдХे рд╕рдкрдиों рдоें рддो рд░ंрдЧ рднрд░ рдЧрдП рд╣ोंрдЧे, рд╡рд╣ рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдмрди рдЬाрдПрдЧा, рдкрд░ рдоेрд░े рд╕рдкрдиों рдХा рдХ्рдпा, рд╡े рддो рдмुрд░ी рддрд░рд╣ рдмिрдЦрд░ рдЧрдП рд╣ैं। рдоैं рдЕрдкрдиे рдХрдорд░े рд╕े рдмाрд╣рд░ рдирд╣ीं рдиिрдХрд▓ рдкा рд░рд╣ी। рдЖँрдЦें рдЦुрд▓ी рд░рдЦрддी рд╣ूँ рддो рдЙрдирдоें рдирдоी рднрд░ рдЬाрддी рд╣ै рдФрд░ рдмंрдж рдХрд░рддी рд╣ूँ рддो рд╢्рд╡ेрдд-рд╢्рдпाрдо рд░ंрдЧрд╣ीрди рд╕рдкрдиे рдмुрд░ी рддрд░рд╣ рд╕рд╣рдоा рджेрддे рд╣ैं।

      рдЖрдЬ рдЙрд╕рдХी рдоां рдФрд░ рд╡рд╣ рджोрдиों рдоिрдаाрдИ рдХा рдбिрдм्рдмा рд▓िрдП рд╣рдоाрд░े рдШрд░ рдЖрдП рд╣ैं। рдоुрдЭे рд▓рдЧ рд░рд╣ा рд╣ै, рд╡рд╣ рдЕрдкрдиी рдЬीрдд рдХा рдирд╢्рддрд░ рдЪुрднोрдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрдпा рд╣ै। рдоैंрдиे рддрдп рдХрд░ рд▓िрдпा рд╣ै рдХि рдоैं рдХрдорд░े рд╕े рдмाрд╣рд░ рдирд╣ीं рдиिрдХрд▓ूंрдЧी। рдкрд░, рд╡рд╣ рдЦुрдж рдоेрд░े рдкाрд╕ рдЪрд▓ा рдЖрдпा рдФрд░ рдХрд╣ рд░рд╣ा рд╣ै, “рдоुрдЭे рдЕрдкрдиे рд▓िрдП рдЗрддрдиी рдЦुрд╢ी рдирд╣ीं рд╣ो рд░рд╣ी рдЬिрддрдиा рддुрдо्рд╣ाрд░े рд▓िрдП рджु:рдЦ...।"
      “рдоेрд░ा рдЦूрди рдЦौрд▓ рдЙрдаा рд╣ै, рд╣ाँ, рдоेрд░ा рдкीрдПрдордЯी рдХ्рд▓ीрдпрд░ рдирд╣ीं рд╣ुрдЖ। рдоुрдЭे рдХिрд╕ी рдХी рдЭूрдаी рд╕рд╣ाрдиुрднूрддि рдирд╣ीं рдЪाрд╣िрдП।"
      “рдпрд╣ рддुрдо рдХ्рдпा рдХрд╣ рд░рд╣ी рд╣ो, рдоुрдЭे рд╕рдЪрдоुрдЪ рдмрд╣ुрдд рдмुрд░ा рд▓рдЧ рд░рд╣ा рд╣ै। рдоेрд░ी рддो рджिрд▓ी рдЗрдЪ्рдЫा рдеी рдХि рд╣рдо рджोрдиों рд╕ाрде рдоेрдбिрдХрд▓ рдХॉрд▓ेрдЬ рдЬाрдПँ।"
      “рдоैं рдЬाрдирддी рд╣ूँ рддुрдо्рд╣ाрд░ी рджिрд▓ी рдЗрдЪ्рдЫा, рд╕рд╣ाрдиुрднूрддि рдХे рд▓िрдП рдеैंрдХ्рд╕। рдЕрдм рдк्рд▓ीрдЬ рдоुрдЭे рдЕрдХेрд▓ा рдЫोреЬ рджो।"
      “рдЗрддрдиा рдиिрд░ाрд╢ рдордд рд╣ो, рдлिрд░ рд╕े рдкीрдПрдордЯी рдХी рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рджे рд╕рдХрддी рд╣ो...।"
      “рдоैंрдиे рдХोрдИ рд╕рд▓ाрд╣ рдоांрдЧी рдХ्рдпा рддुрдорд╕े? рдХрд╣ा рдиा рдоुрдЭे рдЕрдХेрд▓ा рдЫोреЬ рджो।"
      рд╡рд╣ рдХुрдЫ рдХ्рд╖рдг рдаिрдардХा рд╕ा рд╡рд╣ीं рдЦреЬा рд░рд╣ा рдФрд░ рдлिрд░ рдХрдорд░े рд╕े рдмाрд╣рд░ рдиिрдХрд▓ рдЧрдпा। рдЙрд╕рдХे рдЬाрддे рд╣ी рдоैंрдиे рдПрдХ рд▓ंрдмी рд╕ांрд╕ рд▓ी рдФрд░ рддрдХिрдП рдоें рдоुँрд╣ рдЫुрдкा рдХрд░ рд▓ेрдЯ рдЧрдИ। 
       
      рдоाрд▓ूрдо рд╣ुрдЖ рд╡рд╣ рдоेрдбिрдХрд▓ рдХॉрд▓ेрдЬ рдоें рджाрдЦिрд▓ा рд▓ेрдиे рдФрд░ рдлिрд░ рд╡рд╣ीं рд╣ॉрд╕्рдЯрд▓ рдоें рд░рд╣рдХрд░ рдкреЭाрдИ рдХрд░рдиे  рдЪрд▓ा рдЧрдпा рд╣ै। рдЕрдкрдиे рдЖрдк рдХो рдмрд╣ुрдд рдКंрдЪी рдЪीрдЬ рд╕рдордЭрддा рд╣ै рддрднी рддो рдЬाрдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рдоिрд▓рдиे рднी рдирд╣ीं рдЖрдпा। рдЬाрдиे рджो рдоुрдЭे рдХ्рдпा, рдирд╣ीं рдЖрдпा рддो рдЕрдЪ्рдЫा рд╣ी рд╣ुрдЖ।

      рдордо्рдоी-рдкाрдкा рдХे рдмрд╣ुрдд рдЬोрд░ рджेрдиे рдХे рдмाрдж рднी рдоैं рдЗрд╕ рдмाрд░ рдкीрдПрдордЯी рдХी рддैрдпाрд░ी рдирд╣ीं рдХрд░ рд░рд╣ी। рдоुрдЭे рдирд╣ीं рджेрдиी рдлिрд░ рд╕े рдпрд╣ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा। рдЙрд╕े рдпрд╣ рдиा рд▓рдЧे рдХि рдоैं рдЙрд╕рдХे рдХрд╣рдиे рдкрд░ рдлिрд░ рд╕े рдкीрдПрдордЯी рдХी рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдмैрда рд░рд╣ी рд╣ूँ। рдЬрд░ूрд░ी рддो рдирд╣ीं рд╣ै рдХि рд╣рд░ рдХोрдИ рдбॉрдХ्рдЯрд░ рд╣ी рдмрдиे। рдоुрдЭे рдХेрдоिрд╕्рдЯ्рд░ी рдкреЭрдиा рдмрд╣ुрдд рдЕрдЪ्рдЫा рд▓рдЧрддा рд╣ै। рдЖрдЧे рдЪрд▓ рдХрд░ рдЙрд╕ी рдоें рдкीрдПрдЪ.рдбी рдХрд░ूंрдЧी рдФрд░ рдлिрд░ рдк्рд░ोрдлेрд╕рд░ рдмрдиूंрдЧी।

      рдЙрд╕े рдЧрдП рдХрдИ рдорд╣ीрдиे рд╣ो рдЧрдП рд╣ैं। рдЬрдм рднी рдЙрд╕рдХी рдпाрдж рдЖрддी рд╣ै, рдмрд╣ुрдд рд╕ाрд░ी рдкुрд░ाрдиी рдмाрддें рддाрдЬा рд╣ो рдЬाрддी рд╣ैं। рдоेрд░ी рд╣рд░ рдмाрд░ рдХी рд╣ाрд░ рднी рддाрдЬा рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै рдФрд░ рдоुрдЭрдоें рддिрд▓рдоिрд▓ाрд╣рдЯ рднрд░ рдЬाрддी рд╣ै। рдоैं рдЦुрдж рдХो рдкреЭाрдИ рдоें рдбुрдмो рджेрддी рд╣ूँ। рд╡рд╣ рд╕рдмрдХुрдЫ рднुрд▓ा рджेрдиा рдЪाрд╣рддी рд╣ूँ рдЬो рдоुрдЭे рдХреЬрд╡ाрд╣рдЯ рд╕े рднрд░ рджेрддा рд╣ै।

      рдХुрдЫ рд╕рд╣рдЬ рд╣ोрдиे рд╣ी рд▓рдЧрддी рд╣ूँ рдХि рдХॉрд▓ेрдЬ рдХी рдЫुрдЯ्рдЯिрдпों рдоें рд╡рд╣ рдШрд░ рдЪрд▓ा рдЖрддा рд╣ै। рдоुрдЭрд╕े рдоिрд▓рдиे рдЖ рдзрдордХрддा рд╣ै рдФрд░ рдоेрдбिрдХрд▓ рдХॉрд▓ेрдЬ рдХे рдХिрд╕्рд╕े-рдХрд╣ाрдиिрдпां рд╕ुрдиाрдиे рдмैрда рдЬाрддा рд╣ै। рдХ्рдпा рдоुрдЭे рдкрддा рдирд╣ीं рдХि рд░рд╕ рд▓े-рд▓ेрдХрд░ рдЬो рдХिрд╕्рд╕े рд╕ुрдиाрдП рдЬाрддे рд╣ैं, рд╡े рдоुрдЭे рдЗрд╕ рдмाрдд рдХा рдЕрд╣рд╕ाрд╕ рдХрд░ाрдиे рдХे рд▓िрдП рд╣ोрддे рд╣ैं рдХि рдоैं рдоेрдбिрдХрд▓ рдХॉрд▓ेрдЬ рдирд╣ीं рдЬा рдкाрдИ рдФрд░ рдЗрд╕ рд╕рдм рд╕े рд╡ंрдЪिрдд рд╣ूँ।

      рдоैं рдпрд╣ рддो рдирд╣ीं рдХрд╣ рд╕рдХрддी рдХि рдпे рдЪाрд░ рд╡рд░्рд╖ рдЪुрдЯрдХी рдмрдЬाрддे рдЧुрдЬрд░ рдЧрдП, рдкрд░ рдЧुрдЬрд░ рддो рдЧрдП рд╣ी рд╣ैं। рдоैं рдПрдордПрд╕рд╕ी рдХрд░ рдЪुрдХी рд╣ूँ рдФрд░ рдкीрдПрдЪ.рдбी рдХे рд▓िрдП рдЕрдкрдиा рд░рдЬिрд╕्рдЯ्рд░ेрд╢рди рдХрд░ाрдиे рдпूрдиिрд╡рд░्рд╕िрдЯी рдЖрдИ рд╣ुрдИ рд╣ूँ। рд╡рд╣ рднी рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдмрди рдЪुрдХा рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕ी рд╢рд╣рд░ рдоें рдЕрдкрдиा рдЦुрдж рдХा рдХ्рд▓ीрдиिрдХ рдЦोрд▓рдиे рдХी рдЬुрдЧрдд рдоें рд╣ै।

      рдоेрд░ा рдХाрдо рдЦрдд्рдо рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै рдФрд░ рдоैं рд░िрдХ्рд╢ा рдкрдХреЬрдиे рдХे рд▓िрдП рдпूрдиिрд╡рд░्рд╕िрдЯी рдХे рдЧेрдЯ рдХी рддрд░рдл рдЬा рд░рд╣ी рд╣ूँ। рдЕрднी рдХुрдЫ рд╣ी рджूрд░ рдЪрд▓ी рд╣ोрдЙंрдЧी рдХि рдЪौंрдХ рдЙрдаी рд╣ूँ, рд╡рд╣ рд╕ाрдордиे рд╕े рдЪрд▓ा рдЖ рд░рд╣ा рд╣ै। рдоैं рдЬрдм рддрдХ рдЙрд╕рд╕े рдмрдЪ рдХрд░ рдиिрдХрд▓рдиे рдХा рдХोрдИ рдмрд╣ाрдиा рдЦोрдЬрддी, рд╡рд╣ рдоेрд░े рд╕ाрдордиे рдЖрдХрд░ рдЦреЬा рд╣ो рдЧрдпा рдФрд░ рдкूрдЫ рд░рд╣ा рд╣ै, “рд╣ो рдЧрдпा рддुрдо्рд╣ाрд░ा рд░рдЬिрд╕्рдЯ्рд░ेрд╢рди?”
      “рд╣ाँ, рд╣ो рдЧрдпा। рддुрдо рдпрд╣ाँ рдХैрд╕े?”
      “рддुрдорд╕े рдоिрд▓рдиे рдЖрдпा рд╣ूं...।"
      “рдпрд╣ाँ? рдпूрдиिрд╡рд░्рд╕िрдЯी рдоें? рдХोрдИ рдЦाрд╕ рдмाрдд?”
      “рд╣ाँ, рдмाрдд рддो рдЦाрд╕ рд╣ी рд╣ै।"
      “рдРрд╕ी рдХ्рдпा рдмाрдд рд╣ै?”
      “рдЪрд▓ो, рд╡рд╣ाँ рд▓ॉрди рдоें рдмैрдарддे рд╣ैं।"
      “рдирд╣ीं, рдЬो рдХुрдЫ рдмрддाрдиा рд╣ो рдпрд╣ीं рдмрддा рджो। рдоुрдЭे рдкрд╣рд▓े рд╣ी рдмрд╣ुрдд рджेрд░ рд╣ो рдЪुрдХी рд╣ै, рдордо्рдоी рдлिрдХ्рд░ рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ोंрдЧी।"
      “рджेрд░ рддो рдоुрдЭे рднी рд╣ो рдЪुрдХी рд╣ै рдФрд░ рдоैं рдЕрдм рдФрд░ рдЬ्рдпाрджा рджेрд░ рдирд╣ीं рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддा।"
      “рдХ्рдпा рд╣ुрдЖ рд╣ै, рд╕ाрдл-рд╕ाрдл рдмोрд▓ो рдиा।"
      “рдаीрдХ рд╣ै рддो рд╕ुрдиो। рдоुрдЭрд╕े рд╢ाрджी рдХрд░ोрдЧी?”
      “рдХ्рдпा рдорддрд▓рдм? рдоैं рд╣ैрд░ाрдиी рд╕े рдЙрд╕рдХा рдоुँрд╣ рджेрдЦ рд░рд╣ी рд╣ूँ।"
      “рдоैं рддुрдорд╕े рдк्рдпाрд░ рдХрд░рддा рд╣ूँ рдХेрддрдХी। рд╣рдоेрд╢ा рддुрдо्рд╣ाрд░े рд╕ाрде рдЬिंрджрдЧी рдЧुрдЬाрд░рдиे рдХे рд╕рдкрдиे рджेрдЦрддा рд░рд╣ा рд╣ूँ। рдХрднी рдХрд╣рдиे рдХी рд╣िрдо्рдордд рдирд╣ीं рд╣ुрдИ рддो рдХрднी рдпрд╣ рд╕ोрдЪ рдХрд░ рдЪुрдк рд░рд╣ा рдХि рдЬрдм рддрдХ рдХुрдЫ рдмрди рдиा рдЬाрдКं, рддुрдорд╕े рдпрд╣ рд╕рдм рдХрд╣рдиे рдХा рдХोрдИ рдорддрд▓рдм рдирд╣ीं рд╣ै। рдЕрдм рдЬрдм рдоैं рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдмрди рдЧрдпा рд╣ूँ рдФрд░ рдЕрдкрдиे рдкैрд░ों рдкрд░ рдЦреЬा рд╣ोрдиे рдЬा рд░рд╣ा рд╣ूँ рддो рдмрд╕....।"
      рд╕рдЪ рдХрд╣ूँ рддो рдоैं рдХुрдЫ рд╕рдордЭ рдирд╣ीं рдкा рд░рд╣ी। рдЬрдмрд░рджрд╕्рдд рд╢ॉрдХ рдоें рд╣ूँ, рдмрд╕ рдЗрддрдиा рд╣ी рдХрд╣ рдкाрдИ рд╣ूँ, “рд╢ाрджी рдХे рдмाрд░े рдоें рддो рдоैंрдиे рдЕрднी рдХुрдЫ рдирд╣ीं рд╕ोрдЪा рд╣ै...।"
      “рдирд╣ीं рд╕ोрдЪा рд╣ै рддो рдЭрдЯ рд╕े рд╕ोрдЪ рд▓ो। рдмрд╕ рдЗрддрдиा рдЬाрди рд▓ो рдХि рддुрдо्рд╣ाрд░े рдмिрдиा рдЬिंрджрдЧी рдЬी рдирд╣ीं рд╕рдХूंрдЧा। рдоुрдЭे рддुрдо्рд╣ाрд░ी ‘рд╣ाँ’ рдЪाрд╣िрдП। рд╢ाрдо рдХो рдЖрддा рд╣ूँ рддुрдо्рд╣ाрд░े рдШрд░। рдЪрд▓ो, рд╕्рдХूрдЯрд░ рд╣ै рдоेрд░े рдкाрд╕।"
      “рдирд╣ीं, рдоैं рд░िрдХ्рд╢े рд╕े рдЬाрдКंрдЧी।" 
      “рдЬिрдж рдордд рдХрд░ो...।"
      “рдХрд╣ा рдиा, рдоैं рд░िрдХ्рд╢े рд╕े рдЬाрдКंрдЧी।" 
      рдЙрд╕рдиे рдХुрдЫ рдХ्рд╖рдг рд╕ोрдЪा рдФрд░ рдлिрд░ рдХрд╣ा, “рдХोрдИ рдмाрдд рдирд╣ीं, рддुрдо рд░िрдХ्рд╢े рд╕े рдЬाрдУ। рдкрд░, рдоुрдЭे рддुрдо्рд╣ाрд░ा рдЬрд╡ाрдм ‘рд╣ाँ’ рдоें рд╣ी рдЪाрд╣िрдП।"

      рд░िрдХ्рд╢े рдоें рдмैрдардиे рдФрд░ рдШрд░ рдкрд╣ुँрдЪрдиे рддрдХ рдоैं рдЗрд╕ рдЕрдирдкेрдХ्рд╖िрдд рдШрдЯрдиा рдкрд░ рд╕ोрдЪрддी рд░рд╣ी рд╣ूँ। рдпрд╣ рддो рдЕрдЪाрдирдХ рдЖрдИ рд╕ुрдиाрдоी рдЬैрд╕ा рд╣ै, рдЬिрд╕рдиे рдоुрдЭे рд╕्рддрдм्рдз рдХрд░рдХे рд░рдЦ рджिрдпा рд╣ै। рд╣ैрд░рдд рдХी рд╣ी рддो рдмाрдд рд╣ै рдХि рдЙрд╕рдиे рдХрднी рдЕрдкрдиा рдк्рдпाрд░ рдЬрддाрдпा рдирд╣ीं। рдкрд░, рдЖрдЬ рдЙрд╕рдиे рдЬो рднी рдХрд╣ा, рдЙрд╕рд╕े рд╕ाрдл рд╣ै рдХि рд╡рд╣ рдоुрдЭрд╕े рдмेрд╣рдж рдк्рдпाрд░ рдХрд░рддा рд╣ै। рдЕрдм рддрдХ рдХिрддрдиे рдЬрддрди рд╕े рдЙрд╕рдиे рдЕрдкрдиा рдпрд╣ рд╕рдЪ рдЫुрдкाрдП рд░рдЦा। рдпрд╣ рдмрд╣ुрдд рдЖрд╕ाрди рддो рдирд╣ीं рд░рд╣ा рд╣ोрдЧा рдЙрд╕рдХे рд▓िрдП।

      рдмрд╣ुрдд рдКрд╣ाрдкोрд╣ рдХे рдмाрдж рдоैंрдиे рдиिрд░्рдгрдп рд▓े рд▓िрдпा рд╣ै। рд╣рдоेрд╢ा рдЙрд╕рд╕े рдоाрдд рдЦाрддी рд░рд╣ी рд╣ूँ, рдЕрдм рдЙрд╕े рдоाрдд рджेрдиे рдХा рдЬो рдпрд╣ рдмेрд╣рддрд░ीрди рдоौрдХा рдЕрдиाрдпाрд╕ рд╣ाрде рд▓рдЧ рдЧрдпा рд╣ै, рдЙрд╕े рдХिрд╕ी рднी рдХीрдордд рдкрд░ рд╣ाрде рд╕े рдирд╣ीं рдЬाрдиे рджूंрдЧी। рдЖрдиे рджो рдЙрд╕े рд╢ाрдо рдХो рд╕ाрдл-рд╕ाрдл рдордиा рдХрд░ рджूंрдЧी।

      рдЙрд╕рдиे рд╕рдкрдиों рдоें рднी рдирд╣ीं рд╕ोрдЪा рд╣ोрдЧा рдХि рдЙрд╕े рдЬрд╡ाрдм ‘рди’ рдоें рдоिрд▓ेрдЧा। рд╡рд╣ рдХुрдЫ рдХ्рд╖рдг рд╕рдХрддे рдХी рд╣ाрд▓рдд рдоें рдЦреЬा рд░рд╣ा। рдлिрд░ рдмोрд▓ा, “рдордЬाрдХ рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ो рдиा?”
      “рдордЬाрдХ, рдоैं рдХ्рдпों рдордЬाрдХ рдХрд░ूंрдЧी?”
      “рддुрдо рдпрд╣ рдирд╣ीं рдХрд░ рд╕рдХрддीं рдХेрддрдХी। рдоैं рдмрд╕ рдкूрд░ी рдЬिंрджрдЧी рддुрдо्рд╣ाрд░े рд╕ाрде рдЧुрдЬाрд░рдиा рдЪाрд╣рддा рд╣ूँ।"
      “рдкрд░, рдоैं рддो рдЕрдкрдиी рдЬिंрджрдЧी рддुрдо्рд╣ाрд░े рд╕ाрде рдЧुрдЬाрд░рдиे рдХी рдмाрдд рд╕ोрдЪ рднी рдирд╣ीं рд╕рдХрддी।"
      рдЙрд╕рдХा рдЪेрд╣рд░ा рджेрдЦрдиे рд▓ाрдпрдХ рд╣ो рдЧрдпा। рдЕрд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдЙрд╕рдХी рдЖंрдЦों рд╕े рдЫрд▓рдХा рдкреЬ рд░рд╣ा рд╣ै। рд▓реЬрдЦреЬाрддी рдЬुрдмाрди рдоें рдЙрд╕рдиे рдХрд╣ा, “рдоैंрдиे рд╣рдоेрд╢ा рддुрдо्рд╣ाрд░े рд╕рдкрдиे рджेрдЦे рд╣ैं। рдоैं рддुрдо्рд╣ें ......।"
      “рджेрдЦे рд╣ोंрдЧे, рдЗрд╕рдоें рдоैं рдХ्рдпा рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ूँ।" 
      “рдХ्рдпा рддुрдо рдХिрд╕ी рдФрд░ рдХो рдЪाрд╣рддी рд╣ो?”
      “рддुрдорд╕े рдорддрд▓рдм? рдоैं рдлिрд░ рд╕े рдХрд╣ рд░рд╣ी рд╣ूँ рдХि рдоेрд░ी ‘рдиा’ рд╣ै। рдЕрдм рддुрдо рдЬा рд╕рдХрддे рд╣ो।"
      рдЙрд╕рдХा рдХाрд▓ा рдкреЬрддा рдЪेрд╣рд░ा рдФрд░ рдмрджрд╣рд╡ाрд╕ी рдЗрд╕ рдмाрдд рдХी рдЧрд╡ाрд╣ी рджेрдиे рд▓рдЧे рдХि рдЪोрдЯ рд╕рд╣ी рдЬрдЧрд╣ рд▓рдЧी рд╣ै рдФрд░ рд╡рд╣ рдмुрд░ी рддрд░рд╣ рдЖрд╣рдд рд╣ुрдЖ рд╣ै। рдЙрд╕рдиे рдирдЬрд░ें рдоेрд░े рдЪेрд╣рд░े рдкрд░ рдЧреЬाрдИं рдФрд░ рдХрд╣ा, “рддुрдо्рд╣ें рд╕ोрдЪрдиे рдХा рдЬिрддрдиा рд╡рдХ्рдд рдЪाрд╣िрдП рд▓े рд▓ो। рдоैं рдЗंрддрдЬाрд░ рдХрд░ рд▓ूंрдЧा।" 
      “рдЗрд╕рдХी рдХोрдИ рдЬрд░ूрд░рдд рдирд╣ीं рд╣ै, рдпрд╣ рдоेрд░ा рдЖрдЦिрд░ी рдлैрд╕рд▓ा рд╣ै?”

      рд╡рд╣ рд╕िрд░ рдЭुрдХाрдП рдХुрдЫ рджेрд░ рд╡ैрд╕े рд╣ी рдмैрдаा рд░рд╣ा, рдлिрд░ рдзीрд░े-рдзीрд░े рдЙрдаा рдФрд░ рдХрдорд░े рд╕े рдмाрд╣рд░ рдиिрдХрд▓ рдЧрдпा।
      рдоैं рдЙрд╕े рдЬाрддे рджेрдЦрддी рд░рд╣ी। рдоैंрдиे рдЙрд╕े рд╢рд╣ рдФрд░ рдоाрдд рдПрдХрд╕ाрде рджे рджी рд╣ै। рд╕ाрд░ी рдЕрдХреЬ рдиिрдХाрд▓ рджी рд╣ै рдЙрд╕рдХी।
      рдЙрд╕ рджिрди рдХे рдмाрдж рд╕े рд╡рд╣ рдоुрдЭे рджिрдЦाрдИ рдирд╣ीं рджे рд░рд╣ा। рдоुрдЭे рд╕рдордЭ рдирд╣ीं рдЖ рд░рд╣ा рдХि рдЕрдкрдиी рдЗрддрдиी рдмреЬी рдЬीрдд рдХे рдмाрдж рднी рдоेрд░े рдорди рдХो рдЪैрди рдХ्рдпों рдирд╣ीं рдЖ рд░рд╣ा। рдоैं рдЪाрд╣рддी рд╣ूँ рдХि рд╡рд╣ рдПрдХ рдмाрд░ рдоुрдЭे рджिрдЦ рднрд░ рдЬाрдП। рд╢ाрдпрдж рдЙрд╕рдХे рдЪेрд╣рд░े рдкрд░ рдЙрд╕рдХी рд╣ाрд░ рдХी рдХाрд▓िрдоा рджेрдЦ рдХрд░ рдоेрд░े рдорди рдХो рдХрд░ाрд░ рдЖ рдЬाрдП। рдкрд░, рд╡рд╣ рддो рдЬैрд╕े рдХрд╣ीं рдЫुрдк рдХрд░ рдЬा рдмैрдаा рд╣ै। рд╕ोрдЪा, рдПрдХ рдмाрд░ рдЙрд╕рдХे рдШрд░ рд╣ो рдЖрдКं, рдкрд░ рдЗрд╕рд╕े рддो рдоेрд░ी рдЬीрдд рдХी рдЧрд░िрдоा рдХрдо рд╣ो рдЬाрдПрдЧी।

      рдЖрдЬ рдоाँ рдиे рдмाрддों рд╣ी рдмाрддों рдоें рдмрддाрдпा, “рд╡рд╣ рддुрдо्рд╣ाрд░ा рджोрд╕्рдд рд╣ै рдиा рд╕ाрдЧрд░, рдЕрд░े рд╡рд╣ी рдЬो рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдмрди рдЧрдпा рд╣ै...।"
      “рд╣ाँ, рдЙрд╕े рдХ्рдпा рд╣ुрдЖ рд╣ै?”
      “рд╣ुрдЖ рдХुрдЫ рдирд╣ीं, рдкрд╣рд▓े рд╡рд╣ рдпрд╣ीं рдЗрд╕ी рд╢рд╣рд░ рдоें рдЕрдкрдиा рдХ्рд▓ीрдиिрдХ рдЦोрд▓рдиे рд╡ाрд▓ा рдеा। рдЕрдм рдЙрд╕рдиे рдЗрд░ाрджा рдмрджрд▓ рд▓िрдпा рд╣ै। рдЕрдорд░ीрдХा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै। рд╡рд╣ाँ рдЙрд╕рдХे рдЪрдЪेрд░े рднाрдИ рдХा рдХ्рд▓ीрдиिрдХ рдЦूрдм рдЪрд▓ рд░рд╣ा рд╣ै, рдЙрд╕ी рдХे рд╕ाрде рдХाрдо рдХрд░ेрдЧा।"
      “рдЕрдЪ्рдЫा, рдХрдм рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै?”
      “рд╡ीрдЬा рд╡рдЧैрд░рд╣ рд╕рдм рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै рдЙрд╕рдХा। рд╢ाрдпрдж рдкрд░рд╕ों рдЪрд▓ा рдЬाрдПрдЧा।" 
      рдоुрдЭे рдЕंрджाрдЬा рд╣ै рдХि рд╡рд╣ рдпрд╣ рд╕рдм рдХ्рдпों рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै। рд╣рдоेрд╢ा рдХे рд▓िрдП рджूрд░ рдЪрд▓े рдЬाрдиा рдЪाрд╣рддा рд╣ै рдпрд╣ाँ рд╕े। рдЗрд╕ рд╢рд╣рд░ рд╕े рджूрд░, рдЗрд╕ рдоाрд╣ौрд▓ рд╕े рджूрд░ рдФрд░ рд╢ाрдпрдж рдоेрд░ी рдЖँрдЦों рд╕े рджूрд░। рдЬाрддा рд╣ै рддो рдЬाрдП, рдоेрд░ा рдХ्рдпा। рдЕрдм рдкрддा рдЪрд▓ा рдЙрд╕े рдХि рд╣ाрд░ рдХ्рдпा рд╣ोрддी рд╣ै рдФрд░ рдХिрддрдиी рдкीреЬा рджेрддी рд╣ै।

      рдкрддा рдирд╣ीं рдоैं рддрдм рд╕े рдЙрд╕рдХे рдмाрд░े рдоें рдХ्рдпों рд╕ोрдЪे рдЪрд▓ी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ूँ। рдЬिрддрдиा рдЙрд╕े рдЕрдкрдиे рджिрдоाрдЧ рд╕े рдЭрдЯрдХрдиा рдЪाрд╣рддी рд╣ूँ рдЙрддрдиा рд╣ी рдЙрд╕рдХा рдЪेрд╣рд░ा рдоेрд░ी рдЖंрдЦों рдХे рд╕ाрдордиे рдЖрдХрд░ рдЦреЬा рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै। рдХ्рдпा рдЗрд╕рд▓िрдП рдХि рд╡рд╣ рдоेрд░ी рд╡рдЬрд╣ рд╕े рдЗрддрдиा рдмреЬा рдХрджрдо рдЙрдаा рд░рд╣ा рд╣ै, рдпा рдлिрд░ рд╕े рдоुрдЭे рдХोрдИ рдмреЬी рдоाрдд рджेрдиे рдХी рдлिрд░ाрдХ рдоें рд╣ै। рдоैंрдиे рдЙрд╕े рджेрд╢ рдЫोреЬрдХрд░ рдЪрд▓े рдЬाрдиे рдХे рд▓िрдП рддो рдХрд╣ा рдирд╣ीं। рдЙрд╕рдХा рдЕрдкрдиा рдлैрд╕рд▓ा рд╣ै। рдЙрд╕рдХे рдЬाрдиे рд╕े рдоुрдЭे рдХौрди рд╕ा рдлрд░्рдХ рдкреЬрдиे рд╡ाрд▓ा рд╣ै।

      рдоुрдЭे рд╕рдордЭ рдирд╣ीं рдЖ рд░рд╣ा рдХि рдоैं рд╕ो рдХ्рдпों рдирд╣ीं рдкा рд░рд╣ी। рдеोреЬी рджेрд░ рдХे рд▓िрдП рдЭрдкрдХी рдЖрдИ рднी рддो рд▓рдЧा, рд╡рд╣ рдЯैрдХ्рд╕ी рдоें рд╕ाрдоाрди рд░рдЦ рд░рд╣ा рд╣ै рдФрд░ рдХрд╣ рд░рд╣ा рд╣ै, “рдЬा рд░рд╣ा рд╣ूँ рдоैं рд╣рдоेрд╢ा рдХे рд▓िрдП, рдЕрдм рддो рдЦुрд╢ рд╣ो?”
      “рдоैं рдХ्рдпों рдЦुрд╢ рдпा рджुрдЦी рд╣ोрдиे рд▓рдЧी? рдкрд░ рдЬा рдХ्рдпों рд░рд╣े рд╣ो, рдоैंрдиे рдЬाрдиे рдХे рд▓िрдП рддो рдирд╣ीं рдХрд╣ा।"
      “рдЕрдЧрд░ рддुрдо рдоेрд░ी рдЬिंрджрдЧी рдоें рдирд╣ीं рддो рдлिрд░ рдпрд╣ाँ рд░рд╣рдиे рдХा рдорддрд▓рдм рд╣ी рдХ्рдпा рд╣ै। рддुрдо рдоेрд░े рд╕ाрдордиे рд╣ोрдЧी рдФрд░ рдоेрд░ी рдирд╣ीं рд╣ोрдЧी рддो рдЬी рдирд╣ीं рд╕рдХूंрдЧा, рдкрд▓-рдкрд▓ рдорд░рддा рд░рд╣ूंрдЧा।"

      рдоैं рдЪौंрдХ рдХрд░ рдЙрда рдмैрдаी। рдХрдорд░े рдоें рдиीрдо рдЕंрдзेрд░ा рдкрд╕рд░ा рд╣ुрдЖ рд╣ै। рдоैंрдиे рдЙрдардХрд░ рд▓ाрдЗрдЯ рдЬрд▓ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдмрдЯрди рджрдмाрдпा, рдкрд░ рдпрд╣ рдХ्рдпा рд▓ाрдЗрдЯ рдЬрд▓ी рд╣ी рдирд╣ीं। рдкंрдЦा рднी рдмंрдж рд╣ै, рдЗрд╕рдХा рдорддрд▓рдм рд▓ाрдЗрдЯ рдЧрдИ рд╣ुрдИ рд╣ै। рдоैंрдиे рдоेрдЬ рдХी рджрд░ाрдЬ рд╕े рдЯрдЯोрд▓ рдХрд░ рдоोрдордмрдд्рддी рдФрд░ рдоाрдЪिрд╕ рдиिрдХाрд▓ рд▓ी рд╣ै। рдоोрдордмрдд्рддी рдЬрд▓ाрдХрд░ рдЙрд╕े рдоेрдЬ рдкрд░ рд░рдЦ рджिрдпा рд╣ै рдФрд░ рдЦुрдж рд╕िрд░рд╣ाрдиे рддрдХिрдпा рд▓рдЧाрдХрд░ рдкрд▓ंрдЧ рдкрд░ рдмैрда рдЧрдИ рд╣ूँ। рдорди рдмрд╣ुрдд рдЙрдж्рд╡िрдЧ्рди рд╣ै। рдХिрд╕ी рдХрд▓ рдЪैрди рдирд╣ीं рдкреЬ рд░рд╣ा рд╣ै। рдХ्рдпों рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै рдпрд╣ рд╕рдм? рдпрд╣ рдЬो рднी рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै рдмेрд╕рдмрдм рддो рдирд╣ीं рд╣ो рд░рд╣ा। рдоैं рдЕрдкрдиे рдорди рдХो рдЯрдЯोрд▓ рд░рд╣ी рд╣ूँ। рд╕िрд░्рдл рдПрдХ рджिрди рдмाрдж рд╡рд╣ рдмрд╣ुрдд рджूрд░, рд╢ाрдпрдж рд╣рдоेрд╢ा рдХे рд▓िрдП рдЪрд▓ा рдЬाрдПрдЧा। рдХ्рдпा рдЗрд╕ी рдмाрдд рдиे рдоुрдЭे рдкрд░ेрд╢ाрди рдХिрдпा рд╣ुрдЖ рд╣ै।

      рдЬрд▓рддी рдоोрдордмрдд्рддी рдзीрд░े-рдзीрд░े рдкिрдШрд▓ рд░рд╣ी рд╣ै, рдФрд░ рдЙрд╕ी рдХे рд╕ाрде рдкिрдШрд▓ рд░рд╣ा рд╣ै рд╡рд╣ рд╕рдЪ рдЬो рдирдлрд░рдд рдХा рдЖрд╡рд░рдг рдУреЭрдХрд░ рдоेрд░े рднीрддрд░ рдХрд╣ीं рдмрд╣ुрдд рдЧрд╣рд░े рдЫुрдкा рдмैрдаा рд░рд╣ा рд╣ै। рдпрд╣ рд╕рдЪ рдмाрд░-рдмाрд░ рдоेрд░े рд╡рдЬूрдж рдХो рдЫूрдХрд░ рдЧुрдЬрд░рдиे рд▓рдЧा рд╣ै рдХि рдоैं рдирд╣ीं рд░рд╣ рд╕рдХрддी рдЙрд╕рдХे рдмिрдиा। рдЕрдирдЬाрдиे рдоें рдоेрд░ी рдЖँрдЦें рдирдо рд╣ो рдЖрдИ рд╣ैं। рдЕрднी рдХुрдЫ рджिрди рдкрд╣рд▓े рд╡्рд╣ाрдЯ्рд╕рдПрдк рдкрд░ рдПрдХ рдоैрд╕ेрдЬ рджेрдЦा рдеा рдЬो рдЗрд╕ рд╕рдордп рдЕрдкрдиी рдкूрд░ी рд╢िрдж्рджрдд рдХे рд╕ाрде рдоेрд░े рдЬेрд╣рди рдоें рдЙрднрд░ рд░рд╣ा рд╣ै, “рдоोрдордмрдд्рддी рдХे рдЕंрджрд░ рдкिрд░ोрдпा рдЧрдпा рдзाрдЧा рдоोрдордмрдд्рддी рд╕े рдкूрдЫрддा рд╣ै...рдЬрдм рдоैं рдЬрд▓рддा рд╣ूँ рддो рддू рдХ्рдпों рдкिрдШрд▓рддी (рд░ोрддी) рд╣ै। рдоोрдордмрдд्рддी рдиे рдЬрд╡ाрдм рджिрдпा, рдЬрдм рдХिрд╕ी рдХो рджिрд▓ рдХे рдЕंрджрд░ рдЬрдЧрд╣ рджी рд╣ो рдФрд░ рд╡рд╣ी рдЫोреЬрдХрд░ рдЪрд▓ा рдЬाрдП рддो рд░ोрдиा рддो рдЖрдПрдЧा рд╣ी।" рди рдЬाрдиे рдоुрдЭे рдХ्рдпा рд╣ुрдЖ рд╣ै, рдоैं рдмेрд╕ाрдЦ्рддा рд░ोрдиे рд▓рдЧी рд╣ूँ।

      рдЕрдм рдоुрдЭрд╕े рдмैрдаा рдирд╣ीं рдЬा рд░рд╣ा, рдоैंрдиे рдЙрдардХрд░ рдШреЬी рджेрдЦी рд╣ै, рд░ाрдд рдмीрддрдиे рдХो рд╣ै, рд╕ुрдмрд╣ рдХे рдкौрдиे рдЪाрд░ рдмрдЬ рд░рд╣े рд╣ैं। рдоुрдЭे рджिрди рдиिрдХрд▓рдиे рдХा рдЗंрддрдЬाрд░ рд╣ै, рдоैं рдЦुрдж рд╕े рдмाрд░-рдмाрд░ рджोрд╣рд░ा рд░рд╣ी рд╣ूँ, “рдоेрд░ी ‘рд╣ाँ’ рд╣ै рд╕ाрдЧрд░, рдоेрд░ी ‘рд╣ाँ’ рд╣ै। рдоैं рддुрдо्рд╣ें рдХрд╣ीं рдирд╣ीं рдЬाрдиे рджूंрдЧी, рдХрд╣ीं рднी рдирд╣ीं।"
      ***

      рдбॉ. рд░рдоाрдХांрдд рд╢рд░्рдоा
      402-рд╢्рд░ीрд░ाрдо рдиिрд╡ाрд╕, рдЯрдЯ्рдЯा рдиिрд╡ाрд╕ी рд╣ाрдЙрд╕िंрдЧ рд╕ोрд╕ाрдпрдЯी, рдкेрд╕्рддрдо рд╕ाрдЧрд░ рд░ोрдб рдиं.3, рдЪेрдо्рдмूрд░, рдоुंрдмрдИ- 400089