Showing posts with label 202305H. Show all posts
Showing posts with label 202305H. Show all posts

рдЕрдиुрдХ्рд░рдордгिрдХा, рдордИ 2023

рд╕ेрддु рд╡рд░्рд╖ 7, рдЕंрдХ 12, рдордИ 2023


рд╕ेрддु рдХे рдкीрдбीрдПреЮ (PDF) рдбाрдЙрдирд▓ोрдб, рдХрд╡िрддा рдХोрд╢ рдкрд░

рд╕рдо्рдкाрджрдХीрдп

рдХрдеा

рд╕рдоीрдХ्рд╖ा

рдЖрдд्рдордХрдеा рдЕंрд╢

рдЕрдиुрд╡ाрдж

рд╕ाрдХ्рд╖ाрдд्рдХाрд░

рд╕्рдеाрдпी рд╕्рддрдо्рдн

рдзрд░ोрд╣рд░

рджृрд╢्рдп-рд╢्рд░рд╡्рдп

рдХाрд╡्рдп-рдЧीрдд-рдкрдж्рдп



рдЕрдо्рдоा рдмोрд▓ी (рд░ाрдЬेंрдж्рд░ рдХृрд╖्рдг)
(рд╣िंрджी: рдЧीрддि рдд्рдпाрдЧी)

Voices Within
рдЖрдзी рд╕рджी рдХा рдХिрд╕्рд╕ा
рдЕрдиुрд░ाрдЧ рд╢рд░्рдоा
рдЖрдЬीрдЪी рд╡рдЪрдиे (рд░ाрдЬेंрдж्рд░ рдХृрд╖्рдг)
(рдорд░ाрдаी: рд╕рддीрд╢ рдмेंрдбीрдЧिрд░ी)

рдЫोрдЯी рд╕ी рдмाрдд (рд▓рдШुрдХрдеा рд╕ंрдЧ्рд░рд╣)
(рд▓ेрдЦрдХ: рдЕрдиुрд░ाрдЧ рд╢рд░्рдоा)


рдоाрдирд╡ीрдп рдЕрднिрдк्рд░ाрдпों рдХी рдбрдЧрд░
(рд▓ेрдЦрдХ: рдЪंрдж्рд░рдоोрд╣рди рднрдг्рдбाрд░ी)


рдЕрдиुрд░ाрдЧी рдорди (рдХрдеा рд╕ंрдЧ्рд░рд╣)
(рд▓ेрдЦрдХ: рдЕрдиुрд░ाрдЧ рд╢рд░्рдоा)
рдЖрдЧ рд╕े рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рддрдХ
(рд▓ेрдЦрдХ: рдЕреЫीреЫ рд░ाрдп)
Basic Hindi 2 Workbook
(Sonia Taneja)

рдХुрдЫ рдФрд░ рд╕ुंрджрд░, рд░ोрдЪрдХ, рдЙрдкрдпोрдЧी, рдд्рд░ुрдЯिрд╣ीрди рдкुрд╕्рддрдХें рд╢ीрдШ्рд░ рдЖ рд░рд╣ी рд╣ैं
More books coming soon

рдЖрджрд░рдгीрдп рдк्рд░рдХाрд╢ рдордиु рдХा рдЬрди्рдорджिрди

рджेрд╡ेंрдж्рд░ рд╕рдд्рдпाрд░्рдеी рдФрд░ рдк्рд░рдХाрд╢ рдордиु
рдХрджрдо рдХрджрдо рдкрд░ рдЖрд╢ा рдЕрдкрдиा рд░ूрдк-рдЕрдиूрдк рджिрдЦाрддी рд╣ै
рдмिрдЧреЬे рдХाрдЬ рдмрдиाрддी рд╣ै, рдзीрд░рдЬ рдХे рдЧीрдд рд╕ुрдиाрддी рд╣ै
рдЗрд╕рдХा рд╕ुрд░ рдоिрд╕्рд░ी рд╕े рдоीрдаा рдЗрд╕рдХी рддाрд░ рд╕рдЬीрд▓ी рдмाрдмा
рджुрдиिрдпा рд░ंрдЧ рд░ंрдЧीрд▓ी рдмाрдмा, рджुрдиिрдпा рд░ंрдЧ рд░ंрдЧीрд▓ी॥
рд╕ुрджрд░्рд╢рди
рджुрдиिрдпा рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рд░ंрдЧ-рд░ंрдЧीрд▓ी рдФрд░ рд╡ैрд╡िрдз्рдп рд╕े рднрд░ी рд╣ै। рдпрд╣ाँ рд╣рд░ рдк्рд░рдХाрд░ рдХे, рдЕрдЪ्рдЫे-рдмुрд░े-рдмрджрд▓рддे рд▓ोрдЧ рдЖрддे-рдЬाрддे рд░рд╣рддे рд╣ैं। рдРрд╕े рдоें рдХिрд╕ी рд╕рдЪ्рдЪे, рд╕рд░рд▓, рдиिрд╕्рд╡ाрд░्рде рд╡्рдпрдХ्рддि рдХा рдоिрд▓рдиा рдорди рдк्рд░рд╕рди्рди рдХрд░ рджेрддा рд╣ै। рдХрд╡ि-рдХрдеाрдХाрд░, рд▓ेрдЦрдХ-рд╕рдо्рдкाрджрдХ рдк्рд░рдХाрд╢ рдордиु рдЬी рдРрд╕े рд╣ी рд▓ाрдЦों рдоें рдПрдХ, рдиिрд╢्рдЫрд▓ рд╡्рдпрдХ्рддि рд╣ैं। рдордИ рдоाрд╕ рдоें рдЙрдирдХा рдЬрди्рдорджिрди рд╣ोрддा рд╣ै। 12 рдордИ 1950 рдХो рдЬрди्рдоे рд╕्рд╡рдиाрдордзрди्рдп рд╣िंрджी рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ рдХो рдЬрди्рдорджिрди рдХी рдмрдзाрдИ рдФрд░ рдЕрдиंрдд рдоंрдЧрд▓рдХाрдордиाрдПँ! рд╕ेрддु рдкрд░िрд╡ाрд░ рднाрдЧ्рдпрд╢ाрд▓ी рд╣ै рдХि рдЙрдирдХी рд░рдЪрдиाрдУं рдХे рд░ूрдк рдоें рд╣рдоें рдЙрдирдХा рдЖрд╢ीрд░्рд╡ाрдж рдоिрд▓рддा рд░рд╣ा рд╣ै। рдЗрд╕ी рдоाрд╣ рджेрд╡ेंрдж्рд░ рд╕рдд्рдпाрд░्рдеी рдЬी рдХा рдЬрди्рдорджिрди рднी рд╣ोрддा рд╣ै। рдЗрд╕ рдЕंрдХ рдоें рд╣рдо рд╕рдм рдЙрди्рд╣ें рдпाрдж рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं, рдЙрдирдХी рдЖрдд्рдордХрдеा рдЕंрд╢ рдХे рд╕ाрде, рдЙрдирдХी рдкुрдд्рд░ी рдЕрд▓рдХा рд╕ोрдИं рддрдеा рдк्рд░рдХाрд╢ рдордиु рдЬी рдХे рд╕ौрдЬрди्рдп рд╕े। 

30 рдордИ рдХो рд╣िंрджी рдкрдд्рд░рдХाрд░िрддा рджिрд╡рд╕ рдеा। рд╕рднी рдХो рдмрдзाрдЗрдпाँ! рдкрдд्рд░рдХाрд░िрддा рдПрдХ рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рджाрдпिрдд्рд╡ рд╣ै। рдПрдХ рд╕рдордп рдеा рдХि рдЕрдЦрдмाрд░ рдоें рдЫрдк рдЬाрдиा рднрд░ рдХिрд╕ी рдХрде्рдп рдХो рддрде्рдп, рддрдеा рдЬाрдирдХाрд░ी рдХो рдм्рд░рд╣्рдорд╡ाрдХ्рдп рд╕рджृрд╢ рдмрдиा рджेрддा рдеा। рдЖрдЬрдХрд▓ рдХी рд╕ंрдЪाрд░-рдХ्рд░ांрддि рдХे рдпुрдЧ рдоें рд╕्рдеिрддि рдПрдХрджрдо рд╡िрдкрд░ीрдд рд╣ो рдЧрдпी рд╣ै। рдЦाрд╕рдХрд░ рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдкрд░ рдЕрдиेрдХ рдЭूрда рд╕ंрд╕्рдеाрдЧрдд рд░ूрдк рд╕े рдлैрд▓ाрдпे рдЬा рд░рд╣े рд╣ैं। рджुःрдЦ рдХी рдмाрдд рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдЬрди-рд╕ाрдоाрди्рдп рдХा рд╕ाрдоाрди्рдпрдЬ्рдЮाрди рдЗрддрдиा рдХрдо рд╣ै рдХि рд╕рдд्рдп рдкрд░ рд╣реЫाрд░ рд╕рд╡ाрд▓ рдЙрдаाрдиे рд╡ाрд▓े рд╕рдоाрдЬ рдоें рд▓ोрдЧ рд╕ोрд╢рд▓-рдоीрдбिрдпा рдкрд░ рдЖрдпे рд╣рд░ рдЭूрда рдХो рдлैрд▓ाрдиे рдоें рдЬुрдЯ рдЬाрддे рд╣ैं। рд╣рд░ рдЭूрда реЪрд▓рдд рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдХрдИ рдЭूрда рд╕рдоाрдЬ рдХे рд▓िрдпे рдЦрддрд░рдиाрдХ рд╣ोрддे рд╣ैं। рдРрд╕ा рд╣ी рдПрдХ рдЭूрда рдЖрдпोрдбीрди-рдпुрдХ्рдд рдирдордХ рдмрдиाрдо рд╕ैंрдзрд╡ рдирдордХ рдХे рдмाрд░े рдоें рдлैрд▓ाрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै рдЬिрд╕рдХा рд╕ाрд░ рдпрд╣ рд╣ै рдХि рд╕ैंрдзрд╡ рдирдордХ рд╣рдЯाрдХрд░ рджेрд╢ рдоें рдЖрдпोрдбीрдирдпुрдХ्рдд рдирдордХ рдХो рдПрдХ рдРрд╕े рд╖рдбрдпंрдд्рд░ рдж्рд╡ाрд░ा рд▓ाрдпा рдЧрдпा рдЬिрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕рдоाрдЬ рдХो рдирдкुंрд╕рдХ рдмрдиाрдиा рд╣ै। рдЗрд╕ी рд╕ंрджेрд╢ рдоें рдпрд╣ рднी рдмрддाрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै рдХि рдЕрдоेрд░िрдХा, рдЬрд░्рдордиी, рдл्рд░ांрд╕, рдФрд░ рдбेрдирдоाрд░्рдХ рд╕рд╣िрдд 56 рджेрд╢ों рдоें рдЖрдпोрдбीрди рдпुрдХ्рдд рдирдордХ рдк्рд░рддिрдмंрдзिрдд рд╣ै। рдЗрд╕ рд╕ंрджेрд╢ рдоें рдХрдИ рдмाрддें реЪрд▓рдд рд╣ैं। рдпрд╣ाँ рдЕрдоेрд░िрдХा рдоें рд╕ाрджा рд╕рдоुрдж्рд░ी рдирдордХ, рдЖрдпोрдбीрди-рдпुрдХ्рдд рдирдордХ, рдФрд░ рд╕ैंрдзрд╡ рдирдордХ (рд╣िрдоाрд▓рдпрди рд░ॉрдХ рд╕ॉрд▓्рдЯ рдХे рдиाрдо рд╕े) рдЖрджि рд╕рднी рдоिрд▓рддे рд╣ैं। рдЖрдпोрдбीрди-рдпुрдХ्рдд рдирдордХ рд╕े рдирдкुंрд╕рдХ рд╣ोрдиे рдХी рдмाрдд рдПрдХ рдЦрддрд░рдиाрдХ рдЭूрда рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рдЖрдпोрдбीрди рдПрдХ рдРрд╕ा рдЯ्рд░ेрд╕ рдоिрдирд░рд▓ рд╣ै рдЬिрд╕рдХी рдХрдоी рднाрд░рдд рдоें рдЖрдо рдеी рдЬिрд╕рдХे рджुрд╖्рдкрд░िрдгाрдо рдеॉрдпрд░ॉрдЗрдб рд╕े рд╕рдо्рдмंрдзिрдд рд╕ाрдоाрди्рдп рд╕рдорд╕्рдпाрдУं, рдордиोрд░ोрдЧ рдЖрджि рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдк्рд░рддिрд░ोрдз-рдЕрдХ्рд╖рдорддा рдФрд░ рдЧрд░्рднрдкाрдд рддрдХ рдХрдИ рд░ूрдкों  рдоें рджृрд╖्рдЯिрдЧोрдЪрд░ рд╣ोрддे рдеे। рдЗрд╕ рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рдЦрдиिрдЬ рдХी рдХрдоी рдХा рдПрдХ рдкрд░िрдгाрдо рдШेрдШा рд░ोрдЧ рдеा рдЬिрд╕рдХे рдкीреЬिрдд рднाрд░рдд рдоें рдпрд╣ाँ-рд╡рд╣ाँ рджिрдЦ рдЬाрддे рдеे। рдирдордХ рдЬैрд╕े рд╕рд╕्рддे рдФрд░ рдоूрд▓рднूрдд рднोрдЬ्рдп-рдкрджाрд░्рде рдоें рдЖрдпोрдбीрди рдоिрд▓ाрдиा рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рдХुрдкोрд╖рдг рдоिрдЯाрдиे рдХी рджिрд╢ा рдоें рдПрдХ рдХ्рд░ांрддिрдХाрд░ी рдкрд╣рд▓ рдеी। рдЖрдпोрдбीрди-рдпुрдХ्рдд рдирдордХ рдХे рдк्рд░рдпोрдЧ рдиे рдШेрдШा рд░ोрдЧ рдХो рднाрд░рдд рд╕े рд▓рдЧрднрдЧ рд╕рдоाрдк्рдд рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै। рдЗрд╕ рд╕ंрджेрд╢ рдХा рджूрд╕рд░ा рдЕрд╕рдд्рдп рд╕ैंрдзрд╡ рдирдордХ рдХे рдмाрд░े рдоें рд╣ै। рд╕рдЪ рдпрд╣ рд╣ै рдХि рджेрд╢ рдХे рд╡िрднाрдЬрди рдХे рдмाрдж рд╕ैंрдзрд╡ рдирдордХ рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдоें рдЪрд▓े рдЧрдпे рдеे рдФрд░ рднाрд░рдд рдоें рдк्рд░рдпोрдЧ рдХे рд▓िрдпे рдЙрд╕े рдЖрдпाрдд рдХрд░рдиा рдкреЬрддा рдеा। рдЗрдорд░ाрди рдЦाрди рдХे рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░िрдд्рд╡ рдХाрд▓ рдоें рднाрд░рдд рдХे рд╕ाрде рд╡्рдпाрдкाрд░िрдХ рд╕рдо्рдмंрдз рддोреЬрдиे рдХे рдХाрд░рдг рдпрд╣ рд╕ीрдзा рдЖрдпाрдд рднी рд░ुрдХ рдЧрдпा рд╣ै। рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдкрд░ рд▓ाрдпी рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ी рдЭूрдаी рдЦрдмрд░ें рдЦूрдм рдирдордХ-рдоिрд░्рдЪ рд▓рдЧाрдХрд░ рдЪрдЯрдкрдЯी рдмрдиाрдпी рдЬाрддी рд╣ैं। рдоेрд░ा рдЕрдиुрд░ोрдз рд╣ै рдХि рд╕рдоाрдЬ, рджेрд╢, рдФрд░ рдоाрдирд╡рддा рдХे рд╣िрдд рдоें рдЗрди рдЕрд╕рдд्рдп рд╕рдоाрдЪाрд░ों рдХो рдЖрдЧे рдлैрд▓ाрдиे рд╕े рд░ोрдХें।

рд╢ुрднрдХाрдордиाрдПँ!

рд╢ुрднाрдХांрдХ्рд╖ी,
рд╕ेрддु, рдкिрдЯ्рд╕рдмрд░्рдЧ
31 рдордИ 2023 ✍️

рдкुрд╕्рддрдХ рд╕рдоीрдХ्рд╖ा: рд╢ैрд▓ेрди्рдж्рд░ рдЪौрд╣ाрди рдХрд╡िрддा рдХो рд╡्рдпाрдкрдХ рдЕрд░्рде рдоें рд▓ेрддे рд╣ैं

- рд╣िрддेрд╢ рд╡्рдпाрд╕


рд╕ीрдиे рдоें рдлाँрд╕ рдХी рддрд░рд╣
рдХрд╡ि: рд╢ैрд▓ेрди्рдж्рд░ рдЪौрд╣ाрди
рдк्рд░рдХाрд╢рдХ: рди्рдпू рд╡рд░्рд▓्рдб рдкрдм्рд▓िрдХेрд╢рди, рджिрд▓्рд▓ी
рдоूрд▓्рдп: ₹ 200.00
рдкृрд╖्рда: 106
рдк्рд░рдХाрд╢рди рд╡рд░्рд╖: 2023

рд╢ैрд▓ेрди्рдж्рд░ рдЪौрд╣ाрди рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░ рд╕्рдиाрддрдХ рд╣ैं। 'рд╕ीрдиे рдоें рдлाँрд╕ рдХी рддрд░рд╣' рдЙрдирдХा рдЪौрдеा рдХाрд╡्рдп рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рд╣ै। рдЙрдирдХे рджो рдХрд╣ाрдиी рд╕ंрдЧ्рд░рд╣, рдПрдХ рд╕ंрд╕्рдорд░рдгाрдд्рдордХ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдФрд░ рдПрдХ рдЖрд▓ोрдЪрдиा рдкुрд╕्рддрдХ 'рдХрд╡िрддा рдХा рдЬрдирдкрдХ्рд╖' рднी рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ो рдЪुрдХे рд╣ैं। рд╡े рдПрдХ рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ рдЕрдиिрдпрддрдХाрд▓िрдХ рдкрдд्рд░िрдХा 'рдзрд░рддी' рдХा рд╕ंрдкाрджрди рдХрд░рддे рд░рд╣े рд╣ैं। 

106 рдкृрд╖्рдаीрдп рд╕ंрдХрд▓рди 'рд╕ीрдиे рдоें рдлाँрд╕ рдХी рддрд░рд╣' рдоें 57 рдХрд╡िрддाрдПँ рд╣ैं, рдЦाрд╕ рдмाрдд рдпрд╣ рд╣ै рдХि рди рддो рдЗрд╕рдоें рдХрд╡ि рдХा рдЖрдд्рдордХрде्рдп рд╣ै, рдФрд░ рди рд╣ी рдХिрд╕ी рдЕрди्рдп рдХी рднूрдоिрдХा| рдкेрдкрд░ рдмैрдХ рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг рдоें рдЫрдкी рдЗрд╕ рдХृрддि рдХे рдоुрдЦрдкृрд╖्рда рдкрд░ рдк्рд░рддीрдХाрдд्рдордХ рдЖрдХृрддि рд╣ै рдФрд░ рдЕंрддिрдо рдкृрд╖्рда рдкрд░ рдХрд╡ि рдХा рдлोрдЯो рд╕рд╣िрдд рд╕ुрджीрд░्рдШ рдкрд░िрдЪрдп рд╣ै।

рд╢ैрд▓ेрди्рдж्рд░ рдЪौрд╣ाрди рдк्рд░рдЧрддिрд╢ीрд▓ рдЬрдирд╡ाрджी рд╕ोрдЪ рдХे рдХрд╡ि рдФрд░ рдЖрдо рдЖрджрдоी рдХे рдкрдХ्рд╖рдзрд░ рд╣ैं। рдкрд╣рд▓ी рд╣ी рдХрд╡िрддा 'рд╕рдо्рдоोрд╣рди' рдоें рд╡े рдХрд╣рддे рд╣ैं, 'рд╣рдоाрд░ा рд╕ुрдЦ, рд╣рдоाрд░ा рджुрдЦ, рдоाрдЪिрд╕ рдХी рддीрд▓ी рдХे рдХाрди рдЦुрдЬाрдиे рдЬैрд╕े рдЖрдирди्рдж рд╕ा рд╕ंрджрд░्рдн-рдЪ्рдпुрдд'। 'рдЖрджिрд╡ाрд╕ी' рдоें рд╡े рдЙрдирдХे рд░ूреЭिрд╡ाрджी рд▓ोрдХ рдЖрдЪрд░рдг рдХा рдЙाрд╣рд░рдг рджेрддे рд╣ैं- рдХрдкूрд░ рдФрд░ рд▓ौंрдЧ рдмांрдз рд╣ाрдеों рдоें рджूрд░ рднрдЧाрддे рдЪिрдХрдирдЧुрди्рдпा, рдорд▓ेрд░िрдпा, рдбेंрдЧू рд╡िрдкрди्рди рднीрд▓ рдоाрд▓рд╡ा рдХे। 'рдоिрде' рдХрд╡िрддा рдХे рдХेрди्рдж्рд░ рдоें рднी рдпे рд╣ी рдЖрджिрд╡ाрд╕ी рд╣ैं। 'рд╢рдХ्рддिрд╡рд░्рдзрдХ рдкेрдп рдЬрд░ूрд░ी рдирд╣ीं рдЙрдирдХे рд▓िрдП, рдЬреЬी-рдмूрдЯिрдпां рдоिрд▓ рдЬाрддी рдоुрдл्рдд рдЬंрдЧрд▓ों рдоें, рдЖрджिрд╡ाрд╕ी рдЗрд▓ाрдХों рдоें рд╣ाрдЯ рдХे рджिрди, рдорд░िрдпрд▓, рддेрдЬрд╣ीрди рдмीрдоाрд░ рдЪेрд╣рд░ों рд╡ाрд▓ी рдЕрдиेрдХों рдордиुрд╖्рдпाрдХृрддिрдпाँ рдЯрд╣рд▓рддीं'। рд╢ैрд▓ेрди्рдж्рд░ рдЪौрд╣ाрди рдХी рдХрд╡िрддाрдУं рдоें рдоाрдоूрд▓ी рдЖрджрдоी рдХी рджрд╢ा рдФрд░ рджुрдЦ-рджрд░्рдж рд╡्рдпрдХ्рдд рд╣ुрдЖ рд╣ै। рд╢ैрд▓ेрди्рдж्рд░ рдЪौрд╣ाрди рдХी рд░рдЪрдиा 'рдХोрдбрдмा' рдоें рдЙрдЪ्рдЪрд░िрдд рдз्рд╡рдиिрдпों рдоें рдЕрдЬ्рдЮेрдп рдХी рд╕ुрдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдХрд╡िрддा 'рдЕрд╕ाрдз्рдп рд╡ीрдгा' рдХा рд╕्рдорд░рдг рд╣ो рдЖрддा рд╣ै। рджोрдиों рдХे рдиाрдж рд╕ौंрджрд░्рдп рдоें рдХिрддрдиा рдЕंрддрд░ рд╣ै। рд╢ैрд▓ेрди्рдж्рд░ рдХी рдХрд╡िрддा- рдмाрдЧ рдоें рдоाрд▓ी, рд▓рдХреЬрд╣ाрд░ा рдЬंрдЧрд▓ рдоें, рдордЬрджूрд░ рд╕реЬрдХों, рдЗрдоाрд░рддों рдХे рдмрдиाрдиे рдоें', рдардХрдардХ рд╡рд╕ूрд▓े рдХी, рдЧैंрддी рдХी рдзрдк, рдЦрд░-рдЦрд░ рдЖрд░ा рдорд╢ीрдиों рдХी। рдЗрд╕ी рдХрд╡िрддा рдХा рдПрдХ рджृрд╢्рдпрдЪिрдд्рд░ рджेрдЦे', 'рдЦींрдЪрддे рдХрдЪрд░े рдХी рдЯूрдЯी рд╣ुрдИ рдаेрд▓ी, рдиाрд▓िрдпों рдХा рд╕ाрдл рдХрд░рддे рдоैрд▓- рд╕ंрдо्рд░ाрди्рдд рд▓ोрдЧों рдХे рдШрд░ों рд╕े, рдЪрдордХाрддे рдмाрдерд░ूрдо рдФрд░ рд▓ेрдЯрд░िрди рдХी рдЯाрдЗрд▓ें, рдХрдоोрдб। рд╢ैрд▓ेрди्рдж्рд░ рдЪौрд╣ाрди рдиे рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдгीрдп рдЪिंрддा рдХो рди्рдпूрдирддрдп рд╢рдм्рджों рдоें рд╕рдоेрдЯा рд╣ै। рд╣рдо рдЦाрдП рдЬा рд░рд╣े рд╣ैं рдкृрде्рд╡ी рдХा рд╣рд░ рдЕंрдЧ рдк्рд░рдд्рдпंрдЧ, рдЦोрджрдХрд░, рдХाрдЯрдХрд░, рдЬрд▓ा рдХрд░, (рд╡рди рдЧ्рд░ाрдо)। 'рджुрдХाрдирджाрд░' рдЖрда рдкंрдХ्рддिрдпों рд╕े рдмрдиी рдЕрд╕рд░рджाрд░ рд╡्рдпंрдЧ्рдп рдХрд╡िрддा рд╣ै, рдЦाрдиा рд╢ाрдирджॎрд░/ рд░рд╣рдиा рд╢ाрдирджाрд░ / рднाрд╖рдг рд╢ाрдирджाрд░ / рд╢्рд░ोрддा рд╢ाрдирджाрд░/ рд╡ीрдбिрдпोрдЧ्рд░ाрдлी рдЬाрдирджाрд░। рдХрд╡िрддा рдХे рд╕рдоाрдкрди рдоें рдЙрд╕рдХे рдк्рд░ाрдг рд╣ैं - рдмाрдд рдЗрддрдиी рдеी। рддुрдо рдпे рддрдоाрд╢рдмीрди/ рд╡े рдеे рджुрдХाрдирджाрд░। рдЬрдирддा рдФрд░ рдиेрддा рдХा рдЕрди्рддрд░ рдЗрд╕рдоें рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ै। рдиेрддाрдЧिрд░ी рдПрдХ рдзрди्рдзा рд╣ै। рдЗрд╕ी рддрд░рд╣ рдПрдХ рдЕрди्рдп рд░рдЪрдиा 'рджрдг्рдбрд╡рдд' рд╕ंрдкाрджрдХ рдФрд░ рд▓ेрдЦрдХ рдХे рдмीрдЪ рд╕рдо्рдмрди्рдз рдЙрдЬाрдЧрд░ рдХрд░рддी рд╣ै - 'рд░рдЪрдиा рдЫрдкी' рдЧрджрдЧрдж рд╣ुрдП/ рдЖрднाрд░ рд╕े рд╕ंрдкाрджрдХ рдХो/ рдмिрдЫ-рдмिрдЫ рдЬाрдП рдХृрдкा рд╕рдордХ्рд╖ рд╕ंрдкाрджрдХ рдХी/рддुрдЪ्рдЫ рд▓ाрдн рдХे рдЖрдЧे рд╕्рд╡ाрднिрдоाрди рд╕ौ рдмाрд░ рдХुрд░्рдмाрди।

рд╢ैрд▓ेрди्рдж्рд░ рдЪौрд╣ाрди рдиे рд╢ुрдн рдФрд░ рд▓ाрдн рдХे рдж्рд╡ैрдд рдХो рдЕрдж्рд╡ैрдд рдоें рдмрджрд▓ рджिрдпा рд╣ै, 'рд╢ुрдо рд╡рд╣ी рд╣ै рдЬिрд╕рд╕े рд▓ाрдн рд╣ो / рдЕрдзिрдХ рд▓ाрдн / рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рд▓ाрдн/ рдЕрддिрд╢рдп рд▓ाрдн/ рдЬैрд╕े рднी рд╣ो рд╡рд╣ी рд╢ुрдн'। рд▓ाрдн рдиे рд╢ुрдн рдХी рд╢ुрднрддा рдХो рдЕрдиाрд╡ृрдд्рдд рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै। (рд╢ुрдн рд▓ाрдн) рдпрд╣ी рд╡рдгिрдХ рд╡ृрдд्рддि рд╣ै।

рд╢ैрд▓ेрди्рдж्рд░ рдЪौрд╣ाрди рдХрд╡िрддा рдХो рд╡्рдпाрдкрдХ рдЕрд░्рде рдоें рд▓ेрддे рд╣ैं рдЙрдирдХा рдЕрд░्рде рднाрд╡ुрдХрддा рд╕े рдоुрдХ्рдд рдФрд░ рдпрдеाрд░्рдердкрд░рдХ рд╣ै। 'рдЙрджाрд╕ी рдПрдХ рдХрд╡िрддा рд╣ै/ рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рднी рдХैрд╡िрддा рд╣ै/ рднूрдЦ рдФрд░ рдЬीрд╡рди рд╕ंрдШрд░्рд╖, рдЬीрдд-рд╣ाрд░, рд╕ुрдЦ- рдЙрдкрднोрдЧ/ рдХाрдордиाрдУं рдФрд░ рд╡ाрд╕рдиा рдХा рдиैрд░ंрддрд░्рдп/рдпुрдж्рдз, рд╕ंрд╣ाрд░ рдорд╣ाрдоाрд░ी, рд╡्рдпाрдкाрд░, рдмрд╣рддी рд▓ाрд╢ें, рдЬрд▓рддी рдЪिрддाрдПँ, рд╢ाрд╢्рд╡рдд рдХрд╡िрддाрдПँ рд╣ै, (рдпाрдк्рддि рдХрд╡िрддा рдХी)। рд╢ैрд▓ेрди्рдж्рд░ рдЪौрд╣ाрди рдХो рд╕्рд╡рдпं рдХे рдмाрд░े рдоें рдХोрдИ рдЧрд▓рддрдлрд╣рдоी рдирд╣ीं рд╣ै- рдЬैрд╕े рдоैं рдирд╣ीं рд░рдЪрддा рдХрд╡िрддाрдПँ/ рд▓ेрдХिрди рдЙрдирд╕े рд╡िрд▓рдЧ рднी 'рдирд╣ीं'। рдХрд╣ीं рдмाँрдз рдмрдирддा рд╣ै рддो рдЙрд╕рдХा рдПрдХ рдкрд╣рд▓ू рдпрд╣ рднी рд╣ै, * рдмांрдз рдХी рдкрд░िрдзि рдоें рд╕ाрдв़े рдЫрд╣ рд╣рдЬाрд░ рдЧाँрд╡, рдЕреЬрддाрд▓ीрд╕ рд╣рдЬाрд░ рдЧ्рд░ाрдо-рд╡ाрд╕ी рд╣ैं/ рддो рдЙрдирдХा рдХ्рдпा / рдкुрдирд░्рд╡рд╕рди рдоें рд▓рдкрдХрддी рд▓ोрдн рдХी рд▓ंрдмी рдЬिрд╣्рд╡ाрдПँ, рдЪрдордХрддी рд▓ाрд▓рдЪ рдХी рд╕рд╣рд╕्рд░ों рд╢рд╣рддीрд░ें। рдпे рд╣ै рдмाँрдз рдХे рдкीрдЫे рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдХुрдд्рд╕िрдд рдЙрдж्рджेрд╢्рдп। ( рдХैрд╕ा рдирд░рдЦрд▓िрд╕्рддाрди) 'рджрд░рдХрддा рд╣ै рд╕рд░рджाрд░ рд╕рд░ोрд╡рд░/ рд▓рдкрдХрддी рдордЧрд░рдордЪ्рдЫों рд╕ी рд░ाрдЬрдиीрддि/ рдмेрджрдЦрд▓ рдиाрдЧрд░िрдХों рдХी рдЧрд░्рджрди рджрдмोрдЪрдиे рдХो।

рд╢ैрд▓ेрди्рдж्рд░ рдЪौрд╣ाрди рдХी рдХрд╡िрддा рдоें рдЪрдордд्рдХाрд░ рдирд╣ीं' рд╣ै। рд╢ैрд▓ेрди्рдж्рд░ рдЪौрд╣ाрди рджूрд░ рдХी рдХौреЬी рдирд╣ीं рд▓ाрддे рд╣ैं। рдиिрдХрдЯ рд╕рдЪ рдФрд░ рдиिрдХрдЯ рдпрдеाрд░्рде рдХो рдХрд╣рддे рд╣ैं? рдХрдИ рдмाрд░ рд╢ैрд▓ेрди्рдж्рд░ рдЪौрд╣ाрди рдХी рдХрд╡िрддा, рдХрд╡िрддा рдирд╣ीं рд▓рдЧрддी। рдХंрдердиी рдФрд░ рдХрд░рдиी рдоें рдЕंрддрд░ рдкрд░ рд╡्‍рдпंрдЧ्‍рдп рдХрд░рддे рд╣ुрдП рд╢ैрд▓ेрди्рдж्рд░ рдЪौрд╣ाрди рдХрд╣рддे рд╣ैं- рдПрдХ рдИрдоाрдирджाрд░ рдиे рдоुрдЭрд╕े рдХрд╣ा, рд╡рд╣ рдмेрдИрдоाрдиी рдХे рд╕рдЦ्рдд рдЦिрд▓ाрдл рд╣ै/ рдн्рд░рд╖्рдЯाрдЪाрд░ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें рдЬрд╣рд░ рд╣ै/ рдЭूрда рдЕрд╕рд╣्рдп /рд╕ाрдордиे рд╣рд░ рдЬрдЧрд╣ рдЧिреЬрд╣ाрддा рдФрд░ рдЦुрд╢ाрдордж рдХрд░рддा/ рдПрдХ рдкрд╣рдЪाрдиा рд╣ुрдЖ рдЪेрд╣рд░ा рдеा/ рд╢ाрдпрдж рд╣рдо/ рд╢ाрдпрдж рдоें' (рд╢ाрдпрдж рдоैं рд╢ाрдпрдж рд╣рдо)। 'рдЕрд╡рд╕ाрди' рдХрд╡िрддा рджрд░рдЕрд╕рд▓ рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХे рдЕрд╡рд╕ाрди рдХी рд░рдЪрдиा рд╣ै। рд╣рдоें рд╣рдд्рдпाрд░ों рд╕े рдХोрдИ рдкрд░ेрд╢ाрдиी рдирд╣ीं/ рди рд╣ी рддрд╕्рдХрд░ों рдФрд░ рд╣рд╡ाрд▓ा рдХाрд░ोрдмाрд░िрдпों рд╕े/ рдЪोрд░ рд▓ुрдЯेрд░े рддो рдХिрд╕्рдордд рдХे рдоाрд░े рд╣ैं/ рд╕рд╣ाрдиुрднूрддि рдХे рдкाрдд्рд░/ рдЬрдЯाрдзाрд░ी рдкूрдЬ्рдп рд╣ैं/ рдФрд░ рдмрд▓ाрдд्рдХाрд░ी рдХ्рд╖рдо्рдп/ рдЕрдзिрдХाрд░ी рд╡िрдирдд/ рдЕрдкрд░ाрдзी рд╕рдЬрдЧ। рд╢ैрд▓ेрди्рдж्рд░ рдЪौрд╣ाрди рдЕрдкрдиे рд╡рдХ्рдд рдХी рд╢िрдиाрдЦ्рдд рдХрд░рддे рд╣ैं - 'рдХрд╣ीं рдШрд░ рдмौрд░िрдпों рдоें рднрд░े рд╣ैं рдиोрдЯ/ рдкрд░ рднूрдЦ рд╢ांрдд рд╣ो рдирд╣ीं рдкाрддी/ рд╕ाрдд рдоंрдЬिрд▓ा рдЗрдоाрд░рдд рдоें рд╣рд░ рдоंрдЬिрд▓ рдкрд░ рд╕्рд╡ीрдоिंрдЧ рдкूрд▓ рд╣ै/ рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓े рдЪाрд░/ рдФрд░ рдЪौрджрд╣ рд╕ेрд╡рдХों рдХे рд╕ाрде рдХुрд▓ рдЕрдаाрд░рд╣ (рдЖрдЧे рдХी рд░ाрд╣ рдХौрди)।

рдХрдмीрд░ рдиे рдХрд╣ा рдеा, рдЬाрдЧे рд╕ो рд░ोрд╡े। рд╢ैрд▓ेрди्рдж्рд░ рдХрд╣рддे рд╣ैं, 'рд╕ोрдЪрдиा рдЕрдЪ्рдЫी рдмाрдд рдирд╣ीं' рдоें - 'рдЕрдеाрд╣ рдкैрд╕ा рд╣ै/ рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдЦिрд▓ाрдбिрдпों рдХी рд╕ैंрдХрдб़ों рдХрд░ोреЬ рдоें рдЦрд░ीрдж рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ै/ рдХोрд░ोрдиा рд╕рдордп рдоें рдЬो рдкैрджрд▓ рд▓ौрдЯे рдЙрдирдХी рдЫोреЬिрдпे/ рдХुрдЫ рдкूँрдЬीрдкрддि рдФрд░ рдЕрдоीрд░ рд╣ुрдП рд╣ैं। рд╢ैрд▓ेрди्рдж्рд░ рд╡िрдХाрд╕ рд░рдЪрдиा рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХो рдХुрдЫ рдпूं рдЕंрдХिрдд рдХрд░рддे рд╣ैं- рдоां рдкрд╣рд▓ी рдЯीрдЪрд░ рдеी/ рдкिрддा рдЦुрд░рджुрд░ा рдм्рд▓ैрдХрдмोрд░्рдб/ рдоैं рдПрдХ рд╣рд░ी-рдордЯрдоैрд▓ी рдЯाрдЯрдкрдЯ्рдЯी рдеा рдЬो рдХाрд░рдкेрдЯ рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рд╣ुрдИ। 'рдЬрдШрди्рдпрддрдо' рдоें рд╡े рдПрдХ рдд्рд░ाрд╕рджी рдХा рд╕्рдорд░рдг рдХрд░рддे рд╣ैं- рдЪिрдд्рд░рдХृрддिрдпाँ рдирд░ाрдзрдо рдирд░-рдкिрд╢ाрдЪों рдХी/ рдЕрдмोрдз рд╢िрд╢ु/ рдХिрддрдиे рдмाрд▓ рдХंрдХाрд▓/ рд╡िрд░ूрдкी рд░рд╕ाрдпрди рд▓ीрдкाрдкोрддी рдЗंрдЯेрд▓ीрдЬेंрд╕/ рдиिрдаाрд░ी! рдиिрдаाрд░ी! рдиिрдаाрд░ी!

рд╡े рдоाँ рдкрд░ рдЕрдкрдиी рдХрд╡िрддा рдХो рд╢ीрд░्рд╖рдХ рджेрддे рд╣ैं - 'рдЕрдЧ्рдиिрдЧрд░्рднा рд╣ूँ рдоैं'। рдХिрд╕ाрди рдЖंрджोрд▓рди, рд╢ैрд▓ेрди्рдж्рд░ рдЪौрд╣ाрди рдХी рдХрд▓рдо рд╕े рдЕрдЫूрддा рдирд╣ीं рд░рд╣ा। 'рд╣рдо рдЙрди्рд╣ें рд░ोрдХेंрдЧे рд░ाрдЬрдзाрдиी рдХे рдмाрд╣рд░/ рдЧाрдб़ेंрдЧे рдХीрд▓ें, рд▓рдЧाрдПंрдЧे рдХांрдХ्рд░ीрдЯ рдХे рдЕрд╡рд░ोрдзрдХ/ рдХाрдЯेंрдЧे рд╕реЬрдХें/ рдХрд░ेंрдЧे рдкाрдиी рдХी рдмौрдЫाрд░ / рдЪрд▓ाрдПंрдЧे рдмेंрдд' (рд╕ांрдд्рд╡рдиा)। рд╢ैрд▓ेрди्рдж्рд░ рдЪौрд╣ाрди рдХी рдХрд╡िрддाрдПँ рджुःрд╕्рд╡рдк्рдиों рдХी рдХрд╡िрддाрдПँ рд╣ैं। рд╡े рдХрд╣рддे рднी рд╣ैं- рдпрд╣ рджु:рд╕्рд╡рдк्рдиों рдХा рджौрд░ рд╣ै рдоिрдд्рд░ो/ рд╕ाрд╡рдзाрди рд░рд╣рдиे рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै। (рджुःрд╕्рд╡рдк्рди )। рдмрд╕ंрдд рдкрд░ рдХрд╡िрддा рдпूँ рднी рд▓िрдЦी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै, 'рдШिрд╕े рд╣ुрдП рдЬूрддों рдХे рддрд▓्рд▓ों рдоें рдШुрд╕ рдЧрдП рд╣ैं рдХंрдХреЬ/ рд╡рд╕ंрдд рдЕрднी рд╢рдмाрдм рдкрд░ рдирд╣ीं рдЖрдпा/ рдЪрдк्рдкрд▓ों рд╕े рдШुрд╕ी рдХीрд▓/ рд╕ाрдпрдХрд▓ рдкंрдХ्рдЪрд░ рд╣ोрдиे рд╕े рдмрдЪ рдЧрдИ/ рдоैंрдиे рдЕрд╡рд╕ाрдж рдХो рд▓ाрдЦ рд░ोрдХा рд▓ेрдХिрди/ рдХौрди рдХрд╣рддा рд╣ै рдХि рд╡рд╕ंрдд рдоें рдЙрджाрд╕ рдирд╣ीं рд╣ुрдЖ рдЬा рд╕рдХрддा। (рдлूрд▓ рднी рдХрд╣ां рдЦिрд▓े рд╣ैं рдЕрднी)।
рдм्рд░рд╣्рдордЬ्рдЮाрди рдоें рддрдеाрдХрдеिрдд рд╡िрдж्рд╡ाрдиों рдкрд░ рд╡्‍рдпंрдЧ्‍рдп рд╣ै- рдЕрдзрдХрдЪрд░ाрдкрди рдЖрдд्рдо-рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХे рд╕ाрде рдЙрдд्рдкрди्рди рдХрд░рддा рд╣ै рдЕрдЬрдм рд░рд╕ाрдпрди/ рдоंрдЪ рдкрд░ рдЪрдв़рдХрд░ рдмрд╣ुрдд рджेрд░ рддрдХ рдЖрдк рдк्рд░рдоाрдгिрдд рдХрд░рддे рд╣ैं рдЕрдкрдиी рд╡िрд╣рддा /(рдм्рд░рд╣्рдордЬ्рдЮाрди)। рдлैंрдЯेрд╕ी рдХी рддрд░рд╣ рдЗрд╕ी рдХрд╡िрддा рдоें рд╡े рд╕рдд्рддाрдзीрд╢ों рдкрд░ рд╡्рдпंрдЧ्рдп рдХрд░рдиे рд╕े 'рдирд╣ीं рдЪूрдХрддे - рд░ाрдЬрдкाрдЯ рдд्рдпाрдЧ рдХрд░ рдмрди рдмैрдаे рдмुрдж्рдз / рднрд▓ीрднांрддि рдХрд░ рд╕рдХрддे рдеे рдЬрди рд╕ेрд╡ा рдмैрдардХрд░ рд╕िंрд╣ाрдорди рдкрд░ рдЬीрд╡рди рдкрд░्рдпрди्рдд। рдЗрд╕ी рд░рдЪрдиा рдоें рд╡े рдЕрдЪाрдирдХ рдоुрдХ्рддिрдмोрдз рдХा рд╕्рдорд░рдг рдХрд░рддे рд╣ैं - рдоैं рднी рдЪाрд╣рддा рдеा рдХि рдмрдиूं рдХिрд╕ी рдм्рд░рд╣्рдорд░ाрдХ्рд╖рд╕ рдХा рд╕рдЬрд▓ рдЙрд░ рд╢िрд╖्рдп / рдЕрдм рд╕рдЬрд▓ рдЙрд░ рдоेрд░े рдкाрд╕ рд╣ै рджрдХ्рд╖рддा рдФрд░ों рдХे рдкाрд╕।(рд╡рд╣ी)

'рдЦрд░ाрдм рдХрд╡िрддाрдПँ' рд░рдЪрдиा рдХो рдХрд╡ि рдХा рдЖрдд्рдордХрде्рдп рдХрд╣ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рдпрд╣ рднी рд╡्рдпंрдЧ्рдп рдХрд╡िрддा рд╣ी рд╣ै। 'рдоैं рдЦрд░ाрдм рдХрд╡िрддाрдПँ рд▓िрдЦрддा рд╣ूँ / рдЕрдЪ्‍рдЫे рдХрд╡ि, рдЖрд▓ोрдЪрдХों рд╕े рдоेрд░ा рджुрдЖ рд╕рд▓ाрдо рдирд╣ीं рд╣ै। рдиे рднрдж्рд░рд▓ोрдХ рдХे рд╡ाрд╕ी рд╣ैं/ рднाрд╖ा рдоें рднрдж्рд░/ рдоैं рднрджेрд╕ рдФрд░ рдЕрдХ्рдЦрдб़ / рдк्рд░ाрдз्рдпाрдкрдХ-рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ों рд╕े рдЬ्рдЮाрди рд▓ेрдиे рдоें рд╡िрдлрд▓ рд░рд╣ा/ рддो рдЖрдк рдоुрдЭे рдХрд╡ि рдордд рдоाрдиिрдпे/ рдХрднी рдоिрдЧिреЬाрдпा/ рдХोрдИ рджрдХ्рд╖िрдгा рджी? рдХेрд╕рд░-рдХрд╕्рддूрд░ी рднी рдирд╣ीं/ рдПрдХ рдЕрдХाрджрдоिрдХ рдЕрднिрдЬाрдд рдФрд░ рдХेрд░िрдпрд░िрд╕्рдЯ рд╡िрдж्рд╡ाрди рдХी рджिрд╡्рдп рднाрд╖ा рд╕рдордЭрдиा рдоेрд░े рд╡рд╢ рдХा рдирд╣ीं/ рдоेрд░ी рдЦрд░ाрдм рдХрд╡िрддाрдПँ рдЖрдк рди рдкрдвें'।

рдЕंрдд рдоें рдХृрддि рд╢ीрд░्рд╖рдХ рдХрд╡िрддा - 'рд╕ीрдиे рдоें рдлाँрд╕ рдХी рддрд░рд╣' рдХी рдЪрд░्рдЪा рдХрд░рдХे рдоैं рдЕрдкрдиी рдЯिрдк्рдкрдгी рд╕рдоाрдк्рдд рдХрд░ूंрдЧा। рдХрд╡िрддाрдУं рдкрд░ рд▓िрдЦी рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдоाрди्рдпрддाрдУं рд╕े рд╣рдЯрдХрд░ рд╢ैрд▓ेрди्рдж्рд░ рдХрд╡िрддाрдУं рдХा рдЙрдж्рдЧрдо рдмрддाрддे рд╣ैं,-'рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХे рд▓िрдП рдХрд╡िрддाрдПँ рдЭूрдаे рдмрд░्рддрди рдоैрд▓े рдХрдкреЬे/ рдЧीрд▓ा рдкोंрдЫा, рдмрдЪ्рдЪों рдХा рдмрд╕्рддा рдФрд░ рдкрддि рдХा рдЯिрдлिрди рд╣ोрддी рд╣ैं/ рдХрд░्рдордХांрдбी рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдХे рдкोрдеे рдоें рдмंрдж рд╣ैं рдХрд╡िрддाрдПँ / рдЦेрддों рдоें рдЖрд▓ू рд╣ैं, рдЪौрдкाрдпों рдоें рднेреЬ рд╣ैं / рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдмрди рдЬाрддी рд╣ैं рдЕрдХाрджрдоिрдпों рдоें / рдХिрд╕ी рд╕ेрда рдХे рди्рдпाрд╕ рдоें рд╣рдб्рдбी рдХा рдмрдЪा рд╣ुрдЖ рдоांрд╕ / рдЧрд░ीрдм рдЧुрд░рдмों рдХे рд▓िрдП рд╣ैं рдПрдХ рдмीрдбी рдХा рдзुрдЖं'। рдФрд░ рдЕंрдд рдоें рд╡े рд╡рд╣ рдкंрдХ्рддि рдХрд╣рддे рд╣ैं рдЬिрд╕рд╕े рдХृрддि рд╢ीрд░्рд╖рдХ рдЙрдкрдЬा рд╣ै- 'рдкीрдбिрддों рдХे рд╕ीрдиे рдоें рдлाँрд╕ рдХी рддрд░рд╣ рдХрд░рдХрддी рд╣ैं।

рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣рдо рд╢ैрд▓ेрди्рдж्рд░ рдЪौрд╣ाрди рдХी рдирд╡ीрдирддрдо рдХाрд╡्рдп рдХृрддि рдХी рдХрд╡िрддाрдУं рд╕े рдЧुрдЬрд░े। рдоैं рд╢ैрд▓ेрди्рдж्рд░ рдЪौрд╣ाрди рдХी рдХрд╡िрддाрдУं рдкрд░ рдЖрд▓ोрдЪрдиाрдд्рдордХ рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖ рдирд╣ीं рджेрддा। рдХुрд▓ рдоिрд▓ाрдХрд░ рдХुрдЫ рдирд╣ीं рдХрд╣рддा। рдоुрдЭे рддो рдЬो рдХाрд╡्рдпांрд╢ рдЕрдЪ्‍рдЫे рд▓рдЧे рдЙрди्рд╣ें рд╕рдХाрд░рдг рдЙрдж्‌рдзृрдд рднрд░ рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै। рдХрд╡िрддा рдХे рд╢рдм्рджों рд╕े рдКрдкрд░ рдЖрд▓ोрдЪрдиा рдирд╣ीं рд╣ोрддी, рдХ्рдпोंрдХि рдЖрдЦिрд░ рд╡рд╣ рдЯिрдХी рдХрд╡िрддाрдУं рдкрд░ рд╣ी рд░рд╣рддी рд╣ै।
***

рд╕рдоीрдХ्рд╖рдХ: рд╣िрддेрд╢ рд╡्рдпाрд╕
рд╕ंрдкрд░्рдХ: 6 рдП/705, рдХрд▓्рдкрддрд░ु рд╕ेрд░ेрдиिрдЯी, рдорд╣ाрджेрд╡ рдирдЧрд░, рдоांрдЬрд░ी, рдкुрдгे-412307 (рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░)
рдЪрд▓рднाрд╖: 826 831 2404

рдХाрд╡्рдп: рдХрдорд▓ेрд╢ рдХुрдоाрд░ рджीрд╡ाрди

рдХрдорд▓ेрд╢ рдХुрдоाрд░ рджीрд╡ाрди
рдЧрдЬрд▓ 1. рдХिрд╕рдиे рджेрдЦे рд╣ैं

рдХिрд╕рдиे рджेрдЦे рд╣ैं рд░ाрдд рд░ाрдд рдХे рдврд▓рддे рдЖँрд╕ू
рдмाрдд рдФрд░ рдмाрдд рдоे рдЬрдЬ्рдмाрдд рд╕े рдврд▓рддे рдЖँрд╕ू

рд╕ोрдЪрддे рд╣ैं рдХि рджрд░рдЦ्рддों рдХे рд╕ाрдпे рднी рддो рд╣ों
рдЖँрдЦ рд╕े рдмрд╣рддे рдЧाрдд-рдЧाрдд рдкे рдЪрд▓рддे рдЖँрд╕ू

рд╕рдлрд░ рдоे рд╕ाрде рд░рд╣ा рдФрд░ рдлाँрд╕рд▓ा рднी рдеा
рдк्рдпाрд░ рдоौрд╕рдо рдоें рдеा, рдкाрдд-рдкाрдд рдкे рдкрд▓рддे рдЖँрд╕ू

рдмрд╣ुрдд рдХрдоी рдеी рдордЧрд░ рд╕ाрде рдЪрд▓ рд░рд╣े рдеे рд╕рднी
рдХुрдЫ рд╕рд╡ाрд▓ाрдд рдеे, рдмाрдд-рдмाрдд рдкे рдЫрд▓рддे рдЖँрд╕ू

рдмрд╣ुрдд рдЪुрдк рд░рд╣े рдХुрдЫ рдХрд╣рдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े 'рджीрд╡ाрди'
рдХुрдЫ рдоाрдорд▓ाрдд, рдЖँрдЦ-рдЖँрдЦ рд╕े рдЭрд▓рддे рдЖँрд╕ू
***


рдЧрдЬрд▓ 2. рдХोрдИ рдмाрдд рддो рдХрд╣ो

рдЕрдм рд╣рдорд╕े рдХ्рдпा рдЧिрд▓ा рд╣ै, рдХोрдИ рдмाрдд рддो рдХрд╣ो
рдХрдм рд╕े рдпे рд╕िрд▓рд╕िрд▓ा рд╣ै, рдХोрдИ рдмाрдд рддो рдХрд╣ो

рдХрд╣рддे рд╣ैं рд╕рднी рдк्рдпाрд░ рд╕े, рдмुрдиिрдпाрдж рд╣ो рдкрдХ्рдХी
рдХैрд╕ा рдпे рдорд╕'рдЕрд▓ा рд╣ै, рдХोрдИ рдмाрдд рддो рдХрд╣ो

рднूрд▓े рдирд╣ीं рд╣ै рд╣рдо рддुрдо्рд╣ें, рддुрдо рдпाрдж рддो рд░рдЦ्рдЦो
рдХिрд╕рдХा рдпे рдлैрд╕рд▓ा рд╣ै, рдХोрдИ рдмाрдд рддो рдХрд╣ो

рдЗрди  рджूрд░िрдпों рд╕े рдордХрд╕рдж, рдкूрд░े рдирд╣ीं рд╣ोрддे
рдеोреЬा рд╕ा рдлाрд╕рд▓ा рд╣ैं, рдХोрдИ рдмाрдд рддो рдХрд╣ो

рдЪрд▓ рд╣ी рд░рд╣े рдеे рд╕ाрде рдФрд░ рднी рдЪрд▓рддे рд░рд╣े 'рджीрд╡ाрди'
рдЕрдм рднी рд╡ो рд╣ौрд╕рд▓ा рд╣ैं, рдХोрдИ рдмाрдд рддो рдХрд╣ो

рдХрд╣ाрдиी: рдмाрдмा

рдордзु рд╕ंрдзु

рдордзु рд╕ंрдзु

рдкूрд░्рд╡ рдк्рд░ोрдлेрд╕рд░ рдПрд╡ं рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖,рд╣िрди्рджी рд╡िрднाрдЧ,рдЧुрд░ु рдиाрдирдХ рджेрд╡ рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп, рдЕрдоृрддрд╕рд░, рдкंрдЬाрдм।
рд╕ुрдиा рд╣ै рдХि рдордз्рдпрд╡рд░्рдЧ рдХрднी рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдФрд░ рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░ рджोрдиों рдХे рд▓िрдП рд╕рдорднाрд╡ рд░рдЦрддा рдеा। рд▓ेрдХिрди  рдбॉрдХ्рдЯрд░ी рдкреЭрдиे рд╡ाрд▓ों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдШрдЯрддी рд╣ी рдЧрдИ। рдХाрд░рдг- рдХрднी рди рдЦрдд्рдо рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ी рдкреЭाрдИ, рджूрд░-рджрд░ाрдЬ рдХे рдЧाँрд╡ों рдоें рдкोрд╕्рдЯिंрдЧ, рд╕्рд╡рд╕्рде рдЬीрд╡рдЯрдпुрдХ्рдд, рдордирдоौрдЬी рд▓ोрдЧों рд╕े рдоेрд▓-рдоिрд▓ाрдк рдХा рдЕрднाрд╡, рдЖрд╣- рдХрд░ाрд╣ рд╕े рд▓рдЧाрддाрд░ рджो-рдЪाрд░ рд╣ोрдиे рдХी рдиिрдпрддि। 
рдк्рд▓рд╕ рдЯू рдоें рд╕्рдХूрд▓ рдХे рдм्рд░िрд▓िрдпंрдЯ, рдХुрд╢ाрдЧ्рд░ рдЫाрдд्рд░-рдЫाрдд्рд░ाрдПँ рдкрд░ी, рдЖрд░्рдпрди, рдд्рд░िрд╢ाрди, рдз्рд░ुрд╡ рд╕рднी рдиे рдиॉрди рдоेрдбिрдХрд▓ рдоें  рджाрдЦिрд▓ा рд▓िрдпा। рднрд▓े рд╣ी 95% рд╕े рдКрдкрд░ рдЕंрдХ рдкाрдХрд░ рднी рд░ुрдЪि рдФрд░ рд░ैंрдХ рдХे рдХाрд░рдг рд╕рдм рдХो рдЕрд▓рдЧ- рдЕрд▓рдЧ рдЬрдЧрд╣ों рдкрд░ рд╣ी рд╕ीрдЯ рдоिрд▓ी। рдпाрдиी рдк्рд▓рд╕ рдЯू рдХे рдмाрдж рдЪाрд░ рд╕ाрд▓ рдФрд░ рдЦाрдиे- рдХрдоाрдиे рдХे рдж्рд╡ाрд░ рдЦुрд▓ рдЦुрд▓ рдЬाрдПँ। рдХрд╣рддे рд╣ैं рдХि рдЬीрд╡рди рдоें рдмाрд░-рдмाрд░ рдЪुрдиाрд╡ рдХрд░рдиा рдкреЬрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдЪुрдиाрд╡ рдХा рд╢ुрд░ुрдЖрддी рджौрд░ рдеा- рдЬिрд╕рдоें рдЕрдкрдиा рдХрдо рдФрд░ рдордоा-рдкाрдкा рддрдеा рд╕рдоाрдЬ рдХा рдЕрдзिрдХ рдпोрдЧрджाрди рд╣ोрддा рд╣ै। рдмेрдЯे рдХे рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░ рд╣ो рдЬाрдиे рдкрд░ рдоाँ-рдмाрдк рдиे рднी рдЪैрди рдХी рд╕ाँрд╕ рд▓ी рдХि рдЪрд▓ो рдЦाрдирджाрди рдХी,  рдХुрдирдмे рдХी рдЗрдЬ्рдЬрдд рддो рдмрдЪ рдЧрдИ।
рдд्рд░िрд╢ाрди рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░ рд╣ो рдЧрдпा। рдордоा рдкाрдкा рдХा рдПрдХ рдЯाрд╕्рдХ рдкूрд░ा рд╣ो рдЧрдпा। рдмेрдЯे рдХी рдкреЭाрдИ рдкूрд░ी рд╣ो рдЧрдИ। рдмреЬी рдХंрдкрдиी рдХा рдмреЬा рдкैрдХेрдЬ рдоिрд▓ рдЧрдпा। рдпрд╣ рдХ्рдпा? рд╕рднी рдмी. рдЯेрдХ? рдКрдкрд░ рд╕े рдмी. рдЯेрдХ. рдХी рд╢ाрджी рдПрдо. рдЯेрдХ. рд╕े рд╣ो рдЧрдИ। рдПрдХ рднрдЯрдХрди, рдПрдХ рдмेрдЪैрдиी, рд╡िрд╢ेрд╖ рд╣ोрдиे рдХी рд▓ाрд▓рд╕ा - рдЙрд╕े рдЕрдкрдиे рдХो рд╕ाрдмिрдд рдХрд░рдиा рд╣ै। рдкрд░ рдХैрд╕े? рдПрдХ рдЧुрд╕्рд╕ा рд╣ै, рдЬो рдЙрд╕рдХे рдЕंрджрд░ рдЖрдЧ рдк्рд░рдЬ्рдЬ्рд╡рд▓िрдд рдХрд░рддा рд╣ै, рдзрдХेрд▓рддा рд╣ै, рднрдЯрдХाрддा рд╣ै। рдЙрд╕рдиे рдЬрд▓्рджी рд╣ी рдПрдо. рдмी. рдП. рдХрд░ рд▓ी। рд╡рд░्рдЪрд╕्рд╡ рдЪाрд╣िрдП - рдПрдХ рдХे рдмाрдж рджूрд╕рд░ी рдХंрдкрдиी рдмрджрд▓рддा рдЧрдпा - рдкрд░ рд╣рд░ рдЬрдЧрд╣ рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░ рд╣ी рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░ - рдЙрд╕рдХे рдЬैрд╕े। рд╕рд░्рд╡ोрдкрд░ि рдХैрд╕े рдмрдиा рдЬाрдпे? рдЕрдкрдиे рдорди рдХा рдХрдоांрдбрд░ рдЗрди рдЪीреЮ рдХैрд╕े рд╣ुрдЖ рдЬाрдпे। рдпрд╣ी рдЖрдЧ, рдпрд╣ी рдЬ्рд╡ाрд▓ा рдЙрд╕े рдмेрдЪैрди рд░рдЦрддी। рдЗрдзрд░ рдЧृрд╣рд╕्рдеी рдХी рдХाрд░ा? рдм्рд░рд╣्рдордЪрд░्рдп, рдЧृрд╣рд╕्рде, рд╡ाрдирдк्рд░рд╕्рде, рд╕ंрди्рдпाрд╕ рдЬैрд╕ी рд░ूреЭ рдмाрддे рдЙрд╕рдХे рд▓िрдП рдард╣рд░े рдкाрдиी рдЬैрд╕ी рдеी। рдЧृрд╣рд╕्рде рдХा рд░ाрдЬрдпोрдЧ рдЙрд╕े рд░ाрд╕ рдирд╣ीं рдЖ рд░рд╣ा рдеा। рдЧृрд╣рд╕्рде рдЙрд╕рдХी рдиैрд╕рд░्рдЧिрдХ рдиिрд░ंрдХुрд╢ рд╡ृрддि рдХे рд░ाрд╕्рддे рдХा рд╕рдмрд╕े рдмреЬा рдЕрд╡рд░ोрдз рд╣ी рдмрди рдХрд░ рдЦреЬा рдеा। рдЧृрд╣рд╕्рде рд╕рдордЭौрддे рдХी рдмाрдд рдХрд░рддा рд╣ै। рдЙрдд्рддрд░рджाрдпिрдд्рд╡ों рдХा рдмोрдЭ рдЧрд▓े рдоें рд▓рдЯрдХा рджेрддा рд╣ै। рдкрд░ाрдорд░्рд╢, рдЕрдиुрдорддि, рдиिрдпрдо, рдкрд░рдо्рдкрд░ा рд╕рдоाрдЬ рдкрд░ рдЦреЬा рд╣ै। рдЙрд╕рдиे рдиिрд░्рдгрдп рд▓िрдпा рдХि рдЧृрд╣рд╕्рде рдХे рд╕ाрд░े рд╕ुрдЦ рдЕрдкрдиी рдоुрдЯ्рдаी рдоें рд░рдЦेрдЧा। рд╕ंрддाрди рдХो рдЕрдкрдиा рдиाрдо рджेрдиे рдХा рдкूрд░ा рдлाрдпрджा рдЙрдаाрдПрдЧा। рдЙрд╕рдХा рд▓рдХ्рд╖्рдп рдЗрд╕ рджुрдиिрдпा рдХो рдЫोреЬрдиा рдирд╣ीं рдЕрдкрдиी рд╕ुрд╡िрдзा рдХे рдЕрдиुрд░ूрдк рдоोреЬрдиा рд╣ै। рдЙрд╕े рдЕрдз्рдпाрдд्рдо рдФрд░ рднौрддिрдХрддा рджोрдиों рд╣ी рдЪाрд╣िрдП- рдЧृрд╣рд╕्рде рдФрд░ рд╕ंрди्рдпाрд╕ рджोрдиों рдПрдХ рд╕ाрде।
      рдЗрдзрд░ рдХोрд░ोрдиा рдХाрд▓ рдЖ рдзрдордХा। рдЕрдиेрдХ рдЧрддिрд░ोрдз рдЖ рдЧрдпे। рдХрдо्рдкрдиिрдпाँ рдмंрдж рд╣ोрдиे рд▓рдЧी рдпा рд╡рд░्рдХ реЮ्рд░ोрдо  рд╣ोрдо рдХा рд╡िрдХрд▓्рдк рдЪрд▓ рдкреЬा। рдЙрд╕े рднी рдпрд╣ी рдЕрдкрдиाрдиा рдкреЬा। рд╕ुрдмрд╣ рдХрдо्рдк्рдпुрдЯрд░ рдЯेрдмрд▓ рдкрд░ рдмैрдарддा, рд░ाрдд рдЧ्рдпाрд░рд╣ рдмрдЬे рддрдХ рд╣ी рдЯाрд╕्рдХ рдкूрд░ा рд╣ो рдкाрддा। рдоाрдирд╕िрдХ рдФрд░ рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдЪुрдиौрддिрдпाँ рджेрдиे рд▓рдЧे рдеे। рд╡рд╣ рдмेрдЪैрди рд╕ा рд╣ो рдЙрдаा। рд╢рд╣рд░ рдХे рдпोрдЧाрд╢्рд░рдо рдХे рд╢िрд╡िрд░ों рдоें рдЙрд╕рдХी рдЙрдкрд╕्рдеिрддि рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рд╣ोрдиे рд▓рдЧी। рд╡рд╣ рдпोрдЧ рдЧुрд░ु рдХे рдЖрд╕рдкाрд╕ рд╣ी рд░рд╣рддा। рдХिрддрдиा рд╕ुрдЦ -рдХिрддрдиा рд╡ैрднрд╡ -рдХिрддрдиा рдпрд╢ -рдХिрддрдиा рд╕рдо्рдоाрди !
рдЙрд╕рдХे рд╕рдордХ्рд╖ рдЕрдиेрдХ рдЙрджाрд╣рд░рдг рдеे, рдЙрди рд▓ोрдЧों рдХे, рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░िंрдЧ рдХो рдмेрд╕िрдХ рдПрдЬुрдХेрд╢рди рдХी рддрд░рд╣ рд╣ी рд▓िрдпा рдФрд░ рдмाрдж рдоें рдХैрд░िрдпрд░ рдХे рдоुрдЦ्рдп рд╡िрдХрд▓्рдк рдЪुрдиे। рдЬिрдирдХी рдЙрдкрд▓рдм्рдзिрдпाँ рдЙрд▓्рд▓ेрдЦрдиीрдп рдФрд░ рдЪрдпрди рдк्рд░рд╢ंрд╕рдиीрдп рд░рд╣े। рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░िंрдЧ рдХी рдмेрд╕िрдХ рдкреЭाрдИ рдХे рдмाрдж рдХिрддрдиे рд▓ोрдЧों рдиे рдиेрддा, рдЕрднिрдиेрддा, рд╕ंрдд-рдЧुрд░ु рдмрди рдпрд╢, рдЕрд░्рде, рдзрд░्рдо, рдХाрдо, рдоोрдХ्рд╖ рдХрдоाрдпा। рдЬीрд╡рди рд░ुрдХрдиे рдХा рдирд╣ीं, рдЪрд▓рдиे рдХा рдиाрдо рд╣ै। рдЪुрдиाрд╡ рддो рдмाрд░-рдмाрд░ рдХрд░рдиा рд╣ी рдкреЬрддा рд╣ै। рд╡рд╣ рд╡рдХ्рдд рдЧрдпा рдЬрдм рдПрдХ рдЪुрдиाрд╡ рдХे рдмाрдж рдЬीрд╡рди рднрд░ рдЙрд╕ी рдХे рд╕ाрде рдШिрд╕рдЯрдиा рдкреЬрддा рдеा। рдЕрдиेрдХ рдХрдж्рджाрд╡рд░ рд░ाрдЬрдиेрддा рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░िंрдЧ рдХो рдзрдд्рддा рдмрддा рд╣ी рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рдЖрдП। рд╣рд░ рдЖрдИ. рдЯी. рд╕ंрд╕्рдеाрди рд╕ुंрджрд░ рдкिрдЪрдИ рдмрдирдиे рдХे рд╕рдкрдиे рддो рдмेрдЪ рд╕рдХрддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рд╣рд░ рдЖрдЗрдЯिрдпрди рд╕ुंрджрд░ рдкिрдЪрдИ рдирд╣ीं рдмрди рд╕рдХрддा। рд░ाрдЬрдиेрддा рджिрдЧ्рд╡िрдЬрдп рд╕िंрд╣ рдоैрдХेрдиिрдХрд▓ рдЕрднिрдпंрддा рдеे рдФрд░ рд╢рд░рдж рдпाрджрд╡ рдЗрд▓ैрдХ्рдЯ्рд░िрдХ। рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдорд╣ाрдорд╣िрдо рдЕрдмुрд▓ рдХрд▓ाрдо рдРрд░ोрд╕्рдкेрд╕ рдФрд░ рднौрддिрдХी рдоें рдеे। рдЕрдЬीрдд рдЬोрдЧी рдХो рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░िंрдЧ рджेрд░ рддрдХ рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдирд╣ीं рдХрд░ рдкाрдИ, рдкрд╣рд▓े рдЖрдИ. рдкी. рдПрд╕. рдХी рдФрд░ рдлिрд░ рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рдЪрд▓े рдЖрдП। рдЪिрд░ाрдЧ рдкाрд╕рд╡ाрди рдиे рднी рдЕрдкрдиी рдХрдо्рдк्рдпूрдЯрд░ рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░िंрдЧ рдХे рдк्рд░рддि рд╡िрд░рдХ्рддि рд╣ी рджिрдЦाрдИ। рдоैрдЯрд▓рд░्рдЬिрдХрд▓ рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░ рдордиोрд╣рд░ рдкрд░िрдХрд░ рдЧोрд╡ा рдХे рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдмрдиे, рд╕िрд╡िрд▓ рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░ рднूрдкेрди्рдж्рд░ рдкॉрд▓ рдЧुрдЬрд░ाрдд рдХे рдоुрдЦ्рдп рдоंрдд्рд░ी рд░рд╣े। рдЕрд░рд╡िंрдж рдХेрдЬрд░ीрд╡ाрд▓ рддो рдЦреЬрдЧрдкुрд░ рд╕े  рдоैрдХेрдиिрдХрд▓ рдЕрднिрдпंрддा рдеे। рд╡рд╣ाँ рдХ्рдпा рдХрд░ рд▓ेрддे? рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рдЖрддे рд╣ी рдЙрди्рд╣ोंрдиे рджिрд▓्рд▓ी рдХे рдоुрдЦ्рдп рдоंрдд्рд░ी рдмрди рдк्рд░рджेрд╢ рдХी рд╣рд╡ा рд╣ी рдмрджрд▓ рджी। 
рдЕрднिрдиेрддा рднी рддो рдЕрдиेрдХों рдоिрд▓рддे рд╣ैं। рддाрдкрд╕ी рдкрди्рдиू, рдЕрдоीрд╖ा рдкрдЯेрд▓, рд╕ुрд╢ांрдд рд╕िंрд╣ рд░ाрдЬрдкूрдд, рд░िрддेрд╢ рджेрд╢рдоुрдЦ, рдХाрд░्рддिрдХ рдЖрд░्рдпрди, рд╕ोрдиू рд╕ूрдж, рдЖрд░. рдоाрдзрд╡рди, рд╣ाрд╕्рдп рдХрд▓ाрдХाрд░ рд░рдЬрдд рд╕ूрдж рдФрд░ рдмेрд╕्рдЯ рд╕ेрд▓рд░ рд▓ेрдЦрдХ рдФрд░ рд╕्рдХ्рд░िрдк्рдЯ рд░ाрдЗрдЯрд░ рдЪेрддрди рднрдЧрдд рдЖрджि। 
рднрдЧрд╡ाрди рд╡िрд╢्рд╡ рдХрд░्рдоा рдХो рднी рддो рджुрдиिрдпा рдХा рдЕрднिрдпंрддा рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рдмреЬी рдХंрдкрдиी рдоें рдиौрдХрд░ी рдФрд░ рдмреЬे рд╡ेрддрди рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рдмрд╣ुрдд рд╕े рд▓ोрдЧ рд╕реЮेрдж рдпा рднрдЧрд╡ा рдЪोрд▓ा рдкрд╣рди рдзрд░्рдордЧुрд░ु рдмрдиे, рдоोрдЯिрд╡ेрд╢рдирд▓ рд╕्рдкीрдХрд░ рдмрдиे, рддрдд्рд╡рдЬ्рдЮाрдиी/ рдм्рд░рд╣्рдордЬ्рдЮाрдиी рд╣ो рдЧрдП, рдпोрдЧी рд╣ो рдЧрдП। рдзрд░्рдо, рдЕрд░्рде рдФрд░ рдпрд╢ рд╣ाрде рдмांрдз рдЙрдирдХे рд╕рдордХ्рд╖ рдЧिреЬрдЧिреЬाрдиे рд▓рдЧा। рдоैрдХेрдиिрдХрд▓ рдЕрднिрдпंрддा рдЬрдп рджाрдоोрджрд░ рджाрд╕ рд╣рд░े рдХृрд╖्рдгा рдоें рдиाрдо рдХрдоाрдиे рд▓рдЧे, рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдЕрднिрдпंрддा рдЖрд╢ीрд╖ рдиे рдЧीрддा рдк्рд░рдЪाрд░ рдХा рдЪुрдиाрд╡ рдХिрдпा। рдЗрд▓ैрдХ्рдЯ्рд░िрдХ рдЕрднिрдпंрддा рдЧौрд░ рдЧोрдкाрд▓ рджाрд╕ ‘рдЗрд╕्рдХाрди’ рдпाрдиी ‘рдЗंрдЯрд░рдиेрд╢рдирд▓ рд╕ोрд╕ाрдЗрдЯी рдлॉрд░ рдХृрд╖्рдгा рдХोрдирд╢िрдЕрд╕рдиेрд╕’ рдоें рдЖ рднाрд░рддीрдп рдЬीрд╡рди рд╢ैрд▓ी рдХे рдХोрдЪ/ рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдФрд░ рдк्рд░ेрд░рдХ рдк्рд░рд╡рдХ्рддा рдмрди рдзрд░्рдо, рдЕрд░्рде, рдпрд╢ рдмрдЯोрд░рдиे рд▓рдЧे। рд╣рд░िрдпाрдгा рдХे рд░ाрдордкाрд▓ рджाрд╕ рдЕрдаाрд░рд╣ рд╡рд░्рд╖ рд╕िंрдЪाрдИ рд╡िрднाрдЧ рдоें рдЕрднिрдпंрддा рд░рд╣рдиे рдХे рдмाрдж рдХрдмीрд░ рдкंрдеी рдмाрдмा рдмрдиे рдФрд░ рдЙрдирдХी ‘рдХрд╖्рдЯ рдиिрд╡ाрд░рдХ рдкूрдЬा’ рдоें рднрдЧрддों рдХे рдЬрдордШрдЯ рд▓рдЧрдиे рд▓рдЧे। рдЬрди्рдо рджिрд╡рд╕ рдмोрдз рджिрд╡рд╕ рдмрди рдЧрдП। рд╣ाँ ! рд░ाрдордкाрд▓ рдЬैрд╕े рдмाрдмाрдУं рдХे рдЖрд╢्рд░рдо рдХाрд▓ाрди्рддрд░ рдоें рдЕрдб्рдбों рдоें рднी рдкрд░िрдгिрдд рд╣ो рдЧрдП।
рдорд╣ीрдиों рдоें рд╣ी рдд्рд░िрд╢ाрди рдиे рдпोрдЧाрд╢्рд░рдо рдФрд░ рдпोрдЧрдЧुрд░ु рдХे рд╕ाрд░े рдЧुрдг рдЖрдд्рдорд╕ाрдд рдХрд░ рд▓िрдП। рд╕рдм рдЫрдХ्рдХे- рдкंрдЬे рдЕрдкрдиा рд▓िрдП। рд╡рд╣ рди рдЖрд╢ुрдорд▓ рд╕े рдЖрд╕ाрд░ाрдо рдмाрдкू рдмрдиा, рди рдЧुрд░рдоीрдд рд╕िंрд╣ рд╕े рд░ाрдо рд░рд╣ीрдо, рди рд╕ुрдЦрдЬिंрджрд░ рдХौрд░ рд╕े рд░ाрдзे рдоाँ, рди рдиिрд░्рдорд▓рдЬीрдд рд╕े рдиिрд░्рдорд▓ рдмाрдмा। рд╡рд╣ рдд्рд░िрд╢ाрди рд╣ी рд░рд╣ा। 
      рдЙрд╕рдиे рднрдХ्рдд рдЬुрдЯाрдиे рдХी рдХрд▓ा рдЬाрди рд▓ी। рдПрдХ рддाрдо-рдЭाрдо рдЬुрдЯा рд╡рд╣ рдорд╣ाрдирдЧрд░ рдоें рдЖ рдмрд╕ा। рдЕрдкрдиा рддрдд्рд╡рдЬ्рдЮाрди, рдЕрдкрдиा рдпोрдЧ рд╢िрд╡िрд░, рдЕрдкрдиे рдЯोрдЯрдХे, рдЕрдкрдиे рджेрд╕ी рджрд╡ाрдЗрдпों рдХे рдиुрд╕्рдЦे, рдЕрдкрдиे рдк्рд░рд╡рдЪрди рд╢ुрд░ू рдХрд░ рджिрдпे। рднрдХ्рддों рдж्рд╡ाрд░ा рд▓िрдЦрд╡ा, рдЙрдирдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдЫрдкрд╡ा, рдоुрдл्рдд рдоें рддрдд्рд╡ рдЬ्рдЮाрди рдШрд░- рдШрд░ рдмांрдЯрдиे рдФрд░ рд╢िрд╖्рдпрдд्рд╡ рдмреЭा рдЕрдкрдиे рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХो рдЕрдорд░рдд्рд╡ рджेрдиे рдХा рдХाрдо реЫोрд░- рд╢ोрд░ рд╕े рдЪрд▓ाрдиे рд▓рдЧा। рдпрд╣ рдЙрд╕рдХा рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рд╣ै- рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рдФрд░ рдЕрдж्рд╡िрддीрдп। рдпрд╣ाँ рдЙрд╕рдХे рдЖрджेрд╢ рдЪрд▓рддे рд╣ैं। рд╣рд░ рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рдХा рдордиोрд╡िрдЬ्рдЮाрди рд╡рд╣ рдкреЭ рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЙрд╕рдХी рджुрдиिрдпा рдмрджрд▓рдиे рд▓рдЧी। рдЕрдм ‘рдШрд░ рдХा рди рдШाрдЯ рдХा’ рдХी рд╕्рдеिрддि рдирд╣ीं рдеी। рдЗрд╕ рдпाрдд्рд░ा рдиे рдЙрд╕े рд╣ीрд░ो рд╣ी рдмрдиा рджिрдпा। рдЯाрдЯा, рдмिрд░рд▓ा, рдЕंрдмाрдиी рдмрдиा рджिрдпा। рдЙрд╕рдХे рдЕрд░рдоाрдиों рдХो рдкंрдЦ рд▓рдЧ рдЧрдП। рдЬोреЬрдиे/ рдЬुрдЯाрдиे рдХी рдХрд▓ा рд╕ीрдЦी।
рдмाрдмा рд▓ोрдЧों рдХो рдШрд░ों рд╕े рдмुрд▓ाрдиे рдирд╣ीं рдЬाрддे, рднрдХ्рдд рдЦुрдж рдЖрддे рд╣ैं рдФрд░ рдмाрдмा рдХो рднрдЧрд╡ाрди рдФрд░ рдЦुрдж рдХो рдХंрдЧाрд▓ рдмрдиाрдиे рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдоें рдЬुрдЯ рдЬाрддे рд╣ैं। рднрдХ्рддों рдХे рджुрдЦी рдорди рдХो рд╢ांрддि рджेрдиे рд╡ाрд▓े рдЖрдд्рдо рдЬ्рдЮाрди рдХो рдмांрдЯрдиे рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╢ुрд░ू рд╣ो рдЧрдИ। рд╕्рдХूрд▓ी рдмрдЪ्рдЪों рдХी рддрд░рд╣ рдк्рд░рд╡рдЪрдиों рдХी рдиोрдЯ рдмुрдХ्рд╕ рддैрдпाрд░ рдеी। рднाрд╖рдг рдХрд▓ा рдХे рд╕рднी рдЖрдпाрдо рдЙрд╕рдиे рдЖрдд्рдорд╕ाрдд рдХрд░ рд▓िрдП рдеे-
рдпोрдЧ- рдпाрдиी рдЬोреЬ। рдЬीрд╡ाрдд्рдоा рдФрд░ рдЖрдд्рдоा рдХा। рдпрд╣ рдПрдХ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╣ै।  рдорди рдФрд░ рдЖрдд्рдоा рдХो рдПрдХ рд╕ाрде рд▓ाрдиे рдХा рдХाрдо рдпोрдЧ рдХрд░рддा рд╣ै। рднрдЧрд╡рдж्рдЧीрддा рдоें рдмुрдж्рдзिрдпोрдЧ, рд╕ंрди्рдпाрд╕ рдпोрдЧ, рдХрд░्рдо рдпोрдЧ рдоिрд▓рддा рд╣ै। рд╢्рд░ी рдХृрд╖्рдг рдиे рдХрд╣ा рд╣ै- ‘рдпोрдЧ рдХрд░्рдорд╕ु рдХुрд╢рд▓рдо’- рдпाрдиी рдХрд░्рдоों рдХी рдХुрд╢рд▓рддा рд╣ी рдпोрдЧ рд╣ै। рдЪिрдд рдХी рд╡ृрдд्рддिрдпों рдХे рдиिрд░ोрдз рдХा рдиाрдо рд╣ी рдпोрдЧ рд╣ै। 
рджुрдЦों рдХा рдиिрд╡ाрд░рдг рдмрддाрдиे рд╡ाрд▓ा рдмрд╣ुрдд рдмाрд░ рдХрд░्рдордлрд▓ рднी рд╕рдордЭाрдиे рд▓рдЧрддा। рдХрд░्рдордлрд▓ рджो рдк्рд░рдХाрд░ рдХा рд╣ोрддा рд╣ै- рддрдд्рдХाрд▓ рдХрд░्рдордлрд▓ рдФрд░ рд╡िрд▓ंрдмिрдд рдХрд░्рдордлрд▓। рд╡िрд▓ंрдмिрдд рдпाрдиी рдкिрдЫрд▓े рдЬрди्рдо рдХे рдХрд░्рдоों рдХा рдлрд▓।  
рдЕрдм рдд्рд░िрд╢ाрди рд╕рдм рдХे рд╢рд░ीрд░ рдХो реЮुрд░्рддीрд▓ा рдмрдиाрдиे рдХे, рд╣рд░ рд░ोрдЧ рдХे рдиिрд╡ाрд░рдг рдХे рдЬाрджुрдИ рдЙрдкрдЪाрд░ рдмрддाрдиे рд▓рдЧा। рд╣рдоाрд░े рдд्рд░िрд╢ाрди рдмाрдмा рдХे рдкाрд╕ рднрдХ्рддों рдХी рд╣рд░ рдмीрдоाрд░ी рдХा рдЙрдкрдЪाрд░, рд╣рд░ рд╕рдорд╕्рдпा рдХा рд╕рдоाрдзाрди, рд╣рд░ рдоुрд╕ीрдмрдд рдХा рд╣рд▓, рд╣рд░ рдХрдаिрдиाрдИ рд╕े рдЫुрдЯрдХाрд░े рдХे рд░ाрдордмाрдгी рдЙрдкाрдп рд╣ैं। рдХрд╣рддे рд╣ैं- рдпोрдЧ рд╕ुрдЧрдо рдФрд░ рд╕्рд╡рд╕्рде рдЬीрд╡рди рджेрддा рд╣ै। рд░ोрдЧों рд╕े рдоुрдХ्рдд рдХрд░рддा рд╣ै। рд░ाрдорджेрд╡ рдФрд░ рд╢िрд▓्рдкा рд╢ेрдЯ्рдЯी рдЙрдирдХे рдордирд╕ा рдпोрдЧ рдЧुрд░ु рд╣ैं। рдЕрд╕्рдердоा рд╕े рдоुрдХ्рдд рд╣ोрдиे рдХे рд▓िрдП- рдк्рд░ाрдгाрдпाрдо- рдзрдиुрд░ाрд╕рди, рдоोрдЯाрдкे рдХो рдЕрд▓рд╡िрджा рдХрд╣рдиे рдХे рд▓िрдП- рддाреЬाрд╕рди- рдд्рд░िрдХोрдгाрд╕рди- рдкाрд░्рд╢्рд╡ाрдХोрдгाрд╕ाрди, рдбाрдпрдмिрдЯीреЫ рдХो рдмाрдп рдмोрд▓рдиे рдХे рд▓िрдП- рдк्рд░ाрдгाрдпाрдо, рдзрдиुрд░ाрд╕рди, рд╣ाрдЗрдкрд░्рдЯेंрд╢рди- рдоाрдЗрдЧ्рд░ेрди рд╕े рдЫुрдЯрдХाрд░ा рдкाрдиे рдХे рд▓िрдП- рд╢ीрд░्рд╖ाрд╕рди, рд╣рд▓ाрд╕рди। рд╕ाँрд╕ рдЫोреЬो, рд╕ाँрд╕ рд░ोрдХो- рдд्рд░िрд╢ाрди рдХा рд░ाрдордмाрдг рдЕрдорд░- рдЕреЫрд░ рдиुрд╕्рдЦा рд╣ै। рдз्рдпाрди рдХे рд▓िрдП рд░ाрдоेрд╢्рд╡рд░рдо рдЬैрд╕ा рдПрдХ рдмреЬा рд╣ाрд▓ рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рдУрдо рдХा рдЬाрдк рд╣ोрддा рд╣ै। рд╕्рдкीрдХрд░ рд╕े рдУрдо рд╢рдм्рдж рдЪрд▓рддा рд╣ै। рднрдХ्рдд рдкाрд▓рдеी рд▓рдЧा, рдЖँрдЦें рдоूंрдж, рдкрдж्рдоाрд╕рди рдоें рдШंрдЯों рдмैрдаे рд░рд╣рддे рд╣ैं। рдмाрдмा рдмрд╣ुрдд рдмाрд░ рд╕рджिрдпों рдкीрдЫे рд▓े рдЬाрддे рд╣ैं- рдкेрдаे, рдкाрд▓рдХ рдХा рдЬूрд╕, рднाрдк рдоें рдкрдХी рд╕рдм्рдЬिрдпाँ, рдЧंрджрдоी рдЪाрд╡рд▓, рдХрдЪ्рдЪे рдоोрдЯे рдЕрдиाрдЬ рдХे рд╕ेрд╡рди рдХी рдмाрдд рдХрд░рддे рд╣ैं।     
рдХिрд╕ी рдПंрдЯाрдк्рд░ेрди्рдпोрд░ рдХी рддрд░рд╣, рдХिрд╕ी рдмреЬे рд╡्рдпाрдкाрд░िрдХ рд╕ंрд╕्рдеाрди рдХी рддрд░рд╣- рдЙрдирдХी рд╡ेрдм рд╕ाрдЗрдЯ्рд╕ рд╣ै। рдЗрди्рд╕्рдЯाрдЧ्рд░ाрдо рдЕрдХाрдЙंрдЯ рд╣ै, рдпूрдЯ्рдпूрдм рднाрд╖рдг рд╣ै। рд▓ाрдЗрдХ рдФрд░ рд╕рдмрд╕рдХ्рд░ाрдЗрдм рдХे рд▓िрдП рднी рдЕрдиुрд░ोрдз рдХрд░рддे рд╣ै।
рд╕рднी рдХो рдк्рд░ेрдо рдФрд░ рд╕рдо्рдоाрди рджेрдиा, рдоुрдЦ्рдп рдЕрдиुрдпाрдпिрдпों рдХे рд╕ाрде рд╕рдордп рдмिрддाрдиा, рдЙрдирдХी рдк्рд░рд╢ंрд╕ा рдХрд░рдиा, рдЖрдд्рдоीрдпрддा рдХा рдЬाрджू рдЪрд▓ाрдиा рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рдпोрдЧ्рдпрддा рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдХाрдо рдмрддाрдиा- рдмांрдЯрдиा рдЬाрдирддे рд╣ैं। рднрдХ्рддों рдХी рдХुрдЫ рдРрд╕ी рд╢्рд░рдж्рдзा рдЭोрд▓ी рдоें рдкреЬी рд╣ै рдХि рд╡िрджेрд╢ рдпाрдд्рд░ाрдПँ рднी рдЖрдо рд╣ो рдЧрдИ рд╣ैं। рдЬो рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдФрд░ рдЕрд░्рде рднी рджेрддी рд╣ैं рдФрд░ рдХрдж рднी рдКँрдЪा рдХрд░рддी рд╣ैं। 
рд╕рдм рдЙрди्рд╣ें рдоाрдирддे рд╣ैं। рдорди рдоें рдмрд╕ाрддे рд╣ैं। рднрдЧрд╡ाрди рдХा рдЕрд╡рддाрд░ рдирд╣ीं рднрдЧрд╡ाрди рдХрд╣рддे рд╣ैं। рд╕ेрд╡ा рднाрд╡ рд░рдЦрддे рд╣ैं। рдирд╣ीं рдоाрдирддी рддो рд╡рд╣ рдоंрджрднाрдЧ, рдорди्рджрдмुрдж्рдзि  рдмीрдмी। рдЙрд╕рдХी рдЖँрдЦों рдоें рд▓िрдЦा рд░рд╣рддा рд╣ै рдХि рд╡े рд╡िрд╢्рд╡ рдХे рд╕рдмрд╕े рддुрдЪ्рдЫ рдФрд░ рд╣ेрдп рдкрддि рдФрд░ рдкिрддा рд╣ैं। рдпрд╣ рдЙрдирдХे рд╡рд░्рдЪрд╕्рд╡ рдкрд░ рдк्рд░рд╣ाрд░ рд╣ै। рд╢ांрддि рдХा рд╕ंрджेрд╢ рджेрдиे рд╡ाрд▓े рдХी рдХ्рд░ोрдзाрдЧ्рдиि рднреЬрдХाрдиे рдХा рдЙрдкाрджाрди рд╣ै। рдХрднी рдкी рд▓ेрддे рд╣ैं рдФрд░ рдХрднी рджो рдаोрдХ рджेрддे рд╣ैं। рдХрднी рдпрд╣ी рдХाрдлी рд▓рдЧрддा рд╣ै рдХि рд╡рд╣ рдШрд░- рдмाрд╣рд░ рд╕рдм рд╕ंрднाрд▓ рд░рд╣ी рд╣ै। рдкाрд░िрд╡ाрд░िрдХ, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ, рдЖрд░्рдеिрдХ, рдиैрддिрдХ рдмोрдЭ рдФрд░ рдмोрдз рд╕े рд╡े рдоुрдХ्рдд рд╣ैं।
рдФрд░ рдкрдд्рдиी? рд╡рд╣ рдЧौрддрдо рдмुрдж्рдз рдХी рдпрд╢ोрдзрд░ा рдирд╣ीं рдеी, рди рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдХी рдЬрд╕ोрджा рдмेрди- рдЬिрди्рд╣ें рдкрддि рдЕрдкрдиी рдЙрдЪ्рдЪाрдХांрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╡ाрд╣िрдд рд╣ोрдиे рдХा рджाрдЧ рд▓рдЧाрдХрд░ рдХिрд╕ी рдЕрди्рдп рджिрд╢ा рдоें рдХूрдЪ рдХрд░ рдЧрдП। ‘рдоैं рдХрд╣ीं рднी рдЬाрдКँ, рдХुрдЫ рднी рдХрд░ूँ- рдоेрд░े рдорд░्рдЬी’- рдХा рдлाрд░्рдоूрд▓ा рдЙрд╕ рдкрд░ рд▓ाрдЧू рдХिрдпा рдЧрдпा। рд▓ेрдХिрди рд╡рд╣ рди рдмेрдЪाрд░ी рдеी рдФрд░ рди рдмрдиी। рдмреЬी рдмреЬी рдХंрдкрдиिрдпों рдХी рд╕ी.  рдИ. рдУ. рдмрди рдХुрдЫ рдРрд╕ा рдЫाрдИ рдХि рдмрд╣ुрдд рдмाрд░ рдд्рд░िрд╢ाрди рдХे рд╕ाрд░े рддाрдо-рдЭाрдо рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рдЙрд╕рдХी рднी рдкрд╣рдЪाрди рдмрди рдЧрдИ। рдпूँ рд╡рд░्рд╖ों рдЙрди्рд╣ें рдШрд░ рдмुрд▓ाрддा рд░рд╣ा рдФрд░ рд╡े рдирд╣ीं рдкрд╣ुँрдЪ рдкाрдпे। рдмंрдзрди рд╡े рдЕрдкрдиी рдУрд░ рд╕े рддोреЬрдиा рдЪाрд╣рддे рдеे, рдкрд░ рд╡े рджूрд╕рд░ी рдУрд░ рд╕े рдЪрд░рдорд░ा рдХрд░ рдЪрдХрдиाрдЪूрд░ рд╣ो рдЧрдП। рдЕрдм рд╡े рдШрд░ рдХी рдЦोрдЬ рдоें рдЖрддे рддो рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдШрд░ рдирд╣ीं рдордХाрди рд╣ी рдоिрд▓рддा рд╣ै। рдХрднी рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕрддि рд╡्рдпрд╕्рддрддा рдХा рд▓рдмाрджा рдУреЭ рд░рдЦा рдеा рдФрд░ рдЕрдм рд╕рдм рдЕрдкрдиे рдоें рд╡्рдпрд╕्рдд рд╣ैं, рдпрд╣ाँ рдЖрдХрд░ рдмौрдиाрдкрди рд╣ी рдЭेрд▓рдиा рдкреЬрддा рд╣ैं।
рджेрд╢ी- рд╡िрджेрд╢ी рд╣рд╡ाрдИ рдпाрдд्рд░ाрдПँ, рдкрдЪ्рдЪीрд╕ рд▓ाрдЦ рдХी рдЧाреЬी, рдПрдкрд▓ рдХा рдЖрдИ рдлोрди – рд╕рдордЭрддे рдеे рдХि рдЗрд╕ рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп рдиे рдЙрди рдкрд░ рд▓рдХ्рд╖्рдоी рдХी рдмौрдЫाрд░ рдХी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдпрд╣ рдХ्рдпा? рдкрдд्рдиी рдмрдЪ्рдЪों, рдкूрд░्рд╡ рд╕ाрдеिрдпों- рд╕рдм рдХे рдкाрд╕ рдпрд╣ рд╕рдм рдеा। рджेрд╢ рдХा, рд╡िрд╢्рд╡ рдХा рдмрджрд▓рддा рд╕्рд╡рд░ूрдк - рд╡े рдХрд╣ाँ рд╣ैं?  
*** 

рдпрд╣ рд╡िрд╡ाрд╣ рдк्рд░ेрдо рдХी рд╣рдд्рдпा рд╕ा рд╣ी рдеा। рдХिрд╕ी рдЖрдд्рдордХेंрдж्рд░िрдд рдИрдЧोрдЗрд╕्рдЯ рд╕े рдк्рд░ेрдо рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै? рдмрд╕ рдиिрднाрдиा рдкрдд्рдиी рдХी рдордз्рдпрд╡рд░्рдЧीрдп, рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рд╡िрд╡рд╢рддा рд░рд╣ी। рдЬрдмрдХि рд╡рд╣ рдЕрдкрдиी рд╕ाрд░ी рдКрд░्рдЬा, рдЬीрд╡рди рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдФрд░ рдмिрдЯिрдпा рдХी рдЖрдд्рдоीрдпрддा рдоें рдЦрд░्рдЪ рдХрд░ рд░рд╣ी рдеी। 
рдФрд░ рдлिрд░ рдПрдХ рджिрди рд╡рд╣ рдорд╣ाрд╕ंрдд, рд╡рд╣ рдзीрд░ рдк्рд░рд╢ांрдд рдзрд░्рдо рдЧुрд░ु, рд╡рд╣ рдЖрдд्рдоोрдд्рдХрд░्рд╖ рдФрд░ рдкрд░рдоाрдиंрдж рдХे рдн्рд░рдордЬाрд▓ рдоें рдлँрд╕ा рдмुрдж्рдз рдЕрдкрдиे рдЧृрд╣рд╕्рде рдЖрд╢्рд░рдо рдХी рдк्рд░рднाрддрдлेрд░ी рдкрд░ рдиिрдХрд▓ा рдФрд░ рджेрдЦा рд╡рд╣ाँ рдХुрдЫ рднी рдирд╣ीं рдеा। рди рдкрдд्рдиी, рди рдмेрдЯी। рди рдШрд░ рдоें, рди рд╢рд╣рд░ рдоें, рди рджेрд╢ рдоें। рдЙрд╕рдХी рдХंрдкрдиी рдХे рд╕ाрдеिрдпों рд╕े, рдмिрдЯिрдпा рдХे рдирдиिрд╣ाрд▓ рд╕े рдкрддा рдЪрд▓ा рдХि рд╡े рддो рдХेрд▓िрдлोрд░्рдиिрдпा рдХे рдкाрд▓ो рдЖрд▓्рдЯो рдоें рдлेрд╕рдмुрдХ рдХे 8,000 рдХрд░्рдордЪाрд░िрдпों-рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ो рдЪुрдХे рд╣ैं। рдкрддा рд╣ी рдирд╣ीं рдЪрд▓ा рдХि рдмेрдмी рдиे рдХрдм рдмी. рдЯेрдХ. рдХिрдпा рдФрд░ рджोрдиों рдиे рдоिрд▓рдХрд░ рджूрд░ рджेрд╢ рдХी рдЙреЬाрди рднрд░ рд▓ी। рдЧृрд╣рд╕्рде рдиे рд╡рд░्рд╖ों рдкрд╣рд▓े рдЕрдкрдиा рдЧुрд░ुрдд्рд╡ाрдХрд░्рд╖рдг рдЦो рджिрдпा рдеा। рд▓рдЧाрд╡, рд╕्рдиेрд╣, рджाрдпिрдд्рд╡рд╣ीрди рдЗрд╕ рдкрддि-рдкिрддा рдХे рдХाрд░рдг рдордиःрд╕्рдеिрддिрдпों рдХा рддो рдкрд╣рд▓े рд╣ी рд╕्рдеाрдиांрддрд░рдг рд╣ो рдЪुрдХा рдеा, рд╕्рдеाрди рдмрджрд▓рдиा рддो рдЙрдирдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдЭूрда рд╕े, рдУреЭे рд╣ुрдпे рд░िрд╢्рддे рдХे рдЯैрдЧ рд╕े рдоुрдХ्рддि рдХा рдПрд╣рд╕ाрд╕ рдоाрдд्рд░ рдеा। 
рдЕрдиाрд╕рдХ्рдд рдХी рдЖрд╕рдХ्рддि рдХा рдвोंрдЧ рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ो рдЧрдпा।

рд▓рдШुрдХрдеा: рдФрдХाрдд

рд░ाрдзेрд╢्рдпाрдо рднाрд░рддीрдп

- рд░ाрдзेрд╢्рдпाрдо рднाрд░рддीрдп

"....рдЬрдм рд╣рдо рджूрд╕рд░ों рдХो рд╕рд░рдкंрдЪ рдмрдирд╡ा рд╕рдХрддे рд╣ैं, рддो рдХ्рдпा рд╣рдо рд╕рд░рдкंрдЪ рдирд╣ीं рдмрди рд╕рдХрддे! рдХ्рдпों рди рдЗрд╕ рдмाрд░  рд╕рд░рдкंрдЪी рдХे рд▓िрдП рдЪुрдиाрд╡ рд▓реЬा рдЬाрдП।" рдмैрдардХ рдоें рд╡िрдЪाрд░-рд╡िрдорд░्рд╢ рдХрд░рдиे рдмैрдаे рдкाँрдЪ-рдЫрд╣ рдкुрд░ुрд╖ों рдоें рд╕े рдПрдХ рдиे рдХрд╣ा।
"рдмाрдд рддो рд╕рд╣ी рд╣ै рддेрд░ी। рдЕрдм рдкрди्рдж्рд░рд╣-рдмीрд╕ рдШрд░ों рдХी рд╡ोрдЯ рддो рдЕрдкрдиी рд╣ैं рд╣ी, рд╕ाрде рдоें рдЗрддрдиे рд╣ी рд╡ोрдЯ рдФрд░ рдоिрд▓ рдЬाрдПँ рддो рд╕рд░рдкंрдЪी рдХा рд╕ेрд╣рд░ा рдЕрдкрдиे рд╣ी рдЖрджрдоी рдХे рд╕िрд░ рд╕рдордЭो।" рдЙрдирдоें рд╕े рджूрд╕рд░े рдиे рдЕрдкрдиी рд╕рд╣рдорддि рдЬрддाрддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा।
"рд╡ैрд╕े рднी рд╕ाрд░ी рдЙрдо्рд░ рджूрд╕рд░े рдХी рдЪैрдЦрдЯ рдкрд░ рдХ्рдпा рд╕िрд░ рдЭुрдХाрдиा। рдЕрдкрдиी рднी рдХुрдЫ рдФрдХाрдд рд╣ोрдиी  рдЪाрд╣िрдП।" рдПрдХ рдФрд░ рдкुрд░ुрд╖ рдЕрдкрдиी рдмाрдд рдХрд╣े рдмрдЧैрд░ рд░рд╣ рди рд╕рдХा।
рдЧंрднीрд░ рдЪिंрддрди рдоें рдбूрдмे рдПрдХ рдкुрд░ुрд╖ рдХो рдЯोрдХрддे рд╣ुрдП рдЙрдирдоें рд╕े рдПрдХ рдиे рдХрд╣ा, "рднाрдИ рд╕ाрд╣рдм, рдЖрдк рднी рдХुрдЫ рдХрд╣ рджो, рдХ्рдпा рдмिрд▓्рдХुрд▓ рд╣ी рдЧूंрдЧे рдХा рдЧुреЬ рдЦाрдП рдмैрдаे рд╣ो।"
"рд╣ाँ, рдмाрдд рддो рддुрдо्рд╣ाрд░ी рд╕рд╣ी рд╣ै। рд╡ैрд╕े рднी рдЪुрдиाрд╡ рд▓реЬрдиा рддो рд╕рдмрдХा рдоौрд▓िрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ рд╣ै। рдкрд░..."
"рдкрд░! рдкрд░ рдХ्рдпा?" рдЙрди्рд╣ें рдЙрд╕рдХा рдкрд░ рдХрд╣рдиा рдРрд╕ा рд▓рдЧा рдоाрдиो рдЕрднी рдмिрд▓ рд╕े рдХोрдИ рд╕ाँрдк рдиिрдХрд▓ेрдЧा рдФрд░ рдЙрди рд╕рдмрдХो рдбрд╕ рдЬाрдпेрдЧा।
"рднाрдИ рдЬрд▓्рджी рдХрд╣ो, рдкрд░ рдХ्рдпा?"
"рднाрдЗрдпो, рдЪुрдиाрд╡ рдоें  рдпрджि рджूрд╕рд░े рд╡ोрдЯрд░ों рдиे рднी рддुрдо्рд╣ाрд░ी рддрд░рд╣ рд╣ी  рдЪुрдиाрд╡ рдоें рдЦाрдпा-рдкिрдпा рдХिрд╕ी рдФрд░ рдХा, рдФрд░  рд╡ोрдЯ рджी рдХिрд╕ी рдФрд░ рдХो, рддो рдХ्рдпा рд╣ोрдЧा?"
"рдХ्рдпा!" рдпрд╣ рд╕ुрдирддे рд╣ी рдЙрди्рд╣ें рд▓рдЧा рдЬैрд╕े рд╡े рд╢рдм्рдж рдирд╣ीं рдмрд▓्рдХि рдЙрдирдХे рдКрдкрд░ рдЯूрдЯрдХрд░ рдЧिрд░ा рдХोрдИ рдкрд╣ाреЬ рд╣ै рдФрд░ рдЕрдм рд╡े рдЙрд╕ी рдкрд╣ाреЬ рдХे рдиीрдЪे рджрдмрддे рдЪрд▓े рдЬा рд░рд╣े рд╣ैं। 
***

рдирд╕ीрдм рд╡िрд╣ाрд░ рдХाрд▓ोрдиी, рдШрд░ौंрдбा рдХрд░рдиाрд▓ 132114
рдЪрд▓рднाрд╖: 931 538 2236

рд╕рдоीрдХ्рд╖ा: 'рднूрд░--рднू--рд╕्рд╡ाрд╣ा' рд╕िрдХुрдб़рддे рдЧाँрд╡ рдФрд░ рдлैрд▓рддे рд╢рд╣рд░ рдХी рдХрд╣ाрдиिрдпाँ

рд╡िрдЬрдп рдХुрдоाрд░ рддिрд╡ाрд░ी


рд╕ाрд╣िрдд्рдп рд╕рдоीрдХ्рд╖ा, рдЖрд▓ोрдЪрдиा рдкрд░ рдмрд╣ुрдд рдХुрдЫ рд▓िрдЦा рдЧрдпा рд╣ै, рд▓िрдЦा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै, рдпрд╣ рдХ्рд░рдо рдЬाрд░ी рд░рд╣рдиा рдЪाрд╣िрдП рдФрд░ рд░рд╣ेрдЧा рднी। рдХрд╣ीं рдоुрдЭे рдкрдв़рдиे рдХो рдоिрд▓ा, рдЖрд╢рдп рдпрд╣ी рдеा рдХि рдиाрдордЪीрди рдЖрд▓ोрдЪрдХ рдЬिрди рдХृрддिрдпों рдХो рдорд╣ाрди рдФрд░ рдмрдб़ा рд╕िрдж्рдз рдХрд░ рджेрддे рд╣ैं, рдкाрдардХ рдЙрди्рд╣ें рдкрд░े рдХрд░ рджेрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдЪिрди्рддрди рдХा рд╡िрд╖рдп рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП рдХि рд╕рдорд╕्рдпा рд╣ै рдХрд╣ाँ - рд▓ेрдЦрдХ рдХे рд▓ेрдЦрди рдоें, рдкाрдардХों рдоें, рдпा рдЖрд▓ोрдЪрдиा, рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдоें। рд▓ेрдЦрдХ рдЕрдкрдиे рдЕрдиुрднूрдд рд╕ंрд╕ाрд░ рдХो рдЕрдкрдиी рд╕ंрд╡ेрджрдиा рдХे рд╕ाрде рд▓िрдЦрддा рд╣ै рдФрд░ рдЬिрддрдиा рдЙрд╕рдХा рдЕрдиुрднрд╡ рд╣ै, рд╡ैрд╕ा рд╣ी рдЙрд╕рдХा рд▓ेрдЦрди рдЙрднрд░ рдХрд░ рдЖрддा рд╣ै। рдкाрдардХ рдХो рд╡рд╣ी рд▓ेрдЦрди рдЖрдХрд░्рд╖िрдд рдХрд░рддा рд╣ै рдЬрд╣ाँ рдЙрд╕рдХी рдкीрдб़ा, рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдпा рдЕрдиुрднूрддिрдпाँ рдЪिрдд्рд░िрдд рд╣ुрдИ рджिрдЦाрдИ рджेрддी рд╣ैं। рдпрд╣ рдоूрд▓ рдЪिрди्рддрди рд╣ै рд▓ेрдЦрди-рдкрдарди рдХा। рд╕ाрд╣िрдд्рдп рд▓ेрдЦрди рдоें рдХрд▓ा рдкрдХ्рд╖ рднी рд╣ै, рдЕрд▓ंрдХाрд░, рд░рд╕ рд╣ैं рдФрд░ рдЕрдиुрднूрддिрдпों рдХा рдоाрдирд╡ीрдХрд░рдг рднी। рдЗрд╕рдоें рднिрди्рдирддा рдХा рд╣ोрдиा рд╕ंрднрд╡ рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рдХोрдИ рднी рдкूрд░्рдг рдкрд░िрдкрдХ्рд╡ рдирд╣ीं рд╣ोрддा, рдЗрдзрд░ рджृрд╖्рдЯि рдЧрдИ рддो рдЙрдзрд░ рдЫूрдЯ рдЧрдпा, рдПрдХ рднाрд╡ рдордЬрдмूрддी рд╕े рдкрдХрдб़ा рддो рджूрд╕рд░ा рднाрд╡ рдХрдордЬोрд░ рд░рд╣ рдЧрдпा। рдЖрд▓ोрдЪрдиा, рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдоें рдЗрд╕рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै рдкрд░рди्рддु рд╕ीрдзे рд▓ेрдЦрди рдХो рдЦाрд░िрдЬ рдХрд░ рджेрдиा рдХिрд╕ी рднी рддрд░рд╣ рдЙрдЪिрдд рдирд╣ीं рд╣ै। рдЬिрддрдиा рд╣ै, рдХрдо рд╕े рдХрдо рдЙрддрдиा рднрд░ рдХा рд╕рдо्рдоाрди, рд╢्рд░ेрдп рд▓ेрдЦрдХ рдХो рдоिрд▓рдиा рд╣ी рдЪाрд╣िрдП। рд╕рдоीрдХ्рд╖рдХ, рдЖрд▓ोрдЪрдХ рдХे рдЕрдзीрди рдирд╣ीं рд╣ै рдХिрд╕ी рдХृрддि рдХो рдорд╣ाрди рдпा рдХрдорддрд░ рдШोрд╖िрдд рдХрд░рдиा, рдпрд╣ рдЕрдзिрдХाрд░ рдкाрдардХों рдХे рдкाрд╕ рд╣ै, рдЗрд╕рд▓िрдП рдРрд╕े рдк्рд░рдпाрд╕ рд╣рдоेрд╢ा рд╣ँрд╕ी рдХे рдкाрдд्рд░ рд╣ोрддे рд╣ैं। рд╕рдоीрдХ्рд╖ाрдПँ рд╣рдоेрд╢ा рд░рдЪрдиा рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ोрддी рд╣ैं, рдРрд╕े рдоें рд╕рдоीрдХ्рд╖рдХ рдХे рдкाрд╕ рдмрд╣ुрдд рдХुрдЫ рдХрд╣рдиे рдХे рд▓िрдП рдирд╣ीं рд╣ोрддा। рдЙрд╕े рд╡рд╣ी рдХрд╣рдиा рд╣ै рдЬो рд░рдЪрдиा рдоें рд╣ै।

рд╡िрдЬрдп рдХुрдоाрд░ рддिрд╡ाрд░ी
рдмрдХ्рд╕рд░, рдмिрд╣ाрд░ рдоें рдЬрди्рдоे рдХрдеाрдХाрд░, рд▓ेрдЦрдХ рд╢िрд╡ рдХुрдоाрд░ рдпाрджрд╡ рд▓рдо्рдмे рд╕рдордп рд╕े рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓ рдоें рдЖрд╕рдирд╕ोрд▓ рдХे рдкाрд╕ рдмрд░्рдирдкुрд░ рдоें рд░рд╣рддे рд╣ुрдП рд╕ाрд╣िрдд्рдп рд╕ृрдЬрди рдоें рд▓рдЧे рд╣ुрдП рд╣ैं। рдЙрдирдХे рд▓ेрдЦрди рдХा рджाрдпрд░ा рдХрд╣ाрдиी, рдХрд╡िрддा, рд╕ंрд╕्рдорд░рдг, рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рд╕ंрдкाрджрди рддрдХ рдлैрд▓ा рд╣ुрдЖ рд╣ै। рдзрдирдмाрдж рдк्рд░рд╡ाрд╕ рдХाрд▓ рдоें рдЙрдирдХे рд╣ी рд╕ौрдЬрди्рдп рд╕े рд╣िрди्рджी рдХे рдмрд╣ुрдЪрд░्рдЪिрдд рд▓ेрдЦрдХ, рдХрдеाрдХाрд░, рдЙрдкрди्рдпाрд╕рдХाрд░ рд╕ंрдЬीрд╡ рдЬी рд╕े рдЬुрдб़рдиे рдХा рд╕ुрдЕрд╡рд╕рд░ рдоिрд▓ा। рдЖрд╕рдирд╕ोрд▓ рдХे рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ-рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдкрд░िрджृрд╢्рдп рдкрд░ рдЙрдирдХी рд╕рдХ्рд░िрдп рдЙрдкрд╕्рдеिрддि рд░рд╣рддी рд╣ै। рдЙрди्рд╣ीं рдХा рдХрд╣ाрдиी рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ 'рднूрд░--рднू--рд╕्рд╡ाрд╣ा' рдЖрдЬрдХрд▓ рдоेрд░े рд╕ाрдордиे рд╣ै। рдХрдеाрдХाрд░ рдХे рднीрддрд░ рдХी рд╕ंрд╡ेрджрдиा рдХा рдк्рд░рдоाрдг рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХा рд╢ीрд░्рд╖рдХ рд╣ी рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рд▓िрдЦा рдЧрдпा рд╣ै, рдпे рд╕िрдХुрдб़рддे рдЧाँрд╡ рдФрд░ рдлैрд▓рддे рд╢рд╣рд░ рдХी рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рд╣ैं। рдЗрд╕ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдоें рдХुрд▓ 16 рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рд╣ैं рдЬो рдЙрдирдХे рдЪिрди्рддрди рдХी рджрд╢ा-рджिрд╢ा рдХा рд╕ंрдХेрдд рдХрд░рддी рд╣ैं।

рдЙрдирдХी рдХрд╣ाрдиिрдпों рдоें рдЧाँрд╡, рдХрд╕्рдмा рдпा рдЕрд░्рдзрд╢рд╣рд░ी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╣ैं, рд╡рд╣ाँ рдХे рд▓ोрдЧ рд╣ैं, рдЙрдирдХा рдЬीрд╡рди рдФрд░ рд╕ंрдШрд░्рд╖ рд╣ै, рдЦुрд╢िрдпाँ рдФрд░ рд░рд╣рди-рд╕рд╣рди рд╕рдм рдХुрдЫ рдкूрд░ी рд╕рдЪ्рдЪाрдИ рдХे рд╕ाрде рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ै। рд╣рд░ рд▓ेрдЦрдХ рдХी рдЕрдкрдиी рджृрд╖्рдЯि рд╡ рдЪिрди्рддрди рд╣ोрддा рд╣ै, рд╡рд╣ рдЕрдкрдиे рдкाрдд्рд░ों рдХे рдЬीрд╡рди рдХे рд╕ाрде рдШुрд▓ा-рдоिрд▓ा рд╣ोрддा рд╣ै рдФрд░ рдЕрдиुрднूрдд рд╕рдд्рд╡ рдХो рд╕ाрдордиे рд░рдЦ рджेрддा рд╣ै। рд╢िрд╡ рдХुрдоाрд░ рдЬी рдХुрдЫ рдЕрдзिрдХ рд╣ी рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рд╣ैं рдЬрди-рдкрдХ्рд╖рдзрд░рддा рдХो рд▓ेрдХрд░, рд╡िрд╕ंрдЧрддिрдпों рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЙрдирдХा рдорди рдЪिрди्рддिрдд рдФрд░ рдЦिрди्рди рд╣ो рдЙрдарддा рд╣ै। рд╕ुрдЦрдж рд╣ै, рдЙрдирдХे рдорди рдХी рдкीрдб़ा рдХрд╣ाрдиिрдпों, рдХрд╡िрддाрдУं рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдкाрдардХों рдХो рдЬोрдб़рддी рд╣ैं, рд╕рдо्рдпрдХ рдк्рд░рднाрд╡ рдбाрд▓рддी рд╣ैं рдФрд░ рдЪेрддрдиा рдЬрдЧाрддी рд╣ै। рдРрд╕े рд▓ेрдЦрди рдХी рдЕрддि рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓рддा рдХुрдЫ рдк्рд░рд╢्рди рдЦрдб़े рдХрд░рддी рд╣ै, рдЙрдд्рддрд░ рджेрд╢-рд╕рдоाрдЬ рдХो рд╣ी рджेрдиा рд╣ै рдФрд░ рдкाрдардХ рд╕рдм рд╕рдордЭрддे рд╣ैं।

рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХी рдкрд╣рд▓ी рдХрд╣ाрдиी 'рд╣ंрд╕рд▓ी рдоाрдИ рдХी рдЬै' рд▓ोрдорд╣рд░्рд╖рдХ рдХिंрдЪिрдд рд╡ीрднрдд्рд╕ рдФрд░ рдоाрд░्рдоिрдХ рд░рдЪрдиा рд╣ै। рдЧँрд╡рдИ рдмोрд▓ी-рднाрд╖ा рдФрд░ рд╡рд╣ाँ рдХे рдЬीрд╡рди рдоें рд░рд╕ी-рдкрдЧी рджुрдЦ рдФрд░ рдкीрдб़ा рдХी рдХрд╣ाрдиी рдЙрдирдХे рд░рдЪрдиा рдХौрд╢рд▓ рдХा рдкрд░िрдЪрдп рджेрддी рд╣ै। рдпрд╣ рдФрдкрди्рдпाрд╕िрдХ рдЖрдзाрд░ рд╡ाрд▓ी рдЧрд░ीрдмी, рдЕрд╢िрдХ्рд╖ा, рдиीрдЪ-рдКँрдЪ, рдШृрдгा-рдк्рд░ेрдо рдФрд░ рдЕрдкрдиों рдХी рдмрд░्рдмрд░рддा рдХी рдХрд╣ाрдиी рд╣ै। рд╢िрд╡ рдХुрдоाрд░ рдЬी рдХी рд╢ैрд▓ी рдЕрдж्рднुрдд рд╣ै рдФрд░ рдмрдб़ी рд╕рдЪ्рдЪाрдИ рдХे рд╕ाрде рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ाрдиी рдХो рд╡िрд╕्рддाрд░ рджिрдпा рд╣ै। рдХрд╣ाрдиी рдоें рдмрд╣ुрдд рд╕ाрд░े рдк्рд░рд╢्рди рдЦрдб़े рд╣ैं рдЬिрдирдХा рдЙрдд्рддрд░ рдЦोрдЬрдиा рдоुрд╢्рдХिрд▓ рд╣ै। рдиाрд░ी рд╡िрдорд░्рд╢ рддो рд╣ै рд╣ी, рд╕ाрде рд╣ी рдЬीрд╡рди рдХा рдЕрд░्рдерддंрдд्рд░ рдФрд░ рджेрд╣ рддंрдд्рд░ рдЕрдкрдиी рдкूрд░ी рдмेрд╣рдпाрдИ рдХे рд╕ाрде рдЙрдЬाрдЧрд░ рд╣ुрдЖ рд╣ै। рд╣рдоाрд░े рд╕рдоाрдЬ рдоें рд╡्рдпाрдк्рдд рд╡рд░्рдЧ-рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдЕрдкрдиों рдж्рд╡ाрд░ा рдиाрд░ी рдХो рдкीрдб़िрдд рдХрд░рдиे рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдмुрд░ाрдЗрдпाँ рдХिрд╕ рддрд░рд╣ рдиाрд░ी рдХे рдЬीрд╡рди рдХो рддрдмाрд╣ рдХрд░рддी рд╣ैं, рдпрд╣ рдПрдХ рдЬрдмрд░рджрд╕्рдд рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ै।

'рдоेрдШा рдоुрд╕рд╣рд░ рдХी рдЖँрдЦ' рдХрд╣ाрдиी рдХी рднाрд╖ा-рд╢ैрд▓ी, рдЧँрд╡рдИ рд╢рдм्рджाрд╡рд▓ी, рднोрдЬрдкुрд░ी рдоिрд╢्рд░िрдд рд╣िрди्рджी, рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЪрдордд्рдХाрд░ рдХिрдпा рд╣ै। рдЬिрдирдХा рдЬीрд╡рди рдЧाँрд╡ों рдоें рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ рдпा рдмीрддा рд╣ै, рдЙрди्рд╣ें рдпे рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рдФрд░ рдЙрдирдХे рдЪрд░िрдд्рд░ рдмिрд▓्рдХुрд▓ рдЕрдкрдиा рд▓рдЧेंрдЧे। рдЬीрд╡рди рдХे рдЗрди рдаेрда рдЧँрд╡рдИрдкрди рдХो рднाрд╖ा рдХा рд╕ंрд╕्рдХाрд░ рджेрдХрд░ рдХрд╣ाрдиी рд░рдЪ рджेрдиा, рд╕рдмрдХे рдмрд╕ рдХी рдмाрдд рдирд╣ीं рд╣ै। рдХрде्рдп-рдХрдеाрдирдХ рд╕े рд╕ाрдл рд▓рдЧ рдЬाрдпेрдЧा, рд╣рдоाрд░े рдЧाँрд╡ рдХिрддрдиे рднрдпाрдирдХ рджौрд░ рдоें рдЬीрддे рд╣ैं рдФрд░ рдЙрдирдХा рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХिрддрдиा рдмрдб़ा рд╣ोрддा рд╣ै। рджेрд╢ рдХिрддрдиा рднी рддрд░рдХ्рдХी рдХрд░ рд▓े, рдЧाँрд╡ рдХा рдЬीрд╡рди рдЬрд╕ рдХा рддрд╕ рд░рд╣рддा рд╣ै। рд╡рд░्рдЧ-рд╕ंрдШрд░्рд╖ рд╣ै, рдЬाрддि-рдЧрдд рд╕ंрдШрд░्рд╖ рд╣ै рдкрд░рди्рддु рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рд╡िрд╕ंрдЧрддिрдпाँ рдЖрд░्рдеिрдХ рд╣ैं। рдПрдХ рдУрд░ рдЬрдоींрджाрд░ рд╣ैं, рд╕ाрде рдоें рдордз्рдпрдо рдЦेрдд-рдЦрд▓िрд╣ाрди рд╡ाрд▓े рд╣ैं рдФрд░ рджूрд╕рд░ी рдУрд░ рдЦेрддिрд╣рд░ рдордЬрджूрд░ рд╣ैं। рдордЬрджूрд░ों рдиे рдордЬрджूрд░ी рдмрдв़ाрдиे рдкрд░ рд╣ी рдзाрди рдХी рд░ोрдкाрдИ рдХрд░рдиे рдХा рдорди рдмрдиाрдпा рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рд╣рдб़рддाрд▓ рдХрд░ рджी рд╣ै। рд╢िрд╡ рдХुрдоाрд░ рдЬी рд▓िрдЦрддे рд╣ैं-"рдкूрд░ा рдХा рдкूрд░ा рднोрдЬрдкुрд░ рдЕंрдЪрд▓ рддрдмाрд╣ी рдПрд╡ं рдмрд░्рдмाрджी рдХे рдХрдЧाрд░ рдкрд░ рдмрдв़рдиे рд▓рдЧा, рдзीрд░े-рдзीрд░े---। рдХрд╣ीं рд╕рд╡рд░्рдгों рдХी рд╣рдд्рдпा рддो рдХрд╣ीं рджрд▓िрддों, рд╢ोрд╖िрддों рдПрд╡ं рдкिрдЫрдб़ी рдЬाрддि рд╡ाрд▓ों рдХी рд╣рдд्рдпा--। рдорд╣ीрдиा-рджो рдорд╣ीрдиा рдкрд░ рдордиाрдпे рдЬाрдиे рд▓рдЧा рд╣рдд्рдпा-рдд्рдпोрд╣ाрд░।" рджेрд╢ рдоें, рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдирдИ-рдирдИ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдкाрд░्рдЯिрдпाँ рдмрдирдиे рд▓рдЧीं। рдмрдХ्рд╕рд░ рдХे рдХिрд▓े рдХे рдоंрдЪ рдкрд░ рдЖрдо рд╕рднा рд╣ुрдИ। рд╢िрд╡ рдХुрдоाрд░ рдЬी рд▓िрдЦрддे рд╣ैं, 'рдЖрдЬ рд╡рд╣ी рдкाрд░्рдЯी, рд╡рд╣ी рдиेрддा, рд▓ीрдбрд░ рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиे рдЪोрд▓े рдмрджрд▓ рд▓िрдП рдеे, рддрдеाрдХрдеिрдд рдЧांрдзीрд╡ाрджिрдпों рдпा рдЬрд╡ाрд╣рд░ рдЯोрдкीрдзाрд░िрдпों рдХी рднांрддि рд╣ाрде рдЬोрдб़े, рдЪुрдиाрд╡ рдоें рдЦрдб़े рдЙрдо्рдоीрджрд╡ाрд░ों рдХे рд▓िрдП рд╡ोрдЯ рдоांрдЧ рд░рд╣े рдеे।" рд╣рдд्рдпाрдПँ рд╣ो рд╣ी рд░рд╣ी рд╣ैं। рдоेрдШा рдоुрд╕рд╣рд░ рдХी рдЖँрдЦों рдоें рдЙрд╕ рд░ाрдд рдХा рджृрд╢्рдп рддिрд░ рдЙрдаा। рдоौрдд рдХिрд╕ी рдФрд░ рдХो рдЖрдиी рдеी, рдоाрд░ा рдЧрдпा рдХोрдИ рдФрд░। рд╡рд╣ рджрд░्рдж рд╕े рдЪीрдЦ рдЙрдаा। рд╢िрд╡ рдХुрдоाрд░ рдЬी рд▓िрдЦрддे рд╣ै, 'рд╕рдордп рдХे рдЬाрд▓ рдоें рд╡рд╣ рдлंрд╕ा рдеा। рдЬाрд▓ рдоें рдирд╣ीं, рд╕рдоाрдЬрд╡ाрдж рдХे рдлंрджे рдоें। рд╕рдоाрдЬрд╡ाрдж рдХा рдЬрд╣ाрдЬ рдХिрд╕ рдХिрдиाрд░े рд▓рдЧेрдЧा, рдХिрд╕ी рдХो рдирд╣ीं рдоाрд▓ूрдо। рдЧुрдирдЧुрдиा-рд╕ा рдЕрд╣рд╕ाрд╕, рд╢ोрд╖िрддों рдПрд╡ं рджрд▓िрддों рдХे рд▓िрдП рднूрдоि рдмंрдЯрд╡ाрд░े, рдЙрдЪिрдд рдордЬрджूрд░ी рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рди्рдпाрдп рдХी рд▓рдб़ाрдИ рддो рд░ाрдЬрдж, рд╕рдорддा, рдмрд╕рдкा рдПрд╡ं рдЕрди्рдп рдкाрд░्рдЯी рд╡ाрд▓े рд╣рдеिрдпा рд▓िрдП।" рд╣рдд्рдпाрдПं рдлिрд░ рднी рдирд╣ीं рд░ुрдХीं। рджрд▓िрдд, рд╣рд░िрдЬрдиों рдХा рдирд░рд╕ंрд╣ाрд░ рд╣ुрдЖ рдЬिрд╕рдиे рдкूрд░े рдмिрд╣ाрд░ рдХो рд╣िрд▓ाрдХрд░ рд░рдЦ рджिрдпा। рдХрд╣ाрдиी рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╢िрд╡ рдХुрдоाрд░ рдЬी рдХाрд░рдгों рдХी рддрд▓ाрд╢ рдХрд░рддे рд╣ुрдП рд▓िрдЦрддे рд╣ैं, 'рднेрдж рдЦोрд▓рдиे рд╡ाрд▓ा рднी рдХोрдИ рджूрд╕рд░ा рдирд╣ीं рдмрд▓्рдХि рдоेрдШा рдоुрд╕рд╣рд░ рдХी рдЖँрдЦ рд╣ी рдеी। рдЙрди рдЖँрдЦों рдоें рдЙрддрд░ рдЖрдпी рдеी рдЗрд▓ाрдХे рдХी рдЧрд░ीрдмी рдФрд░ рдирд░рд╕ंрд╣ाрд░--।'

рдЙрдирдХी рдХрд╣ाрдиिрдпों рдХे рдмिрдо्рдм рдЪрдордд्рдХृрдд рдХрд░рддे рд╣ैं, рдЙрдирдХे рдкाрд╕ рд╡рд╣ рджृрд╖्рдЯि рд╣ै, рд╕рдм рдХुрдЫ рджिрдЦाрдИ рджेрддा рд╣ै, рдЧрд░ीрдмी, рд╕ूрдЦा рдФрд░ рдЖрд╕рди्рди рднुрдЦрдорд░ी। рд╡े рд▓िрдЦрддे рд╣ैं, 'рдмाрдв़ рдФрд░ рд╕ूрдЦे рд╕े рдлрд╕рд▓ рдмрдЪ рднी рдЧрдИ, рддो рднी рдХ्рдпा рдЧाрд░ंрдЯी рдХि рдЕрдиाрдЬ рд▓ेрдХрд░ рдШрд░ рдЪрд▓ा рдЬाрдпेрдЧा। рдФрдиी-рдкौрдиी, рд▓ेрдиा-рджेрдиा, рд░ेंрдЯ-рдоाрд▓рдЧुрдЬाрд░ी, рдбीрдЬрд▓-рдкेрдЯ्рд░ोрд▓ рдХा рдЕрдХाрдпा-рдмрдХाрдпा рдЪुрдХрддा рдХрд░рддे-рдХрд░рддे рдЬीрд╡рди рдХी рд╕ाँрд╕ें рд░ुрдХ рдЬाрдпेंрдЧी।" рдХिрд╕ाрди рдХे рдЬीрд╡рди рдоें рдХрджрдо-рдХрджрдо рдкрд░ рд╕ंрдШрд░्рд╖ рд╣ै рдФрд░ рд╕्рдеिрддि рджुрд╢्рдордиी рдоें рдмрджрд▓рддे рджेрд░ рдирд╣ीं рд▓рдЧрддी। рдирд╣рд░ рдХे рдкाрдиी рд╕े рд╕िंрдЪाрдИ рдХो рд▓ेрдХрд░ рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХी рдХрдеा рдмрд╣ुрдд рдХुрдЫ рдХрд╣рддी рд╣ै। рдкाрдиी рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рдХिрд╕ुрдиी рд▓рд╣ूрд▓ुрд╣ाрди рд╣ै рдФрд░ рдкрддि-рдкрдд्рдиी рдХे рдмीрдЪ, рджेрд╢ рдоें рд╡्рдпाрдк्рдд рдЬाрддि, рднाрд╖ा рдФрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдЪрд▓рддे рдЕрд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХो рд▓ेрдХрд░ рд╕ंрд╡ाрдж рдХрд╣ाрдиी рдХी рд╕рдЪ्рдЪाрдИ рдмрдпाрди рдХрд░рддी рд╣ै।'рдПрдХ рдЕрдкрд░ाрдз рдпрд╣ рднी' рдХрд╣ाрдиी рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдЧोрд░рдЦ рдкांрдбेрдп рдХी рдХрд╡िрддा рд╕े рд╣ुрдИ рд╣ै-рдЗрд╕ рджुрдиिрдпा рдХो/рдЬिрддрдиी рдЬрд▓्рджी рд╣ो рд╕рдХे/рдмрджрд▓ рджेрдиा рдЪाрд╣िрдП। рдпрд╣ рд╕рдоाрдЬ рдФрд░ рджेрд╢ рдХे рд░ाрдЬрдиीрддि рдХी рдХрд╣ाрдиी рд╣ै। рдиंрджीрдЧ्рд░ाрдо, рдЭाрдб़рдЧ्рд░ाрдо рдХा рдЖंрджोрд▓рди рдиैрдиो рдХाрд░ рд╕े рдЬुрдб़ा рд╣ै। рд╡े рд╕ाрд╣рд╕ рдкूрд░्рд╡рдХ рдЙрди рдХрд╣ाрдиिрдпों рдХो рдЙрдаाрддे рд╣ैं рдЬिрд╕рдиे рд╕рдоाрдЬ рдХो рд╣िрд▓ा рдХрд░ рд░рдЦ рджिрдпा рд╣ै। рдХрд╣ाрдиीрдХाрд░ рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХो рдЕрдирд╕ुрдиा-рдЕрдирджेрдЦा рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा, рднрд▓े рдХोрдИ рд╕рд╣рдордд рд╣ो рдпा рди рд╣ो। рдЕрдиाрд░ो рд╣ंрд╕рджा рдкрдв़ी-рд▓िрдЦी рд╕рдордЭрджाрд░ рдпुрд╡ा рдорд╣िрд▓ा рд╣ै, рдкाрд░्рдЯी рд╕े рдЬुрдб़ी рд╣ै рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рдХे рд╣рд░ рдоुрдж्рджे рдкрд░ рдЕрдкрдиी рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд░ाрдп-рд╡िрдЪाрд░ рд░рдЦрддी рд╣ै। рдЬрдоीрди рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЙрдаा рдорддрднेрдж рднाрдИ-рднाрдИ рдХी рджुрд╢्рдордиी рдоें рдмрджрд▓ рдЧрдпा рдеा। рднूрдоि рдЕрдзिрдЧ्рд░рд╣рдг рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдеी рдЕрдиाрд░ो рдФрд░ рдоाрд░्рдХ्рд╕рд╡ाрдж рд╡ рдЧांрдзीрд╡ाрдж рджोрдиों рдХो рдоाрдирддी рдеी। рдкрд╣рд▓े рдЙрд╕े рдЧाрдпрдм рдХрд░ рджिрдпा рдЧрдпा рдФрд░ рдЕंрдд рдоें рд╡рд╣ рдоृрдд рдкाрдпी рдЧрдпी। рд╢िрд╡ рдХुрдоाрд░ рдЬी рдиे рдмрдб़ी рдмेрдмाрдХी рд╕े рд╕рдд्рддा, рд░ाрдЬрдиीрддि, рдкुрд▓िрд╕-рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдЖрджि рд╕ाрд░े рд░рд╣рд╕्рдпों рд╕े рдЕрдкрдиी рдХрд╣ाрдиी рдоें рдкрд░рджा рдЙрдаाрдпा рд╣ै।

рд╡े рдЕрдкрдиी рдХрд╣ाрдиिрдпों рдоें рднोрдЬрдкुрд░ी рд╕े рдЬुрдб़े рд╕ंрд╡ाрдж рдХी рднрд░рдоाрд░ рдХрд░рддे рд╣ैं, рдпрд╣ рдЙрдирдХा рдЕрдкрдиी рдоाрдЯी рдХी рднाрд╖ा рд╕े рдк्рд░ेрдо рд╣ै рдФрд░ рд▓ेрдЦрди рд╢ैрд▓ी рдХा рдЙрджाрд╣рд░рдг рднी। рдЙрдирдХा рдмिрдо्рдм-рдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рдЪिрдд्рд░ рд╕ंрдпोрдЬрди рдХा рд╣рд░ рдХोрдИ рдХाрдпрд▓ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै, 'рднूрд░--рднू--рд╕्рд╡ाрд╣ा' рдХрд╣ाрдиी рджेрдЦिрдП-"рд╣рд╡ा рдХे рд╕ंрдЧ-рд╕ंрдЧ рдУрд▓े рдХी рдмौрдЫाрд░---। рдЦेрддों рдоें рд▓рда рдХी рддрд░рд╣ рдЦрдб़े рдЧрди्рдиे рд╕ुрдд рдЧрдпे। рдлूрд▓े-рдлрд▓े рд╕рд░рд╕ों рдЙрдб़ рдЧрдпे। рдЧेрд╣ूँ, рдЬौ, рдЪрдиा, рдЦेрд╕ाрд░ी, рдордЯрд░ рдПрд╡ं рдЯрдоाрдЯрд░ рдХा рдХрд╣ीं рдиाрдоोрдиिрд╢ाрди рдирд╣ीं рдмрдЪा। рдШंрдЯे-рджो-рдШंрдЯे рдХे рдоौрд╕рдо рдиे рдХिрд╕ाрдиों рдХी рдиींрдж рдЙрдб़ा рджी।" рдХिрд╕ाрди рдХी рд╕्рдеिрддि, рдордиःрд╕्рдеिрддि рдХा рд╕рдЯीрдХ рдЪिрдд्рд░рдг рд╣ुрдЖ рд╣ै рдпрд╣ाँ рдФрд░ рд╢िрд╡ рдХुрдоाрд░ рдЬी рдиे рдХाрд░рдгों рдХी рдЪрд░्рдЪा рдХी рд╣ै, рдХोрдИ рд╕рд╣рдордд-рдЕрд╕рд╣рдордд рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै, рдкрд░рди्рддु рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдирдХाрд░ рдирд╣ीं рд╕рдХрддा। рд╡े рд▓िрдЦрддे рд╣ैं, "рдЕрдЧрд░ рдХिрд╕ाрди рдЬिрди्рджा рд╣ै рддो рдЕрдкрдиे рд╣ौрд╕рд▓ों рдФрд░ рд╕ंрдШрд░्рд╖ों рд╕े---рдЕрдкрдиी рдоेрд╣рдирдд рдФрд░ рдЦेрддी рд╕े।" рдЙрд╕ी рдЦेрддी рдХा рдмंрдЯрд╡ाрд░ा рдЪाрд╣рддा рд╣ै рдЪрд░िрдд्рддрд░ рдХा рднाрдИ рдИрд╢्рд╡рд░। рд╢िрд╡ рдХुрдоाрд░ рдЬी рдиे рд╡िрд╕्рддृрдд рд╡िрд╡ेрдЪрдиा рдХी рд╣ै рдХрд╣ाрдиी рдоें рдФрд░ рдЪрд░िрдд्рддрд░, рдХрд░ुрдиी рдХा рд╕ंрдШрд░्рд╖, рджुрдЦ, рдкीрдб़ा рдФрд░ рднाрд╡рдиाрдУं рдХी рдЙрдерд▓-рдкुрдерд▓ рдЦोрд▓ рдХрд░ рд░рдЦ рджिрдпा рд╣ै। рдпрд╣ рдХрд▓्рдкрдиा рдирд╣ीं рд╣ै рдмрд▓्рдХि рдЧाँрд╡ों рдХी, рдЙрдирд╕े рдЬुрдб़े рдХिрд╕ाрдиों рдХी рд╕рдЪ्рдЪाрдИ рд╣ै рдЬिрд╕े рд╕рдордЭрдиे, рдмрдЪाрдиे рд╡ाрд▓ा рдХोрдИ рдирд╣ीं рд╣ै। рд╡े рд╡िрдХाрд╕ рдХे рдиाрдо рдкрд░ рд╣ो рд░рд╣े рд╡िрдз्рд╡ंрд╕ рдХि рдЪрд░्рдЪा рдХрд░рддे рд╣ैं। 'рдХाрд░ोрдмाрд░' рдХрд╣ाрдиी рдоें рдЬिрди рд░ाрд╕्рддों рдкрд░ рдкрд╣рд▓े рдЫाрдпाрджाрд░ рдкेрдб़ рд╣ुрдЖ рдХрд░рддे рдеे, рдЕрдм рдирд╣ीं рд╣ैं, рд╕рдб़рдХे рдмрди рд░рд╣ी рд╣ैं рдФрд░ рдкेрдб़ рдХाрдЯे рдЧрдпे рд╣ैं। рдлेрд░ी рдХрд░рдХे рдЧाँрд╡-рдЧाँрд╡ рдШूрдордиे рд╡ाрд▓े рдиाрдпрдХ рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдкрд░िрдЬрдиों рдХे рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдкрд░ рдЕрдЪ्рдЫी рдХрд╣ाрдиी рд╣ै। рдЕंрдд рдХे рджृрд╢्рдп рд╕рдоाрдЬ рдХे рднीрддрд░ рдХा рдЕрди्рддрд░्рд╡िрд░ोрдз рджिрдЦाрддे рд╣ैं, рд╡िрдЪрд▓िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं рдФрд░ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдкрд░ рдк्рд░рд╢्рди рдЙрдаाрддे рд╣ैं।

'рд╣рдо рдЬाрдпें рддो рдЬाрдпें рдХрд╣ाँ---' рдХрд╣ाрдиी рдЖрдЬ рдХे рджрд╣рд╢рдд рднрд░े рд╣ाрд▓ाрдд рдХी рдХрд╣ाрдиी рд╣ै, рди рдЧाँрд╡ рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд╣ैं рдФрд░ рди рд╢рд╣рд░। рд╢ंрдХрд░ рд╢рд╣рд░ рд╕े рдЧाँрд╡ рд▓ौрдЯрдиा рдЪाрд╣рддा рд╣ै рддाрдХि рдЪैрди рд╕े рдЬीрд╡рди рдЧुрдЬाрд░ рд╕рдХे। рдЪрддुрд░ाрдирди рдЧाँрд╡ рд╕े рд╢рд╣рд░ рднाрдЧ рдЖрдпा рд╣ै рддाрдХि рдЕрдкрдиा рдЬीрд╡рди рдмрдЪा рд╕рдХे। рд╢рд╣рд░ рдоें рдХрд░्рдл्рдпू рд▓рдЧा рд╣ै рдФрд░ рд╕рднी рдЖрддंрдХिрдд рд╣ैं। рдЪрддुрд░ाрдирди рдХрд╣рддा рд╣ै, "рд╡рд╣ाँ рдЖрджрдоी рддрдоाрд╢ा рдмрди рдЧрдпा рд╣ै рддрдоाрд╢ा।" рд╢िрд╡ рдХुрдоाрд░ рдЬी рдХрд╣рдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं, рдЖрдЬ рдХे рдЧाँрд╡ рдЦूँрдЦ्рд╡ाрд░ рд╣ो рдЪुрдХे рд╣ैं। рдЪрддुрд░ाрдирди рд╢ंрдХрд░ рд╕े рдХрд╣рддा рд╣ै, "рдЧрдпे рд╣ोрддे рддो рдЬाрди рдкाрддे рдХि рд╡рд╣ рд╢рд╣рд░ рд╕े рднी рдЕрдзрдо рд╣ै।" рд╢ंрдХрд░ рд╢рд╣рд░ рдХी, рдЕрдкрдиी рдиौрдХрд░ी рдХी рд╕рдорд╕्рдпाрдПँ, рд╢ोрд╖рдг рдХी рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рд╕ुрдиाрддा рд╣ै, рдЪрддुрд░ाрдирди рдЧाँрд╡ рдХी рдЬाрдирд▓ेрд╡ा рд╡ाрд░рджाрддों рдХी рдЪрд░्рдЪा рдХрд░рддा рд╣ै рдФрд░ рдХрд╣рддा рд╣ै, "рджेрдЦ рдХाрдХी, рдЗрд╕ рджुрдиिрдпा рдоें рд╕िрд░्рдл рдмुрд░े рд▓ोрдЧ рд╣ी рдирд╣ीं рдоाрд░े рдЬाрддे, рдЙрдирдоें рдХुрдЫ рдЕрдЪ्рдЫे рд▓ोрдЧ рднी рд╣ोрддे рд╣ैं।" рд╡рд╣ рдлिрд░ рдХрд╣рддा рд╣ै, "рд╕िрд░्рдл рд╢рд╣рд░ों рдоें рд╣ी рдЧुрдг्рдбे, рдХ्рд░िрдоिрдирд▓ рдирд╣ीं рдмрд╕рддे рдХाрдХी, рдЧाँрд╡ों рдоें рднी рдмрд╕рддे рд╣ैं।" рд╢िрд╡ рдХुрдоाрд░ рдЬी рд▓िрдЦрддे рд╣ै, "рдЦूрди рдХрднी рдорд░рддा рдирд╣ीं। рдПрдХ рдмूँрдж рд╕े рдХрдИ рдмूँрдж рдмрдирддा рд╣ै---рдмрджрд▓ा, рдлिрд░ рдмрджрд▓े рдХा рдмрджрд▓ा, рдХुрдЫ рднी рдмрджрд▓рддा рдирд╣ीं।" рдЕंрдд рдоें рдХрд╣ाрдиी рдк्рд░рд╢्рди рдХрд░рддी рд╣ै, "рд╣рдоाрд░ी рдЬрдЧрд╣ рдХрд╣ाँ рд╣ै--рдЧाँрд╡ рдоें рдпा рд╢рд╣рд░ рдоें, рджेрд╢ рдоें рдпा рд╡िрджेрд╢ рдоें--рдХрд╣ाँ рд╣ै рд╣рдоाрд░ी рдЬрдЧрд╣?"

рдХрд╣ाрдиीрдХाрд░ рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддा рд╣ै, рдЙрдирдХी рдХрд╣ाрдиी рдХे рднीрддрд░ рдЕрдиेрдХ рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рдЬрди्рдо рд▓ेрддी рд╣ैं, рдЕрдиेрдХ рднाрд╡-рд╡िрдЪाрд░ рдлैрд▓рддे рдЬाрддे рд╣ैं। 'рдЕंрдзेрд░े рдоें рдмेрдХрд▓ी' рдЕрдд्рдпрди्рдд рдоाрд░्рдоिрдХ рдХрд╣ाрдиी рд╣ै। рдмेрдХрд▓ी рдЕрдкрдиे рдХाрдо рдХा рд╡ीрднрдд्рд╕ рдЪिрдд्рд░рдг рдХрд░рддी рд╣ै рдФрд░ рдеूрдХ рджेрддी рд╣ै। рдкрддि рдХा рджाрд░ू рдкीрдиा, рдХाрдо рди рдХрд░рдиा рджोрдиों рдХे рдмीрдЪ рдЭрдЧрдб़े рдХा рдоूрд▓ рдХाрд░рдг рд╣ै। рд╡рд╣ рдЙрд╕े рдмांрдЭिрди рдХрд╣рддा рд╣ै рдФрд░ рдмेрдХрд▓ी рдЙрд╕े рдиाрдорд░्рдж। рд╡рд╣ рд╢्рдорд╢ाрди рдмाрдмा рдХे рдпрд╣ाँ рдЖрдиा-рдЬाрдиा рд╢ुрд░ू рдХрд░рддी рд╣ै, рд╕ेрд╡ा рдХрд░рддी рд╣ै, рдЪреЭाрд╡ा рдЪрдв़ाрддी рд╣ै, рд╡рд╣ рд╕рдм рдХрд░рддी рд╣ै рдЬो рдмाрдмा рдХрд╣рддा рд╣ै рдФрд░ рдПрдХ рджिрди рдЙрд╕рдХा рдкाँрд╡ рднाрд░ी рд╣ोрддा рд╣ै। рд▓ोрдЯрдиा рдХी рд╢рдХ्рд▓ рди рдЙрд╕рд╕े рдоिрд▓рддी рд╣ै рдФрд░ рди рдзूрдкрдиा рд╕े। рдЙрд╕рдХे рд░ंрдЧ-рд░ूрдк рдХो рджेрдЦ рдмेрдХрд▓ी рдХो рд▓рдЧрддा рд╣ै, рдРрд╕ा рд╣ी рд╣ोрдЧा рдмाрдмा। рдЙрд╕рдХे рднीрддрд░ рдЙрдж्рд╡ेрдЧ, рдШृрдгा рдПрд╡ं рдк्рдпाрд░ рдХा рдЬ्рд╡ाрд▓ाрдоुрдЦी рдкिрдШрд▓рдиे рд▓рдЧрддा рд╣ै। рдЙрд╕ी рдмाрдмा рдХी рд▓ाрд╢ рдкрдб़ी рд╣ै। рдбाрдХ्рдЯрд░ рдмрддाрддे рд╣ैं, рдпрд╣ рдмрд╣ुрдд рдмрдбा рдоुрдЬрд░िрдо рд╣ै। рдЗрд╕рдиे рди рдЬाрдиे рдХिрддрдиी рдФрд░рддों рдХी рдЗрдЬ्рдЬрдд рдмрд░рдмाрдж рдХी рд╣ै। рдмेрдХрд▓ी рдЪाрдХू рдЙрдаाрддी рд╣ै, рдЫрд▓рдиी рдХрд░ рдбाрд▓рддी рд╣ै рдмाрдмा рдХा рдЪेрд╣рд░ा, рдкेрдЯ рд╕े рдЕंрддрдб़िрдпाँ рдмाрд╣рд░ рдиिрдХрд▓ рдЖрддी рд╣ैं рдФрд░ рд╡рд╣ рдЪीрдЦ рдкрдб़рддी рд╣ै-'рдХрдоीрдиा, рджрдЧाрдмाрдЬ--рдкाрдкी।" рдХрд╣ाрдиीрдХाрд░ рдкाрдд्рд░ों рдХे рдкрд░िрд╡ेрд╢, рд░рд╣рди-рд╕рд╣рди, рднाрд╖ा-рдмोрд▓ी рдФрд░ рдЪिंрддрди-рдордиोрд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХा рдмрдЦूрдмी рдЪिрдд्рд░рдг рдХрд░рддे рд╣ैं, рдЙрдирдХा рд▓ेрдЦрди рдЪрдордд्рдХृрдд рдХрд░рддा рд╣ै।

рднोрдЬрдкुрд░ी, рд╣िрди्рджी рд╡ рд╕्рдеाрдиीрдп рдмोрд▓ी рд╕े рдпुрдХ्рдд рд╕ंрд╡ाрдж рдмोрд▓рдиा, рдЧाрд▓ी-рдЧрд▓ौрдЬ рдХрд░рдиा рдФрд░ рджांрд╡-рдкेंрдЪ рдЪрд▓рддे рд░рд╣рдиा рд╢िрд╡ рдХुрдоाрд░ рдпाрджрд╡ рдХे рдкाрдд्рд░ рдЦूрдм рдХрд░рддे рд╣ैं। рдЧाँрд╡, рдЯोрд▓ा-рдоुрд╣рд▓्рд▓ा, рд╣рд░िрдпाрд▓ी рдФрд░ рдЧंрджрдЧी рдХा рдЪिрдд्рд░рдг рдХрд╣ाрдиी рдХो рдпрдеाрд░्рде рд╕े рдЬोрдб़рддा рд╣ै। рдЬाрддिрдЧрдд рддौрд░ рдкрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЪिрдд्рд░рдг рдФрд░ рдЬाрддिрдпों рдХा рдмाрд░-рдмाрд░ рдиाрдо рд▓ेрдиा рдХрд╣ाрдиी рдХो рдХрдордЬोрд░ рдХрд░рддा рд╣ै рдпा рд╡िрдж्рд╡ेрд╖ рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиा рдмрдв़ाрддा рд╣ै। рдХुрдЫ рд▓ोрдЧ рдХिрд╕ी рдлैрд╢рди рдХी рддрд░рд╣ рдРрд╕ा рдХрд░рддे рд╣ैं। рдмрдб़े рд░рдЪрдиाрдХाрд░ рдХो рдЗрд╕рд╕े рдмрдЪрдиा рдЪाрд╣िрдП। 'рд╣рд╡ा' рдХрд╣ाрдиी рдоें рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рддाрдиे-рдмाрдиे рдХी рдЦूрдм рд╣рд╡ा рдмрд╣ рд░рд╣ी рд╣ै।  рдЪुрдиाрд╡ рдХी рдмिрд╕ाрдд рдмिрдЫी рд╣ुрдИ рд╣ै, рд╕ाрд░े рд╕рдоीрдХрд░рдг рд╕ाрдзे рдЬा рд░рд╣े рд╣ैं рдФрд░ рдмाрд╣ुрдмрд▓-рдмुрдж्рдзिрдмрд▓ рдХा рдЦेрд▓ рдЪрд▓ рд░рд╣ा рд╣ै। рдХрд╣ाрдиी рдоें рднрдп рд╣ै, рд╡्рдпंрдЧ्рдп рд╣ै, рдЙрд▓ाрд╣рдиा, рдЙрдд्рд╕ाрд╣ рдФрд░ рд╕ंрдШрд░्рд╖ рд╣ै। рд╕ाрд░े рдЪрд░िрдд्рд░ рдХрд╣ाрдиी рдоें рдлिрдЯ рдмैрдаे рд╣ैं рдФрд░ рдмिрдо्рдм рдЕрдж्рднुрдд рдк्рд░рднाрд╡ рдбाрд▓рддे рд╣ैं। рд╣рдиुрдоाрди рд╕िंрд╣ рдЪाрдгрдХ्рдп рд╣ैं рдФрд░ рдХाрд▓ी рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд। рдХाрд▓ी рдиे рдЬिрддрдиी рдмाрд░ рджрд▓рджрд▓ рд╕े рдиिрдХрд▓рдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХी, рдЙрддрдиी рд╣ी рдмाрд░ рдФрд░ рдиीрдЪे рдзंрд╕рддा рдЧрдпा। рджрдмंрдЧ рд╕ुрдЦी-рдмрд╣ू рдХे рд╕ाрдордиे рдХाрд▓ी рдХрдордЬोрд░ рдЙрдо्рдоीрджрд╡ाрд░ рд╣ै। рд╡рд╣ рдЪुрдиाрд╡ рд╣ाрд░ рдЧрдпा। рдкрдд्рдиी, рдкुрдд्рд░, рдкिрддा рдФрд░ рднाрдИ рдХी рдирдЬрд░ों рд╕े рдЧिрд░ рдЧрдпा, рдЧिрд░ рдЧрдпा рдЕрдкрдиी рдЬाрддि рдХे рд▓ोрдЧों рдХे рдмीрдЪ, рдЧिрд░ рдЧрдпा рдЕрд╣ीрд░ рдЯोрд▓ी, рдХुрд░्рдоी рдЯोрд▓ी, рдХोрдЗрд░ी рдЯोрд▓ी, рдоुрд╕рд╣рд░ рдЯोрд▓ी, рдЪрдордЯोрд▓ी рдХे рдмीрдЪ। рдкूрд░ी рдЪрдордЯोрд▓ी рдзू-рдзू рдХрд░ рдЬрд▓ рдЙрдаी। рдкुрд▓िрд╕ рдХाрд▓ी рдХो рдкрдХрдб़ рд▓े рдЧрдпी рдФрд░ рдЬрдоाрдирдд рдХрд░рд╡ाрдиे рд╡рд╣ी рд▓ोрдЧ рдЖрдпे рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рдЪुрдиाрд╡ рд▓рдб़рд╡ाрдпा рдеा। рдЧाँрд╡ рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рдХो рд▓ेрдХрд░ 'рд╣рд╡ा' рдЬोрд░рджाрд░ рдХрд╣ाрдиी рд╣ै।

рдЙрдирдХी рдХрд╣ाрдиिрдпों рдоे рдХिрд╕ाрди рд╣ैं, рдЧрд░ीрдмी рд╣ै, рд╕ंрдШрд░्рд╖ рд╣ै, рд╕ूрдЦा, рдмाрдв़ рд╣ै рдФрд░ рд╕ंрд╡ेрджрдиाрдУं, рджुрдЦों рд╕े рднрд░ा рдЬीрд╡рди рд╣ै। 'рд░ाрдордФрддाрд░ рдХी рднैंрд╕' рдХрд╣ाрдиी рдоें рд╕ूрдЦा рдРрд╕ा рдкрдб़ा рд╣ै рдХि рдзрд░рддी рдоें рджрд░ाрд░ рд╣ी рджрд░ाрд░ рд╣ै। рдЧाँрд╡ों рдоें рдРрд╕े-рдРрд╕े рдЪрд░िрдд्рд░ рдпाрджрд╡ рдЬी рдЦोрдЬ рдиिрдХाрд▓рддे рд╣ैं рдФрд░ рдЕрдкрдиी рдХрд╣ाрдиी рдХा рддाрдиा-рдмाрдиा рдмुрди рджेрддे рд╣ैं рдХि рдХोрдИ рднी рдЪрдордд्рдХृрдд рд╣ोрдХрд░ рд░рд╣ рдЬाрдП। рдЧाँрд╡ рдоें рд░ाрдордФрддाрд░ рд╣ै, рдЙрд╕рдХा рдкрд░िрд╡ाрд░ рд╣ै, рдЙрд╕рдХी рднैंрд╕ рд╣ै, рдмेрдЯी рд╣ै, рдкрдв़рдиा рдЪाрд╣рддी рд╣ै। рд░ाрдордФрддाрд░ рд╢ाрджी рдХрд░ рджेрдиा рдЪाрд╣рддा рд╣ै, рджрд╣ेрдЬ рдХे рд▓िрдП рдкैрд╕ा рдирд╣ीं рд╣ै। рд╢िрд╡ рдХुрдоाрд░ рдЬी рдХी рднाрд╡-рдк्рд░рд╡рдгрддा рджेрдЦिрдП, рд▓िрдЦрддे рд╣ैं-рдЬैрд╕े-рдЬैрд╕े рд░ाрдд рд╕े рдЪाँрджрдиी рдЧाрдпрдм рд╣ोрддी рдЧрдИ, рдЕंрдзेрд░ा рдЙрд╕рдХे рднीрддрд░ рдФрд░ рдмाрд╣рд░ рдШрдиा рд╣ोрддा рдЧрдпा। рдЬрдоीрди рдХो рдмंрдзрдХ рд╕े рдмрдЪाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЙрдкाрдп рдХी рддрд▓ाрд╢ рдоें рдЬुрдЯ рдЧрдпा। рдЧाँрд╡ рдоें рдЫोрдЯे рдФрд░ рдордЭोрд▓े рдХिрд╕ाрди рдХो рдХрднी рдЛрдг рд╕े рдоुрдХ्рддि рдирд╣ीं рдоिрд▓рддी, рд╕ाрд░े рджुрдЦ рдШेрд░े рд░рд╣рддे рд╣ैं। рдХрд░्рдЬ рдоें рдбूрдмрддा рдЬाрддा рд╣ै рдХिрд╕ाрди, рд╕ेрда рд╕ाрд╣ूрдХाрд░, рджрд▓ाрд▓ рдоौрдЬ рдХрд░рддे рд╣ैं। рд░ाрдордФрддाрд░ рдХा рд╕рдм рдмिрдХ рдЧрдпा। рдЕंрдд рдоें рднैंрд╕ рдЦрд░ीрдж рд▓ाрдпा, рдмрдЪ्рдЪा рджेрдиे рд╡ाрд▓ी рд╣ै। рд╡рд╣ рд╕рдордЭ рдЧрдпा, рдмिрдиा рдЕрд░्рде рдХा рдЬीрд╡рди рдиिрд░рд░्рдердХ рд╣ै। рднैंрд╕ рдорд░ рдЧрдИ, рдЦेрдд рд╕ाрд╣ूрдХाрд░ рдХा рд╣ो рдЧрдпा  рдФрд░ рд░ाрдордФрддाрд░ рдХा рд╕рдм рдХुрдЫ рдЫिрди рдЧрдпा, рдЬीрд╡рди рднी, рдоृрдд्рдпु рднी।

'рдмुрдж्рдз рдХी рдоोрд╣рдм्рдмрдд' рдХिрд╕ी рд╡ाрдж рдХे рд╡िрд░ोрдз рдоें рднрдЯрдХाрд╡ рдХी рдХрд╣ाрдиी рд╣ै। рдШрдЯрдиाрдПं рдШрдЯрддी рд╣ैं, рдЬीрд╡рди рдиाрдиा рдоोрдб़-рдЪौрд░ाрд╣ों рд╕े рдЧुрдЬрд░рддा рд╣ै рдФрд░ рдЕрд░्рде-рдЕрдирд░्рде рд╣ोрддा рд░рд╣рддा рд╣ै। рдЬрдоाрдиे рд╕े рдРрд╕े рдЪिрдд्рд░ рдЧрдв़े рдЬाрддे рд░рд╣े рд╣ैं рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдвांрдЪे рдХो рддोрдб़ा рдЬाрддा рд░рд╣ा рд╣ै। рдЬाрддि-рд╕ूрдЪрдХ рд╢рдм्рджों рдХा рдЕрдзिрдХाрдзिрдХ рдк्рд░рдпोрдЧ рдоंрд╢ा рдкрд░ рдк्рд░рд╢्рдирдЪिрд╣्рди рдЦрдб़ा рдХрд░рддा рд╣ै। рдпрд╣ рдХोрдИ рдирдИ рдмाрдд рдирд╣ीं рд╣ै, рд╕рдиाрддрди рдХे рд╕ाрдордиे рдмुрдж्рдз рдХो рдЦрдб़ा рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдХрд╣ाрдиी рдХे рдХрде्рдп-рдХрдеाрдирдХ, рдЙрдирдХा рдк्рд░рд╡ाрд╣ рд░ोрдЪрдХ рд╣ै, рд╕рд╣рдордд-рдЕрд╕рд╣рдордд рд╣ुрдЖ рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рдРрд╕े рдк्рд░рд╕ंрдЧों рдкрд░ рдмрд╣ुрдд рд╕ाрд╡рдзाрдиी рд╕े рдЧрд╣рд░े рдЪिंрддрди рдХी реЫрд░ूрд░рдд рд╣ै। рд╢िрд╡ рдХुрдоाрд░ рдЬी рдк्рд░рдмुрдж्рдз рд▓ेрдЦрдХ рд╣ैं, рдЙрдирдХे рдЪिंрддрди рдХो рдирдорди рдФрд░ рдРрд╕ी рдоाрд░्рдоिрдХ рд╡ рднाрд╡рдкूрд░्рдг рдХрд╣ाрдиी рд▓िрдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдмрдзाрдИ рднी।'рдирдЪрдиिрдпा' рдХрд╣ाрдиी рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рджाрд░्рд╢рдиिрдХрддा рдХे рд╕ाрде рд╣ोрддी рд╣ै, рдХрд╣ाрдиीрдХाрд░ рдХा рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рдЪिंрддрди рдк्рд░рднाрд╡ рд╢ाрд▓ी рд╣ै। рдЧोрдкाрд▓ 'рдирдЪрдиिрдпा рдЬाрддि' рдХा рд╣ै рдФрд░ рдЙрд╕рдХा 'рдиाрдЪрдиा' рд╣ी рдзрд░्рдо рд╣ै। рдХрд╣ाрдиीрдХाрд░ рдХो рдЧाँрд╡-рдЬрд╡ाрд░ рдХी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХा рд░ेрд╢ा-рд░ेрд╢ा рдоाрд▓ूрдо рд╣ै рдФрд░ рдЙрдирдХी рд╣рд░ рдХрд╣ाрдиी рдЗрд╕рдХा рд╕рдмूрдд рд╣ै। рдкांрдбेрдкुрд░ рдХा рдЪैрдд-рдорд╣ोрдд्рд╕рд╡ рд╣ी рд╣ै, рд╣рд░ рдЬाрддि, рд╣рд░ рдзрд░्рдо рдХे рд▓ोрдЧ рдПрдХ рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं। рдЙрдирдХी рд╕ोрдЪ рдПрд╡ं рд╡िрдЪाрд░ों рд╕े рдк्рд░рдЧрддिрд╢ीрд▓рддा рдПрд╡ं рд╕ाрдоाрдЬिрдХрддा рдХी рдирджी рдмрд╣ рдЙрдарддी рд╣ै। рдЧोрдкाрд▓ рдХी рдк्рд░рд╕िрдж्рдзि рдЪрд░рдо рдкрд░ рдкрд╣ुँрдЪ рдЧрдИ। рдзрди рдХрдоाрдпा рдФрд░ рдЧँрд╡ा рджिрдпा। рдЧोрдкाрд▓ рд░ाрдиीрдЧंрдЬ рдЖ рдЧрдпा, рдиाрдЪрдиा рд╢ुрд░ू рдХिрдпा, рдиौрдХрд░ी рдХी рдФрд░ рдПрдХ рджिрди рдкंрдбिрддाрдЗрди рдХो рд▓ेрдХрд░ рднाрдЧ рдЧрдпा।

рд╢िрд╡ рдХुрдоाрд░ рдЬी рдЕрдкрдиे рдкाрдд्рд░ों рдХे рднीрддрд░ рдХी рдкीрдб़ा, рдЕрди्рддрд░्рдж्рд╡рди्рдж рд╡ рд╢ोрдХ-рд╕рди्рддाрдк рдХो рд╕рдордЭрддे рд╣ैं рдФрд░ рд╕рдордЭाрдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं। рдмрдб़ी рдмेрдмाрдХी рд╕े рдПрдХ-рдПрдХ рд░ेрд╢ा рдЙрдзेрдб़рддे рд╣ैं рдФрд░ рд╕рдм рдХुрдЫ рдЦोрд▓рдХрд░ рд░рдЦ рджेрддे рд╣ैं। рднाрд╖ाрдУं рдХा рдоिрд╢्рд░िрдд рд╕्рд╡рд░ूрдк рдЙрдирдХी рддाрдХрдд рд╣ै рдФрд░ рдкाрдд्рд░ों рдХे рдордиोрднाрд╡ рдЦूрдм рдЕрд░्рдерд╡ाрди рд╣ोрдХрд░ рдЙрднрд░рддे рд╣ैं। рдоुрд╣ाрд╡рд░े, рд╢ैрд▓ी рдФрд░ рдЕрд▓ंрдХाрд░ рдЙрдирдХी рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ рдкрдХрдб़ рдк्рд░рдоाрдгिрдд рдХрд░рддे рд╣ैं। рд╡ैрдЪाрд░िрдХ рдЯрдХрд░ाрд╡  рджिрдЦрддा рд╣ै рдФрд░ рднीрддрд░ рдЬрдб़ рдЬрдоा рдЪुрдХी рдЪेрддрдиा рдХा рд╡िрд╕्рдлोрдЯ рд╣ोрддा рд╣ै। 'рджोрд╖ рдоुрдХ्рдд' рдХрд╣ाрдиी рдХी рдиाрдпिрдХा рд╕рд░िрддा рдк्рд░ेрдо рдХрд░ рдмैрдаी рд╣ै, рд╡рд╣ рднी рдоोрд╣рди рдХрд╣ाрд░ рд╕े рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдШрд░ рд░рд╣рдиे рд▓рдЧी рд╣ै। рдЬाрддिрд╡ाрджी рд╕ोрдЪ рдХी рдЖँрдзी рдЪрд▓рддी рд╣ै рдФрд░ рд╕рдм рдХुрдЫ рд╕्рд╡ाрд╣ा рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै। рд╢िрд╡ рдХुрдоाрд░ рдЬी рдЧрд╣рд░ाрдИ рд╕े рдРрд╕े рдоुрдж्рджे рдЙрдаाрддे рд╣ैं рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХा рдЪिрдд्рд░ рдЦींрдЪрддे рд╣ैं। рдЙрдирдХे рдЪिंрддрди рдоें рдмрд╣ुрдд рдХुрдЫ рд╣ै, рд╕рд╣рдорддि-рдЕрд╕рд╣рдорддि рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै рдкрд░рди्рддु рдХрд╣ाрдиी рдмрдб़ा рд╕ंрджेрд╢ рджेрддी рд╣ै। рдЧाँрд╡ рдХे рджрд╣рд╢рдд, рднрдп рдХे рдоाрд╣ौрд▓ рдХा рдЪिрдд्рд░рдг рд╢िрд╡ рдХुрдоाрд░ рдЬी рдкूрд░ी рд╕рдЪ्рдЪाрдИ рдХे рд╕ाрде рдХрд░рддे рд╣ैं рдФрд░ рдЕрдж्рднुрдд рдмिрдо्рдмों рдХा рдЪрдпрди рдХрд░рддे рд╣ैं। рдЧाँрд╡ рдоें рд╡िрдж्рд╡ेрд╖ рд╣ै рдФрд░ рдк्рд░ेрдо рдХा рдмिрд╣ँрд╕рддा рдЖрдХрд░्рд╖рдг рднी। рдХрдеाрдХाрд░, рдорди рдХा рддрдиिрдХ рд░рд╕िрдХ рд╣ै, рд╡ैрд╕े рдЪिрдд्рд░ рдЬीрд╡рди्рдд рд╣ो рдЙрдарддे рд╣ैं рдЬрдм рдХोрдИ рдк्рд░ेрдо рдХा рджृрд╢्рдп рдЙрднрд░рддा рд╣ै। рдШрд░ рдоें рдмंрдЯрд╡ाрд░ा рднी рдПрдХ рдоुрдж्рджा рд╣ोрддा рд╣ै। 'рдоीрдаा рдЬрд╣рд░' рдХрд╣ाрдиी рдоें рднрдЧेрд▓ू рдЬिрд╕े рдкुрдд्рд░ рдХी рддрд░рд╣ рдЕрдоाрд╡рд╕ рдФрд░ рдкрдд्рдиी рдиे рдкाрд▓ा-рдкोрд╕ा рд╣ै, рдЙрд╕рдХे рдЪрд▓рддे рд╣ी рдРрд╕े рд╣ाрд▓ाрдд рдкैрджा рд╣ुрдП рд╣ैं। рдЕрдоाрд╡рд╕-рдмрд╣ू рдпाрджों рдоें рдЦो рдЬाрддी рд╣ै। рд╢िрд╡ рдХुрдоाрд░ рдЬी рдХा рдЪिрдд्рд░ рджेрдЦिрдП-рднрдЧेрд▓ू рдмाँрд╕ рдХी рдХोंрдкрд▓ рдХी рддрд░рд╣ рдХोрдорд▓ рдФрд░ рдЕрдоाрд╡рд╕-рдмрд╣ू рдЪрд╣рдХрддी, рдлुрджрдХрддी рдЧौрд░ैрдпे рдХी рддрд░рд╣ рдЪंрдЪрд▓। рднрдЧेрд▓ू рдХे рдорди рдоें рдк्рд░ेрдо рдХा рдоीрдаा рдЬрд╣рд░ рдШुрд▓рддा рдЧрдпा। рд╡рд╣ рдЬिрдж्рдж рдХрд░рдиे рд▓рдЧा। рднाрдИ, рднाрдИ рдХा рджुрд╢्рдорди рдмрди рдЪुрдХा рдеा। рдЕрдоाрд╡рд╕ рди рдЬाрдиे рдХрд╣ाँ рдЧुрдо рд╣ो рдЧрдпा, рднाрдИ рдФрд░ рдкрдд्рдиी рдХो рдЫोрдб़рдХрд░। рдЙрдирдХी рдХрд╣ाрдиिрдпों рдоें рдРрд╕े рдк्рд░рд╕ंрдЧ рдЦूрдм рдЬрдЧрд╣ рдкाрддे рд╣ैं рдФрд░ рдЙрдирдХा рдорди рдЬुрдб़ी рд╕ंрд╡ेрджрдиाрдУं рдоें рдбूрдмрддा-рдЙрддрд░ाрддा рд░рд╣рддा рд╣ै।

рд╡े рдк्рд░рдХृрддि рдХा рдЕрдж्рднुрдд рдЪिрдд्рд░рдг рдХрд░рддे рд╣ैं, рдкाрдардХों рдХा рдорди рдоोрд╣ рд▓ेрддे рд╣ैं рдФрд░ рднीрддрд░ рдХी рдЦुрдоाрд░ी рдХिрди्рд╣ीं рдЪрд░िрдд्рд░ों рдоें рдбाрд▓рдХрд░ рд░рд╕ рд▓ेрддे рд╣ैं। рдмрд╕ंрдд рдХा рдоौрд╕рдо рд╣ै, рдХрд╣ाрдиी рд╣ै 'рдЦेрдд, рдЦрд▓िрд╣ाрди рдФрд░ рдк्рд░ेрдо'। рднौрдЬाрдЗрдпों рдХे рдорди рдХा рдЧीрдд-рд╕ंрдЧीрдд рдЙрдирдХी рд▓ेрдЦрдиी рдоें рдЙрддрд░ рдЖрддा рд╣ै, рд▓िрдЦрддे рд╣ैं, "рдХा рд░े рд╡िрд░рд╣िрдгी--рдлिрд░ू рд╕े рдЙँрдЧुрд░ी рдХाрдЯि рд▓िрд╣рд▓ू?" рд╡े рдк्рд░ेрдо рднрд░ा рд╕ंрд╡ाрдж рд▓िрдЦрдиे рдоें рдмрдв़рдХрд░ рд╣ैं рдФрд░ рд╡िрд░рд╣ рдХी рдкीрдб़ा рднी। рддुрд▓рд╕ी рднैрдпा рдХे рд╡िрд░рд╣ рдоें рднाрднी рдХे рджिрди рдХрдЯ рд░рд╣े рд╣ैं। рдмрдЪ्рдЪों рдХा рдоुँрд╣ рджेрдЦрдХрд░ рдЬीрд╡िрдд рд╣ैं рд╡рд░рдиा рдХрдм рдХा рдорд░ рдЪुрдХी рд╣ोрддीं। рдЙрд╕рдиे рдХाрд╢ी рдХी рд░ाрд╣ рдкрдХрдб़ी рдФрд░ рдиाрдиा рдк्рд░рдкंрдЪों рдоें рдЙрд▓рдЭрддी рд░рд╣ीं, рдмрдЪрддी рд░рд╣ीं। рдЕрдЪाрдирдХ рд╕ुрдЦрдж рджृрд╢्рдп рдЙрднрд░ा, рддुрд▓рд╕ी рдиे рдЦींрдЪрдХрд░ рдмрдЪा рд▓िрдпा। рд╡рд╣ рддो рдЬрд▓рддी рдЪिрддा рдоें рдЫрд▓ाँрдЧ рд▓рдЧाрдиे рд╡ाрд▓ी рдеीं। рд╡े рдЕрдкрдиी рдХाрд╢ी рдпाрдиी рдЕрдкрдиे рдЧाँрд╡ рд▓ौрдЯ рдЖрдпे। рд╢िрд╡ рдХुрдоाрд░ рдЬी рд╡िрд░рд╣, рд╕ंрд╡ेрджрдиा, рдкीрдб़ा, рджुрдЦ рдХा рдЬीрд╡рди्рдд рд╡рд░्рдгрди рдХрд░рддे рд╣ैं рдФрд░ рдк्рд░ेрдо рдоें рдбूрдмрддे рд╣ै, рдкाрдардХों рдХो рднी рдбुрдмाрддे рд╣ैं। 'рдорд░рдХрд╣ा' рдХрд╣ाрдиी рдмрд╣ुрдд рдХुрдЫ рдХрд╣рддी рд╣ै। рдмрдмुрдЖрди, рднрджрдИ, рдЧंрдЧा рддिрд╡ाрд░ी, рдоाрд╕्рдЯрд░-рдоाрд╕्рдЯрд░ाрдЗрди рдФрд░ рдорд░рдХрд╣ा рдмैрд▓ों рдХी рдЬोрдб़ी рдХे рдмीрдЪ рд░рдЪी-рдмрд╕ी рдХрд╣ाрдиी рдоाрд░्рдоिрдХ рдФрд░ рд╕ंрд╡ेрджрдиाрдУं рд╕े рднрд░ी рд╣ुрдИ рд╣ै। рд╢िрд╡ рдХुрдоाрд░ рдЬी рдЧाँрд╡ рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि, рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рдХे рдмीрдЪ рдХे рд╕рдо्рдмрди्рдз, рдИрд░्рд╖्рдпा, рдж्рд╡ेрд╖ рдХो рдЦूрдм рд╕рдордЭрддे рд╣ैं। рд╡ैрд╕ी рд╣ी рднाрд╖ा рдмोрд▓рддे рд╣ैं рдФрд░ рдЙрдирдХे рд╕ंрд╡ाрдж рд╕рдЪ рдХी рдХрдеा рд╕ुрдиाрддे рд╣ैं। рд╡े рд▓ोрдЧों рдХा рдордиोрд╡िрдЬ्рдЮाрди рдЬाрдирддे рд╣ैं рдФрд░ рдЙрд╕ी рдХे рд╕рд╣ाрд░े рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рдмुрдирддे рд░рд╣рддे рд╣ैं। рдоौрд╕рдо рдФрд░ рдк्рд░рдХृрддि рдХा рдЬीрд╡рди्рдд рд╡рд░्рдгрди рдЙрдирдХे рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХो рдЧрд░िрдоा рдФрд░ рд╕ुрдЦрдж рдЕрдиुрднूрддिрдпों рд╕े рднрд░ рджेрддा рд╣ै। рдЙрдирдХे рд▓ेрдЦрди рдоें рднाрд╖ा рдХा рд╕ंрд╕्рдХाрд░ рдЙрднрд░рддा рд╣ै, рд╢ैрд▓ी рдЪрдордд्рдХृрдд рдХрд░рддी рд╣ै рдФрд░ рдХрд╣ाрд╡рддें, рдоुрд╣ाрд╡рд░े рдЕрд▓рдЧ рдк्рд░рднाрд╡ рдбाрд▓рддे рд╣ैं। рдХрд╣рдиे рдоें рдХोрдИ рдЕрддिрд╢рдпोрдХ्рддि рдирд╣ीं рд╣ै, рд╢िрд╡ рдХुрдоाрд░ рдЬी рдЧाँрд╡ рдХो, рд╡рд╣ाँ рдХी рднाрд╖ा рдХो, рд░ाрдЬрдиीрддि рдХो, рдЬाрддिрдЧрдд рд╕рдоीрдХрд░рдг рдХो, рдк्рд░ेрдо-рдЖрдХрд░्рд╖рдг рдХो рдФрд░ рдИрд░्рд╖्рдпा-рдж्рд╡ेрд╖ рдХो рдЦूрдм рдЧрд╣рд░ाрдИ рд╕े рд╕рдордЭрддे рд╣ैं। рдЙрдирдХा рджृрд╢्рдп рдЪिрдд्рд░рдг рдЪрдордд्рдХृрдд рдХрд░рддा рд╣ै рдФрд░ рдкाрдардХों рдХो рдмाँрдзे рд░рд╣рддा рд╣ै।

рдЖрдд्рдордХрдеा-рдЕंрд╢: рдпाрдж рдЖрддी рд╣ैं рдоाँ рдХी рд╡े рдордорддाрд▓ु рдЖँрдЦें

рдк्рд░рдХाрд╢ рдордиु

рдк्рд░рдХाрд╢ рдордиु


рдоाँ рдХो рдпाрдж рдХрд░рддा рд╣ूँ рддो рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рдЙрдирдХी рдЖँрдЦें рдпाрдж рдЖрддी рд╣ैं। рд╡ें рдЖँрдЦें рдЬिрдирдоें рдПрдХ рдмрдЪ्рдЪे рдХा-рд╕ा рднोрд▓ाрдкрди рдеा рдФрд░ рдЬाрдирдиे-рд╕рдордЭрдиे рдХी рдЕрдирд╡рд░рдд рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ा। рдЗрд╕ीрд▓िрдП рд╣рдо рдЕрдкрдиे рддрдИं рдХोрдИ рд╕ाрдзाрд░рдг-рд╕ी рдмाрдд рднी рдХрд╣рддे, рддो рдоाँ рдХी рдЙрдд्рд╕ुрдХ рдЖँрдЦें рдлैрд▓ рдЬाрддीं। рдеोрдб़ी рджेрд░ рддрдХ рдЕрдкрдиे ‘рд╕ाрдоाрди्рдп рдЬ्рдЮाрди’ рд╕े рд╡े рдЙрд╕े рд╕рдордЭрдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХрд░рддीं рдФрд░ рдлिрд░ рдЕрдЧрд▓े рд╣ी рдкрд▓ рдЪрдХिрдд рд╕्рд╡рд░ рдоें рдХрд╣ рдЙрдарддी, “рд╣рдЪ्рдЫा...!”
рдЗрд╕ीрд▓िрдП рдоाँ рдеीं рддो рдЬीрд╡рди рдоें рдХोрдИ рдмрдиाрд╡рдЯ рдирд╣ीं рдеी, рдЬीрд╡рди рдоें рдХोрдИ рдЬрдЯिрд▓рддा рдпा рдЕрд╕рд╣рдЬрддा рдирд╣ीं рдеी। рдЬीрд╡рди рдоें рдХोрдИ рдбрд░ рдирд╣ीं рдеा। рдоाँ рдоाँ рдеीं рддो рдЖрд╕्рдеा рдХा рд╕рдоंрджрд░ рднी। рдЬीрд╡рди рд╡рд╣ाँ рдаाрдаें рдоाрд░рддा। рдХुрдЫ рдЕрд░рд╕ा рдкрд╣рд▓े ‘рдХрдеाрджेрд╢’ рдоें рдЧाрд░्рд╕ीрдпा рдЧाрдм्рд░िрдПрд▓ рдоाрд░्рдХेрд╕ рдХा рдЗंрдЯрд░рд╡्рдпू рдкрдв़ рд░рд╣ा рдеा, рдЬिрд╕рдХा рдЦूрдмрд╕ूрд░рдд рдЕрдиुрд╡ाрдж рдоंрдЧрд▓ेрд╢ рдбрдмрд░ाрд▓ рдиे рдХिрдпा рд╣ै। рдЙрд╕рдоें рдЦाрд╕рдХрд░ рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХुрдЫ рдЕрдж्рднुрдд рдмाрддें рдХрд╣ी рд╣ैं। рдЙрди्рд╣ीं рдоें рд╕े рдПрдХ рдмाрдд рдпрд╣ рднी рд╣ै рдХि рдпे рд╕्рдд्рд░िрдпाँ рд╣ी рд╣ैं рдЬो рдЬीрд╡рди рдХो рдеाрдоे рд░рд╣рддी рд╣ैं। рдпрд╣ рдЬीрд╡рди рдХो рдеाрдоे рд░рд╣рдиा рдХ्рдпा рд╣ै рдФрд░ рд╕्рдд्рд░िрдпाँ рдпрд╣ рдХाрдо рдХैрд╕े рдХрд░рддी рд╣ैं? рдЗрд╕ рдкрд░ рдЧौрд░ рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдоुрдЭे рдоाँ рдХी рдпाрдж рдЖрдИ। рдХैрд╕े рдПрдХ рдмाрд░ीрдХ, рдмрд╣ुрдд рдмाрд░ीрдХ рдФрд░ рдЕрджृрд╢्рдп рддाрд░ рд╕े рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╣рдоाрд░े рдкूрд░े рдШрд░ рдХो рдЬोрдб़ा рд╣ुрдЖ рдеा рдФрд░ рдХैрд╕े рдЙрд╕ рдмाрд░ीрдХ рддाрд░ рдХे рди рд░рд╣рдиे рдкрд░ рдмрд╣ुрдд рдХुрдЫ рддिрдирдХा-рддिрдирдХा рд╣ोрдХрд░ рдмिрдЦрд░ рдЧрдпा! рдЗрд╕े рдпाрдж рдХрд░рддा рд╣ूँ рддो рдлिрд░ рдоाँ рдХा рд╣ोрдиा рдмрд╣ुрдд-рдмрд╣ुрдд рдпाрдж рдЖрддा рд╣ै।
рдпों рдоाँ рдХो рд▓ेрдХрд░ рджुрдиिрдпा рдХी рддрдоाрдо рднाрд╖ाрдУं рдХे рд╕ाрд╣िрдд्рдп, рдЦाрд╕рдХрд░ рд▓ोрдХ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдоें рдХुрдЫ рдХрдо рдирд╣ीं рдХрд╣ा рдЧрдпा। рд▓ंрдмी рджाрдв़ी рдФрд░ рдЬिंрджाрджिрд▓ी рд╕े рднрд░рдкूрд░ рд╣рдоाрд░े рдШुрдоंрддू рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ рд╕рдд्рдпाрд░्рдеी рдЬी рдЕрдХрд╕рд░ рдПрдХ рдкुрд░ाрдиी рдХрд╣ाрд╡рдд рджोрд╣рд░ाрдпा рдХрд░рддे рдеे рдХि рдИрд╢्рд╡рд░ рдиे рдоाँрдПँ рдмрдиाрдИं, рдХ्рдпोंрдХि рд╡рд╣ рд╕рдм рдЬрдЧрд╣ рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рдирд╣ीं рд░рд╣ рд╕рдХрддा рдеा। рдоुрдЭे рд▓рдЧрддा рд╣ै рдХि рдоाँ рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЗрд╕рд╕े рдмрдб़ी рдХोрдИ рдмाрдд рд╢ाрдпрдж рд╣ी рдХрд╣ी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ो।
рд╕рдЪ рддो рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдоुрдЭे рдИрд╢्рд╡рд░ рдкрд░ рднी рднрд░ोрд╕ा рдЗрд╕рд▓िрдП рд╣ै рдХि рдоैंрдиे рдоाँ рдХो рджेрдЦा рд╣ै। рд▓рдЧрддा рд╣ै, рдЬिрд╕рдиे рдоेрд░ी рдоाँ рдХो рдмрдиाрдпा, рд╡рд╣ рд╕рдЪрдоुрдЪ рдХुрдЫ рди рдХुрдЫ рд╣ोрдЧा! рд╡рд╣ рд╕рдЪрдоुрдЪ рдорд╣ाрди рд╣ोрдЧा! рдЬीрд╡рди рдоें рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕, рдЖрд╕्рдеा, рднрдж्рд░рддा рдФрд░ рди рдЬाрдиे рдХौрди-рдХौрди рд╕ी рдЕрдЪ्рдЫी рдЪीрдЬें рдЗрд╕ीрд▓िрдП рд╣ैं рдХ्рдпोंрдХि рдоाँ рд╣ै рдФрд░ рдЙрд╕рдХा рд╣ोрдиा рд╣рдоाрд░े рдкूрд░े рдЬीрд╡рди рдоें рд╡्рдпाрдк्рдд рд╣ै, рдЙрд╕рдХे рди рд░рд╣рдиे рдкрд░ рднी!
рд╕рдд्рдпाрд░्рдеी рдЬी рдХे рдЬिрд╕ рд╡िрдЪाрд░ рдХी рдКрдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рдХी рд╣ै, рд╡рд╣ рдЙрдирдХे рдЙрдкрди्рдпाрд╕ ‘рджूрдз-рдЧाрдЫ’ рдХा рддो рдХेंрдж्рд░ीрдп рд╡िрдЪाрд░ рдпा ‘рд╕िрдЧрдиेрдЪрд░ рдЯ्рдпूрди’ рд╣ी рд╣ै। рдПрдХ рдФрд░ рджिрд▓рдЪрд╕्рдк рдмाрдд рдпрд╣ рд╣ै рдХि ‘рджूрдз-рдЧाрдЫ’ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдоें рджूрдз-рдЧाрдЫ рдоाँ рдХे рд▓िрдП рд╣ी рдЖрдпा рд╣ै, рдпाрдиी рдХि рдоाँ рдЬो ‘рджूрдз рдХा рдкेрдб़’ рднी рд╣ै—рдкूрд░ी рджुрдиिрдпा рдХो рддृрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЙрдЧा рджूрдз рдХा рджрд░рдЦ्рдд! рд╕рдЪрдоुрдЪ рдпрд╣ рдХрд▓्рдкрдиा рд╣ी рдЕрдиोрдЦी рд╣ै।
рдЗрд╕ рджुрдиिрдпा рдоें рдоाँ рдХा рд╣ोрдиा рднी рддो рд╕рдЪрдоुрдЪ рдРрд╕ा рд╣ी рдЕрдиोрдЦा рд╣ै। рдоाँ рди рд╣ोрддी рддो рдпрд╣ рджुрдиिрдпा рди рдЗрддрдиी рдЦूрдмрд╕ूрд░рдд рд╣ोрддी, рди рдЕрдиोрдЦी рдФрд░ рди рдЗрддрдиे рдмाрд░ीрдХ, рдкрд░рдд-рджрд░-рдкрд░рдд рд░рд╣рд╕्рдпों рд╕े рднрд░ी!

[2]
рдоाँ рдХी рдЫрд╡िрдпाँ рдмрдЪрдкрди рдХी рдЙрди рдиिрд╣ाрдпрдд рдоाрд╕ूрдо рдФрд░ рдзुंрдзрднрд░ी рдкрд░рддों рддрдХ рдлैрд▓ी рд╣ैं рдЬрдм рдоुрдЭे рдЕрдкрдиे рдФрд░ рдЖрд╕рдкाрд╕ рдХी рд╢ाрдпрдж рд╣ी рдХोрдИ рдЪेрддрдиा рд░рд╣ी рд╣ो। рд▓ेрдХिрди рдоाँ рдХा рд╣ोрдиा рддрдм рднी рдорд╣рд╕ूрд╕ рд╣ोрддा рдеा। рдоाँ рдХी рдмाрддें рддрдм рднी рдЕрдЪ्рдЫी рд▓рдЧрддी рдеीं। рд╢ाрдпрдж рдЗрд╕рд▓िрдП рдХि рдпे рдмाрддें рд╕िрд░्рдл рдмाрддें рдирд╣ीं рдеीं। рдпे рд╡ो рдк्рдпाрд░ा-рд╕ा рддिрдирдХों рдХा рдШोंрд╕рд▓ा рдеीं рдЬिрд╕рдоें рд╕िрд░ рдЫिрдкाрдП-рдЫिрдкाрдП, рдЖрд╕рдкाрд╕ рдХे рдвेрд░ рд╕ाрд░े рдЬंрдЬाрд▓ों рд╕े рдмрдЪрддा рд╣ुрдЖ, рдоैं рдзीрд░े-рдзीрд░े рдмрдб़ा рд╣ो рд░рд╣ा рдеा।
рдоाँ рдЬрдм рдкрдб़ोрд╕िрдиों рдФрд░ рд╕рд╣ेрд▓िрдпों рд╕े рдмрддिрдпा рд░рд╣ी рд╣ोрддी рдеीं, рддो рдоुрдЭे рдЕрдЪ्рдЫी рддрд░рд╣ рдпाрдж рд╣ै, рдПрдХ рдирди्рд╣े, рдЙрдд्рд╕ुрдХ рдмрдЪ्рдЪे рдХे рд░ूрдк рдоें рдоेрд░ा рдШुрд╕рдХрд░ рдЙрд╕ рдоंрдбрд▓ी рдоें рдмैрдардиा рдФрд░ рдЧौрд░ рд╕े рдоाँ рдХी рдмाрддें рд╕ुрдирдиा। рдХुрдХ्рдХू рдмрдЪрдкрди рдоें рдоेрд░ा рдШрд░ेрд▓ू рдиाрдо рдеा। рдк्рдпाрд░ рд╕े рдкुрдХाрд░рдиे рдХा рдиाрдо। рддो рдоाँ рдФрд░ рд╕рд╣ेрд▓िрдпाँ рдХрдИ рдмाрд░ рдХрдЯाрдХ्рд╖рдкूрд░्рдг рд╣ँрд╕ी рд╣ँрд╕рддे рд╣ुрдП рдмрд░рдЬ рднी рджिрдпा рдХрд░рддी рдеीं рдХि “рдУрдП рдХुрдХ्рдХू! рддू рдХ्рдпा рд╕ुрди рд░рд╣ा рд╣ै? рддुрдЭрдХो рдХ्рдпा рд╕рдордЭ рдоें рдЖрдПँрдЧी рдпे рдФрд░рддों рдХी рдмाрддें!”
рдФрд░ рд╡े рдмाрддें рдХ्рдпा рд╣ुрдЖ рдХрд░рддी рдеीं, ‘рдиीं рд╢ाрдгिрдП, рдЬрдж рдоेрд░ा рдХुрдХ्рдХू рд╣ोрдпा рд╕ी...!’ рдпा ‘рдЬिрд╕ рд╡ेрд▓े рдоेрд░ा рд╢्рдпाрдо рд╣ोрдпा...!’ рдпा рдоेрд░ा ‘рдоेрд░ा рдХिрд╢рди, рдЬрдЧрди рд╣ाрд▓े рдЫोрдЯा-рдЬ्рдпा рд╕ी...!’ рдФрд░ рддрдм рдХ्рдпा-рдХ्рдпा рд╕ंрдХрдЯ рдЖрдП рдпा рдХ्рдпा-рдХ्рдпा рдЖрд╢्рдЪрд░्рдпрдЬрдирдХ рдЪीрдЬें рдШрдЯिрдд рд╣ुрдИं, рд╡рд╣ी рд╕рдм рдЙрди рдЕрдХрде рдХрд╣ाрдиिрдпों рдХा рд╕ाрд░ рдеा рдЬिрди्рд╣ें ‘рдФрд░рддों рдХी рдмाрддें’ рдХрд╣ा рдЬाрддा рдеा। рдЙрди्рд╣ीं рдХे рдмाрд░े рдоें рдоाँ рдЕрдкрдиी рд╕ाрдеिрди рд╕्рдд्рд░िрдпों рд╕े рдШंрдЯों рддрдХ рдмрддिрдпाрддी рд░рд╣ рд╕рдХрддी рдеीं рдФрд░ рдЧрд░рдоी рдХी рд▓ंрдмी-рд▓ंрдмी рджोрдкрд╣рд░िрдпाँ рдФрд░ рд╢ाрдоें рд╕ुрдЦ-рджुрдЦ рдХी рдЗрди рд╕рд╣рдЬ-рд╕рд╣рдЬ рдмाрддों рдХे рдЬाрд▓ рдоें рдЙрд▓рдЭрдХрд░ рдХैрд╕े рдЙрдб़рди-рдЫू рд╣ो рдЬाрддी рдеीं, рдпрд╣ рдЖрдЬ рднी рдоुрдЭे рдХिрд╕ी рдЖрд╢्рдЪрд░्рдп рдХी рдиाрдИं рд▓рдЧрддा рд╣ै!
рдФрд░ рдЗрддрдиी рд╣ी рдЖрд╢्рдЪрд░्рдп рдХी рдмाрдд рдпрд╣ рднी рд▓рдЧрддी рд╣ै рдХि рдоुрдЭ рдПрдХ рдирди्рд╣े рдмрдЪ्рдЪे рдХो рдЗрди рдмाрддों рдоें рдРрд╕ी рдХ्рдпा рдЕрдХूрдд рджिрд▓рдЪрд╕्рдкी рдеी рдХि рдмाрддें рд╕рдордЭ рдоें рдЖрдПँ рдпा рди рдЖрдПँ, рдордЧрд░ рд╡рд╣ рдЦрдд्рдо рд╣ोрдиे рдоें рди рдЖрддी рдеी। рдФрд░ рдоैं рдЖँрдЦें рдлैрд▓ाрдП рд╣ुрдП рдПрдХрдЯрдХ рдЙрди рдмाрддों рдХो рд╕ुрдирддा, рдмрд▓्рдХि рдкीрддा рдеा। рдоेрд░े рд▓िрдП рджिрд▓рдЪрд╕्рдкी рдХी рдмाрдд рдпрд╣ी рдеी рдХि рд╡े рдоाँ рдХी рдмाрддें рдеीं! рдкрд░ рдоाँ рдФрд░ рдЙрдирдХी рд╕рд╣ेрд▓िрдпाँ рдЬрдм рдЗрддрдиे рдЧौрд░ рд╕े рдоुрдЭे рдмाрддें рд╕ुрдирддे рджेрдЦрддी рдеीं, рддो рд╣ँрд╕рдХрд░ рдЯोрдХ рджिрдпा рдХрд░рддी рдеीं, “рдЪрд▓-рдЪрд▓ рдкрд░े рд╣рдЯ! рддूँ рдХी рд╕ुрдг рд░ेрдпा рдПँ!” (рдЪрд▓ो-рдЪрд▓ो, рджूрд░ рд╣рдЯो। рддुрдо рдХ्рдпा рд╕ुрди рд░рд╣े рд╣ो!)
рдмрд╣ुрдд рдЫुрдЯрдкрди рдХी рд╕्рдоृрддि। рдоाँ рд╕िрд░ рдкрд░ рдХрдкрдб़ों рдХी рдмрдб़ी рд╕ी рдЧрдард░ी рд░рдЦे, рддाрд▓ाрдм рдкрд░ рдХрдкрдб़े рдзोрдиे рдЬा рд░рд╣ी рд╣ैं рдФрд░ рдоैं рд╕ाрде рд╣ूँ। рдоाँ рддाрд▓ाрдм рдХे рдХिрдиाрд░े рдкрдб़े рдкрдд्рдерд░ рдкрд░ рд░рдЧрдб़-рд░рдЧрдб़рдХрд░ рдХрдкрдб़े рдзो рд░рд╣ी рд╣ैं рдФрд░ рдоैं рдЦेрддों рдХी рдоेрдб़ рдкрд░ рдЙрдЧे рдкीрд▓े-рдкीрд▓े рд╕ुंрджрд░ рд╡рдирдлूрд▓ рддोрдб़рдиे рдФрд░ рдЖрд╕рдкाрд╕ рджौрдб़ рд▓рдЧाрдиे рдоें рдордЧрди рд╣ूँ। рдЙрди рджिрдиों рдЬाрдирддा рдХрдо рдеा, рд▓ेрдХिрди рдЪीрдЬें рдорд╣рд╕ूрд╕ рдЦूрдм рд╣ोрддी рдеीं। рдорд╕рд▓рди рд╕рд░्рджिрдпों рдХी рдЧुрдирдЧुрдиी рдзूрдк рдоें рджौрдб़рдиे-рднाрдЧрдиे рдФрд░ рдЦेрд▓рдиे рдХा рд╕ुрдЦ рдХ्рдпा рд╣ै, рдпрд╣ рдЦूрдм рдЕрдЪ्рдЫी рддрд░рд╣ рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХрд░рддा рдеा рдФрд░ рдк्рд░рдХृрддि рдХी рдЕंрддрд░ंрдЧ рд╕ुंрджрд░рддा рдХो рднी! рдорди рддो рдЙрдд्рд╕ाрд╣ рд╕े рднрд░ा рд╣ुрдЖ-рд╕ा рдкुрдХाрд░рддा рдеा, “рдЕрд░े рд╡ाрд╣, рддाрд▓ाрдм рдХे рдЖрд╕рдкाрд╕ рдХे рдЦेрддों рдоें рд╕рд░рд╕ों рдХ्рдпा рдЦूрдм рд▓рд╣рдХ-рд▓рд╣рдХрдХрд░ рдЙрдЧी рд╣ै! рдФрд░ рд╕рд░рд╕ों рдХे рдкीрд▓े-рдкीрд▓े рдлूрд▓ рд╣ी рдирд╣ीं, рдЙрд╕рдХी рдЧंрдз рднी рдЪाрд░ों рдУрд░ рдПрдХ рдЭाрд▓рд░-рд╕ी рд░рдЪрдХрд░, рдЖрд╕рдкाрд╕ рдХे рдкूрд░े рдоाрд╣ौрд▓ рдХो рдоाрдиो рдПрдХ рдЕрдж्рднुрдд рдЙрдд्рд╕рд╡ рдоें рдвाрд▓ рд░рд╣ी рд╣ै।” 
рдпाрдж рд╣ै, рдЙрд╕ рджिрди рдХोрдИ рдЪाрд░ рдмрд░рд╕ рдХी рдЙрдо्рд░ рдоें рдоैंрдиे рдк्рд░рдХृрддि рдХे рдЕрдиंрдд рд╡िрд╕्рддाрд░ рдХी рдЕрдиुрднूрддि рдХी рдеी। рд▓рдЧा, рдоेрд░ा рд╣ृрджрдп рдлैрд▓рдХрд░ рдмрд╣ुрдд рдмрдб़ा рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै рдФрд░ рдЙрд╕рдоें рдмрд╣ुрдд рдХुрдЫ рд╕рдоाрддा рдЪрд▓ा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै। рдпрд╣ाँ рддрдХ рдХि рдкूрд░ा рдХा рдкूрд░ा рддाрд▓ाрдм, рдЖрд╕рдкाрд╕ рдХे рд▓рд╣-рд▓рд╣ рдХрд░рддे рдЦेрдд рдФрд░ рдкीрд▓े рдлूрд▓ों рд╡ाрд▓ी рдЬंрдЧрд▓ी рдЭाрдб़िрдпाँ рднी। рдпрд╣ рдПрдХ рд╢िрд╢ु рдХे рдорди рдоें рдЬрдирдоी рд╢ाрдпрдж рдкрд╣рд▓ी рдирди्рд╣ी рдХрд╡िрддा рдеी।
рдПрдХ рдФрд░ рдкुрд░ाрдиा рд▓ेрдХिрди рдЧрд╣рд░ा-рдЧрд╣рд░ा-рд╕ा рдЪिрдд्рд░। рдоाँ рдПрдХ рдбोрд▓ू рдоें рдЧुрдб़ рдХे рд╢ीрд░े рдоें рдбुрдмोрдИ рд╣ुрдИ рдбोрдЗрдпाँ (рдЖрдЯे рдХी рдЫोрдЯी-рдЫोрдЯी рдЯिрдХрдб़िрдпाँ) рд▓िрдП, рддाрд▓ाрдм рдХे рдкाрд╕ ‘рдЧुрдЧ्рдЧा’ рдпाрдиी ‘рдЧोрдЧा рдкीрд░’ рдпा рдлिрд░ рдХрд╣िрдП рдЧ्рд░ाрдо рджेрд╡рддा рдХो рдкूрдЬрдиे рдЬा рд░рд╣ी рд╣ैं рдФрд░ рдоैं рд╕ाрде рд╣ूँ। рдкूрдЬा рдХे рдмाрдж рдЧुрдб़ рдХे рд╢ीрд░े рдоें рдбूрдмी рд╣ुрдИ рдбोрдЗрдпाँ рдоिрд▓рддी рд╣ैं рдФрд░ рдоुрдЭे рд▓рдЧрддा рд╣ै, рдЗрд╕рд╕े рдЕрдзिрдХ рд╕्рд╡ाрджिрд╖्рдЯ рдЪीрдЬ рджुрдиिрдпा рдоें рдХोрдИ рдФрд░ рдирд╣ीं рд╣ै। рдоैं рдоाँрдЧрдХрд░ рдФрд░ рдбोрдЗрдпाँ рд▓ेрддा рд╣ूँ। рдоाँ рдоेрд░ी рдХрдЯोрд░ी рдоें рдвेрд░ рд╕ाрд░ा рд╢ीрд░ा рдФрд░ рджो-рдПрдХ рдбोрдЗрдпाँ рд░рдЦ рджेрддी рд╣ै рдФрд░ рдоुрдЭे рд▓рдЧрддा рд╣ै, рджुрдиिрдпा рд╕рдЪрдоुрдЪ рдХिрддрдиी рдЦूрдмрд╕ूрд░рдд рдФрд░ рд╕्рд╡ाрдж рднрд░ी рд╣ै!
рдпाрдж рдЖрддा рд╣ै, рдоाँ рдирд╣ाрддे рд╕рдордп рдХुрдЫ рдкंрдХ्рддिрдпाँ рджोрд╣рд░ाрдпा рдХрд░рддी рдеीं। рдЗрдирдоें рдпे рджो рдкंрдХ्рддिрдпाँ рдЬрд░ूрд░ рд╣ोрддी рдеीं, “рдЧंрдЧे рдорд▓-рдорд▓ рдирд╣ाрдЗрдП, рд╕्рдд्рд░ी рджा рдЬрдирдо рдХрджी рди рдкाрдЗрдП...!” рдоाँ рдмाрд░-рдмाрд░ рдЗрди рдкंрдХ्рддिрдпों рдХो рджोрд╣рд░ाрддी рдеीं, рдоाрдиो рдЗрди्рд╣ें рдмाрд░-рдмाрд░ рджोрд╣рд░ाрдиा рд╣ी рдЙрди्рд╣ें рдХिрд╕ी ‘рдоुрдХ्рддि рдЖрд╢्рд╡ाрд╕рди’ рдХी рддрд░рд╣ рд▓рдЧрддा рд╣ो। рд╕्рдд्рд░ी рдХा рдЬीрд╡рди рдХрд╖्рдЯрдХाрд░ी рд╣ै, рдкрд░ рдЙрд╕े рдмрджрд▓рдиे рдХे рдмрдЬाрдп рдмрд╕ рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдХрд░рдиी рдЪाрд╣िрдП, рд╢ाрдпрдж рдпрд╣ी рдмрд╕ рдоाँ рдХे рд╣िрд╕्рд╕े рдХा ‘рд╕рдЪ’ рд░рд╣ा рд╣ोрдЧा! рдЗрд╕ рд╕рдЪ рдХी рд╕ीрдоा рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै рдкрд░ рдЗрд╕ рд╕рдЪ рдХो рд╕ाрдХाрд░ рдХрд░рдиे рдХी рдоाँ рдХी рд╕ाрдзрдиा рдХी рдХोрдИ рд╕ीрдоा рдирд╣ीं рдеी।

[3]
рдпों рдоाँ рдХा рдЬीрд╡рди рджुрдЦ, рдиिрд░ाрд╢ा рдпा рдХिрд╕ी рдХिрд╕्рдо рдХी рд╣ीрдирддा рд╕े рдорд▓िрди рди рдеा। рд╡े рдХрдоेрд░ी рдеीं рдФрд░ рд╣рд░ рджिрди рдЙрдд्рд╕ाрд╣ рд╕े рдирдП рджिрди рдХा рд╕्рд╡ाрдЧрдд рдХрд░рддी рдеीं। рдпाрдж рдЖрддी рд╣ै рдХोрдИ рдЖрдзी рд╕рджी рд╕े рднी рдЕрдзिрдХ рдкुрд░ाрдиी рд╕рд░्рджिрдпों рдХी рд╕ुрдмрд╣। рд╣рдо рд▓ोрдЧ рддрдм рдЫोрдЯे-рдЫोрдЯे рдеे। рдмрдб़ी рднोрд░ рдоें рдЙрдардХрд░, рдЕрднी рд╣рдо рдмिрд╕्рддрд░ рдкрд░ рд╣ी рд╣ोрддे рдеे рдХि рдоाँ рдХिрд╕ी рдЪिрдб़िрдпा рдХी рддрд░рд╣ рдзीрдоे-рдзीрдоे рдЧुрди-рдЧुрди рдХрд░рдХे рдПрдХ рдЧीрдд рдЫेрдб़ рджेрддी рдеीं। рдФрд░ рд╣рдо рдЕрдирдЬाрдиे рд╣ी рдЙрд╕े рджोрд╣рд░ाрдиे рд▓рдЧрддे рдеे। рд╕рдЪрдоुрдЪ рдмрдб़ी рдоिрдаाрд╕ рдеी рдЗрди рдЧीрдд рдоें рдФрд░ рдпрд╣ рдПрдХ рдоीрдаी рдФрд░ рдЙрдд्рд╕ाрд╣ рднрд░ी рднोрд░ рдХे рд╕्рд╡ाрдЧрдд-рдЧाрди рд╕ा рд▓рдЧрддा рдеा—
рдЙрда рдЬाрдЧ рд╕рд╡ेрд░े!
рдЧुрд░ाँ рджा рдз्рдпाрди,
рдЧंрдЧा рдЗрд╢्рдиाрди।
рд╣рде рд╡िрдЪ рд▓ोрдЯा,
рдоोрдвे рд▓ोрдИ,
рд░ाрдо рдЬी рджी рдЧрдЙрдЖँ
рд╕ीрддा рджी рд░рд╕ोрдИ...!
(рдЙрдаो, рдмрдб़ी рд╕ुрдмрд╣-рд╕рд╡ेрд░े рдЙрда рдЬाрдУ। рдЧुрд░ुрдУं рдХा рдз्рдпाрди рдФрд░ рдЧंрдЧा-рд╕्рдиाрди рдХрд░ो। рд╣ाрде рдоें рд▓ोрдЯा рдФрд░ рдХंрдзे рдкрд░ рджुрд╢ाрд▓ा। рд░ाрдо рдЬी рдЧрдЙрдПँ рдЪрд░ा рд░рд╣े рд╣ैं рдФрд░ рдоाँ рд╕ीрддा рд░рд╕ोрдИ рддैрдпाрд░ рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ैं।)
рдЧीрдд рдХ्рдпा рдеा, рдоाрдиो рд╣िंрджुрд╕्рддाрдиी рджांрдкрдд्рдп рдХा рдЖрджрд░्рд╢ рд╕ाрдордиे рд░рдЦा рдЧрдпा рдеा। рдПрдХ рдХрд░्рдорд▓ीрди рдЬीрд╡рди рдХा рд╕ीрдзा-рд╕ाрджा рдЪिрдд्рд░।...рдХाрдлी рд▓ंрдмा рдЧीрдд рдеा। рдзीрд░े-рдзीрд░े рдмрдб़ी рдЖрд░ाрдорджाрд░ी рдХी-рд╕ी рд╕рд╣рдЬ, рдоंрдерд░ рд▓рдп рдоें рдЖрдЧे рдмрдв़рддा рд╣ुрдЖ। рдФрд░ рдЗрд╕ी рдоें рдЖрдЧे рдЪрд▓рдХрд░ рдПрдХ рдкंрдХ्рддि рдЖрддी рдеी рдЬो рдоुрдЭे рдмрдб़ी рдк्рдпाрд░ी рд▓рдЧрддी рдеी, “рдЪिрдб़िрдпाँ рд╡ी рдЪुрдирдЧुрди рд▓ाрдпा рдИ, рдЙрда, рдЬाрдЧ рд╕рд╡ेрд░े!!” (рдЪिрдб़िрдпों рдиे рднी рдЪुрдирдЧुрди рдХा рд░ाрдЧ рдЫेрдб़ рджिрдпा рд╣ै। рдмрдб़ी рд╕ुрдмрд╣-рд╕рд╡ेрд░े рдЙрда рдЬाрдУ।)
рдЗрд╕ी рддрд░рд╣ рдпाрдж рдкрдб़рддा рд╣ै рдХि рдЧाрдпрдд्рд░ी рдоंрдд्рд░ рднी рдоुрдЭे рдкрд╣рд▓ेрдкрд╣рд▓ рдоाँ рд╕े рд╣ी рд╕ुрдирдиे рдХो рдоिрд▓ा। рдмрд▓्рдХि рд╕рд░्рджिрдпों рдХी рдПрдХ рд╕ुрдмрд╣, рдоाँ рдиे рдЕрдкрдиी рдоीрдаी, рдЦрд░рдЦрд░ी рдЖрд╡ाрдЬ рдоें рдоुрдЭे рдпрд╣ рдоंрдд्рд░ рдЕрдЪ्рдЫी рддрд░рд╣ рдпाрдж рдХрд░ा рджिрдпा рдеा। рдЖрдЬ рдЬрдм рдХि рдиाрдиा рдЬी рдХे рдЕрд╕ाрдзाрд░рдг рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ рдХे рдмाрд░े рдоें рдХрд╢्рдоीрд░ी рднाрдИрд╕ाрд╣рдм рд╕े рдХाрдлी рдХुрдЫ рд╕ुрди рдЪुрдХा рд╣ूँ, рдоैं рдХрд▓्рдкрдиा рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ूँ рдХि рдоेрд░े рд╡िрдж्рд╡ाрди рдиाрдиा рдЬी рдиे рдХैрд╕े рдоाँ рдХो рдпрд╣ рдЧाрдпрдд्рд░ी рдоंрдд्рд░ рдпाрдж рдХрд░ाрдпा рд╣ोрдЧा! рдФрд░ рдЬрдм рдоाँ рд╕े рд╡рд╣ी рдоंрдд्рд░ рдХिрд╕ी рдЬाрджुрдИ рдк्рд░рднाрд╡ рд╕े рдоुрдЭ рддрдХ рдЖ рдЧрдпा рддो рдоाрдиो рдоाँ рдХे рд░ूрдк рдоें рдиाрдиा рдЬी рд╣ी рд╡рд╣ рдоंрдд्рд░ рдоुрдЭे рдпाрдж рдХрд░ा рд░рд╣े рдеे! рдЬीрд╡рди рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдХा рдпрд╣ी рддो рд╢ाрд╢्рд╡рдд рдоंрдд्рд░ рд╣ै। рдФрд░ рдпрд╣ рдЬिрддрдиा рд╕ीрдзा-рд╕рд░рд▓ рд╣ै, рдЙрддрдиा рд╣ी рд░рд╣рд╕्рдпрдордп рднी!

[4]
рдоाँ рдХी рд╕ुрдиाрдИ рдХрд╣ाрдиिрдпों рдХी рднी рдоुрдЭे рдЦूрдм рдЕрдЪ्рдЫी рддрд░рд╣ рдпाрдж рд╣ै। рдЗрдирдоें рдПрдХ рддो ‘рдЕрдзрдХू’ рд╡ाрд▓ी рдХрд╣ाрдиी рдеी, рдЬिрд╕рдХा рдоुрдЭ рдкрд░ рдЦाрд╕ा рдЕрд╕рд░ рдкрдб़ा рдеा। рд╣ाрд▓ाँрдХि рдпрд╣ рдХрд╣ाрдиी рд╢ाрдпрдж рдЬрд╕ рдХी рддрд╕ рдоुрдЭे рдпाрдж рдирд╣ीं рд░рд╣ рдЧрдИ। рдЗрд╕ рдХрд╣ाрдиी рдХो рдоैंрдиे рдеोрдб़ा рдЕрд▓рдЧ рд░ूрдк рджेрдХрд░ рдЕрдкрдиी рдмाрд▓ рдХрд╣ाрдиिрдпों рдХी рдкुрд╕्рддрдХ ‘рдЗрдХ्рдпाрд╡рди рдмाрд▓ рдХрд╣ाрдиिрдпाँ’ рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпा рд╣ै। рдкिрдЫрд▓े рджिрдиों рдХрд╢्рдоीрд░ी рднाрдИрд╕ाрд╣рдм рдоेрд░ी рдмाрд▓ рдХрд╣ाрдиिрдпों рдХी рдХिрддाрдм рдкрдв़рдХрд░ рдЗрд╕ рдХрд╣ाрдиी рдХी рдЪрд░्рдЪा рдХрд░ рд░рд╣े рдеे, рддो рдПрдХाрдПрдХ рдЙрдирдХी рдмрдб़े рдЬोрд░ों рдХी рд╣ँрд╕ी рдЫूрдЯ рдЧрдИ। рдЬाрд╣िрд░ рд╣ै, рдЗрд╕ рдХрд╣ाрдиी рдХो рдкрдв़рддे-рдкрдв़рддे рд╡े рднी рдоेрд░ी рддрд░рд╣ рдЕрдкрдиे рдмрдЪрдкрди рдХी рд╕ीрдв़िрдпाँ рдЙрддрд░рдХрд░ рдмрдЪрдкрди рдХे рдЬाрджुрдИ рд╕ंрд╕ाрд░ рдоें рдЪрд▓े рдЧрдП рд╣ोंрдЧे! рд╢ाрдпрдж рдпрд╣ी рдЕрд╕рд░ рд╣ोрддा рд╣ै, рдмрдЪрдкрди рдоें рдоाँ рд╕े рд╕ुрдиी рд╣ुрдИ рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рдХा।
рдЗрд╕ी рддрд░рд╣ рдоाँ рд╕े рд╕ुрдиी рдХрд╣ाрдиिрдпों рдоें рдПрдХ рдеी рд╕ाрдд рдХोрдард░िрдпों рд╡ाрд▓ी рдХрд╣ाрдиी। рд░ाрдЬрдХुрдоाрд░ рд╕े рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै рдХि рд╡рд╣ рдЗрд╕ рдорд╣рд▓ рдХी рдЫрд╣ рдХोрдард░िрдпाँ рджेрдЦ рд▓े, рд▓ेрдХिрди рд╕ाрддрд╡ीं рдирд╣ीं। рд╡рд░рдиा рд╡рд╣ рдоुрд╕ीрдмрддों рдоें рдлँрд╕ рдЬाрдПрдЧा। рд░ाрдЬрдХुрдоाрд░ рдЫрд╣ рдХोрдард░िрдпाँ рджेрдЦрддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдлिрд░ рд╕ाрддрд╡ीं рдХोрдард░ी рджेрдЦрдиे рд╕े рднी рдЦुрдж рдХो рд░ोрдХ рдирд╣ीं рдкाрддा। рд╣ोрдиे рджो рдЬो рд╣ोрддा рд╣ै, рдкрд░ рдПрдХ рдмाрд░ рддो рдоैं рджेрдЦрдХрд░ рд░рд╣ूँрдЧा рдХि рдХ्рдпा рд╣ै рд╕ाрддрд╡ीं рдХोрдард░ी рдоें? рд╡рд╣ рд╕ोрдЪрддा рд╣ै। рдЬिрдж рдаाрди рд▓ेрддा рд╣ै। рдФрд░ рд╕рдЪрдоुрдЪ рд╕ाрддрд╡ीं рдХोрдард░ी рдоें рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдХे рд╕ाрде рд╣ी рдоुрд╢्рдХिрд▓ें рдПрдХ рдХे рдмाрдж рдПрдХ рднрдпंрдХрд░ рдЖँрдзी, рдкाрдиी, рддूрдлाрди рдХी рддрд░рд╣—рдпा рдлिрд░ рдПрдХ рднीрд╖рдг рдкंрдЬों рд╡ाрд▓े рдЧिрдж्рдз рдХी рддрд░рд╣ рдЙрд╕ рдкрд░ рдЯूрдЯ рдкрдб़рддी рд╣ैं। рдкрд░ рд╡рд╣ рд╣िрдо्рдордд рдирд╣ीं рд╣ाрд░рддा, рдмрд╣ाрджुрд░ी рд╕े рдЙрди्рд╣ें рдЭेрд▓рддा рд╣ै рдФрд░ рдЖрдЦिрд░ рдПрдХ рджिрди рд╕рдлрд▓рддा рдХे рдКँрдЪे рд╢िрдЦрд░ рдкрд░ рдЦрдб़ा рд╣ुрдЖ рдирдЬрд░ рдЖрддा рд╣ै।...
рдоाँ рд╕े рдпрд╣ рдХрд╣ाрдиी рд╕ुрдирддे рд╣ुрдП рд▓рдЧрддा рдеा рдХि рдЪाрд╣े рдЬो рд╣ो, рдоैं рднी рд╕ाрддрд╡ीं рдХोрдард░ी рдоें рдЬाрдХрд░ рджेрдЦूँрдЧा рдХि рд╡рд╣ाँ рднрд▓ा рдХौрди-рд╕ा рд░рд╣рд╕्рдп рдЫिрдкा рд╣ुрдЖ рд╣ै। рдлिрд░ рдЪाрд╣े рдЬिрдКँ рдпा рдорд░ूँ! рддрдм рдЪाрд╣े рди рд╕ोрдЪा рд╣ो, рдкрд░ рдЕрдм рдХрдИ рдмाрд░ рдоैं рд╣ैрд░ाрди рд╣ोрдХрд░ рд╕ोрдЪрддा рд╣ूँ—рддो рдХ्рдпा рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХी рджुрдиिрдпा рдоें рдЖрдиा рд╡рд╣ी рд╕ाрддрд╡ीं рдХोрдард░ी рдоें рдЭाँрдХрдиा рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рд░рд╣рд╕्рдп рд╣ी рд░рд╣рд╕्рдп рднрд░े рдкрдб़े рд╣ैं рдФрд░ рдЕрдкрдиी рддрд░рд╣ рдХे ‘рдЦрддрд░े’ рднी? рдоैं рд╣ैрд░ाрдиी рд╕े рд╕ोрдЪрддा рд╣ूँ рдФрд░ рдмрдб़े рддाрдЬ्рдЬुрдм рд╕े рднрд░ рдЬाрддा рд╣ूँ рдХि рдПрдХ рд╣ी рдХрд╣ाрдиी рдЕрдЧрд░ рд╡рд╣ рд╕рдЪрдоुрдЪ рдЬी рд▓рдЧाрдХрд░ рд╕ुрдиी-рд╕ुрдиाрдИ рдЧрдИ рд╣ो, рддो рдХिрддрдиे рд▓ोрдЧों рдХे рд▓िрдП рдХिрддрдиे рднिрди्рди рдЖрд╢рдп рдЦोрд▓ рд╕рдХрддी рд╣ै। рдмрдЪрдкрди рдоें рд╕ुрдиी рдХрд╣ाрдиिрдпों рдХी рд╢ाрдпрдж рдпрд╣ी рддाрдХрдд рднी рд╣ै। рд╣рдоाрд░ी рдоाँрдПँ рд╢ाрдпрдж рдЗрд╕ी рддрд░рд╣ рд╕рджिрдпों рд╕े рдмुрд░ाрдИ рдкрд░ рдЕрдЪ्рдЫाрдИ рдХी рд╡िрдЬрдп рдХा рдоंрдд्рд░ рд╣рдоें рдкिрд▓ाрддी рд░рд╣ी рд╣ैं! рднрд▓े рд╣ी рдЗрд╕рдХा рдорд╣рдд्рд╡ рдмрд╣ुрдд ‘рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी’ рдкрдв़े рд╕рдоाрдЬрд╡िрдЬ्рдЮाрдиिрдпों рдХो рдЕрднी рдаीрдХ-рдаीрдХ рд╕рдордЭ рдоें рди рдЖрдпा рд╣ो!
рдФрд░ рдоेрд░े рд▓िрдП рддो рдпрд╣ рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рд╕ुрдЦ рдХी рддрд░рд╣ рд╣ै рдХि рдоाँ рдЕрдкрдиी рд╕ुрдиाрдИ рдХрд╣ाрдиिрдпों рдоें рдЫिрдкी рд╣ुрдИ рд╣ैं। рдЬрдм рдЪाрд╣ा, рд╡рд╣ाँ рдЬाрдХрд░ рдЙрди्рд╣ें рджेрдЦ рдФрд░ рд╕ुрди рд▓िрдпा।...
рдоाँ рдХी рд╕ुрдиाрдИ рдХрд╣ाрдиिрдпों рдоें рджो-рдПрдХ рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рдРрд╕ी рднी рдеीं рдЬिрдирдХे рдЬрд░िрдП рдоाँ рд╢ाрдпрдж рдЕрдкрдиे рдоाँ рд╣ोрдиे рдпा рд╕्рдд्рд░ी рд╣ोрдиे рдХी рддрдХрд▓ीрдл рдХो рд╣рдоाрд░े рд╕ाрде рдмाँрдЯрдиा рдЪाрд╣рддी рдеीं рдпा рдХрд╣िрдП рдХि рдПрдХ рдХिрд╕्рдо рдХा рдкाрда рдкрдв़ाрдиा рдЪाрд╣рддी рдеीं। рдЗрдирдоें рдПрдХ рдХрд╣ाрдиी рдоें рдмेрдЯा рдЬो рдЕрдм рдЕрдЪ्рдЫा рдХрдоाрдиे-рдзрдоाрдиे рд▓рдЧा рд╣ै, рдмрдб़ा рд╣ोрдиे рдкрд░ рдоाँ рдХे рдд्рдпाрдЧ рдХा рдоोрд▓ рдЪुрдХाрдиा рдЪाрд╣рддा рд╣ै। рд╡рд╣ рдмाрд░-рдмाрд░ рдкूрдЫрддा рд╣ै, “рдмोрд▓ рди рдоाँ, рдоैं рддेрд░े рд▓िрдП рдХ्рдпा рд▓ाрдКँ?” рдоाँ рдЪुрдк рд░рд╣рддी рд╣ै। рдмрд╣ुрдд рдкूрдЫрдиे рдкрд░ рд╣ँрд╕рдХрд░ рдХрд╣ рджेрддी рд╣ै, “рд░рд╣рдиे рджे рдмेрдЯा, рдХ्рдпों рддрдХрд▓ीрдл рдЭेрд▓рддा рд╣ै?” рдмेрдЯे рдХे рдмрд╣ुрдд рдЬिрдж рдХрд░рдиे рдкрд░ рдоाँ рдЖрдЦिрд░рдХाрд░ рдХрд╣рддी рд╣ै рдХि рдЕрдЪ्рдЫा рдмेрдЯा, рд╕рдордп рдЖрдиे рдкрд░ рдХрд╣ूँрдЧी। 
рдЙрд╕ी рд░ाрдд рдХो рдмेрдЯा рд╕ोрдпा рддो рдоाँ рдиे рдЙрд╕рдХी рдЦाрдЯ рдкрд░ рд▓ोрдЯे рд╕े рдЬрд░ा-рд╕ा рдкाрдиी рдбाрд▓ рджिрдпा। рд▓рдб़рдХा рд╣рдб़рдмрдб़ाрдХрд░ рдЙрдаा। рдкूрдЫा, “рдоाँ...рдоाँ, рдпрд╣ рдХ्рдпा?” рдоाँ рдмोрд▓ी, “рдкрддा рдирд╣ीं рдмेрдЯा, рдоुрдЭрд╕े рдХैрд╕े рдЧिрд░ рдЧрдпा। рдЦैрд░, рддू рдкрд░ेрд╢ाрди рди рд╣ो, рд╕ो рдЬा!”
рд▓рдб़рдХे рдХो рдиींрдж рдЖрдИ рд╣ी рдеी рдХि рдоाँ рдиे рдлिрд░ рдкाрдиी рдЧिрд░ा рджिрдпा। рдЕрдм рддो рд╡рд╣ рдмुрд░ी рддрд░рд╣ рдЦीрдЬ рдЙрдаा। рдЪिрд▓्рд▓ाрдХрд░ рдмोрд▓ा, “рдоाँ, рдЖрдЬ рддू рдоुрдЭे рд╕ोрдиे рджेрдЧी рдХि рдирд╣ीं?” рдЗрд╕ рдкрд░ рдоाँ рдиे рдмрдб़े рдордорддाрд▓ु рд╕्рд╡рд░ рдоें рдХрд╣ा, “рдЪैрди рд╕े рд╕ो рдмेрдЯे, рдкрд░ рдПрдХ рдмाрдд рдпाрдж рд░рдЦ। рдЬрдм рддू рдЫोрдЯा рдеा рддो рд░ाрдд рдоें рди рдЬाрдиे рдХिрддрдиी рдмाрд░ рддू рдкेрд╢ाрдм рдХрд░рддा рдеा। рдкрд░ рдоैं рддुрдЭे рд╕ूрдЦे рдоें рд╕ुрд▓ाрддी рдеी, рдЦुрдж рдЧीрд▓े рдоें рд╕ो рдЬाрддी рдеी। рдХрднी рдЧुрд╕्рд╕ा рдирд╣ीं рдЖрддा рдеा। рдкрд░ рддू рддो рдмेрдЯा, рджो рдмाрд░ рдоें рд╣ी рдкрд░ेрд╢ाрди рд╣ो рдЧрдпा। рддो рднрд▓ा рдоाँ рдХा рдЛрдг рддू рдХैрд╕े рдЙрддाрд░ेрдЧा?”
рдХрд╣ाрдиी рд╕ुрдирддे рд╣ुрдП рдЙрд╕ рдмेрдЯे рдкрд░ рдмрдб़ा рдЧुрд╕्рд╕ा рдЖрдпा рдеा рдЬो рдЬрд░ा рд╕ी рджेрд░ рдоें рдоाँ рдкрд░ рдЭрд▓्рд▓ा рдкрдб़ा рдеा। рдоैंрдиे рд╕ोрдЪा, рдоैं рддो рдРрд╕ा рдмेрдЯा рдирд╣ीं рдмрдиूँрдЧा। рдкрд░ рдХ्рдпा рдоैं рд╕рдЪрдоुрдЪ рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рдмेрдЯा рдмрди рд╕рдХा? рдЖрдЬ рд╕ोрдЪрддा рд╣ूँ рддो рдЕрдкрдиे рдКрдкрд░ рд╢рд░्рдо рдЖрддी рд╣ै।

[5]
рдоाँ рдХी рдХрдИ рдХрд╣ाрдиिрдпों рдоें рдЕрдж्рднुрдд рдлैंрдЯेрд╕ी рднी рдеी। рдорд╕рд▓рди рдоाँ рдХी рдПрдХ рдХрд╣ाрдиी рд╣рдЬाрд░ों рд╕ाрд▓ рдкрд╣рд▓े рдХी рдЙрд╕ рдЖрд╢्рдЪрд░्рдпрдЬрдирдХ ‘рдЕрджिрдо’ рджुрдиिрдпा рдХी рдХрд╣ाрдиी рдеी рдЬिрд╕рдоें рд▓ोрдЧ рдЕрдкрдиे рд╕िрд░ рдХो рд╣ँрдб़िрдпा рдХी рддрд░рд╣ рдЙрддाрд░рдХрд░ рдЧोрдж рдоें рд░рдЦ рд▓ेрддे рдеे рдУрд░ рдЬूрдПँ рдмीрдирддे рдеे। рдЦाрд╕рдХрд░ рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХो рдЪैрди рд╕े рдЬूрдПँ рдмीрдирдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рдоिрд▓ рдЬाрддा рдеा। рдзूрдк рдоें рдмैрдаे-рдмैрдаे рдордЬे рдоें рдЬूँрдПँ рдмीрдирддे рд░рд╣ो। 
рд▓ेрдХिрди рдлिрд░ рдПрдХ рдЧрдб़рдмрдб़рдЭाрд▓ा рд╣ो рдЧрдпा। рд╕рдЪрдоुрдЪ рдЕрдЬीрдм рдЧрдб़рдмрдб़рдЭाрд▓ा! рд╣ुрдЖ рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдПрдХ рд╕्рдд्рд░ी рдРрд╕ा рдХрд░рддे рд╣ुрдП, рдШрд░ेрд▓ू рд╡्рдпрд╕्рддрддाрдУं рдоें рдЕрдкрдиे рд╕िрд░ рдХो рдХрд╣ीं рдЗрдзрд░-рдЙрдзрд░ рд░рдЦрдХрд░ рднूрд▓ рдЧрдИ рдФрд░ рджूрд╕рд░े рдХाрдоों рдоें рд▓рдЧ рдЧрдИ। рдкीрдЫे рд╕े рдмंрджрд░ рдЖрдпा рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рд╕िрд░ рдХो рдЙрдаा рд▓े рдЧрдпा। рдЕрдм рд╡рд╣ рд╕्рдд्рд░ी рдпрд╣ाँ-рд╡рд╣ाँ рдЕрдкрдиा рд╕िрд░ рдвूँрдв़ рд░рд╣ी рд╣ै, рдордЧрд░ рд╕िрд░ рд╣ै рдХि рдоिрд▓ рд╣ी рдирд╣ीं рд░рд╣ा। рдлिрд░ рдкрддा рдЪрд▓ा рдХि рд╕िрд░ рддो рд╕ाрдордиे рдкेрдб़ рдкрд░ рдмैрдаे рд╣ुрдП рдмंрджрд░ рдХे рдкाрд╕ рд╣ै рдЬो рдмрд╣ुрдд рдоिрди्рдирддें рдХрд░рдиे рдХे рдмाрдж рдмрдоुрд╢्рдХिрд▓ рдЙрд╕े рджेрдиे рдХो рд░ाрдЬी рд╣ुрдЖ। рдЙрд╕ рджिрди рдХे рдмाрдж рд╕े рднрдЧрд╡ाрди рдиे рдЕрдкрдиी рд╕ृрд╖्рдЯि рдоें рддрдм्рджीрд▓ी рдХी рдФрд░ рддрдм рд╕े рд╕рдмрдХे рд╕िрд░ рдкрдХ्рдХे рдЬुрдб़े рд╣ोрдиे рд▓рдЧे।...рдоाँ рдХी рднोрд▓ी рджुрдиिрдпा рдХा рдПрдХ рднोрд▓ा рд╕рдЪ!
рдЕрд▓рдмрдд्рддा рдпрд╣ рд╣ँрдб़िрдпा рдХी рддрд░рд╣ рд╕िрд░ рдХो рдЧोрджी рдоें рд░рдЦрдХрд░ рдЬूрдПँ рдмीрдирдиे рдХी рдХрд▓्рдкрдиा рдРрд╕ी рдордЬेрджाрд░ рдеी рдХि рд╣ँрд╕рддे-рд╣ँрд╕рддे рд╣рдо рд▓ोрдЯрдкोрдЯ рд╣ो рдЬाрддे। рдФрд░ рдЖрдЬ рднी рдЬрдм рдЗрд╕ рдХрд▓्рдкрдиा рдХे рдмाрд░े рдоें рд╕ोрдЪрддा рд╣ूँ, рддो рд╣ँрд╕ी рдЖрдП рдмрдЧैрд░ рдирд╣ीं рд░рд╣рддी।
рдЗрд╕ी рддрд░рд╣ рдПрдХ рдордЬेрджाрд░ рдХрд╣ाрдиी рдеी ‘рдЧिрдардоुрдаिрдП’ рдХी। рдХрд▓्рдкрдиा рдХा рдПрдХ рдФрд░ рдЕрд╢्рдЪрд░्рдпрд▓ोрдХ! рдХ्рдпोंрдХि рдпрд╣ рдХрд╣ाрдиी рднी рдПрдХ рдЕрдж्рднुрдд рджुрдиिрдпा рдоें рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓े рдЕрдж्рднुрдд рдк्рд░ाрдгिрдпों рдХी рдеी। рдЧिрдардоुрдаिрдП рдоाрдиे рдРрд╕े рд▓ोрдЧ рдЬो рдЦрдб़े рд╣ों рддो рдПрдХ ‘рдЧिрда’ рдпाрдиी рдмाрд▓िрд╕्рдд рднрд░ рдХे рд╣ों рдУрд░ рдмैрдаें рддो рдПрдХ рдоुрдЯ्рдаी рднрд░ рдХे! рдРрд╕े рд▓ोрдЧ рдкाрддाрд▓ рд╕े рдиिрдХрд▓рдХрд░ рдзрд░рддी рдкрд░ рдЖрддे рдеे рдФрд░ рдлिрд░ рдХ्рдпा-рдХ्рдпा рди рд╣ो рдЬाрддा рдеा! рдордЧрд░ рдПрдХ рдмाрдд рддрдп рдеी рдХि рдпे рдХोрдИ рдмुрд░े рд▓ोрдЧ рди рдеे। рднрд▓े рдк्рд░ाрдгी рдеे рдЬो рдоुрд╕ीрдмрдд рдоें рдзрд░рддी рдХे рд╡ाрд╕िрдпों рдХी рдорджрдж рдХрд░рдиे рдЖрддे рдеे।
рдмाрдж рдоें рдоैंрдиे рджेрд╢ी-рд╡िрджेрд╢ी рдкрд░ीрдХрдеाрдУं рдоें рдмौрдиों рдХे рдмाрд░े рдоें рддрдоाрдо рдХिрд╕्рд╕े-рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рдкрдв़ीं। рдмрд╣ुрдд рд╕ी рддो рдЧ्рд░िрдо рдмंрдзुрдУं рдХी рдкрд░ीрдХрдеाрдУं рдоें рднी рд╣ैं। рдмौрдиों рдХो рд▓ेрдХрд░ рд▓िрдЦी рдЧрдИ рдЬ्рдпाрджाрддрд░ рдкрд░ीрдХрдеाрдПँ рдмрдб़ी рджिрд▓рдЪрд╕्рдк рд╣ै рдкрд░ рдЙрдирдоें рдПрдХ рднी рдЧिрдардоुрдаिрдП рдЬैрд╕ी рдордЬेрджाрд░ рдирд╣ीं рд╣ै। рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै, рдоाँ рдиे рднी рдпрд╣ рдХрд╣ाрдиी рдмрдЪрдкрди рдоें рдЕрдкрдиी рдоाँ рд╕े рд╕ुрдиी рд╣ो। рдЗрд╕ рд▓िрд╣ाрдЬ рд╕े рдкрд░ीрдХрдеाрдУं рдХी рднाрд░рддीрдп рдкрд░ंрдкрд░ा рднी рдПрдХрджрдо рдирдИ рддो рдирд╣ीं рд╣ै। рдФрд░ рдЙрд╕рдоें рдЕрдЧрд░ рд▓ोрдХрдХрдеाрдУं рдХो рднी рдЬोрдб़ рд▓िрдпा рдЬाрдП, рддрдм рддो рдпрд╣ рдкрд░ंрдкрд░ा рд╕рджिрдпों рдкुрд░ाрдиी рдард╣рд░рддी рд╣ै।
рдРрд╕ा рдирд╣ीं рдХि рдоाँ рдХी рдХрд╣ाрдиिрдпों рдоें рдпрдеाрд░्рде рди рд╣ो, рдкрд░ рдпрдеाрд░्рде рдХी рдЙрд╕ рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि рдоें рдлैंрдЯेрд╕ी рдШुрд▓ी-рдоिрд▓ी рд░рд╣рддी рдеी। рдоुрдЭे рдпाрдж рдкрдб़рддा рд╣ै, рдоाँ рдХी рдПрдХ рд╣ैрд░рддрдЕंрдЧेрдЬ рдХрд╣ाрдиी ‘рднूрдЦ’ рдХो рд▓ेрдХрд░ рдеी рдФрд░ рдЗрд╕े рд╡े рдЧांрдзाрд░ी рд╕े рдЬोрдб़рддी рдеीं। рдорд╣ाрднाрд░рдд рдпुрдж्рдз рдоें рдЧांрдзाрд░ी рдХे рд╕ौ рдкुрдд्рд░ рдоाрд░े рдЧрдП рдеे। рд╢ोрдХ рдХे рдоाрд░े рдЙрд╕рдХा рдмुрд░ा рд╣ाрд▓ рдеा। рдЧांрдзाрд░ी рдХे рдмрд╣ुрдд рд░ोрдиे-рдкीрдЯрдиे рдХे рдмाрдж, рдХृрд╖्рдг рдиे рдЙрд╕े рджिрд▓ाрд╕ा рджेрддे рд╣ुрдП рд╢ोрдХ рдХा рдкрд░िрдд्рдпाрдЧ рдХрд░рдиे рдФрд░ рдХुрдЫ рдЦा рд▓ेрдиे рдХे рд▓िрдП рдХрд╣ा। рдкрд░ рдЧांрдзाрд░ी рдирд╣ीं рдоाрдиी। рдЖрдЦिрд░ рдХृрд╖्рдг рд╕рдордЭा-рдмुрдЭाрдХрд░ рдЪрд▓े рдЧрдП। рдпुрдж्рдз рдХे рдоैрджाрди рдоें рдЕрдХेрд▓ी рдЧांрдзाрд░ी рд░рд╣ рдЧрдИ। рдЖрдзी рд░ाрдд рдХे рд╕рдордп рдЧांрдзрд░ी рдХो рдЬोрд░ рд╕े рднूрдЦ рд▓рдЧी। рд░ोрддे-рд░ोрддे рдЙрд╕рдХा рдз्рдпाрди рд╕ाрдордиे рдЭाрдб़ рдкрд░ рд▓рдЧे рдПрдХ рдмेрд░ рдкрд░ рдЧрдпा। рдЙрд╕рдиे рд╕ोрдЪा, “рд░ोрдиे рдХे рд▓िрдП рдЕрднी рд░ाрдд рдкрдб़ी рд╣ै। рдПрдХ рдмेрд░ рд╣ी рдЦा рд▓ूँ рддो рдеोрдб़ी рдЬाрди рдЖрдП।” рд╕ोрдЪрдХрд░ рдЙрд╕рдиे рдмेрд░ рдХो рдкрдХрдб़рдиे рдХे рд▓िрдП рд╣ाрде рдмрдв़ाрдпा рддो рдмेрд░ рдКँрдЪा рд╣ो рдЧрдпा।
рдЬрдм рдХिрд╕ी рднी рддрд░рд╣ рд╕े рдмेрд░ рдкрдХрдб़ाрдИ рдоें рдирд╣ीं рдЖрдпा рддो рдЧांрдзाрд░ी рдиे рд╕ोрдЪा, “рдПрдХ рдмेрдЯे рдХे рд╢рд╡ рдкрд░ рдЪрдв़рдХрд░ рдкрдХрдб़ूँ рддो рд╢ाрдпрдж рдмेрд░ рд╣ाрде рдоें рдЖ рдЬाрдПрдЧा।” 
рдЙрд╕े рд╢рд░्рдо рднी рд▓рдЧी, рдкрд░ рдЕрдм рддрдХ рднूрдЦ рдмрд╣ुрдд рддेрдЬ рд▓рдЧ рдЪुрдХी рдеी। рдлिрд░ рдЙрд╕рдиे рд╕ोрдЪा, “рд░ाрдд рдХा рд╕рдордп рд╣ै। рдоुрдЭे рднрд▓ा рдХौрди рджेрдЦेрдЧा?” рддो рдмेрдЯे рдХे рд╢рд╡ рдХो рдШрд╕ीрдЯрдХрд░ рд╡рд╣ рдмेрд░ рдХे рдиीрдЪे рд▓ाрдИ। рдЙрд╕ рдкрд░ рдЦрдб़े рд╣ोрдХрд░ рдмेрд░ рдХो рдкрдХрдб़рдиा рдЪाрд╣ा, рдкрд░ рдмेрд░ рддрдм рддрдХ рдФрд░ рдКрдкрд░ рдЙрда рдЪुрдХा рдеा। рдРрд╕े рд╣ी рдПрдХ-рдПрдХ рдХрд░ рдЧांрдзाрд░ी рдиे рдПрдХ рдХे рдКрдкрд░ рдПрдХ рдЕрдкрдиे рд╕ौ рдмेрдЯों рдХे рд╢рд╡ों рдХो рд░рдЦा рдФрд░ рдмेрд░ рдХो рдкрдХрдб़рдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХी। рдмेрд░ рддो рдкрдХрдб़ рдоें рдирд╣ीं рдЖрдпा, рдкрд░ рд╕ाрдордиे рд╕े рдХृрд╖्рдг рдЖрддे рдирдЬрд░ рдЖ рдЧрдП। рдкाрд╕ рдЖрдХрд░ рдмोрд▓े, “рдЧांрдзाрд░ी, рдпрд╣ рдХ्рдпा?” 
рдЧांрдзाрд░ी рд╢рд░्рдоिंрджा рд╣ोрдХрд░ рдмोрд▓ी, “рдХृрд╖्рдг, рддुрдо рдаीрдХ рдХрд╣рддे рдеे। рдЬрдм рддрдХ рдЬीрдиा рд╣ै, рдЗрд╕ рднूрдЦ рд╕े рддो рдЬीрдд рдкाрдиा рдоुрд╢्рдХिрд▓ рд╣ै। рдХोрдИ рд░ोрдЧ рд╣ो, рд╢ोрдХ рд╣ो, рд╡рд╣ рдЕрдкрдиी рдЬрдЧрд╣ рд╣ै, рдкрд░ рднूрдЦ рддो рдЗрд╕ рджेрд╣ рдХा рдзрд░्рдо рд╣ै। рд╡рд╣ рд░ोрдЧ-рд╢ोрдХ рдХुрдЫ рдирд╣ीं рджेрдЦрддी!”

[6]
рдпрд╣ рдХрд╣ाрдиी рдоैंрдиे рдмрд╣ुрдд рдЦोрдЬी, рдкрд░ рдорд╣ाрднाрд░рдд рдХे рдХिрд╕ी рдирдП-рдкुрд░ाрдиे рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг рдоें рдирд╣ीं рд╣ै। рдХिрд╕ी рдкुрд░ाрдг рд╡рдЧैрд░рд╣ рдоें рднी рдирд╣ीं।...рдкрд░ рдпрд╣ рдХрд╣ाрдиी рдоाँ рдХे рд▓ोрдХрд╡ेрдж рдоें рдеी, рдФрд░ рд▓ोрдХрд╡ेрдж рдХी рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рдРрд╕ी рд╣ोрддी рд╣ैं рдХि рдкрдв़рдХрд░ рдЖрдк рднीрддрд░ рддрдХ рд╣िрд▓ рдЬाрдПँ!
рдЗрд╕ी рдмाрдд рд╕े рдпाрдж рдЖрдпा, рд▓ोрдХрдоाрддा рдпाрдиी рд╕рдд्рдпाрд░्рдеी рдЬी рдХी рдкрдд्рдиी рдЕрдкрдиे рдиिрд░ाрд▓े рдЕंрджाрдЬ рдоें рдХрд╣рддी рдеीं, “рдоौрддों рднुрдХ्рдЦ рдмुрд░ी, рд░ाрддी рдЦाрджी рд╕рд╡ेрд░े рдлेрд░ рдЦрдб़ी...!” 
(рднूрдЦ рддो рдоृрдд्рдпु рд╕े рднी рдмुрд░ी рд╣ै। рд░ाрдд рдЙрд╕े рдЦाрдпा, рд╕ुрдмрд╣ рд╡рд╣ рдлिрд░ рд╕ाрдордиे рдЖрдХрд░ рдЦрдб़ी рд╣ो рдЧрдИ!) 
рд╕्рдд्рд░िрдпाँ рд╢ाрдпрдж рдЬीрд╡рди рдХे рд░ोрдЬрдорд░्рд░ा рдХे рдЗрд╕ рдпрдеाрд░्рде рдХो рдХрд╣ीं рдЕрдзिрдХ рдЧрд╣рд░ाрдИ рд╕े рдЬाрдирддी рд╣ैं। рдЗрд╕ीрд▓िрдП рд╕рдд्рдпाрд░्рдеी рдЬी рдЬрдм рдЭुँрдЭрд▓ाрдХрд░ рдЙрди्рд╣ें рдЯोрдХрддे рдеे рдХि рддुрдо рдХ्рдпा рд╣рд░ рд╡рдХ्рдд рд░ोрдЯी рдФрд░ рдкैрд╕े рдХी рдЪрд░्рдЪा рд▓ेрдХрд░ рдмैрда рдЬाрддी рд╣ो рддो рд╡े рдХрд╣рддी рдеीं, “рдПрдХ рджिрди рднी рдмрдЧैрд░ рдЦाрдП рдЧुрдЬाрд░ा рдЪрд▓рддा рд╣ै рдХ्рдпा? рдФрд░ рдЕрдЧрд░ рдЬेрдм рдоें рдмрд╕ рдХे рд▓िрдП рдХिрд░ाрдП рдХे рд▓िрдП рд░ुрдкрдпा рди рд╣ो, рддो рдХ्рдпा рдХोрдИ рдмрд╕ рдХा рдХंрдбрдХ्рдЯрд░ рдЖрдкрдХो рдмрд╕ рдоें рднी рдмैрдардиे рджेрдЧा? рдлिрд░ рдХрд╣ाँ рд╕े рд╣ोрдЧी рдЖрдкрдХी рдШुрдордХ्рдХрдб़ी, рдпाрд░-рджोрд╕्рддों рд╕े рдоिрд▓рдиा, рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХे рдХिрд╕्рд╕े-рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рдФрд░ рдЧрдкрд╢рдк...?”
рдоाँ рдкैрд╕े рд╕े рдмрд╣ुрдд рдЬ्рдпाрджा рдЖрдХ्рд░ांрдд рддो рди рдеीं—рдФрд░ рдзрди рдХे рдоाрдорд▓े рдоें рд▓ाрд▓рдЪी рд╡े рд╣рд░рдЧिрдЬ рди рдеीं, рдкрд░ рдЗрддрдиा рддो рдЬрд░ूрд░ рдЬाрдирддी рдеीं рдХि рдкैрд╕े рдФрд░ рд░ोрдЯी рд╕े рдмрд╣ुрдд рджूрд░ рдЬाрдХрд░ рдЬिंрджрдЧी рдЪрд▓ рдирд╣ीं рд╕рдХрддी। рд╡े рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕्рд╡рднाрд╡ рдХी рдеीं। рдЙрдирдХा рдзाрд░्рдоिрдХ рд╣ोрдиा рдЙрди्рд╣ें рдкैрд╕े рдХे рд▓ोрдн рд╕े рдмрдЪाрддा рдеा, рдкрд░ рдкैрд╕े рд╕े рд╡िрд░рдХ्рддि рднी рд╡рд╣ाँ рди рдеी। рдХрд╣ рд╕рдХрддे рд╣ैं рдХि рдкैрд╕ा рджाрди рджेрдХрд░ рдЕрдкрдиे рдзрди рдХो ‘рд╕рдХाрд░рде’ рдХрд░ рд▓ेрдиे рд╡ाрд▓ा рд╕рд╣рдЬ ‘рдзाрд░्рдоिрдХрдкрдиा’ рдЙрдирдоें рдеा। рдпाрдиी рдкैрд╕ा рд╕рд╣ी рд░ीрддि рд╕े рдХрдоाрдУ рдФрд░ рдХрдоाрдиे рдХे рдмाрдж рдЙрд╕рдХा рдПрдХ рд╣िрд╕्рд╕ा рдЙрди्рд╣ें рдЬрд░ूрд░ рджो, рдЬो рд╕рдЪ्рдЪे рдзाрд░्рдоिрдХ рдЧुрд░ु, рд╕ाрдзु-рд╕ंрди्рдпाрд╕ी рдпा рдлिрд░ рдЬрд░ूрд░рддрдоंрдж рд▓ोрдЧ рд╣ैं। рдпрд╣ рдеा рдкैрд╕े рдХो рд▓ेрдХрд░ рдоाँ рдХे рд╣िрд╕्рд╕े рдХा рд╕рдЪ, рдЬिрд╕े рд▓ेрдХрд░ рдЙрдирдХे рдорди рдоें рдХोрдИ рджुрд╡िрдзा рдЕंрдд рддрдХ рдирд╣ीं рдеी। рдкैрд╕े рдХी рд╣ाрдп-рд╣ाрдп рдпा рдЙрд╕рдХे рд▓िрдП рдмाрд╡рд▓ा рд╣ोрдиे рдХी рдпрд╣ाँ рджрд░рдХाрд░ рди рдеी। рдмрд▓्рдХि рдРрд╕ा рд▓ोрдн рдпा рдЙрддाрд╡рд▓ाрдкрди рдпрд╣ाँ рдмुрд░ी рдЪीрдЬ рдеी।
рдпाрдж рдкрдб़рддा рд╣ै, рдЬрдЧрди рднाрдИ рд╕ाрд╣рдм рдЬो рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░ рд╣ैं рдФрд░ рд╢िрдХोрд╣ाрдмाрдж рдоें рд╣िंрдж рд▓ैंрдк्рд╕ рдмрд▓्рдм рдлैрдХ्рдЯрд░ी рдоें рдбिрдк्рдЯी рдЬрдирд░рд▓ рдоैрдиेрдЬрд░ рдеे, рдЙрдирдХी рд╢ुрд░ुрдЖрддी рджौрд░ рдоें рд╣ी рдПрд░्рдиाрдХुрд▓рдо рдоें рдХिрд╕ी рдмрдб़ी рдХंрдкрдиी рдоें рдКँрдЪे рдкрдж рдкрд░ рдиिрдпुрдХ्рддि рд╣ो рдЧрдИ рдеी। рд╕рдм рдХुрдЫ рддрдп рдеा। рдмрд╕, рдЙрд╕ рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рдХो рдоंрдЬूрд░ рдХрд░рдиे рдХे рдмाрдж рд╕ाрдоाрди рдмाँрдзा рдЬाрдиा рдФрд░ рдк्рд░рд╕्рдеाрди рдХрд░рдиा рдеा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╢ाрдпрдж рд░ेрд▓рд╡े рд░िрдЬрд░्рд╡ेрд╢рди рднी рдХрд░ा рд▓िрдпा рдеा। рдкрд░ рдоाँ рдмेрдЪैрди рдеीं। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЬрдЧрди рднाрдИрд╕ाрд╣рдм рд╕े рдкूрдЫा, “рдпрд╣ाँ рддुрдо्рд╣ें рдХिрд╕ рддрд░рд╣ рдХी рдкрд░ेрд╢ाрдиी рд╣ै, рдЬिрд╕рдХे рд▓िрдП рдШрд░ рд╕े рдЗрддрдиी рджूрд░ рдЬाрдиा рддुрдо्рд╣ें рдЬрд░ूрд░ी рд▓рдЧ рд░рд╣ा рд╣ै?” 
рднाрдИрд╕ाрд╣рдм рдХे рдкाрд╕ рдЗрд╕ рд╕рд╡ाрд▓ рдХा рдЬрд╡ाрдм рдирд╣ीं рдеा। рдФрд░ рд╡рд╣ाँ рддрдирдЦा рдЬ्рдпाрджा рдоिрд▓ेрдЧी рдпा рдлрд▓ाँ-рдвिрдХाँ рдоिрд▓ेрдЧा, рдпрд╣ рдоाँ рдХे рдиिрдХрдЯ рдЗрддрдиा рдиिрд░рд░्рдердХ рдеा рдХि рдЙрди्рд╣ें рд╕рдордЭाрдпा рд╣ी рдирд╣ीं рдЬा рд╕рдХрддा рдеा। рдпрд╣ाँ рдЙрдирдХा рдПрдХ рд╣ी рд╕िрдж्рдзांрдд рдеा рдХि рдХрдоाрдУ, рд▓ेрдХिрди рд╕ंрддोрд╖ рднी рд░рдЦрдиा рд╕ीрдЦो। рдмрд╣ुрдд рдкैрд╕ा рдЖ рдЬाрдПрдЧा, рддो рдХ्рдпा рд╣ो рдЬाрдПрдЧा?
рдЖрдЬ рдХे рд╡рдХ्рдд рдоें рдоाँ рдХी рдмाрдд рд╢ाрдпрдж рдЙрддрдиी рдк्рд░ाрд╕ंрдЧिрдХ рди рд░рд╣ी рд╣ो, рдпा рд╡ैрд╕ा рди рд╕рдордЭा рдЬाрдП। рдЙрдирдХे рдкोрддे-рдкोрддिрдпाँ рдФрд░ рдиाрддी-рдзेрд╡рддे рдЖрдЬ рджूрд░ рджेрд╢ों рдоें рд╣ैं। рдкрд░ рдоाँ рдиे рд╣рдоेрд╢ा рдпрд╣ी рдЪाрд╣ा рдХि рдкाрд╕ рд░рд╣ो, рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рдХे рд╕ाрде рд╕ुрдЦ-рджुрдЦ рдмाँрдЯो рдФрд░ рдЕрдиाрд╡рд╢्рдпрдХ рд▓ाрд▓рд╕ाрдПँ рдЫोрдб़ рджो। рд╕ंрддोрд╖ рднрд░ा рдЬीрд╡рди рдЬिрдпो।
рдоैं рдХрд╣ рдирд╣ीं рд╕рдХрддा рдХि рдоाँ рдХी рдмाрддें рдЖрдЬ рдХी рдмрджрд▓ी рд╣ुрдИ рджुрдиिрдпा рдоें рдХिрддрдиी рд╕рд╣ी рд╣ैं, рдХिрддрдиी рдирд╣ीं। рдкрд░ рдоैं рдЗрддрдиा рдЬрд░ूрд░ рдХрд╣ूँрдЧा рдХि рдоाँ рдПрдХрджрдо рдЧрд▓рдд рднी рдирд╣ीं рдеीं। рдЖрдЬ рдмрд╣ुрддेрд░े рд▓ोрдЧों рдХी рдкूрд░ी рдЬिंрджрдЧी рдПрдХ рдЕंрдзी рднाрдЧрджौрдб़ рдФрд░ рд╣ाрдп-рд╣ाрдп рдоें рдмीрддрддी рд╣ै। рдЙрд╕рд╕े рд╕рдЪрдоुрдЪ рд╣ाрд╕िрд▓ рдХ्рдпा рд╣ोрддा рд╣ै? рдШрд░ рд╡ीрд░ाрди рд╣ो рд░рд╣े рд╣ैं рдФрд░ рд╡рд╣ाँ рдХी рдЪрд╣рдХрди рдЦрдд्рдо рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ै। рдЦाрд▓ी-рдЦाрд▓ी рдШрд░ рдФрд░ рдЙрдирдоें рд░рд╣ рд░рд╣े рджो-рдПрдХ рдЕрд╢рдХ्рдд рдЬрди। рдкूрд░े рдШрд░ рдоें рдмрдЬрддा рд╕рди्рдиाрдЯा, рдЗрд╕рд▓िрдП рдХि рдЬिрдирдоें рдЬिंрджрдЧी рдФрд░ рдЬिंрджाрджिрд▓ी рд╣ै, рд╡े рддो рдкрд░рджेрд╕ рдХूрдЪ рдХрд░ рдЧрдП। рдмрд╣ुрдд-рдмрд╣ुрдд рдзрди्рдпрд╡ाрдж рдоोрдмाрдЗрд▓, рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ рдФрд░ рд╡ेрдм рдХैрдорд░े рдХो, рдЬिрд╕рдиे рдеोрдб़ा-рдмрд╣ुрдд рд╣ी рд╕рд╣ी, рдкрд░ рдШрд░ рдХे рдЕрд╣рд╕ाрд╕ рдХो рдмрдЪाрдпा рд╣ुрдЖ рд╣ै। рд╣ाрд▓ाँрдХि рдХрднी-рдХрднी рдоैं рд╕ोрдЪрддा рд╣ूँ, рдЖрджрдоी рдХो рдЬिंрджрдЧी рдЬीрдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрдЦिрд░ рдХिрддрдиा рдЪाрд╣िрдП? рдФрд░ рдлिрд░ рдЬो рдХुрдЫ рд╣ाрд╕िрд▓ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╣рдо рдмाрд╣рд░ рдЬाрддे рд╣ैं, рдЙрд╕рдХे рдмрджрд▓े рдЦोрддे рдХिрддрдиा рд╣ैं—рдЗрд╕рдХा рднी рдХ्рдпा рдХोрдИ рд╣िрд╕ाрдм рд▓рдЧाрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै?
рдоुрдЭे рдпाрдж рдкрдб़рддा рд╣ै, рдПрдХ рдмाрд░ рдкूрд░्рд╡ рдФрд░ рдкрд╢्рдЪिрдо рдХे рдЬीрдиे рдФрд░ рд╕ोрдЪ-рд╡िрдЪाрд░ рдХे рдвंрдЧ рдХी рднिрди्рдирддाрдУं рдХी рдЪрд░्рдЪा рдХрд░рддे рд╣ुрдП, рд╕्рд╡ाрдоी рд╡िрд╡ेрдХाрдиंрдж рдПрдХ рдмрдб़े рдлрд░्рдХ рдХी рдУрд░ рднрдЧिрдиी рдиिрд╡ेрджिрддा рдХा рдз्рдпाрди рдЦींрдЪा рдеा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдеा, “рд╕рдиाрддрдиिрдпों рдХा рд╕ाрд░ा рдЖрджрд░्рд╢ рд╕рдорд░्рдкрдг рд╣ै, рддुрдо्рд╣ाрд░ा (рдкाрд╢्рдЪाрдд्рдп) рдЖрджрд░्рд╢ рд╕ंрдШрд░्рд╖ рд╣ै। рдлрд▓рддः рд╣рдо рд▓ोрдЧ рдЬीрд╡рди рдХा рдЖрдиंрдж рд▓े рд╕рдХрддे рд╣ैं, рддुрдо рд▓ोрдЧ рдХрджाрдкि рдирд╣ीं। рддुрдо рд╣рдоेрд╢ा рдЕрдкрдиी рджрд╢ा рдХो рдФрд░ рдЕрдЪ्рдЫे рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╕рдЪेрд╖्рдЯ рд░рд╣рддे рд╣ो, рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдХрд░ोрдб़рд╡ें рдЕंрд╢ рдоाрдд्рд░ рдХा рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рд╕ंрдкрди्рди рд╣ोрдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рд╣ी рдорд░ рдЬाрддे рд╣ो।...”
рдЖрдЬ рдЬрдмрдХि рдкрд╢्рдЪिрдоी рдвंрдЧ рдХा рд░рд╣рди-рд╕рд╣рди рд╣ी рд╣рдо рдкрд░ рддाрд░ी рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै, рддрдм рдоाँ рдХो рдФрд░ рдЙрдирдХे рд╕рдордп рдХो рдпाрдж рдХрд░рдиा рдХрд╣ीं рди рдХрд╣ीं рд╣िंрджुрд╕्рддाрдиिрдпрдд рдХी рдЬрдб़ों рдХी рддрд▓ाрд╢ рднी рд▓рдЧрддा рд╣ै рдоुрдЭे। рдФрд░ рдпрд╣ рд╕рдордЭ рдоें рдЖрддा рд╣ै рдХि рдХिрддрдиा рдХुрдЫ рд╣рдордиे рдЦो рджिрдпा рд╣ै, рдФрд░ рдЬो рдХुрдЫ рдЦोрдпा, рд╡рд╣ рдХिрддрдиा рдоूрд▓्рдпрд╡ाрди рдеा। 

[7]
рд╣ाँ, рдпाрдж рдЖрдпा рдХि рдоाँ рдЬिрдирдХी рдЙँрдЧрд▓ी рдкрдХрдб़рдХрд░ рдоैंрдиे рджुрдиिрдпा рджेрдЦी, рд╡े рдЕрдирдкрдв़ рдеीं, рдкрд░ рд╡े рдЧीрддा рдкрдв़ рд▓ेрддी рдеीं। рдЧुрд░ुрдоुрдЦी рд▓िрдкि рдоें рд▓िрдЦी рд╣ुрдИ рдЧीрддा, рдЬिрд╕рдХी рднाрд╖ा рдкंрдЬाрдмी рдирд╣ीं, рд╣िंрджी рдеी। рд╢ाрдпрдж рдиाрдиा рдЬी рдиे рдк्рд░рдпрдд्рди рдХрд░рдХे рдЙрди्рд╣ें рдЧीрддा рдкрдв़рдиा рд╕िрдЦा рджिрдпा рдеा। рдоोрдЯे-рдоोрдЯे рдЕрдХ्рд╖рд░ों рдоें рд▓िрдЦी рд╣ुрдИ рдЧीрддा рдоाँ рдЙँрдЧрд▓ी рд░рдЦ-рд░рдЦрдХрд░ рдкрдв़рддी рдеीं рдеोрдб़े рдКँрдЪे рд╕ुрд░ рдоें, “рддрдм рдХृрд╖्рдг рдиे рдХрд╣ा, рд╣े рдЕрд░्рдЬुрди, рдоेрд░ी рдмाрдд рдз्рдпाрди рд▓рдЧाрдХрд░ рд╕ुрди।” рдХुрдЫ-рдХुрдЫ рдЙрд╕ी рддрд░рд╣, рдЬैрд╕े рдХрдЪ्рдЪी рдпा рдкрд╣рд▓ी рдЬрдоाрдд рдХे рдмрдЪ्рдЪे рд╕्рд╡рд░ рдХो рдЦींрдЪ-рдЦींрдЪрдХрд░ рдЕрдкрдиा рдкाрда рдкрдв़рддे рд╣ैं। рдкрд░ рдЗрд╕рд╕े рдЙрдирдХे рдмोрд▓рдиे рдоें рдПрдХ рдЕрдЬрдм рд▓рдп рдФрд░ рдЖрдХрд░्рд╖рдг рдкैрджा рд╣ो рдЬाрддा рдеा। рдмрдЪрдкрди рдоें рдоैंрдиे рдоाँ рдХो рдЕрдХрд╕рд░ рдЗрд╕ी рддрд░рд╣ рд╕ुрдмрд╣-рд╕ुрдмрд╣ рдЧीрддा рдкाрда рдХрд░рддे рджेрдЦा। 
рдмाрдж рдоें рдпा рддो рд╡рд╣ рдЧीрддा рдХी рдк्рд░рддि рдЬीрд░्рдг рд╣ो рдЧрдИ рдпा рдХोрдИ рдФрд░ рд╡рдЬрд╣ рд░рд╣ी рд╣ोрдЧी, рдЬिрд╕рд╕े рдоाँ рдХा рдЧीрддा-рдкाрда рдХрдо рд╣ो рдЧрдпा। рд▓ेрдХिрди рдЙрдирдХा рдзाрд░्рдоिрдХ рднाрд╡ рддो рдЬрд░ा рднी рдХрдо рдирд╣ीं рд╣ुрдЖ। рдФрд░ рд╡े рд╡्рд░рдд рдкрд░ рд╡्рд░рдд рдЗрддрдиे рд░рдЦрддी рдеीं рдХि рдХिрд╕ी-рдХिрд╕ी рд╣рдл्рддे рддो рдоैंрдиे рдЙрди्рд╣ें рд╕ाрдд рдоें рд╕े рдЪाрд░-рдЪाрд░, рдкाँрдЪ-рдкाँрдЪ рджिрди рд╡्рд░рдд рд░рдЦрддे рджेрдЦा! рдХुрдЫ рддो рдиिрдпрдоिрдд рд░рдЦे рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рд╡्рд░рдд рдеे рдФрд░ рдХुрдЫ рдмीрдЪ-рдмीрдЪ рдоें рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рд╡िрд╢ेрд╖ рд╡्рд░рдд। рдЙрди्рд╣ें рд╢ाрдпрдж рдпрд╣ी рд╕ंрд╕्рдХाрд░ рдоिрд▓ा рдеा рдХि рд╕्рдд्рд░ी рдХो рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХी рд╣िрдд-рдХाрдордиा рдХे рд▓िрдП рдЦुрдж рдХो рдЧрд▓ा рджेрдиा рдЪाрд╣िрдП। 
рд╡्рд░рдд рдХेрд╡рд▓ рд╡्рд░рдд рдирд╣ीं рдеा, рдЙрдирдХी рддрдкрд╕्рдпा рдеी। рдФрд░ рдоाँ рд╣ी рдирд╣ीं, рдЙрд╕ рдкीрдв़ी рдХी рдЬ्рдпाрджाрддрд░ рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХी рд╢ाрдпрдж рдпрд╣ी рдЬीрд╡рди рдЖрд╕्рдеा рдеी। рдЙрди्рд╣ें рд▓рдЧрддा рдеा, рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХे рд╣िрдд рдХे рд▓िрдП рд╡े рд╢ाрдпрдж рдЗрд╕ी рддрд░рд╣ рдЦुрдж рдХो рд╣ोрдо рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ैं। рдФрд░ рдпрд╣ी рдИрд╢्рд╡рд░ рдХो рднी рдк्рд░рд╕рди्рди рд░рдЦрдиे рдХा рд╕ाрдзрди рдеा рдЙрдирдХे рд╣ाрде рдоें, рдЬिрд╕рд╕े рджुрдиिрдпा рдоें рд╕ंрддोрд╖ рдФрд░ рд╕ुрдЦ-рд╢ांрддि рд░рд╣े।

[8]
рдпрд╣ीं рдмрдЪрдкрди рдХे рдЙрди рддिрдеि-рдд्рдпोрд╣ाрд░ों рдХी рдмाрдд рдХी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै рдЬिрдирдоें рдоाँ рдХो рдиिрдд рдирдП рд░ूрдкों рдоें рджेрдЦрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рдоिрд▓рддा рдеा। рдЗрдирдоें рдПрдХ ‘рдирд╡ाрди्рди’ рдХा рдкрд░्рд╡ рдеा, рдЬिрд╕рдоें рдирдП рдЕрди्рди рдХी рд░ोрдЯी рдпा рд╢ाрдпрдж рдкрд░ाँрдаा рдмрдирддा рдеा। рдЙрд╕рдоें рдШी рдбाрд▓рдХрд░ рдЪूрд░ी рдмрдиा рд▓ी рдЬाрддी। рдЕрдм рдоाँ рдЖрд╕рдкाрд╕ рд╕рдм рдмेрдЯों рдХो рдмिрдаा рд▓ेрддी рдеी। рд╣ाрде рдоें рдЪूрд░ी рдХा рдПрдХ рдЧ्рд░ाрд╕ рд▓िрдП, рдПрдХ-рдПрдХ рдХрд░ рд╣рдо рд╕рдм рднाрдЗрдпों рд╕े рдкूрдЫрддी рдеी, “рдЪंрджрд░, рдоैं рдирд╡ाँ рдЕрди्рди рдЪрдЦाँ?...рд╢्рдпाрдо, рдоैं рдирд╡ाँ рдЕрди्рди рдЪрдЦाँ?...рдЬрдЧрди, рдоैं рдирд╡ाँ рдЕрди्рди рдЪрдЦाँ?...рд╕рддрдкाрд▓, рдоैं рдирд╡ाँ рдЕрди्рди рдЪрдЦाँ?”
рд╣рдо рд▓ोрдЧ ‘рд╣ाँ’ рдХрд╣рддे, рдкрд░ рдХрднी-рдХрднी рдоाँ рдХो рддंрдЧ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП ‘рди’ рднी рдмोрд▓ рджेрддे рдеे। рддो рдлिрд░ рдоाँ рдХो рдлिрд░ рд╕े рдпрд╣ी рд╕рдм рд╕िрд▓рд╕िрд▓ा рд╢ुрд░ू рдХрд░рдиा рдкрдб़рддा рдУрд░ рдпों рдоाँ рдЙрд╕ рдЪूрд░ी рдХा рдПрдХ-рдПрдХ рдЧ्рд░ाрд╕ рдЦाрддीं рдФрд░ рдоाँ рдХे рдЦाрдиे рдХे рдмाрдж рдлिрд░ рд╣рдоें рднी рд╡рд╣ी рд╕рдм рдоिрд▓рддा। рдордЧрд░ рдЗрд╕ рдкрд░्рд╡ рдХी рдЦाрд╕िрдпрдд рдпрд╣ рдеी рдХि рдоाँ рднी рд╣рдоाрд░े рд╕ाрде рдПрдХрджрдо рдмрдЪ्рдЪी рдмрди рдЬाрддी рдеीं рдФрд░ рд╣рдо рдХिрддрдиा рднी рддंрдЧ рдХрд░ें, рдЙрдирдХे рдЪेрд╣рд░े рдкрд░ рдЬрд░ा рднी рд╢िрдХрди рдирд╣ीं рдЖрддी рдеी। рд╣рдо рд╣ँрд╕рддे рдеे рдФрд░ рдоाँ рднी рд╣рдоाрд░े рд╕ाрде рдмिрд▓्рдХुрд▓ рдмрдЪ्рдЪी рдмрдирдХрд░ рд╣ँрд╕рддी рд░рд╣рддी рдеीं। рдЬैрд╕े рдпрд╣ рднी рдЦो-рдЦो рдЬैрд╕ा рдХोрдИ рдЦेрд▓ рд╣ो।
рдЗрд╕ рдЙрдд्рд╕рд╡ рдХे рдкीрдЫे рдХी рднाрд╡рдиा рдХ्рдпा рд░рд╣ी рд╣ोрдЧी? рд▓рдЧрддा рд╣ै, рдпрд╣ рдХृрд╖ि рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХा рдкрд░्рд╡ рд╣ै। рдШрд░ рдоें рдирдпा рдЕрди्рди рдЖрдпा рд╣ै। рдЙрд╕े рдЕрдЪ्рдЫी рддрд░рд╣ рдзोрдХрд░, рд╕ुрдЦाрдХрд░ рдЦाрдиे рдХे рд▓िрдП рддैрдпाрд░ рдХрд░ рд▓िрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдЙрд╕рдХी рд░ोрдЯिрдпाँ рдмрдирдХрд░ рд╕ाрдордиे рдкрдб़ी рд╣ैं। рдкрд░ рдирдпा рдЕрди्рди рд╣ै, рддो рдкрддा рдирд╣ीं рдХि рд╡рд╣ рдХैрд╕ा рд╣ो? рдЙрд╕рдоें рддрдиिрдХ рд╡िрд╖ैрд▓ाрдкрди рдпा рдХोрдИ рдФрд░ рдиुрдХрд╕ाрдирджाрдпрдХ рд╡рд╕्рддु рднी рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै, рдЬिрд╕рдХा рд╣рдоाрд░े рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдкрд░ рдмुрд░ा рдЕрд╕рд░ рдкрдб़рддा рд╣ो। рдЗрд╕рд▓िрдП рд╡рд╣ рдирдпा рдЕрди्рди рдШрд░ рдоें рдЖрдП рдФрд░ рдЙрд╕рдХी рд░ोрдЯिрдпाँ рдкрдХें рддो рдкрд╣рд▓े рдмрдЪ्рдЪे рди рдЦाрдПँ। рдШрд░ рдХे рдмрдб़ों рдХो рдкрд╣рд▓े рдЙрд╕े рдЪрдЦрдХрд░ рджेрдЦрдиा рдЪाрд╣िрдП рдХि рдпрд╣ рдиिрд░ाрдкрдж рд╣ै рдХि рдирд╣ीं। рдФрд░ рдЕрдЧрд░ рдЙрд╕рдХे рдЦाрдиे рдкрд░ рдХोрдИ рдиुрдХрд╕ाрди рдирд╣ीं рд╣ोрддा рддो рдлिрд░ рдШрд░ рдХे рдмाрдХी рд▓ोрдЧ рднी рдЦाрдПँ। 
рдоाँ рдмрдб़ी рдеीं, рдШрд░ рдФрд░ рд░рд╕ोрдИ рдХी рд░ाрдиी рдеीं, рдЗрд╕рд▓िрдП рдирд╡ाрди्рди рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рд╡े рдЦुрдж рд╕े рдХрд░рддी рдеीं। рдФрд░ рдЦाрдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рд╡े рд╣рдо рд╕рдмрдХो рд╕рддрд░्рдХ рднी рдХрд░рддी рдеीं, “рдЪंрджрд░, рдоैं рдирд╡ाँ рдЕрди्рди рдЪрдЦाँ?...рд╢्рдпाрдо, рдоैं рдирд╡ाँ рдЕрди्рди рдЪрдЦाँ?...рдЬрдЧрди, рдоैं рдирд╡ाँ рдЕрди्рди рдЪрдЦाँ?...рд╕рддрдкाрд▓, рдоैं рдирд╡ाँ рдЕрди्рди рдЪрдЦाँ?” рддाрдХि рдЕрдЧрд░ рдЙрди्рд╣ें рдХोрдИ рдиुрдХрд╕ाрди рднी рд╣ोрддा рд╣ै рддो рдШрд░ рдХे рд╕рджрд╕्рдп рдЗрд╕рд╕े рд╡ाрдХिрдл рд░рд╣ें рдФрд░ рд╕рдордп рдкрд░ рдЙрдкрдЪाрд░ рдХрд░рдХे рдЙрди्рд╣ें рдмрдЪाрдпा рдЬा рд╕рдХे।
рдкрд░ рдпрд╣ рддो рдЖрдЬ рд╕ोрдЪрддा рд╣ूँ। рдЙрд╕ рд╕рдордп рддो рдирд╡ाрди्рди рд╣рдо рд╕рдм рднाрдЗрдпों рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдордЬेрджाрд░ рдЦेрд▓ рд╣ी рдеा, рдФрд░ рдоाँ рд╣рдоाрд░े рд╕ाрде рдпрд╣ рдЦेрд▓ рдЦेрд▓рддी рд╣ुрдИ рд╕рдЪрдоुрдЪ рдмрдб़ी рдоोрд╣рдХ рд▓рдЧрддी рдеीं।
рдЗрд╕ी рддрд░рд╣ рдирд╡рд░ाрдд्рд░ों рдХे рд╕рдордп рдоाँ рдХा рдЙрдд्рд╕ाрд╣ рджेрдЦрддे рд╣ी рдмрдирддा рдеा। рдоाँ ‘рдЦेрддрд░ी’ (рдШрд░ рдХे рдЖрд▓े рдоें рдЬौ рдмोрдиा, рдк्рд░рддीрдХाрдд्рдордХ рдЦेрддी) рдмрдб़े рд╢ौрдХ рд╕े рдмीрдЬрддी рдеीं। рдЙрд╕рдХे рд▓िрдП рд╢्рдпाрдо рднैрдпा рдЦाрд╕рдХрд░ рдЦेрддों рд╕े рдоिрдЯ्рдЯी рд▓ाрддे рдеे। рдоाँ рдиे рдЦेрддрд░ी рдмोрдиे рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдЕрд▓рдЧ рдЖрд▓ा рдмрдирд╡ा рд░рдЦा рдеा। рдЬौ рдмोрдП рдЬाрддे рдеे рдФрд░ рдЬिрд╕ рдмрд░рд╕ рдоाँ рдХी рдпрд╣ рдЫोрдЯी рд╕ी рдЦेрддी рдЦूрдм рдЬोрд░ों рд╕े рд▓рд╣рд▓рд╣ाрддी, рдоाँ рдХी рдЦुрд╢ी рдФрд░ рдЙрдоंрдЧ рдХा рдХ्рдпा рдаिрдХाрдиा! рд╕ुрдмрд╣ рдХрдеा рд╣ोрддी, рдЖрд░рддी рд╣ोрддी। рдЙрд╕рдоें рдоाँ рджेрд╡ी рдоाँ рдХी рдмрд╣ुрдд рд╕ी рдЖрд░рддिрдпाँ рдФрд░ рднрдЬрди рдЧाрддीं। рдкрд░ рдоुрдЭे рдЙрдирдоें рдПрдХ рд╣ी рдкрд╕ंрдж рдеा рдЬिрд╕рдоें рдоाँ рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рджोрд╣рд░ाрдиा рдоुрдЭे рдЕрдЪ्рдЫा рд▓рдЧрддा, “рдиीं рдоैрдпा, рддेрд░ा рдХाँрдЧрдб़ा рдШрд░ рдЪंрдЧा...!”
рдЗрд╕ рдЖрд░рддी рдоें рдЖрдЧे рдПрдХ рдкंрдХ्рддि рдЖрддी рдеी рдЬो рдоुрдЭे рдмрдб़ी рдкрд╕ंрдж рдеी, “рдиंрдЧी-рдиंрдЧी рдкैрд░ीं рд░ाрдЬा рдЕрдХрдмрд░ рд╡ी рдЖрдпा, рд╕ोрдиे рджा рдЫрддрд░ рдЪрдв़ंрджा...!” (рдиंрдЧे рдкैрд░ों рд░ाрдЬा рдЕрдХрдмрд░ рднी рдпрд╣ाँ рдЖрдпा рдФрд░ рдЙрд╕рдиे рд╕ोрдиे рдХा рдЫрдд्рд░ рдЪрдв़ाрдпा। рдЕрд░ी рдоाँ, рддेрд░ा рдХाँрдЧрдб़ा рд╡ाрд▓ा рдШрд░ рдмрдб़ा рдЕрдЪ्рдЫा рд╣ै!) рдЗрд╕ рдЖрд░рддी рдХी рд╣рд░ рдкंрдХ्рддि рдХे рддुрдХांрдд рдХो рдоैं рдЗрддрдиा рд░рд╕ рд▓ेрдХрд░ рдФрд░ рдЗрддрдиे рдордЬे рдоें, рдмрд▓्рдХि рдХрд╣рдиा рдЪाрд╣िрдП, рдеोрдб़े рд╢рд░ाрд░рддी рдЕंрджाрдЬ рдоें рджोрд╣рд░ाрддा рдХि рдЧाрддे-рдЧाрддे рдоाँ рдХी рд╣ँрд╕ी рдЫूрдЯ рдЬाрддी рдФрд░ рд╕ंрдЧ-рд╕ंрдЧ рдоैं рднी рдЬोрд░ों рд╕े рд╣ँрд╕ рдкрдб़рддा। рдпाрдиी рднрдХ्рддि рдоें рднी рдеोрдб़ा рдЦिрд▓ंрджрдб़ाрдкрди рдЖ рдЬाрддा рдФрд░ рдЙрд╕рдХी рдЧंрднीрд░рддा рдеोрдб़ी рдХрдо рд╣ो рдЬाрддी। рдкрд░ рдоेрд░ी рдЙрджाрд░ рд╡िрдЪाрд░ों рдХी рдоाँ рдХो рдЗрд╕рдоें рдХोрдИ рдЖрдкрдд्рддि рди рдеी।
рдЗрд╕ी рддрд░рд╣ рд╣ोрдИ рдпा рдЕрд╣ोрдИ рднी рдоाँ рдХा рдк्рд░िрдп рдд्рдпोрд╣ाрд░ рдеा। рдоेрд░ा рдЦрдпाрд▓ рд╣ै, рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдоें рдЗрд╕े рдЕрд╣ोрдИ рдоाрддा рдХा рдд्рдпोрд╣ाрд░ рдХрд╣рддे рд╣ैं рдФрд░ рдкंрдЬाрдм рдоें рд╣ोрдИ рдХा। рдФрд░ рдпрд╣ рд╕ंрддाрдиों рдХी рдХрд▓्рдпाрдг рдХाрдордиा рдХा рдд्рдпोрд╣ाрд░ рд╣ै! рдмрд╣рд░рд╣ाрд▓ рдЙрд╕ рджिрди рднी рдЧुрдб़ рдХा рд╢ीрд░ा рдФрд░ рдбोрдЗрдпाँ рдмрдирддीं। рд╣рдо рдмрдЪ्рдЪे рдХुंрдбा рдЦрдб़рдХाрддे рд╣ुрдП рдЬोрд░-рдЬोрд░ рд╕े рдЪिрд▓्рд▓ाрддे, “рд╣ोрдИ...рд╣ोрдИ...рд╣ोрдИ, рд▓ै рдЖрдкрдгा рджुрдж्рдз-рдкुрдд्рддрд░, рджे рдоेрд░ी рдбोрдИ...!” рдлिрд░ рдоाँ рдХे рдкुрдХाрд░рдиे рдкрд░ рд╣рдо рджौрдб़рдХрд░ рдЬाрддे рдФрд░ рд╡рд╣ाँ рдЧुрдб़ рдХे рд╢ीрд░े рдоें рдбूрдмी рдбोрдЗрдпाँ рдЦाрдиे рдХे рдмाрдж, рд▓ौрдЯрдХрд░ рдлिрд░ рдЪिрд▓्рд▓ाрдиा рд╢ुрд░ू рдХрд░ рджेрддे, “рд╣ोрдИ...рд╣ोрдИ...рд╣ोрдИ, рд▓ै рдЖрдкрдгा рджुрдж्рдз-рдкुрдд्рддрд░, рджे рдоेрд░ी рдбोрдИ...!”
рджुрдж्рдз-рдкुрдд्рддрд░ рдХ्рдпा рд╣ै, рдпрд╣ рднрд▓ा рдХौрди рдЬाрдирддा рдеा? рд╣ाँ, рдЧुрдб़ рдоें рдбूрдмी рдЖрдЯे рдХी рдбोрдЗрдпाँ рдШрд░ рднрд░ рдоें—рдФрд░ рд╕ाрде рд╣ी рд╣рдоाрд░े рджिрд▓ों рдоें рднी рдЖрдиंрдж рдФрд░ рдЙрд▓्рд▓ाрд╕ рднрд░ рджेрддीं। рдЦेрд▓ рдоें рд▓ीрди рд╣рдо рдмрдЪ्рдЪे рддрдм рд╢ाрдпрдж рдЗрди рдЪीрдЬों рдХो рдЬ्рдпाрджा рдирд╣ीं рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХрд░ рдкाрддे рдеे। рдкрд░ рдмрдЪ्рдЪों рдХे рдЗрд╕ рдЦेрд▓ рдХे рд╕ाрде рд╣ी рдШрд░ рднрд░ рдоें рдХैрд╕ा рдЖрдиंрдж рд▓рд╣рд▓рд╣ा рдЙрдарддा рд╣ै, рдЗрд╕े рд╡े рд╕्рдд्рд░िрдпाँ рдЦूрдм рдЕрдЪ्рдЫी рддрд░рд╣ рд╕рдордЭрддी рдеीं рдФрд░ рдЙрдирдХे рдЦुрд╢ी рд╕े рджрдордХрддे рдЪेрд╣рд░ों рдкрд░ рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рдеा। 
рдФрд░ рдХрд░рд╡ा рдЪौрде рдХा рддो рдирдЬाрд░ा рд╣ी рдХुрдЫ рдФрд░ рдеा। рд╕ुрдмрд╣-рд╕ुрдмрд╣ рдмрдб़े рдЕँрдзेрд░े рд╣ी рдЦाрд╕ी рдЪрд╣рд▓-рдкрд╣рд▓ рд╕े рд╣рдо рдмрдЪ्рдЪों рдХी рдиींрдж рдЦुрд▓рддी। рдЙрдардХрд░ рджेрдЦрддे рддो рд╕ाрде рд╡ाрд▓े рдХрдорд░े рдоें рдмрдв़िрдпा-рдмрдв़िрдпा рдкрдХрд╡ाрдиों рд╕े рд╕рдЬी рдеाрд▓िрдпाँ рд▓िрдП рднाрднिрдпाँ। рдЦूрдм рд╣ँрд╕рддी, рдмाрддें рдХрд░рддी рдФрд░ рд╕ाрде-рд╕ाрде рдеोрдб़ा-рдмрд╣ुрдд рдЦाрддी рд╣ुрдИ। рдЙрдирдХे рдмीрдЪ рдоाँ, рдоाрдиो рдХिрд╕ी рд░ाрдЬрдорд╣िрд╖ी рдХे-рд╕े рдЧौрд░рд╡ рд╕े рднрд░ी рд╣ुрдИ рдирдЬрд░ рдЖрддीं। 
рдоैं рдЕрдЪाрдирдХ рд╡рд╣ाँ рдкрд╣ुँрдЪрдХрд░ рдордЬाрдХ рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдХрд╣рддा, “рдЕрдЪ्рдЫा, рддो рдЪोрд░ी-рдЪोрд░ी рдЦाрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै!” рдЗрд╕ рдкрд░ рднाрднिрдпों рд╕рд╣िрдд рдоाँ рдЦूрдм рдЬोрд░ों рд╕े рд╣ँрд╕рддीं। рдФрд░ рдХрд╣рддीं, “рдЕрдЪ्рдЫा рдЪрд▓, рддू рднी рдЦा рд▓े...!”
рд╢ाрдо рдХो рдХрд░рд╡ाрдЪौрде рд╡्рд░рдд рдХी рдХрдеा рд╣ोрддी рддो рдЖрд╕-рдкрдб़ोрд╕ рдХी рд╕्рдд्рд░िрдпाँ рд╕рдЬ-рдзрдЬрдХрд░ рд╣рдоाрд░े рдШрд░ рдЖрддीं рдФрд░ рдоाँ рдХी рдХрдеा рд╢ुрд░ू рд╣ोрддी। рдЙрд╕ рдХрдеा рдХी рдХोрдИ рдФрд░ рдмाрдд рддो рдоुрдЭे рдпाрдж рдирд╣ीं। рдмрд╕, рдПрдХ рд▓ाрдЗрди рдЬрд░ूрд░ рдпाрдж рд╣ै, рдЬो рдоुрдЭे рддрдм рдЕрдкрдиी рд╡िрдЪिрдд्рд░ рдз्рд╡рди्рдпाрдд्рдордХрддा рдХे рдХाрд░рдг рдмрд╣ुрдд рдЖрдХрд░्рд╖िрдд рдХрд░рддी рдеी рдХि “рдЬेрд╣рдб़ी рд░ाрдгी рд╣ाрдИ, рдУрд╣ рдЧोрд▓ी рд╣ो рдЧрдИ рддे рдЬेрд╣рдб़ी рдЧोрд▓ी рд╣ाрдИ, рдУрд╣ рд░ाрдгी рд╣ो рдЧрдИ...!” (рдпाрдиी рдЬो рд░ाрдиी рдеी, рд╡рд╣ рджाрд╕ी рдмрди рдЧрдИ рдФрд░ рдЬो рджाрд╕ी рдеी, рд╡рд╣ рд░ाрдиी рдмрди рдмैрдаी!) рдЗрди рд╢рдм्рджों рдоें рдкрддा рдирд╣ीं рдз्рд╡рди्рдпाрдд्рдордХрддा рдХा рдХैрд╕ा рдЬाрджू рд╣ै рдХि рдЖрдЬ рднी рдЗрди्рд╣ें рджोрд╣рд░ाрддे рд╣ी рдоाрдиो рдоाँ рдФрд░ рдШेрд░े рдоें рдмैрдаी рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХा рдкूрд░ा ‘рдХрдеा-рд╕ंрд╕ाрд░’ рднीрддрд░-рдмाрд╣рд░ рд╕े рдоेрд░े рдЖрдЧे рдЦुрд▓ рдкрдб़рддा рд╣ै।

[9]
рдХुрдЫ рдФрд░ рднी рдЫोрдЯे-рдоोрдЯे рд╡्рд░рдд-рдд्рдпोрд╣ाрд░ рдеे। рдЗрдирдоें рдПрдХ рдаेрда рджेрд╢ी рдХिрд╕्рдо рдХा рдд्рдпोрд╣ाрд░ рдмाрд╕ी рдЦाрдиे рдХा рднी рдеा рдЬिрд╕े ‘рдмेрд╡рдб़े’ рдпा рдРрд╕ा рд╣ी рдХुрдЫ рдХрд╣ा рдЬाрддा рдеा। рдоेрд░ा рдЦрдпाрд▓ рд╣ै, рдЙрд╕ी рдХो рдХрд╣ीं-рдХрд╣ीं ‘рдмाрд╕рдб़े’ рднी рдХрд╣рддे рд╣ै рдФрд░ рдпрд╣ рд╣ोрд▓ी рдХे рдХुрдЫ рд╣ी рд░ोрдЬ рдмाрдж рдЖрддा рд╣ै। рдФрд░ рдЕрдЧрд░ рдоैं рдЧрд▓рдд рдирд╣ीं рд╣ूँ рддो рдЗрд╕ी рдХो рдХрд╣ीं-рдХрд╣ीं рд╢ीрддрд▓ा рдоाрддा рдХे рд╡्рд░рдд рдпा рдд्рдпोрд╣ाрд░ рдХे рд░ूрдк рдоें рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЬिрд╕ рджिрди рдд्рдпोрд╣ाрд░ рд╣ोрддा, рдЙрд╕рд╕े рдПрдХ рд░ाрдд рдкрд╣рд▓े рдЖрд▓ू рдХे рдвेрд░ рд╕ाрд░े рдкрд░ाँрдаे рдмрдиाрдХрд░ рд░рдЦ рд▓िрдП рдЬाрддे рдФрд░ рдЕрдЧрд▓े рджिрди рд╣рдо рд╡рд╣ी рдЦाрддे। рдЙрд╕ рджिрди рдЪूрд▓्рд╣ा рд╕ुрд▓рдЧाрдиे рдФрд░ рдЧрд░рдо рдЦाрдиे рдХी рдордиाрд╣ी рдеी। рдХ्рдпों рднрд▓ा? рдпाрдиी рдЗрд╕рдХे рдкीрдЫे рдЕрд╕рд▓ी рдмाрдд рдпा рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХ्рдпा рдеा? рдЗрд╕े рдоैं рдЖрдЬ рддрдХ рдирд╣ीं рдЬाрди рдкाрдпा। рд╣ाрд▓ाँрдХि рдПрдХ рдоिрдд्рд░ рдиे рдкिрдЫрд▓े рджिрдиों рдмрдб़े рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХे рд╕ाрде рд╕рдордЭाрдпा, рдХि “рднाрдИ, рдмेрд╡рдб़े рдкрд░्рд╡ рдоें рдПрдХ рдк्рд░рддीрдХाрд░्рде рд╣ै рдХि рдЖрдЬ рддुрдо рдмाрд╕ी рдЦाрдиा рдЦा рд▓ो, рдкрд░ рдпрд╣ рдмाрд╕ी рдЦाрдиा рдЦाрдиे рдХा рдЖрдЦिрд░ी рджिрди рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рдмाрд╕ी рдЦाрдиा рдмंрдж। рдЖрдЧे рд╕े рдЛрддु-рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХे рдХाрд░рдг рддाрдЬा рдмрдиाрдХрд░ рд╣ी рдЦाрдиा рдЪाрд╣िрдП।” 
рдпрд╣ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рд╕рд╣ी рд╣ै рдпा рдЧрд▓рдд, рдирд╣ीं рдХрд╣ рд╕рдХрддा। рдордЧрд░ рдЗрддрдиी рдмाрдд рддрдп рд╣ै рдХि рдкुрд░ाрдиी рдмрд╣ुрдд рд╕ी рдЪीрдЬों рдХा рдк्рд░рддीрдХाрдд्рдордХ рдорддрд▓рдм рддो рд╣ै рд╣ी। рдЙрдирд╕े рдирдП рдФрд░ рдкुрд░ाрдиे рд╡рдХ्рддों рдХी рддुрд▓рдиा рдХрд░рдиे рдХा рдЖрдиंрдж рднी рд╣рдоाрд░े рд╣ाрде рдЖ рдЬाрддा рд╣ै। 
рдмाрдд рдд्рдпोрд╣ाрд░ों рдХी рдЪрд▓ рд░рд╣ी рдеी। рдЙрд╕ी рд╕िрд▓рд╕िрд▓े рдоें рдпाрдж рдЖрдпा, рд╢ुрд░ू рдоें рд╢िрд╡рд░ाрдд्рд░ि рднी рд╣рдоाрд░े рдкрд░िрд╡ाрд░ рдоें рдЦूрдм рдЬोрд░-рд╢ोрд░ рд╕े рдордиाрдИ рдЬाрддी рдеी। рд╢ाрдо рдХे рд╕рдордп рдЖँрдЧрди рдоें рдЙрдкрд▓ों рдХी рдЖрдЧ рд╕ुрд▓рдЧाрдИ рдЬाрддी। рдЙрд╕рдХे рдЪाрд░ों рдУрд░ рдкाрдиी рдЫिрдб़рдХрддे рд╣ुрдП рд╣рдо рд▓ोрдЧ рдкрд░िрдХ्рд░рдоा рдХрд░рддे। рдоाँ рдЙрд╕ рдЖँрдЪ рдкрд░ рдоोрдЯे-рдоोрдЯे ‘рд░ोрдЯ’ рд╕ेрдХрддीं। рдирдордХीрди рднी, рдоीрдаे рднी। рдФрд░ рд╡े рдХрдИ рджिрдиों рддрдХ рдоीрдаी рдФрд░ рдирдордХीрди рд▓рд╕्рд╕ी рдХे рд╕ाрде рдЦाрдП рдЬाрддे। рдоुрдЭे рдпाрдж рд╣ै, рдоीрдаी рд▓рд╕्рд╕ी рдХे рд╕ाрде рдирдордХीрди рд░ोрдЯ рдФрд░ рдирдордХीрди рд▓рд╕्рд╕ी рдХे рд╕ाрде рдоीрдаे рд░ोрдЯ рдЦाрдиा рдоुрдЭे рдмрд╣ुрдд рдЕрдЪ्рдЫा рд▓рдЧрддा рдеा।
рдпрд╣ीं рдпрд╣ рджрд░्рдЬ рдХрд░рдиा рднी рд╢ाрдпрдж рдЕрдк्рд░ाрд╕ंрдЧिрдХ рдирд╣ीं рдХि рдоाँ рд╢िрд╡рднрдХ्рдд рдеीं рдФрд░ рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╣ी рдоेрд░ा рдиाрдо рд╢िрд╡рдЪंрдж्рд░ рдк्рд░рдХाрд╢ рд░рдЦा рдеा। рд╣ाрд▓ाँрдХि рдЗрддрдиा рд▓ंрдмा рдиाрдо рдЪрд▓ा рдирд╣ीं рдФрд░ рд╕्рдХूрд▓ рдоें рджाрдЦिрд▓े рдХे рд╕рдордп рд╣ैрдб рдоाрд╕्рдЯрд░ рд╕ाрд╣рдм рдиे рдЦुрдж-рдм-рдЦुрдж рдЫोрдЯा рдХрд░рдХे рдЙрд╕े рдЪंрдж्рд░рдк्рд░рдХाрд╢ рдмрдиा рджिрдпा। рдкрд░ рдпрд╣ рдмाрдд рдорди рдоें рдкुрд▓рдХ рднрд░рддी рд╣ै рдХि рдЗрд╕ рдиाрдо рдоें рдоाँ рдХी рдЫुрдЕрди рд╣ै рдФрд░ рдоेрд░े рдиाрдо рдоें рдЬुрдб़ा рдЪंрдж्рд░ рдЕрд╕рд▓ рдоें рд╢िрд╡ рдХे рдорд╕्рддрдХ рдоें рдЬрдб़ा рдЪंрдж्рд░рдоा рд╣ै। 
рдд्рдпोрд╣ाрд░ рдХे рджिрди рдоाँ рдХी рдмрдиाрдИ рдЪीрдЬों рдФрд░ рдЦाрдиे рдоें рдкрддा рдирд╣ीं рдХैрд╕े, рдЕрдиोрдЦा рд░рд╕ рдЖ рдЬाрддा। рдпों рдоाँ рдХोрдИ рдЕрд╕ाрдзाрд░рдг рдкाрдХ-рдХрд▓ाрд╢ाрд╕्рдд्рд░ी рди рдеीं, рдкрд░ рдЙрдирдХी рдмрдиाрдИ рдЪीрдЬों рдоें рдмрдб़ा рд░рд╕ рд╣ोрддा рдеा। рдоाँ рдХे рдмрдиाрдП рдЦाрдиे рдХी рдмाрдд рдХрд░ें рддो рдоाँ рдЖрд▓ू рдФрд░ рдоूрд▓ी рдХे рдкрд░ाँрдаे рдЦूрдм рдЕрдЪ्рдЫे рдмрдиाрддी рдеीं। рдордХ्рдХे рдФрд░ рдмाрдЬрд░े рдХी рдЦूрдм рдШी рд╕े рддрд░ рд░ोрдЯी рддो рд╢ाрдпрдж рд╡ैрд╕ी рдХोрдИ рдмрдиा рд╣ी рд╕рдХрддा। рдЙрд╕े рд╣рдо рд▓ोрдЧ рд░ोрдЯी рдирд╣ीं, ‘рдвोрдвा’ рдХрд╣ा рдХрд░рддे рдеे। рдпाрдиी рдордХ्рдХे рдХा рдвोрдвा, рдмाрдЬрд░े рдХा рдвोрдвा...рд╡рдЧैрд░рд╣-рд╡рдЧैрд░рд╣। рд╕рд░्рджी рдХे рджिрдиों рдоें рдРрд╕ी рдЪीрдЬें рд╣рдоाрд░े рд▓िрдП рдХिрд╕ी рдЕрдирдоोрд▓ рдиेрдордд рд╕े рдХрдо рди рдеीं рдФрд░ рдЗрдирдХे рдЖрдЧे рдкाँрдЪ рддाрд░ा рд╣ोрдЯрд▓ рддो рдЫोрдб़िрдП, рд╕्рд╡рд░्рдЧ рдХे рдкрдХрд╡ाрди рднी рд╣рдо рдЫोрдб़ рд╕рдХрддे рдеे। рдФрд░ рд╕рд░्рджिрдпों рдоें рдоाँ рдХे рд╣ाрде рдХी рдмрдиाрдИ рдЧुрдб़ рдФрд░ рдЖрдЯे рдХी рдкिрди्рдиिрдпों рдХे рд▓िрдП рддो рдЖрдЬ рднी рддрд░рд╕рддा рд╣ूँ। рджुрдиिрдпा рдХी рдЕрдЪ्рдЫी рд╕े рдЕрдЪ्рдЫी рдоिрдаाрдИ рд╕े рд╡े рдоुрдЭे рдЬ्рдпाрджा рд╕्рд╡ाрдж рднрд░ी рд▓рдЧрддी рдеीं। 

[10]
рдоाँ рдиे рдпाрдж рдирд╣ीं рдкрдб़рддा рдХि рдХрднी рдкीрдЯा рд╣ो। рдмрд▓्рдХि рдкीрдЯрдиा рддो рджूрд░, рдпाрдж рдирд╣ीं рдкрдб़рддा рдХि рдоाँ рдиे рдХрднी рд╣рд▓рдХे рд╕े рднी рдбाँрдЯा рд╣ो। рдоाँ рдХो рди рдЬाрдиे рдХैрд╕ा рдпрд╣ рдЕрдЬрдм-рд╕ा рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдеा рдЕрдкрдиी рд╕ंрддाрдиों рдХो рд▓ेрдХрд░ рдХि рдоेрд░े рдмेрдЯे рдпा рдмेрдЯिрдпाँ рдЧрд▓рдд рдирд╣ीं рд╣ो рд╕рдХрддे! рдпा рд╡े рдХрднी рдХुрдЫ рдЧрд▓рдд рдХрд░ рд╣ी рдирд╣ीं рд╕рдХрддे।...
рдПрдХ рдЫोрдЯी рд╕ी рдШрдЯрдиा рдпाрдж рдЖ рд░рд╣ी рд╣ै—рдФрд░ рд╡рд╣ рд╣ोрд▓ी рдХे рдоौрдХे рдХी рд╣ै। рд╣ुрдЖ рдпрд╣ рдХि рд╣ोрд▓ी рдХो рдоुрд╢्рдХिрд▓ рд╕े рдПрдХ-рджो рджिрди рдмाрдХी рдеे। рд╣рдо рд╕рдм рдмрдЪ्рдЪे рдЕрдкрдиी-рдЕрдкрдиी рдкिрдЪрдХाрд░िрдпाँ рд▓िрдП рдоोрд░рдЪों рдкрд░ рдбрдЯे рдеे। рд╣рдоाрд░े рдШрд░ рдХे рд╕ाрдордиे рдЦुрд▓ा рдоैрджाрди рд╣ै, рдЬिрд╕рдХे рдЪाрд░ों рд╕िрд░ों рд╕े рдЪाрд░ рдЧрд▓िрдпाँ рдиिрдХрд▓рддी рд╣ैं। рдпाрдиी рдХोрдИ рдХрд╣ीं рд╕े рднी рдЗрдирдоें рд╕े рдиिрдХрд▓рдХрд░ рдЖ рд╕рдХрддा рдеा рдпा рдЬा рд╕рдХрддा рдеा। рдФрд░ рд╣рдоाрд░ी рдЪौрдХрди्рдиी рдиिрдЧाрд╣ें рдЗрди рдЪाрд░ों рдЫोрд░ों рдкрд░ рдеीं। рдЗрддрдиे рдоें рдПрдХ рд╕рдЬ्рдЬрди рдб्рд░ाрдИрдХ्рд▓ीрди рдХिрдП рд╣ुрдП рдмрдв़िрдпा рдХोрдЯ-рдкैंрдЯ, рдЯाрдИ рдкрд╣рдиे рд╣ुрдП рдиिрдХрд▓े। рд░ोрдм-рд░ुрддрдмे рдФрд░ рдШрдоंрдб рдХी рд╕ाрдХाрд░ рдоूрд░्рддि! рдЕрдм рдЙрди рдкрд░ рдХौрди рд░ंрдЧ рдбाрд▓े? рд╕рднी рдмрдЪ्рдЪे рдбрд░ рд░рд╣े рдеे рддो рдоैंрдиे рдмीрдб़ा рдЙрдаाрдпा। рдоैं рдЙрд╕ рдЫोрдЯे рд╕े рдмाрд▓рджрд▓ рдХा рдиाрдпрдХ рдЬो рдард╣рд░ा! рдоैं рдЪुрдкрдХे-рдЪुрдкрдХे рдЙрдирдХे рдкीрдЫे рдЧрдпा рдФрд░ рдлिрд░ рдПрдХाрдПрдХ рдЕрдкрдиी рдкिрдЪрдХाрд░ी рд╕े рдЙрди्рд╣ें рдЫींрдЯрдордЫींрдЯ рдХрд░ рджिрдпा। 
рдкрддा рд▓рдЧा рддो рд╡े рдХोрдЯ-рдкेंрдЯрдзाрд░ी рдорд╣ाрд╢рдп рдЧुрд╕्рд╕े рдоें рдлрдирдлрдиाрддे рд╣ुрдП рдоेрд░े рдкीрдЫे рджौрдб़े। рдоैं рддрдм рдЫोрдЯा рд╕ा рдеा। рджुрдмрд▓ा-рдкрддрд▓ा рдФрд░ рдПрдХрджрдо рдЪुрд╕्рдд। рд▓िрд╣ाрдЬा рдПрдХाрдПрдХ рдЙрдЫрд▓рдХрд░ рдШрд░ рдХे рдЕंрджрд░! рдЕрдм рдоैं рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдШेрд░े рдоें рдеा। рд╡े рд╕рдЬ्рдЬрди рднी рддेрдЬी рд╕े рдШрд░ рдоें рдЖрдиा рдЪाрд╣рддे рдеे рдХि рд╣рдоाрд░े рдЪрдмूрддрд░े рдкрд░ рдзрдб़ाрдо рд╕े рдЧिрд░े।...рдЪрдмूрддрд░े рдкрд░ рдХाрдлी рдЧीрд▓ा рд░ंрдЧ рдмिрдЦрд░ा рд╣ुрдЖ рдеा। рд▓िрд╣ाрдЬा рдЬिрддрдиा рд╣рдордиे рд▓рдЧाрдпा, рдЙрд╕рд╕े рдЬ्рдпाрджा рд░ंрдЧ рдЦुрдж-рдм-рдЦुрдж рд▓рдЧ рдЧрдпा। 
рдЕрдм рддो рдЙрдирдХा рдЧुрд╕्рд╕ा рдФрд░ рднी рдмुрд▓ंрдж। рдЕрджрд░ рдЖрдХрд░ рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╢िрдХाрдпрдд рдХी। рдоाँ рдиे рдХрд╣ा, “рдоैं рдбाँрдЯूँрдЧी рдЗрди्рд╣ें, рдкрд░ рдпे рддो рдЫोрдЯे рдмрдЪ्рдЪे рд╣ैं। рдмेрдЯा, рддू рдмрддा, рддूрдиे рдХौрди-рд╕ी рд╕рдордЭрджाрд░ी рдХी рдХि рд╣ोрд▓ी рд╕े рдПрдХ рджिрди рдкрд╣рд▓े рдпрд╣ рд╕ूрдЯ рдкрд╣рдирдХрд░ рдЪрд▓ा рдЖрдпा?... рддू рддो рдЗрдирд╕े рднी рдЧрдпा-рдмीрддा рд╣ै!” 
рд╕ुрдирдХрд░ рдЙрдирдХा рдкाрд░ा рдЙрддрд░ा, рд╢рд░्рдоिंрджा рд╣ुрдП। рдмाрдж рдоें рдоाँ рдиे рд╣рдоें рд╕рдордЭाрдпा рдХि рдРрд╕ा рдирд╣ीं рдХрд░рддे। рдкрд░ рджूрд╕рд░ों рдХे рдЖрдЧे рдЕрдкрдиे рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдХिрд╕ी рд╢ेрд░рдиी рдХी рддрд░рд╣ рд╡े рдмрдЪाрддी рдеीं! рдФрд░ рдзीрдоे рд╕े рд╕ीрдЦ рднी рджेрддी рдЬाрддीं рдХि рджेрдЦो, рдоुрдЭे рддुрдо्рд╣ाрд░ी рд╡рдЬрд╣ рд╕े рдХрд╣ीं рдиीрдЪा рди рджेрдЦрдиा рдкрдб़े!
рдЕрд▓рдмрдд्рддा рдоाँ рдХा рдпрд╣ рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдЬाрдиे-рдЕрдирдЬाрдиे рд╣рдоें рдмрд╣ुрдд рддाрдХрдд, рдмрд╣ुрдд рдмрд▓ рджेрддा рдеा рдФрд░ рдЖрдЬ рднी рджेрддा рд╣ै। рд▓рдЧрддा рдеा рдХि рдоाँ рдХा рдЪाрд╣े рд╣рдо рдкрд░ рдпрд╣ рднोрд▓ा рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд╣ी рд╣ै, рдкрд░ рд╣рдоें рдЗрд╕ рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХो рдЭूрдаा рдирд╣ीं рд╣ोрдиे рджेрдиा, рдЦुрдж рдХो рднрдЯрдХрдиे рдирд╣ीं рджेрдиा।
*

545 рд╕ेрдХ्рдЯрд░-29, рдлрд░ीрджाрдмाрдж (рд╣рд░िрдпाрдгा), рдкिрди-121008,
рдЪрд▓рднाрд╖: 9810602327,
рдИрдоेрд▓: prakashmanu333@gmail.com

рдХрд╣ाрдиी: рдлेрд░ рдмрджрд▓

рджीрдкрдХ рд╢рд░्рдоा

- рджीрдкрдХ рд╢рд░्рдоा


            рдмрдд्рддीрд╕ рд╕ाрд▓ рдкुрд░ाрдиी рдЙрд╕ рдмीрддी рд╕े рдкрд╣рд▓े рдоाँ рдФрд░ рдкрдкा рдХी рдЖрдкрд╕ी рдЬोреЬ-рддोреЬ рд╕े рдоैं рдЕрдкрдиे рдХो рдЕрд▓рдЧ рд░рдЦा рдХрд░рддी рдеी.
рдЬिрд╕ рддрдиाрддрдиी рдХो рд╡े рдЖрдкрд╕ рдоें рдмाँрдЯрддे рдЙрд╕ рдкрд░ рдЕрдкрдиा рд╕ाрдЭा рдХрднी рди рд▓рдЧाрддी...
рдЖрдкрд╕ рдоें рд╡े рдмोрд▓рдЪाрд▓ рдмрди्рдж рд░рдЦें рдпा рдЦोрд▓ें, рдЕрдкрдиे рдлाрд╕рд▓े рдмреЭाрдПँ рдпा рдШрдЯाрдПँ рдоैं рдХрднी рдмीрдЪ рдоें рди рдкреЬрддी...
рджोрдиों рдкрд░ рдмрд░ाрдмрд░ рдпрд╣ी рдк्рд░рджрд░्рд╢िрдд рдХрд░рддी:
рдоैं рдХुрдЫ рдирд╣ीं рдЬाрдирддी...
рдоैं рдХुрдЫ рдирд╣ीं рд╕рдордЭрддी...
рд▓ेрдХिрди рдмीрддे рдЙрд╕ рджिрди рдиे рд╕рдм рдЙрд▓рдЯ рджिрдпा।

1

рджोрдкрд╣рд░ рдоें рдиीрдиा рдиिрдЭाрд╡рди рдЖрдИ рдеी, рдЕрдкрдиी рдмेрдЯी рдХे рд╕ाрде।
"рд╡ेрд▓рдХрдо,рдЧрд░рд▓्рд░्реЫ, рд╡ेрд▓्рдХрдо," рдкрдкा рдХी рдЖрд╡ाреЫ рд╕ीреЭिрдпों рдкрд░ рдЧूँрдЬी рдеी।
рджो рд╢рдпрдирдХрдХ्рд╖ рд╡ाрд▓े рдЗрд╕ рд╕рд░рдХाрд░ी рдл्рд▓ैрдЯ рдоें рд╣рд░ рдХрд╣ीं рдХी рдмाрддрдЪीрдд рд╣рд░ рдХрд╣ीं рд╕ुрдиाрдИ рджे рдЬाрддी।
"рдоेрд░े рдордо्рдоी-рдкाрдкा рдХा рд▓ंрдЪ рдЖрдЬ рдмाрд╣рд░ рдеा," рдиीрдиा рдиिрдЭाрд╡рди рд╕े рдХрд╣ा, "рдЗрд╕рд▓िрдП рдЬिрдЧрд▓्реЫ рдХो рд╡рд╣ाँ рд▓ाрдиे рдкрд░ рдордЬрдмूрд░ рд░рд╣ी..."
"рдиीрдиा рдиिрдЭाрд╡рди рдХी рдпрд╣ рдмेрдЯी рдЕрднी рдЪिрдХрди-рдкौрдХ्рд╕ рд╕े рдЙрдаी рд╣ै," рд░рд╕ोрдИ рдоें рдкрд░ाँрдаे рд╕ेंрдХ рд░рд╣ी рдоाँ рдоेрд░े рдХрдорд░े рдоें рдЪрд▓ी рдЖрдИं, "рдЗрд╕рдХे реШрд░ीрдм рдордд рдЬाрдиा..."
"рдЖрдкрдХी рдл्рд░ाрдХ реЪреЫрдм рдХी рд╕ुंрджрд░ рд╣ै, рдЬिрдЧрд▓्реЫ," рдкрдкा рдЙрди्рд╣ें рдмैрдардХ рдоें рд▓े рдЖрдП।
"рдпрд╣ рдоेрд░ी рддैрдпाрд░ рдХी рд╣ुрдИ рд╣ै," рддрд▓ाреШрд╢ुрджा рдиीрдиा рдиिрдЭाрд╡рди рдЕрдкрдиे рдкिрддा рдХे рдмँрдЧрд▓े рдХे рдЧैрд░ाрдЬ рдоें рдЕрдкрдиा рдмुрдЯीрдХ рдЪрд▓ाрддी рдеी, "рдЖрдк рдХрд╣ें рддो рдирди्рд╣ी рдХे рд▓िрдП рднी рдЕрдкрдиे ’рдХ्рд░िрдпु’ рд╕े рдРрд╕ी рд╣ी рдл्рд░ाрдХ рддैрдпाрд░ рдХрд░рд╡ा рджूँ?"
"реЫрд░ूрд░, реЫрд░ूрд░," рдкрдкा рд╣ँрд╕े, "рд▓ेрдХिрди рд▓ंрдЪ рдХे рдмाрдж...рдЕрднी рддो рд╢ैрдо्рдкेрди рдл्рд░िреЫ рдоें рд▓рдЧी рд╣ै, рд╣рдоाрд░ी рдкिрдХ्рдЪрд░ рдбिрд╕्рдХ-рдк्рд▓ेрдпрд░ рдкрд░ рдФрд░ рджाрд╡рдд рдоेреЫ рдкрд░..."
"рдФрд░ рдЖрдкрдХी рджोрдиों рдкрдд्рдиिрдпाँ рдкрд╣рд░े рдкрд░ ?" рдиीрдиा рдиिрдЭाрд╡рди рднी рд╣ँрд╕рдиे рд▓рдЧी।
рд╣рдоाрд░ी рдкीрда рдкीрдЫे рдиीрдиा рдиिрдЭाрд╡рди рдоुрдЭे рдкрдкा рдХी ’рджूрд╕рд░ी рдкрдд्рдиी’ рдХрд╣ा рдХрд░рддी рдеी: ’рджिрд╕ рдЧрд░्рд▓ рдЖрд╡ рдпोрд░्реЫ рдмिрд╣ेрдм्реЫ рдоोрд░ рд▓ाрдЗрдХ рдЕ рд╡ाрдЗреЮ рдПंрдб рд▓ैрд╕ рд▓ाрдЗрдХ рдЕ рдбॉрдЯрд░’ (рдЖрдкрдХी рдмेрдЯी рдЖрдкрдХी рддрд░реЮ рдПрдХ рдкрдд्рдиी рдХा рд░ूрдЦ़ рд░рдЦрддी рд╣ै, рдПрдХ рдмेрдЯी рдХा рдирд╣ीं...)।
"рдирди्рд╣ी," рдкрдкा рдиे рдкुрдХाрд░ा।
"рдоेрд░ी рдмाрдд рднूрд▓рдиा рдирд╣ीं," рдоाँ рдЕрдкрдиी рдЪेрддाрд╡рдиी рджोрд╣рд░ाрдИ, "рдЪिрдХрди-рдкौрдХ्рд╕ рд╡ाрд▓ी рдЙрд╕рдХी рдмेрдЯी рд╕े рджूрд░-рджूрд░ рд░рд╣рдиा..."
"рд╣ाँ, рдоाँ," рдоैंрдиे рдХрд╣ा।


"рдЬी, рдкрдкा," рдмैрдардХ рдоें рдкрд╣ुँрдЪрдХрд░ рдоैं рдЙрд╕ рд╕िрд░े рдкрд░ рдЬा рдЦреЬी рд╣ुрдИ рдЬрд╣ाँ рдЦाрдиे рдХी рдоेреЫ рдеी।
"рдЬिрдЧрд▓्реЫ рд╕े рдоिрд▓ो, рдирди्рд╣ी," рдкрдкा рдиे рдХрд╣ा, "рдЗрдзрд░ рдЖрдУ..."
рдЬिрдЧрд▓्реЫ рд╣рдоाрд░े рдШрд░ рдкрд░ рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рдЖрдИ рдеी।
рджो рдбрдЧ рдЖрдЧे рдмреЭрдХрд░ рдоैं рд╕ोреЮे рдХी рдХुрд░्рд╕ी рдХे рдкीрдЫे рдЬा рд╕рдЯी। рд╡рд╣ीं рд╕े рдЬिрдЧрд▓्реЫ рдХो рдоैंрдиे рдЕрдкрдиी рдиिрдЧाрд╣ рдоें рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рдЙрддाрд░ा।
рд╡рд╣ рдмрд╣ुрдд рджुрдмрд▓ी рдеी рдФрд░ рд╢ाрдпрдж рдЗрд╕ीрд▓िрдП рдЙрд╕े рдШुрдЯрдиों рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪ рд░рд╣े рдоोреЫे рдкрд╣рдиाрдП рдЧрдП рдеे рдФрд░ рд╡े рднी рдоोрдЯी рдмुрдирддी рдХे। рдл्рд░ाрдХ рдЙрд╕рдХी реЫрд░ूрд░ рдХिрд╕ी рдорд╣ीрди рдХрдкреЬे рдХी рдеी рдФрд░ рдмрд╣ुрдд рд╕ुंрджрд░ рдеी। рдЧुрд▓ाрдм рд░ंрдЧ рдХी рдкृрд╖्рдарднूрдоि рдоें рдкीрд▓े рдФрд░ рд▓ाрд▓ рдЧुрд▓ाрдм рдЕрдкрдиी рд╣рд░ी рдкрдд्рддिрдпों рд╕рдоेрдд рд╣ाрде рдХी рдХреЭाрдИ рд╕े рдЦреЬे рдХिрдП рдЧрдП рдеे: рдЖрдзे рдмाрдЬू рдХी рджोрдиों рдЖрд╕्рддीрдиों рдкрд░, рдЧрд▓े рдкрд░, рдШेрд░े рдкрд░। рдЧुрд▓ाрдмी рд╣ी рд░ंрдЧ рдХे рдПрдХ рдмैंрдб рдиे рдЙрд╕рдХे рдмाрд▓ рдкीрдЫे рдХी рдУрд░ рдлेंрдХ рд░рдЦे рдеे рдЬिрд╕рд╕े рдЙрд╕рдХा рдЪेрд╣рд░ा рдкूрд░े рдХा рдкूрд░ा рдЖрдЧे рдХी рддрд░реЮ рд▓рдкрдХрддा рд╣ुрдЖ рдоाрд▓ुрдо рд╣ोрддा рдеा।рдмाрд╣ें рднी рдЙрд╕рдХी рдЕрдЬीрдм рдЙрдЫाрд▓ рд▓े рд░рд╣ीं рдеीं।рдХрд╣ीं рдЯिрдХрдиे рдХी рддाрдХ рдоें рд╡े рдХрднी рдмाрдпीं рддрд░рдл рдЭूрд▓рддीं рддो рдХрднी рджाрдпीं рддрд░рдл рдФрд░ рдХрднी рдЬिрдЧрд▓्реЫ рдХी рдкीрда рдХी рддрд░реЮ рдЬा рдЫिрдкрддीं।
"рддुрдо्рд╣ाрд░ी рддрд░рд╣ рдпрд╣ рднी рддीрд╕рд░ी рдЬрдоाрдд рдоें рдкреЭрддी рд╣ै," рд╕्рдпाрд╣ीрджाрд░ рдЖँрдЦों рдФрд░ рдЧुрд▓ाрдмी рд╣ोंрдаों рдХो рд╕ाрде-рд╕ाрде рдлैрд▓ाрдХрд░ рдиीрдиा рдиिрдЭाрд╡рди рдоेрд░ी рджिрд╢ा рдоें рдоुрд╕्рдХрд░ाрдИ ।
рдЧрд╣рд░े рдиीрд▓े рд░ंрдЧ рдХी рдЕрдкрдиी рдЬीрди्рд╕ рдХे рд╕ाрде рдЙрд╕рдиे рдЕрдкрдиी рдЧुрд▓ाрдмी рд▓िрдкрд╕्рдЯिрдХ рдХे рд░ंрдЧ рдХी рдЯी-рд╢рд░्рдЯ рдкрд╣рди рд░рдЦी рдеी।
"рдоेрд░ी рдЬрдоाрдд рдЕрдм рдЪौрдеी рд╣ै," рдоैंрдиे рдХрд╣ा, "рдЗрд╕ी рдоाрд░्рдЪ рдоें рдоेрд░े рд╕ाрд▓ाрдиा рдЗрдо्рддिрд╣ाрди рд╣ुрдП рд╣ैं..."
"рдЬिрдЧрд▓्реЫ рдХे рдЪिрдХрди-рдкौрдХ्рд╕ рдиे рдоेрд░ी рдпाрджрджाрд╢्рдд рдЧреЬрдмреЬ рдХрд░ рд░рдЦी рд╣ै। рдоैं рднूрд▓ рдЬाрддी рд╣ूँ рдпे рджिрди рд╕्рдХूрд▓ рдХे рдмрдЪ्рдЪों рдХे рдк्рд░рдоोрд╢рди рдХे рджिрди рд╣ैं...рдЦ़ैрд░, рдЙрдо्рд░ рдоें рддो рддुрдо реЫрд░ूрд░ рд╣ी рдЗрд╕рдХे рдмрд░ाрдмрд░ рд╣ो.."
"рдоाрд▓ूрдо рдирд╣ीं," рдоैंрдиे рдЕрдкрдиे рдХंрдзे рдЙрдЪрдХाрдП, "рдоेрд░ा рдирд╡ाँ рдЬрди्рдорджिрди рд╕िрддंрдмрд░ рдоें рдкреЬेрдЧा...рд▓рдЧрднрдЧ рдЫрд╣ рдорд╣ीрдиे рдмाрдж..."
"рдлिрд░ рдЬिрдЧрд▓्реЫ рддुрдорд╕े рдмреЬी рд╣ै," рдиीрдиा рдиिрдЭाрд╡рди рдоुрд╕्рдХрд░ाрдИ, "рд╡рд╣ 7 рдоाрд░्рдЪ рдХी рддाрд░ीрдЦ़ рдоें рдиौ рд╕ाрд▓ рдкрд╣рд▓े рдкैрджा рд╣ुрдИ рдеी..."
"рдЬिрдЧрд▓्реЫ рдХो рдЕрдкрдиे рд╕ाрде рд▓े рдЬाрдУ," рдкрдкा рдиे рдоेрд░ी рддрд░реЮ рджेрдЦा। 
"рддुрдо рджोрдиों рдЦेрд▓ोрдЧी?" рдиीрдиा рдиिрдЭाрд╡рди рдлिрд░ рдоुрд╕्рдХрд░ाрдИ।
"рдХ्рдпा?" рдоैंрдиे рдкूрдЫा।
"рдХुрдЫ рднी..."
"рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдкрд░?" рдкрдкा рдиे рдЕрдкрдиे рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдкрд░ рдоुрдЭे рдХрдИ рдЦेрд▓ рд╕िрдЦрд▓ा рд░рдЦे рдеे।
"рдоेрд░ी рдЬिрдЧрд▓्реЫ рдкिрдЫрдб़ी рд▓рдб़рдХी рд╣ै। рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдирд╣ीं рдЬाрдирддी…."
             рддрднी рдЬिрдЧрд▓्рдЬ рдХी рджिрд╢ा рд╕े рдПрдХ рдЧрд░рдЬ, рдПрдХ рдШрдирдШрдиाрд╣рдЯ, рдПрдХ рджрд╣ाреЬ рдХिрд╕ी рдбрдХाрд░ рдХी рднाँрддि рдлूрдЯी рдФрд░ рд╡рд╣ рдХै рдХрд░рдиे рд▓рдЧी: рддेреЫ рдФрд░ реЫोрд░рджाрд░; рдЙрдЧ्рд░ рдФрд░ рдЙрдд्рдХрдЯ।
"рд╕्рдЯौрдк рдЗрдЯ, рдЬिрдЧрд▓्реЫ" рдиीрдиा рдиिрдЭाрд╡рди рдЪिрд▓्рд▓ाрдИ, "рд╕्рдЯौрдк рдЗрдЯ। рдЕрдЬрдирдмिрдпों рдХे рдШрд░ рдкрд░ рдпрд╣ рдЭाँрдЭ-рдЭोंрдХ рдХैрд╕ी?"
"рд░ूрдХिрдП," рдоाँ рдмैрдардХ рдоें рдЪрд▓ी рдЖрдИं, "рдЗрд╕рдХे рдЪिрдХрди-рдкौрдХ्рд╕ рдХा рдЖрдЬ рдХौрди рд╕ा рджिрди рд╣ै?"
рд╕्рдеाрдиीрдп рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рдоाँ рдбॉрдХ्рдЯрд░ рд░рд╣ीं।
"рдЗрдХ्рдХीрд╕рд╡ाँ," рдиीрдиा рдиिрдЭाрд╡рди рдиे рдХрд╣ा, "рдХ्рдпों?"
"рдЗрд╕ рдмीрдЪ рдЖрдкрдиे рдЗрд╕े рдПрд╕्рдкिрд░िрди рджेрдиे рдХी рднूрд▓ рдХी рд╣ो?" рдоाँ рдиे рдкूрдЫा।
"рднूрд▓?" рдиीрдиा рдиिрдЭाрд╡рди рдЪौंрдХ рдЧрдИ, "рд╡рд╣ рднूрд▓ рддो рдоैंрдиे рдХी рд╣ै। рдЖрдЬ рд╣ी। рдЕрднी рдЖрдзा рдШंрдЯा рдкрд╣рд▓े। рдпрд╣ рд╕िрд░ рджрд░्рдж рдХी рд╢िрдХाрдпрдд рдХрд░ рд░рд╣ी рдеी рдФрд░ рдоैंрдиे рдЗрд╕े рдПрд╕्рдкिрд░िрди рдЦिрд▓ा рджी..."
"рдоैं рдЕрднी рдЖрдИ," рдоाँ рдЕрдкрдиे рд╕ोрдиे рд╡ाрд▓े рдХрдорд░े рдоें рднाрдЧ рд▓ीं, рдПрдХ рддौрд▓िрдпा рд▓ाрдиे।
рддौрд▓िрдП рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЬिрдЧрд▓्реЫ рдХो реЮौрд░рди рд▓рдкेрдЯा рдФрд░ рдмैрдардХ рдоें рдмрд░ाрдорджे рд╡ाрд▓े рджрд░рд╡ाреЫे рдкрд░ рдЬा рдЦреЬी рд╣ुрдИं, "рдЗрд╕े рдЕрднी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рд▓े рдЬाрдиा рд╣ोрдЧा..."
"рдордЧрд░ рдХ्рдпों?" рдиीрдиा рдиिрдЭाрд╡рди рдХाँрдкрдиे рд▓рдЧी।
"рддुрдо рд╡्рдпрд░्рде рдЖрддंрдХ рдХ्рдпों рдлैрд▓ाрдпा рдХрд░рддी рд╣ो?" рдкрдкा рдЭрд▓्рд▓ाрдП।
"рдпрд╣ рдЗрдорд░рдЬेंрд╕ी рдХेрд╕ рд╣ै," рд╕ीреЭिрдпाँ рдЙрддрд░ рд▓ीं, "рд╣рдоें реЮौрд░рди рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдкрд╣ुँрдЪ рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП.." 
"рдЗрд╕ рд╕рдордп рдоैं рдб्рд░ाрдЗрд╡ рди рдХрд░ рдкाрдКँрдЧी," рдЕрдкрдиी рдоाрд░ुрддि рдЬेрди рдХी рдЪाрдмिрдпाँ рдиीрдиा рдиिрдЭाрд╡рди рдиे рдкрдкा рдХो рд╕ौंрдк рджीं, "рдкीрдЫे рдЬिрдЧрд▓्реЫ рдХो рд▓ेрдХрд░ рдмैрдаूँрдЧी..."
"рдаीрдХ рд╣ै," рдкрдкा рдиे рдЪाрдмिрдпाँ рдЕрдкрдиी рдЬेрдм рдоें рд╕ँрднाрд▓ рд▓ीं, "рдЖрдк рдирди्рд╣ी рдХो рд▓ेрдХрд░ рдиीрдЪे рдЪрд▓िрдП। рдШрд░ рдоें рддाрд▓ा рд▓рдЧाрдХрд░ рдоैं рдЕрднी рдкрд╣ुँрдЪ рд░рд╣ा рд╣ूँ..."
рд░ाрд╕्рддे-рднрд░ рдЬिрдЧрд▓्реЫ рдХी реШै рдмाреЭ рдХी рдзाрд░ рдХी рддрд░рд╣ рдмрд╣рддी рд░рд╣ी, рдлैрд▓рддी рд░рд╣ी... рдЙрд╕рдХी рджुрдмрд▓ी рдХाрдпा рдХी рдРंрдарди рдХे рдмीрдЪ...
рдиीрдиा рдиिрдЭाрд╡рди рдХे рд╡िрд▓ाрдк рдХे рдмीрдЪ..."рдордоा рдХो рд╕реЫा рди рджेрдиा, рдЬिрдЧ्реЫ...рдордоा рдХे рджुрдЦ рдХा рддुрдо्рд╣ें рдкूрд░ा рдЕрди्рджाреЫ рд╣ै, рдЬिрдЧ्реЫ...рдордоा рддुрдо्рд╣ें рдпрд╣ाँ рдШрд╕ीрдЯ рдХрд░ рд▓ाрдИं...рдордоा рдХो рдоाреЮ рдХрд░ рджेрдиा,   рдЬिрдЧ्реЫ...рдордоा рдХी рддुрдо рдЕрдХेрд▓ी рдЧрд╡ाрд╣ рд╣ो, рдЬिрдЧ्реЫ...рдордоा рдХो рд╕реЫा рди рджेрдиा...рдпрд╣ рдЖрдЦि़рд░ी рдмाрд░ рд╣ुрдЖ, рдЬिрдЧ्реЫ...рдордоा рдЕрдм рдХрд╣ीं рднी рдШрд╕ीрдЯ рдХрд░ рддुрдо्рд╣ें рдирд╣ीं рд▓े рдЬाрдПрдЧी, рдЬिрдЧ्рдЬ..."
рдкрдкा рдХे рджिрд▓ाрд╕े рдХे рдмीрдЪ..."рдЖрдк рдиिрд╢्рдЪिंрдд рд░рд╣ें, рдиीрдиा...рдоुрдЭे рдпреШीрди рд╣ै рдЬिрдЧрд▓्реЫ рдаीрдХ рд╣ो рдЬाрдПрдЧी, рдЬрд▓्рджी рдаीрдХ рд╣ो рдЬाрдПрдЧी... рдирдоिрддा рдХे рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХा рдмाрд▓-рд░ोрдЧ рд╡िрднाрдЧ, рдПрдХрджрдо рдЙрдо्рджा рд╣ै, рдЙрд╕рдХे рд╡िрднाрдЧाрдз्рдпрдХ्рд╖ рдбॉ. рджुрдмे рд╣ैं, рдЬिрдирдХा рд╢рд╣рд░-рднрд░ рдоें рдКँрдЪा рдиाрдо рд╣ै...рдЖрдк рдШрдмрд░ाрдПँ рдирд╣ीं, рдиीрдиा...рдмीрдоाрд░ рд╕рднी рдмрдЪ्рдЪे рд╣ोрддे рд╣ैं, рдмीрдоाрд░ी рдЙрдирдХे рд╡िрдХाрд╕ рдХा рд╕ोрдкाрди рд╣ै, рдЪрд░рдг рд╣ै..."
рдоाँ рдХी рдЪुрдк्рдкी рдХे рдмीрдЪ...рд╕ंрдХрдЯ рдХे рд╕рдордп рд╡े рдЕрдХ्рд╕рд░ рдоौрди рд╕ाрдз рд▓ेрддीं...рдФрд░ рдЙрд╕ рджिрди рддो рд╡े рд╡ैрд╕े рд╣ी рд╕ुрдмрд╣ рд╕े рдЦ़ाрдоोрд╢ी рдХी рдЯेрдХ рд▓рдЧाрдП рдеीं...

2

рд╕ुрдмрд╣ рдЙрдирдХी рдЦ़рд░ाрдм рдЧुреЫрд░ी рдеी।
"рдиीрдиा рдиिрдЭाрд╡рди рдЖрдЬ рд▓ंрдЪ рдкрд░ рдЖрдПрдЧी," рд╕ुрдмрд╣ рдЙрдирдХे рдШрд░ рдоें реШрджрдо рд░рдЦрддे рд╣ी рдкрдкा рдиे рдШोрд╖рдгा рдХी рдеी।
рдоेрд░ी рдЖрдпा рдХे рдЫुрдЯ्рдЯी рдкрд░ рдЧрдП рд╣ोрдиे рдХी рд╡рдЬрд╣ рд╕े рдоाँ рдЙрди рджिрдиों рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХी рдиाрдЗрдЯ рдб्рдпूрдЯी рдХрд░рддी рдеीं рдФрд░ рджिрди рдоें рдШрд░-рдШрд░ाрдиे рдХी।
"рдордиा рдХрд░ рджीрдЬिрдП рдЙрд╕े," рдоाँ рдЭрд▓्рд▓ाрдИ рдеीं, "рдпрд╣ рдХौрди рджрд╕्рддूрд░ рд╣ुрдЖ? рдвीрда рдмрдирдХрд░ рдмेрдЧाрдиों рдХे рдШрд░ рдкрд░ рдПрдХ рдирд╣ीं, рджो рдирд╣ीं, рддीрди рдирд╣ीं, рдЪाрд░ рдмाрд░ рдЦाрдиा рдЦाрдУ? рдФрд░ рдЕрдкрдиे рдШрд░ рдкрд░ рдПрдХ рдмाрд░ рди рдмुрд▓ाрдУ?"
"рд╣ाрдЗрдЖрд░рдХि рдоें, рдкрджाрдиुрдХ्рд░рдо рдоें рдоैं рдЙрд╕рдХे рдкिрддा рдХे рдмрд╣ुрдд рдиीрдЪे рд╣ूँ," рдиीрдиा рдиिрдЭाрд╡рди рдХे рдкिрддा рд╕्рдеाрдиीрдп рди्рдпाрдпрдкाрд▓िрдХा рдХे рдоुрдЦ्рдп рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ рдеे рдЬрдмрдХि рдкрдкा рдиे рдЕрднी рддीрди рдорд╣ीрдиे рдкрд╣рд▓े рдпрд╣ाँ рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдЬिрд▓ा рдЬрдЬ рдХा рдХाрд░्рдпрднाрд░ рд╕ँрднाрд▓ा рдеा, "рд╡े рдоेрд░े рд╕ाрде рдПрдХ рд╣ी рдоेреЫ рдкрд░ рдХैрд╕े рдмैрда-рдмрддिрдпा рд╕рдХрддे рд╣ैं?"
"рдпрд╣ рджрд▓ीрд▓ рдЖрдкрдХा рдорди рдмрд╣рд▓ा рд╕рдХрддी рд╣ै, рдоेрд░ा рдирд╣ीं..."
"рд╕ोрдЪ рд▓ो। рдиीрдиा рдиिрдЭाрд╡рди рддो рдпрд╣ाँ рдЖрдПрдЧी рд╣ी рдЖрдПрдЧी। рдаीрдХ рдПрдХ рдмрдЬे...рддुрдо рд▓ंрдЪ рдирд╣ीं рдмрдиाрдУрдЧी рддो рд╣рдо рд▓ंрдЪ рд▓ेрдиे рдмाрд╣рд░ рдЪрд▓े рдЬाрдПँрдЧे..."
"рдоैंрдиे рдЙрд╕े рд▓ंрдЪ рдирд╣ीं рдЦिрд▓ाрдиा рд╣ै," рдоाँ рдХी рдЖрд╡ाреЫ рдоें рд╡рд╣ рджृреЭрддा рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ो рд▓ी рдЬो рдЙрдирдХे реЫिрдж्рджी рд╕्рд╡рднाрд╡ рдХा рдЕंрдЧ рдеी, "рди рдШрд░ рдкрд░ рди рд╣ी рдмाрд╣рд░। рдЖрдЬ рдоुрдЭे рд╕िрд░्рдл़ рдЖрд░ाрдо рдХрд░рдиा рд╣ै। рдкूрд░ी рд░ाрдд рдоैंрдиे рдЖँрдЦों рдоें рдХाрдЯी рд╣ै।"
"рдХ्рдпों? рдПрдорд░рдЬेंрд╕ी рдоें рдХрд▓ рд░ाрдд рд╡рд╣ाँ рдХोрдИ рд░ाрдЬрдХुрдоाрд░ рдЖ рдЯрдкрдХा рдХ्рдпा?"
"рдоेрд░े рд▓िрдП рдоेрд░ा рд╣рд░ рдкेрд╢ंрдЯ рдПрдХ рд░ाрдЬрдХुрдоाрд░ рд╣ै...рдоेрд░ी рд╕ेрд╡ा рдХा рд╣реШрджाрд░..."
"рдЬाрдирддा рд╣ूँ...рдЬाрдирддा рд╣ूँ, рд╕рдм...рд╕рднी рд╣реШрджाрд░ рддुрдо्рд╣ाрд░े рд╡рд╣ीं рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рдмрд╕े рд╣ैं, рдЗрдзрд░ рдХोрдИ рдирд╣ीं..."
"рдЗрдзрд░ рдХोрдИ рдирд╣ीं? рддो рдлिрд░ рдоैं рдЗрдзрд░ рдЖрддी рдХ्рдпों рд╣ूँ? рд╡рд╣ीं рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХे рд╣ोрд╕्рдЯрд▓ рдоें рдХ्рдпों рдирд╣ीं рд░рд╣ рд▓ेрддी?"
"рдХ्рдпोंрдХि рддुрдо्рд╣ाрд░े рдмाрдк рдиे рддुрдо्рд╣ाрд░े рд▓िрдП рдпрд╣ рд╣ोрд╕्рдЯрд▓ рддрдп рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै..."
"рдардЧे рдЧрдП рд╡े," рдоाँ рд░ोрдиे рд▓рдЧी рдеीं, "рдмुрд░ी рддрд░рд╣ рдардЧे рдЧрдП рд╡े। рджाрдЦि़рд▓ рдХрд░ाрдиे рдХी реЮीрд╕ рднी рднाрд░ी-рднрд░рдХрдо рднрд░ी рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдФрд░ рд▓реЬрдХी рдЙрдирдХी рдлिрд░ рднी рдмेрджрдЦ़рд▓ी рдХी рд░ोреЫाрдиा рдзрдордХी рдХे рд╕ाрде рджाрдЦि़рд▓ा рдкाрддी рд╣ै..."
"рд╣ँрд╕ाрдУ рдирд╣ीं рдоुрдЭे," рдкрдкा рдиे рддाрд▓ी рдмрдЬाрдИ рдеी। рдЙрдд्рддेрдЬрдиा рдоें рд╡े рдЕрдХ्рд╕рд░ рддाрд▓ी рдмрдЬाрдиे рд▓рдЧрддे, "рдЬिрд╕े рддुрдо рднाрд░ी-рднрд░рдХрдо рдмрддрд▓ा рд░рд╣ी рд╣ो, рдЙрддрдиी рд░реШрдо рддो рд▓ोрдЧ рдЖрдЬрдХрд▓ рдПрдХ рдЪाрдп-рдкाрд░्рдЯी рдоें рдЙреЬा рджेрддे рд╣ैं। рдКँрдЪी рд╕ोрд╕ाрдпрдЯी рдоें рддुрдо рдмाрдк-рдмेрдЯी рдХрднी рдЙрдаे-рдмैрдаे рд╣ोрддे рддो рдЬाрдирддे, рднाрд░ी-рднрд░рдХрдо рд╣ोрддा рдХ्рдпा рд╣ै..."
рдЬिрд╕ реШрд╕्рдмाрдкुрд░ рдХे рд╕рд░рдХाрд░ी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рдоेрд░े рдиाрдиा рдиे рдЖँрдЦ-рдиाрдХ-рдХाрди рдХे рдбाрдХ्рдЯрд░ рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕ैंрддीрд╕ рд╕ाрд▓ рдкрд╣рд▓े рдиौрдХрд░ी рд╢ुрд░ू рдХी рдеी рдФрд░ рдЬाрд░ी рд░рдЦी рдеी, рд╡рд╣ реШрд╕्рдмाрдкुрд░ рд╣рд░ рдоाрдирдХ рдФрд░ рдХोрдг рдоें рдКँрдЪी ’рд╕ोрд╕ाрдЗрдЯी’ рд╕े рдЕрдиреЫाрди рддो рд░рд╣ा рд╣ी рдеा।
"рдЖрдк рдмैрдаिрдП рдКँрдЪी рд╕ोрд╕ाрдЗрдЯी рдоें рдФрд░ рд╕ीрдЦिрдП рджूрд╕рд░ों рдХो рдЪूрд╕рдиे рдФрд░ рдиिрдЪोреЬрдиे рдХे рдирдП рддрд░ीреШे, рдирдП рд╕рдмреШ..."
"рд╕рдмреШ рддो рдоुрдЭे рддुрдорд╕े рднी рд▓ेрдиे рдЪाрд╣िрдП," рдкрдкा рд╣ँрд╕े рдеे, "рдкाрд╕ рдоें рдЦ़ाрд▓ी рд╣ाрде рд╣ैं рдФрд░ рдкैрд░ рдлिрд░ рднी рдКрдкрд░ рдкрд╣ाреЬ рдкрд░ рдЯिрдХे рд╣ैं-’рд╣ोрд▓ी рдПंрдб рдк्рдпोрд░’..."
рдЗрди рджो рд╢рдм्рджों рдХा рдоाँ рдкрд░ рдЬाрджुрдИ рдЕрд╕рд░ рд╣ोрддा рдеा। рдХिрддрдиे рднी рдЧुрд╕्рд╕े рдоें рд╡े рдХ्рдпों рди рд╣ोрддीं, рдЗрди рджो рд╢рдм्рджों рдХे рдЙрдЪрд░рддे рд╣ी рд╢ांрдд рд╣ो рдЬाрддीं рдпा рд╢ांрдд рд╣ोрдиे рд╣ेрддु рдЕрдкрдиे рдХो рдмाрдерд░ूрдо рдоें рдмंрдж рдХрд░ рд▓ेрддीं।
"рдпे рд╢рдм्рдж рд╣рдоाрд░े ’рд╣िрдк्рдкोрдХ्рд░ेрдЯिрдХ рдУрде’ рдоें рдЖрддे рд╣ैं," рдоेрд░े рдкूрдЫрдиे рдкрд░ рдоाँ рдиे рдПрдХ рджिрди рдоुрдЭे рдмрддाрдпा рдеा, "рдбॉрдХ्рдЯрд░ी рдХे рдкेрд╢े рдХो рдЕрдкрдиाрдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рд╣рдо рд╕рднी рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдЙрд╕ рд╣िрдк्рдкोрдХ्рд░ेрдЯ्рд╕ рдХे рдоूрд▓-рд╕िрдж्рдзांрдд рдЕрдкрдиी рд╢рдкрде рдоें рджोрд╣рд░ाрддे рд╣ैं рдЬिрд╕рдиे рдИрд╕ा-рдкूрд░्рд╡ рдХी рдкाँрдЪрд╡ीं рд╕рджी рдХे рдпूрдиाрди рдоें рдбॉрдХ्рдЯрд░ी рдЖрдЪाрд░-рд╢ाрд╕्рдд्рд░ рддैрдпाрд░ рдХिрдпा рдеा, ’рдж рд░ेрдЬिрдорди рдЖрдЗ рдЕрдбौрдк्рдЯ рд╢ैрд▓ рдмी рдлौрд░ рдж рдмेрдиिрдлिрдЯ рдЖрд╡ рдж рдкेрд╢ंрдЯ рдЕрдХौрд░рдбिंрдЧ рдЯु рдоाрдИ рдЕрдмिрд▓िрдЯी рдРंрдб рдЬрдЬрдоेंрдЯ рдиौрдЯ рдлौрд░ рджेрдпрд░ рд╣рд░्рдЯ рдФрд░ рдлौрд░ рдПрдиी рд░ौंрдЧ-рдк्рдпोрд░ рдПंрдб рд╣ोрд▓ी-  рд╡िрд▓ рдЖрдП рдХीрдк рдоाрдП рд▓ाрдЗреЮ рдПंрдб рдоाрдП рдЖрд░्рдЯ..."
(рдоेрд░े рдж्рд╡ाрд░ा рдЕंрдЧीрдХाрд░ рдХिрдП рдЧрдП рд╕рднी рдкрде्рдпाрдкрде्рдп рдиिрдпрдо рдоेрд░ी рдк्рд░рддिрднा рдФрд░ рдкрд░рдЦ рдХी рд╕ंрдЧрддि рдоें рдоेрд░े рд░ोрдЧिрдпों рдХे рд╣िрдд рдоें рдк्рд░рдпोрдЧ рд╣ोंрдЧे, рдЙрдирдХी рдХ्рд╖рддि рдЕрдерд╡ा рдЕрдиुрдкрдпुрдХ्рддि рдХे рд▓िрдП рдирд╣ीं। рдЕрдкрдиे рдЬीрд╡рди рддрдеा рдЕрдкрдиे рдХौрд╢рд▓ рдХो рдиिрд╖्рдкाрдк рдПрд╡ं рдкрд╡िрдд्рд░ рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдХा реЫिрдо्рдоा рдоेрд░ा рд░рд╣ेрдЧा।"

3

"рд▓ाрдЗрдП," рдоाрд░ुрддि рдЬेрди рдХे рд░ूрдХрддे рд╣ी рдоाँ рдиे рдЕрдкрдиी рдмाँрд╣ें рдЬिрдЧрд▓्реЫ рдХी рдУрд░ рдмреЭा рджीं, "рдЗрд╕े рдЖрдИ.рд╕ी.рдпू. рдоें рдоैं рд▓िрдП рдЪрд▓рддी рд╣ूँ..."
"рдеैंрдХ-рдпू," рдиीрдиा рдиिрдЭाрд╡рди рдиे рдоाँ рдХा рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рд╕्рд╡ीрдХाрд░ा।
рдмाрд▓-рд░ोрдЧ рд╡िрднाрдЧ рдХे рдЗंрдЯेрд╕िрд╡ рдХेрдпрд░ рдпूрдиिрдЯ рдоें рдЬाрдХрд░ рдоाँ рд░ूрдХ рдЧрдИं।
рдпूрдиिрдЯ рдоें рджो рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдФрд░ рдПрдХ рдмीрдоाрд░ рдмрдЪ्рдЪा рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╡ाрд░рдЬрди рдХे рд╕ाрде рдоौрдЬूрдж рдеे। рдбॉрдХ्рдЯрд░ों рдоें рдПрдХ рдпुрд╡ा рдорд╣िрд▓ा рдеी рдФрд░ рджूрд╕рд░े рдПрдХ рдЕрдзेреЬ।
"рд░ेрд╕्рдкिрд░ेрдЯрд░ рдЪाрд╣िрдП," рдоाँ рдиे рдЬिрдЧрд▓्реЫ рдХो рджो рдЦ़ाрд▓ी рдмिрд╕्рддрд░ рдоें рд╕े рдХिрдиाрд░े рд╡ाрд▓े рдмिрд╕्рддрд░ рдкрд░ рд▓िрдЯा рджिрдпा, "рдЬрд▓्рджी। рдкेрд╢ंрдЯ рдХो рдЖрдХ्рд╕ीрдЬрди рдХी рд╕реЩ्рдд реЫрд░ूрд░рдд рд╣ै..."
"рдЖрдк рдЗрд╕े рдмрдЪा рд▓ेрдиा, рдирдоिрддा," рдиीрдиा рдиिрдЭाрд╡рди рдиे рдЕрдкрдиा рд╣ाрде рдоाँ рдХे рдХंрдзे рдкрд░ рд░рдЦ рджिрдпा, "рдк्рд▓ीрдЬ, рдЖрдк рдпреШीрди рдоाрдиो, рдоेрд░े рдк्рд░ाрдг рдЗрд╕ी рдоें рдмрд╕े рд╣ैं..."
"рдоैं рд╕рдордЭ рд╕рдХрддी рд╣ूँ," рдоाँ рдиे рдХрд╣ा।
"рдпрд╣ рдЖрдкрдХी рдмрдЪ्рдЪी рд╣ै?" рдЕрдзेреЬ рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдиे рдЕрдкрдиे рдорд░ीреЫ рдХी рдЬрдм्реЫ рд╕े рдЕрдкрдиी рдиреЫрд░ рдКрдкрд░ рдЙрдаाрдИं।
"рдЬी рд╣ाँ," рдкрдкा рдиे рдХрд╣ा, "рдЗрдирдХे рдкिрддा рд╡рд╣ाँ рди्рдпाрдпрдкाрд▓िрдХा рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рд╣ैं, рдЬрд╕्рдЯिрд╕ рдиिрдЭाрд╡рди। рдЖрдк рджेрдЦिрдП, рдк्рд▓ीреЫ। рдЖрдк рдоेрд░ी рдкрдд्рдиी рд╕े рдЬ़्рдпाрджा рдЕрдиुрднрд╡ рд░рдЦрддे рд╣ैं। рдпों рднी рдмाрд▓-рд░ोрдЧ рдЙрд╕рдХा рд╡िрд╖рдп рдирд╣ीं рд╣ै। рд╡рд╣ рд╕рд░्рдЬрди рд╣ै..."
"рдЖрдкрдХी рдкрдд्рдиी?" рдЕрдзेреЬ рдбॉрдХ्рдЯрд░ рд╣рдоाрд░ी рдУрд░ рдмреЭ рдЖрдП।
"рдирдоिрддा рдкाрдардХ..." рдкрдкा рдиे рдХрд╣ा।
"рдЖрдкрдХो рдХ्рдпा рд╢рдХ рд╣ै, рдбॉ. рдкाрдардХ?" рдЕрдзेреЬ рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдиे рдоाँ рд╕े рдкूрдЫा।
"рд░ाрдЗ рд╕िंрдб्рд░ोрдо," рд╡ाрд░्рдб-рдмौрдПреЫ рдж्рд╡ाрд░ा рд▓ाрдпा рдЧрдпा рдЖрдХ्рд╕ीрдЬрди рдРрдкेрд░ेрдЯрд╕ рдоाрд╕्рдХ рдЬिрдЧрд▓्реЫ рдХो рдоाँ рдиे рдкрд╣рдиा рджिрдпा, "рдХेрд╕ рд╣िрд╕्рдЯ्рд░ी рдоें рдЪिрдХрди рдкौрдХ्рд╕ рд╣ै, рдПрд╕्рдкिрд░िрди рд╣ै, рд╕िрд░ рджрд░्рдж рд╣ै, рдРंрдарди рд╣ै, рдЙрд▓рдЯी рд╣ै... рддिрд╕ рдкрд░ рдоाрд░्рдЪ рдХा рдпрд╣ рдорд╣ीрдиा..."
"рдЗрди्рдЯ्рд░ाрд╡ीрдирд╕ рдЗрди्реЮ्рдпूрдпрди рдХे рд▓िрдП рд╕ौрд▓्рдпूрд╢рди рддैрдпाрд░ рдХрд░ो," рдЕрдзेреЬ рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдиे рдпुрд╡ा рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдХी рддрд░реЮ рджेрдЦा, "рджрд╕ рдкрд░рд╕ेंрдЯ рдбेрдХ्рд╕рдЯ्рд░ोреЫ рдФрд░ рдкाрдЗंрдЯ рдиाрдЗрди рдкрд░рд╕ेंрдЯ рд╕ोрдбिрдпрдо рдХ्рд▓ोрд░ाрдЗрдб..."
"рдкрд▓्рд╕ рдФрдХ्рд╕िрдоीрдЯрд░ी рднी рдЕрдЯैрдЪ рдХрд░ рджें рди?" рдоाँ рдиे рдЕрдзेреЬ рдбॉрдХ्рдЯрд░ рд╕े рдЕрдкрдиे рд╕ुрдЭाрд╡ рдХा рдЕрдиुрдоोрджрди рдЪाрд╣ा, "рддाрдХि рдкेрд╢ंрдЯ рдХा рдПрд╕.рдкी. рдоौрдиिрдЯрд░ рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХे..."
"рдмिрд▓्рдХुрд▓," рдЕрдзेреЬ рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдиे рдХрд╣ा।
"рд░ाрдЗ рд╕िрди्рдб्рд░ोрдо?" рдиीрдиा рдиिрдЭाрд╡рди рдЙрд╕рдХी рдУрд░ рдоुреЬ рд▓ी, "рдпрд╣ рдиाрдо рдоैं рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рд╕ुрди рд░рд╣ी рд╣ूँ..."
"рдЗрдЯ рдЗреЫ рдЕ рд╣ाрдЗрдкोрдЧ्рд▓ाрдЗрд╕ीрдоिрдпा рдЖрд╡ рдж рдм्рд░ेрди рдПंрдб рдЕ рд╣ेрдкोрдЯिрдоिрдЧрд▓ी рдЖрд╡ рдж рд▓िрд╡рд░," рдпुрд╡ा рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдмोрд▓ी।
"рджिрдоाреЪ рдФрд░ рдЬिрдЧрд░ рджोрдиों рдХे рд╕ैрд▓्реЫ (рдХोрд╢िрдХाрдУं) рдоें рд╕ूрдЬрди рдЖ рдЬाрддी рд╣ै," рдоाँ рдиे рд╕рдордЭाрдиा рдЪाрд╣ा।
"рдЕ рдлे़рдЯрд▓ рдХंрдбीрд╢рди?" (рдк्рд░ाрдгрд╣рд░ рд╕्рдеिрддि?) рдиीрдиा рдиिрдЭाрд╡рди рд░ोрдиे рд▓рдЧी।
’рдирд╣ीं," рдЕрдзेреЬ рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдиे рд╕िрд░ рд╣िрд▓ाрдпा, "рдЕрдм рдирд╣ीं, рдЪूँрдХि рдЖрдк рдмрдЪ्рдЪी рдХो рд╡рдХ्рдд़ рдкрд░ рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рд▓े рдЖрдИं। рдЕрдм рдЦ़рддрд░ा рдЯрд▓ рдЧрдпा рд╣ै..."

4

"рдкाрдкा рдХो рдпрд╣ाँ рдмुрд▓ाрдиा рд╣ै," рдиीрдиा рдиिрдЭाрд╡рди рдиे рдкрдкा рд╕े рдХрд╣ा।
"рдоैं рдЖрдкрдХे рд╕ाрде рдкी.рд╕ी.рдУ. рдЪрд▓ा рдЪрд▓рддा рд╣ूँ," рдкрдкा рдиे рдЕрдкрдиी рд╕ेрд╡ाрдПँ рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХीं।
"рдЪрд▓िрдП," рдиीрдиा рдиिрдЭाрд╡рди рдЖрдИ.рд╕ी.рдпू. рд╕े рдмाрд╣рд░ рдЪрд▓ी рдЖрдИं, рдкрдкा рдХे рд╕ाрде।
рдоैं рднी рджोрдиों рдХे рдкीрдЫे рд╣ो рд▓ी।
"рдирдоिрддा рдХो рддुрдо рд╡рд╣ाँ рд╕े рд╣рдЯрд╡ा рджो," рдкрдкा рдиे рдХрд╣ा, рдЪुрдЯрдХी рдмрдЬाрддे рд╣ुрдП।
"рдХ्рдпों?" рдиीрдиा рдиिрдЭाрд╡рди рдЪौंрдХी।
"рд╡рд╣ рдЬिрдЧрд▓्реЫ рдХो рдиुреШрд╕ाрди рдкрд╣ुँрдЪा рд╕рдХрддी рд╣ै," рдкрдкा рдиे рдПрдХ рдФрд░ рдЪुрдЯрдХी рдмрдЬाрдИ।
"рдХैрд╕े?" рдиीрдиा рдиिрдЭाрд╡рди рдХा рдЕрдЪрд░рдЬ рдХрдо рди рд╣ुрдЖ।
"рдИрд░्рд╖्рдпाрд╡рд╢। рд╡рд╣ рдЬाрдирддी рд╣ै рдоैं рддुрдорд╕े рдмेрд╣िрд╕ाрдм рдк्рдпाрд░ рдХрд░рддा рд╣ूँ..."
"рд▓ेрдХिрди рдЬिрдЧрд▓्реЫ рдХो рд╡рд╣ी рддो рдпрд╣ाँ рд▓ेрдХрд░ рдЖрдИ..."
"рддाрдХि рддुрдо рдЙрд╕ рдкрд░ рд╢рдХ рди рдХрд░ рд╕рдХो। рдоेрд░े рд╕ाрде рднी рд╡рд╣ рдРрд╕े рдХрдИ рдЦेрд▓ рдЦेрд▓рддी рд╣ै। рдмीрдоाрд░ी рдоेрд░ी рдЫोрдЯी рд╣ोрдЧी, рд▓ेрдХिрди рд╡рд╣ рдЙрд╕े рдмреЭा-рдЪреЭाрдХрд░ рдоेрд░े рд╕ाрдордиे рд░рдЦेрдЧी। рдРрд╕ी рддेреЫ рджрд╡ा рдЦिрд▓ा рджेрдЧी рдХि рдлिрд░ рд╡рд╣ рджрд╡ा рдоेрд░े рд▓िрдП рдирдИ рдЖреЮрдд рдЦреЬी рдХрд░ рдЬाрдПрдЧी..."
рдЪрд▓рддे-рдЪрд▓рддे рдиीрдиा рдиिрдЭाрд╡рди рд░ूрдХ рдЧрдИ, рдкीрд▓े рд╕े рд╕реЮेрдж рдкреЬ рд░рд╣े рдЕрдкрдиे рдЪेрд╣рд░े рдХे рд╕ाрде। рдХाँрдкрддे рд╣ाрдеों рд╕े рдЙрд╕рдиे рдЕрдкрдиे рдмрдЯुрдП рд╕े рдПрдХ рдХाрд░्рдб рдиिрдХाрд▓ा рдФрд░ рдкрдкा рдХी рдУрд░ рдмреЭा рджिрдпा, "рдоेрд░े рдкाрдкा-рдордо्рдоी рдЗрд╕ рдкрддे рдкрд░ рдЧрдП рд╣ैं..."
"рдоैं реЮोрди рдХрд░рдХे рдЕрднी рдЖрддा рд╣ूँ" рдкрдкा рдиे рдХाрд░्рдб рдЕрдкрдиे рд╣ाрде рдоें рд▓े рд▓िрдпा, "рдЗрд╕ рдмीрдЪ рддुрдо рдмाрд▓-рд░ोрдЧ рд╡िрднाрдЧ рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖, рдбॉ. рджुрдмे рдХे рдкाрд╕ рд╣ो рд▓ो। рдЬिрдЧрд▓्реЫ рдХा рдЗрд▓ाрдЬ рдЙрди्рд╣ें рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП, рдирдоिрддा рдХो рдирд╣ीं। рдХिрд╕ी рд╕ूрд░рдд рдоें рдирд╣ीं..."
"рдЖрдкрдиे рдРрд╕ा рдХ्рдпों рдХрд╣ा, рдкрдкा?" рдоैं рдкрдкा рдХे рд╕ाрде рд╣ो рд▓ी।
"рдоुрдЭे рднूрдЦ рд▓рдЧी рд╣ै। рдоैं рдШрд░ рдЬाрдиा рдЪाрд╣рддा рд╣ूँ..."
"рдордЧрд░ рдкрдкा, рдиीрдиा рдиिрдЭाрд╡рди рдоाँ рдХे рдмाрд░े рдоें рдХ्рдпा рд╕ोрдЪेрдЧी?" рдоेрд░े рдорди рдХा рдЖрд▓ोреЬрди рддрдиिрдХ рди рдердоा। рдорди рдкрд░ рдкреЬा рднाрд░ी рдкрдд्рдерд░ рддрдиिрдХ рди рдЦिрд╕рдХा।
"рдиीрдиा рд╕े рдирдоिрддा рдХो рдХ्рдпा рд▓ेрдиा-рджेрдиा? рдиीрдиा рдЬो рд╕ोрдЪ рд▓े, рдЬो рди рд╕ोрдЪे, рди рд╕ोрдЪे..."
"рдФрд░ рд╡े рдбॉ. рджुрдмे? рдиीрдиा рдиिрдЭाрд╡рди рдЬो рдЙрди्рд╣ें рдоाँ рдХी рд╢िрдХाрдпрдд рд▓рдЧाрдПрдЧी?"
"рд╡े рдирдоिрддा рдХे рд╡िрднाрдЧाрдз्рдпрдХ्рд╖ рдирд╣ीं। рд╡े рдирдоिрддा рдХो рдХोрдИ рдиुрдХрд╕ाрди рдирд╣ीं рдкрд╣ुँрдЪा рд╕рдХрддे..."
рдкी.рд╕ी.рдУ. рдХे рдЖрдиे рдкрд░ рдоैं рдмाрд╣рд░ рд╣ी рдЦреЬी рд░рд╣ी।
рдкрдкा рдХे рд╕ाрде рдЕрди्рджрд░ рди рдЧрдИ।
рдкी.рд╕ी.рдУ. рдХे рдРрди рдмाрд╣рд░ рдмрдиे реЩाрд▓ी рдШेрд░े рдХे рдЙрд╕ рдХोрдиे рдоें; рдЬрд╣ाँ рдкрдкा рдоुрдЭे рд╢ीрд╢े рдХे рдЕрди्рджрд░ рджिрдЦाрдИ рджेрддे рд░рд╣े। рджेрдЦрдиे рдоें рдоुрдЭрд╕े рд╕िрд░्рдл़ рдЖрдз-рдПрдХ рдЧрдЬ рджूрд░ рдордЧрд░ рд╡ैрд╕े рдХोрд╕ों рджूрд░, рдХाрд▓े рдХोрд╕ों рджूрд░, рдоाрдиो рдХिрд╕ी рдЧैंрддी рдиे рдЖрдЧे рдмреЭрдХрд░ рд╣рдоाрд░े рдмीрдЪ рдПрдХ рдЧрдб्рдвा рдЦोрдж рдбाрд▓ा рдеा, рдиिрддрд▓ рдФрд░ рдЧрд╣рд░ा। рдФрд░ рд╡рд╣ реЫрдоीрди рд╡рд╣ीं рдХрд╣ीं рдзँрд╕ рдЧрдИ рдеी рдЬिрд╕ рдкрд░ рдоैंрдиे рдЕрдкрдиे рдкैрд░ рд╕рджैрд╡ рдЯिрдХाрдП рд░рдЦे рдеे, рд╕рдоांрддрд░ाрд▓ी, рдЕрдбिрдЧ рдФрд░ рдЕрдбोрд▓!
"реЮोрди рдоैं рдХрд░ рдЖрдпा рд╣ूँ," рдкрдкा рдиे рдбॉ. рджुрдмे рдХे рд╕ाрде рдЖрдИ.рд╕ी.рдпू. рдХी рджिрд╢ा рдоें рдЬा рд░рд╣ी рдиीрдиा рдиिрдЭाрд╡рди рдХो рд░ाрд╕्рддे рдоें рд░ोрдХ рд▓िрдпा, "рдЬрд╕्рдЯिрд╕ рдиिрдЭाрд╡рди рдЬрд▓्рджी рд╣ी рдкрд╣ुँрдЪ рд░рд╣े рд╣ैं..."
"рдЖрдкрдиे рдоुрдЭे рдмुрд▓рд╡ाрдпा рдеा, рд╕рд░?" рдоाँ рднी рд╡рд╣ीं рдЪрд▓ी рдЖрдИं।
"рдХ्рдпा рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै?" рдбॉ. рджुрдмे рдиे рдкूрдЫा।
"рд░ाрдЗ рд╕िंрдб्рд░ोрдо рдХे рдПрдХ рдкेрд╢ंрдЯ рдХे рд▓ंрдмрд░ рдкंрдХ्рдЪрд░ рдФрд░ рд╕ी.рдПрд╕.рдПрдл. рд▓ेрдиे рдХी рддैрдпाрд░ी рдоें рд╣ूँ, 
рд╕рд░..."
"рд░ाрдЗ рд╕िंрдб्рд░ोрдо?" рдбॉ. рджुрдмे рдиे рдиाрдХ рд╕िрдХोреЬी, "рдЬिрд╕े рдЖрдк рд░ाрдЗ рд╕िंрдб्рд░ोрдо рд╕рдордЭ рд░рд╣ी рд╣ैं, рд╡рд╣ рд╕ीрдзा-рд╕ाрджा рдлूрдб рдкौрдЗреЫрдиिंрдЧ рдХा рдХेрд╕ рднी рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै..."
           "рд░ेрд╕्рдкिрд░ेрд╢рди, рдЯ्рд╡ेंрдЯी реЮोрд░? рдкрд▓्рд╕ рд╡рди рд╣ंрдб्рд░ेрдб рдПंрдб рдЯेрди? рдЯेрдо्рдкрд░ेрдЪрд░ рдиाрдЗंрдЯी рдПрдЯ? рдм्рд░िрд╕्рдХ рдк्рдпुрдкिрд▓рд░ी рд░िрдПрдХ्рд╢рди? рд░िрдкीрдЯिрдб рд╡ौрдоिрдЯिंрдЧ? (рд╢्рд╡рд╕рди, рдЪैрдмीрд╕? рдирдм्реЫ, рдПрдХ рд╕ौ рджрд╕? рддाрдк, рдЕрдЯ्рдаाрдирд╡े? рдЖँрдЦ рдХी рдкुрддрд▓ी рдХी рддेреЫ рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा? рдмाрд░-рдмाрд░ рдЙрд▓рдЯी?) рдХ्рдпा рдХрд╣ेंрдЧे рдЗрд╕े?" рдоाँ рдиे рдбॉ. рджुрдмे рдХो рдЪुрдиौрддी рджी, "рд╣िрд╕्рдЯ्рд░ी, рдЪिрдХрди рдкौрдХ्рд╕?"
"рдлंрдХ्рд╢рди рд▓िрд╡рд░ рдЯेрд╕्рдЯ्рд╕ рд▓ेंрдЧे," рдбॉ. рджुрдмे рдЕрдкрдиे рд╕्рд╡рд░ рдоें рд╕реЩ्рддी рд▓े рдЖрдП, "рдПрд╕.рдЬी.рдУ.рдЯी., рдПрдо.рдЬी.рдкी.рдЯी. рдХी рд░िрдкोрд░्рдЯ рджेрдЦेंрдЧे। рдорд░ीреЫ рдХा рд╕िрд░рдо рд╕ेрд▓िрд╕्рд╕िрд╕ेрдЯ рд▓ैрд╡рд▓ рджेрдЦेंрдЧे..."
"рдордЧрд░, рдбॉ. рджुрдмे," рдоाँ рдиे рдлिрд░ рдк्рд░рддिрд╡ाрдж рдХрд░рдиा рдЪाрд╣ा।
"рдЖрдк рдПрдХ рд╕рд░्рдЬрди рд╣ैं। рдмाрд▓-рд░ोрдЧ рдЖрдкрдХा рд╡िрд╖рдп рдирд╣ीं," рдоाँ рдХे рдХंрдзे рдкрд░ рдкрдкा рдиे рдЕрдкрдиा рд╣ाрде рдЯिрдХा рджिрдпा, "рдЬिрдЧрд▓्реЫ рдпрд╣ाँ рд╕рд╣ी рд╣ाрдеों рдоें рд╣ै, рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд╣ाрдеों рдоें рд╣ै, рдмेрд╣рддрд░ рд╣ाрдеों рдоें рд╣ै...рдЪрд▓िрдП... рдШрд░ рдЪрд▓िрдпे...рд░ाрдд рдоें рдЖрдкрдХी рдлिрд░ рдб्рдпूрдЯी рд╣ै..."
"рдоैं рдХुрдЫ рд╕рдордЭ рдирд╣ीं рдкा рд░рд╣ी," рдоाँ рдЪрдХрд░ा рдЧрдИं।
"рдШрд░ рдЪрд▓ें," рдкрдкा рдиे рджोрд╣рд░ाрдпा।
"рдеैंрдХ рдпू," рдиीрдиा рдиिрдЭाрд╡рди рдиे рдкрдкा рдХी рдУрд░ рджेрдЦा।
"рдЖрдк рдмेрд╢рдХ рдЪрд▓ी рдЬाрдЗрдП, рдбॉ. рдкाрдардХ," рдбॉ. рджुрдмे рдиे рдХрд╣ा, "рдмाрд▓-рд░ोрдЧ рд╡िрднाрдЧ рдоें рдоेрд░े рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдоौрдЬूрдж рд╣ैं..."

"рдоैं рдЗрди рджोрдиों рдоाँ рдмेрдЯी рдХो рдШрд░ рдЫोреЬ рдХрд░ рдЕрднी рд▓ौрдЯрддा рд╣ूँ," рдкрдкा рдиे рдХрд╣ा। 
"рдеैंрдХ рдпू," рдиीрдиा рдиिрдЭाрд╡рди рдиे рджोрд╣рд░ाрдпा।
рдШрд░ рд╣рдо рдЯैрдХ्рд╕ी рд╕े рд▓ौрдЯे। 
"рдЪрд▓ो। рдЕрдм рдХुрдЫ рдЦाрдпा рдЬाрдП," рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХे рдЧेрдЯ рд╕े рдЬैрд╕े рд╣ी рдЯैрдХ्рд╕ी рдмाрд╣рд░ рд╣ुрдИ, рдкрдкा рдиे рдХрд╣ा।
"рдЙрд╕ рдЬिрдЧрд▓्реЫ рдХे рдкाрд╕ рдЕрднी рдоैं рд░рд╣рдиा рдЪाрд╣рддी рдеी," рдоाँ рд░ुँрдЖрд╕ी рд╣ो рдЖрдИं।
"рдордЧрд░ рдХ्рдпों?" рдкрдкा рд╣ँрд╕े, "рдШрд░ рдоें рд╣рдоाрд░े рдкрдХрд╡ाрди рд╣рдоाрд░ा рдЗंрддреЫाрд░ рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं; рдоुрдЭे рднूрдЦ рд▓рдЧी рд╣ै, рдирди्рд╣ी рдХो рднूрдЦ рд▓рдЧी рд╣ै..."
"рдоुрдЭे рднूрдЦ рдирд╣ीं рд▓рдЧी," рдоेрд░े рдЕрди्рджрд░ рдлिрд░рдХ рд░рд╣ी рдЪिрдирдЧाрд░िрдпाँ рдмाрд╣рд░ рдЖ рд▓рдкрдХीं।
"рдХ्рдпा рдмाрдд рдХрд░рддी рд╣ो?" рдкрдкा рдиे рдоेрд░ी рдЧाрд▓ рдердкрдеाрдпी।
рдЙрдирдХा рд╣ाрде рдиीрдЪे рдЭрдЯрдХ рдХрд░ рдХै рдХрд░рдиे рд▓рдЧी рдоैं।
рдШрд░ рдкрд╣ुँрдЪ рдХрд░ рдоाँ рдиे рдоुрдЭे рдерд░्рдоाрдоीрдЯрд░ рд▓рдЧाрдпा। рдоुрдЭे рдмुрдЦाрд░ рдеा। рдПрдХ рд╕ौ рджो рдбिрдЧ्рд░ी। 
рд╢ाрдо рддрдХ рдоाँ рдиे рдЙрд╕े рд╡ाрдЗрд░рд▓ реЮीрд╡рд░ рдХा рдиाрдо рджे рджिрдпा рдФрд░ рдЕрдкрдиे рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рдЕрдкрдиी рдЫुрдЯ्рдЯी рдХी рдЕрд░реЫी рднेрдЬ рджी।
рдЪौрдеे-рдкाँрдЪрд╡े рд░ोреЫ рдоेрд░ा рдмुрдЦ़ाрд░ рдЪिрдХрди рдкौрдХ्рд╕ рдХे рдлрдлोрд▓ों рдХे рд░ूрдк рдоें рдоेрд░ी рдкीрда рдФрд░ рдЫाрддी рдоें рдлूрдЯ рдкреЬा рдЬिрди्рд╣ें рджूрд░ рдХрд░рдиे рдоें рдЪाрд░ рд╕рдк्рддाрд╣ рдФрд░ рд▓рдЧ рдЧрдП।